Vận dụng chuẩn mực kế toán quốc tế để hoàn thiện kế toán Việt Nam - Luận văn thạc sĩ của Võ Thúy Hà

Luận văn thạc sĩ phân tích việc áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế vào hợp nhất kinh doanh nhằm hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam.

• Tác giả: Võ Thúy Hà
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Văn Dược
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán – Kiểm Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Chuẩn Mực Kế Toán Việt Nam Từ IFRS
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VỀ HỢP NHẤT KINH DOANH
• 1.1. Khái niệm và vai trò của hợp nhất kinh doanh
• 1.1.1. Khái niệm về hợp nhất kinh doanh
• 1.1.2. Vai trò của hợp nhất kinh doanh
• 1.1.3. Các loại hình hợp nhất kinh doanh
• 1.2. Chuẩn mực kế toán Quốc Tế về hợp nhất kinh doanh
• 1.2.1. Khái quát chung
• 1.2.1.1. Khái quát lịch sử hình thành
• 1.2.2. Quy định chung
• 1.2.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.3.1. Xác định giao dịch hợp nhất kinh doanh, xác định bên mua
• 1.2.3.2. Xác định giá phí và phân bổ giá phí hợp nhất kinh doanh
• 1.2.3.3. Xác định lợi thế thương mại và lợi ích của cổ đông thiểu số
• 1.2.4. Lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất
• 1.3. Chuẩn mực kế toán Việt Nam về hợp nhất kinh doanh
• 1.3.1. Khái quát lịch sử hình thành
• 1.3.2. Quy định chung
• 1.3.3. Phương pháp kế toán
• 1.3.3.1. Xác định giao dịch hợp nhất kinh doanh, xác định bên mua
• 1.3.3.2. Xác định giá phí và phân bổ giá phí hợp nhất kinh doanh
• 1.3.3.3. Xác định lợi thế thương mại và lợi ích của cổ đông thiểu số
• 1.3.4. Lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất
• 1.4. So sánh đánh giá IAS 22 và VAS 11
• 1.4.1. Những điểm khác nhau giữa IAS 22 và VAS 11
• 1.4.2. Những điểm đổi mới của IFRS 3 so với IAS 22 liên quan đến hợp nhất kinh doanh
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THÔNG TƯ HƯỚNG DẪN VÀ KẾ TOÁN HỢP NHẤT KINH DOANH TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng hướng dẫn kế toán chuẩn mực hợp nhất kinh doanh theo thông tư
• 2.1.1. Quy định chung
• 2.1.2. Trường hợp hợp nhất kinh doanh hình thành quan hệ công ty mẹ - con
• 2.1.2.1. Phương pháp kế toán
• 2.1.2.2. Một số trường hợp minh họa
• 2.1.3. Trường hợp hợp nhất kinh doanh không hình thành quan hệ công ty mẹ- con
• 2.1.3.1. Phương pháp kế toán
• 2.1.3.2. Một số trường hợp minh họa
• 2.2. Thực trạng kế toán hợp nhất kinh doanh ở Việt Nam
• 2.3. Thực tiễn hợp nhất kinh doanh ở Mỹ và bài học cho Việt Nam
• 2.3.1. Trường hợp mua theo giá sổ sách
• 2.3.2. Trường hợp xuất hiện lợi thế thương mại
• 2.3.3. Trường hợp xuất hiện bất lợi thương mại
• 2.3.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ VỀ HỢP NHẤT KINH DOANH ĐỂ HOÀN THIỆN CHUẨN MỰC VIỆT NAM
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện
• 3.1.1. Đối tượng sử dụng thông tin
• 3.1.2. Về phương diện pháp lý
• 3.1.3. Xu hướng hội nhập và phát triển
• 3.2. Một số nội dung hoàn thiện
• 3.2.1. Về cách xác định quyền kiểm soát
• 3.2.2. Về cách xác định giá trị hợp lý
• 3.2.3. Về kế toán lợi thế thương mại
• 3.2.4. Về thời điểm lập báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ
• 3.2.5. Về kỹ thuật lập báo cáo tài chính hợp nhất
• 3.2.6. Vấn đề chuyển đổi báo cáo của các hoạt động ở nước ngoài
• 3.3. Một số kiến nghị khác có liên quan
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuẩn mực kế toán Việt Nam và IFRS

Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) đã được phát triển để phù hợp với điều kiện kinh tế và pháp lý của đất nước. Tuy nhiên, với sự hội nhập kinh tế toàn cầu, việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như IFRS trở nên cần thiết. IFRS không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch trong báo cáo tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc thu hút đầu tư nước ngoài.

1.1. Khái niệm chuẩn mực kế toán quốc tế và VAS

Chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) là bộ quy tắc kế toán được áp dụng rộng rãi trên toàn cầu. VAS là hệ thống chuẩn mực kế toán được phát triển riêng cho Việt Nam, nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý tài chính trong nước.

1.2. Lợi ích của việc áp dụng IFRS tại Việt Nam

Việc áp dụng IFRS giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao tính minh bạch, cải thiện khả năng tiếp cận vốn và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư. Điều này cũng giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

II. Thách thức trong việc hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam từ IFRS

Việc hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam từ IFRS gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp cần phải thay đổi cách thức ghi nhận và báo cáo tài chính, điều này có thể gây khó khăn trong quá trình chuyển đổi. Hơn nữa, sự khác biệt trong quy định pháp lý và văn hóa kinh doanh cũng là một rào cản lớn.

2.1. Khó khăn trong việc chuyển đổi từ VAS sang IFRS

Chuyển đổi từ VAS sang IFRS đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư vào đào tạo nhân sự và hệ thống công nghệ thông tin. Điều này có thể gây tốn kém và mất thời gian.

2.2. Sự khác biệt trong quy định pháp lý

Các quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam có thể không hoàn toàn tương thích với IFRS, điều này tạo ra những khó khăn trong việc áp dụng các chuẩn mực mới.

III. Phương pháp hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam từ IFRS

Để hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam từ IFRS, cần có một lộ trình rõ ràng và các phương pháp cụ thể. Việc áp dụng IFRS cần được thực hiện từng bước, từ việc đào tạo nhân sự đến việc cập nhật hệ thống công nghệ thông tin.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân sự

Đào tạo nhân sự là yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng các kế toán viên có thể áp dụng IFRS một cách hiệu quả. Các khóa học và chương trình đào tạo cần được tổ chức thường xuyên.

3.2. Cập nhật hệ thống công nghệ thông tin

Hệ thống công nghệ thông tin cần được nâng cấp để hỗ trợ việc ghi nhận và báo cáo tài chính theo IFRS. Điều này bao gồm việc sử dụng phần mềm kế toán hiện đại và tích hợp các công nghệ mới.

IV. Ứng dụng thực tiễn của IFRS tại Việt Nam

Việc áp dụng IFRS tại Việt Nam đã mang lại nhiều lợi ích cho các doanh nghiệp. Nhiều công ty đã thành công trong việc thu hút đầu tư nước ngoài nhờ vào tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Hơn nữa, việc áp dụng IFRS cũng giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Các doanh nghiệp tiêu biểu áp dụng IFRS

Nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã áp dụng IFRS và đạt được thành công trong việc thu hút vốn đầu tư. Các công ty này thường có báo cáo tài chính rõ ràng và minh bạch hơn.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả áp dụng IFRS

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp áp dụng IFRS có khả năng thu hút đầu tư cao hơn và có sự tăng trưởng ổn định hơn so với các doanh nghiệp không áp dụng.

V. Kết luận và tương lai của chuẩn mực kế toán Việt Nam

Việc hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam từ IFRS là một quá trình cần thiết và cấp bách. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp Việt Nam hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu mà còn nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính.

5.1. Tương lai của chuẩn mực kế toán Việt Nam

Trong tương lai, việc áp dụng IFRS sẽ trở thành xu hướng tất yếu tại Việt Nam. Các doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với những thay đổi này.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ để giúp các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi sang IFRS, bao gồm việc cung cấp tài liệu hướng dẫn và tổ chức các khóa đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM VÕ THÚY HÀ VẬN DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ VỀ HỢP NHẤT KINH DOANH ĐỂ HOÀN THIỆN CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN MÃ SỐ : 60.30 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TS PHẠM VĂN DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2009 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Trang Lời cảm ơn Lời cam đoan Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng biểu Phần mở đầu CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VỀ HỢP NHẤT KINH DOANH.1 Khái niệm và vai trò của hợp nhất kinh doanh.1 Khái niệm về hợp nhất kinh doanh .2 Vai trò của hợp nhất kinh doanh.3 Các loại hình hợp nhất kinh doanh .2 Chuẩn mực kế toán Quốc Tế về hợp nhất kinh doanh .1 Khái quát chung Khái quát lịch sử hình thành.2 Quy định chung.3 Phương pháp kế toán.1 Xác định giao dịch hợp nhất kinh doanh, xác định bên mua.2 Xác định giá phí và phân bổ giá phí hợp nhất kinh doanh .3 Xác định lợi thế thương mại và lợi ích của cổ đông thiểu số 11 1.4 Lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất.3 Chuẩn mực kế toán Việt Nam về hợp nhất kinh doanh .1 Khái quát lịch sử hình thành .2 Quy định chung.3 Phương pháp kế toán.1 Xác định giao dịch hợp nhất kinh doanh, xác định bên mua 18 1.2 Xác định giá phí và phân bổ giá phí hợp nhất kinh doanh .3 Xác định lợi thế thương mại và lợi ích của cổ đông thiểu số 23 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất.4 So sánh đánh giá IAS 22 và VAS 11.1 Những điểm khác nhau giữa IAS 22 và VAS 11.2 Những điểm đổi mới của IFRS 3 so với IAS 22 liên quan đến hợp nhất kinh doanh . 28 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 . 30 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THÔNG TƯ HƯỚNG DẪN VÀ KẾ TOÁN HỢP NHẤT KINH DOANH TẠI VIỆT NAM .1 Thực trạng hướng dẫn kế toán chuẩn mực hợp nhất kinh doanh theo thông tư 21.1 Quy định chung.2 Trường hợp hợp nhất kinh doanh hình thành quan hệ công ty mẹ - con .1 Phương pháp kế toán .2 Một số trường hợp minh họa .3 Trường hợp hợp nhất kinh doanh không hình thành quan hệ công ty mẹ- con .1 Phương pháp kế toán .2 Một số trường hợp minh họa .2 Thực trạng kế toán hợp nhất kinh doanh ở Việt Nam.3 Thực tiễn hợp nhất kinh doanh ở Mỹ và bài học cho Việt Nam.1 Trường hợp mua theo giá sổ sách .2 Trường hợp xuất hiện lợi thế thương mại.3 Trường hợp xuất hiện bất lợi thương mại.4 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 55 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 . 59 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƯƠNG 3 VẬN DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ VỀ HỢP NHẤT KINH DOANH ĐỂ HOÀN THIỆN CHUẨN MỰC VIỆT NAM .1 Phương hướng hoàn thiện .1 Đối tượng sử dụng thông tin .2 Về phương diện pháp lý.3 Xu hướng hội nhập và phát triển .2 Một số nội dunghoàn thiện .1 Về cách xác định quyền kiểm soát.2 Về cách xác định giá trị hợp lý .3 Về kế toán lợi thế thương mại.4 Về thời điểm lập báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ.5 Về kỹ thuật lập báo cáo tài chính hợp nhất.6 Vấn đề chuyển đổi báo cáo của các hoạt động ở nước ngoài .3Một số kiến nghị khác có liên quan. 72 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 . 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quý thầy, cô khoa Kế toán kiểm toán Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM và các thầy cô đã truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong thời gian tôi học tập tại trường. Tôi xin chân thành cảm ơn thầy Phạm Văn Dược đã tận tình và giúp đỡ tôi thực hiện tốt luận văn này cũng như hoàn thiện kiến thức chuyên môn của mình. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã hỗ trợ và động viên tôi trong suốt thời gian qua. Tác giả TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu, số liệu nêu trong luận văn là trung thực. Tác giả Võ Thúy Hà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ tắt Tiếng việt Tiếng Anh (nếu có) APB Hội đồng các nguyên tắc kế toán của Mỹ Accounting principles board BCTC Báo cáo tài chính BCTCHN Báo cáo tài chính hợp nhất BTC Bộ tài chính CĐKT Cân đối kế toán CP Cổ phiếu HH Hàng hóa HNKD Hợp nhất kinh doanh IAS Chuẩn mực kế toán quốc tế International accounting standards IASB Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế International accounting standards board IASC Ủy ban chuẩn mực kế toán quốc tế International accounting standards committee IFRS Tiêu chuẩn báo cáo tài chính quốc tế International financial reporting standards IVSC Ủy ban chuẩn mực đánh giá quốc tế International value standards committee GTGT Giá trị gia tăng GTHL Giá trị hợp lý KQKD Kết quả kinh doanh LTTM Lợi thế thương mại Goodwill QĐ Quyết định SP Sản phẩm TC Tiêu chuẩn TCty Tổng công ty TK Tài khoản TP Trái phiếu TSCĐ Tài sản cố định TT Thông tư TTCK Thị trường chứng khoán VAS Chuẩn mực kế toán Việt Nam Vietnam accounting standards WTO Tổ chức thương mại thế giới World trade organization TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Sơ đồ 2.1: Phương pháp kế toán cho trường hợp HNKD hình thành quan hệ công ty mẹ - con.2: Phương pháp kế toán cho trường hợp HNKD không hình thành quan hệ công ty mẹ- con và phát sinh lợi thế thương mại.3: Phương pháp kế toán cho trường hợp HNKD không hình thành quan hệ công ty mẹ- con và phát sinh bất lợi thương mại.1: Chuyển đổi báo cáo của các hoạt động ở nước ngoài. Bảng báo cáo tài chính của công ty ABC vào cuối năm.2: Chuyển đổi báo cáo của các hoạt động ở nước ngoài. Đối với cơ sở hoạt động ở nước ngoài. Bảng tính chênh lệch tỷ giá.3: Chuyển đổi báo cáo của các hoạt động ở nước ngoài. Đối với cơ sở hoạt động ở nước ngoài. Bảng báo cáo tài chính của công ty ABC vào cuối năm.4: Chuyển đổi báo cáo của các hoạt động ở nước ngoài. Đối với cơ sở hoạt động ở nước ngoài không thể tách rời với hoạt động của doanh nghiệp báo cáo. Bảng tính lãi do chuyển đổi .5: Chuyển đổi báo cáo của các hoạt động ở nước ngoài. Đối với cơ sở hoạt động ở nước ngoài không thể tách rời với hoạt động của doanh nghiệp báo cáo. Bảng báo cáo tài chính của công ty ABC vào cuối năm. 71 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PHẦN MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Việc hội nhập vào nền kinh tế khu vực cũng như của thế giới đã đặt ra công tác quản lý của chúng ta nhiều vấn đề phải giải quyết để phù hợp với tình hình chung của thế giới trong đó có vấn đề kế toán – công cụ thông tin hết sức cần thiết cho các đối tượng khác nhau trong cũng như ngoài nước. Vấn đề đặt ra là làm thế nào cho thông tin kế toán được các đối tượng bên ngoài chấp nhận thực hiện và có thể tin cậy được. Do vậy, việc nghiên cứu chuẩn mực quốc tế nhằm đưa ra những vấn đề phù hợp với điều kiện của Việt Nam để hoàn thiện nội dung, phương pháp kế toán, trong đó vấn đề hợp nhất kinh doanh là vấn đề không chỉ có ý nghĩa thực tiễn theo kịp sự phát triển tất yếu của nền kinh tế mà còn có ý nghĩa về mặt khoa học. Cho đến thời điểm hiện nay bộ tài chính đã ban hành 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam. Hệ thống chuẩn mực này đã giúp các doanh nghiệp lập và trình bày báo cáo tài chính sát với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên hệ thống VAS còn chưa đầy đủ và còn có sự khác biệt so với thông lệ quốc tế. Trong xu thế hội nhập và phát triển mạnh mẽ sau khi gia nhập WTO, Việt Nam có môi trường thuận lợi thúc đẩy sự hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế. Ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào các thị trường quốc tế trên nhiều lĩnh vực cũng như các tập đoàn lớn và nhà đầu tư nước ngoài đang xúc tiến, gia tăng đầu tư vào Việt Nam. Vì vậy xu thế mua, bán, sát nhập công ty ngày càng gia tăng tại Việt Nam. Một yêu cầu quan trọng là hoạt động của tập đoàn kinh tế phải được thể hiện thông qua báo cáo tài chính hợp nhất một cách chính xác và minh bạch để giúp cho các nhà quản trị, các nhà đầu tư có được những thông tin chính xác và tin cậy nhất. Do vậy việc áp dụng các quy tắc của IFRS giúp Việt Nam xóa bỏ sự khác biệt với các chuẩn mực kế toán quốc tế và hội nhập vào quá trình phát triển kế toán toàn cầu đang diễn ra. Việt Nam đang trong giai đoạn hoàn chỉnh hệ thống chuẩn mực kế toán trong đó có chuẩn mực kế toán hợp nhất kinh doanh. Đây là một vấn đề khá phức tạp và TIEU LUAN MOI download : [e-mail] mới mẻ. Việc nghiên cứu những quan điểm mới của IFRS 3 trong điều kiện cụ thể của Việt Nam hiện nay nhằm ban hành kịp thời chuẩn mực và quy định về kế toán hợp nhất kinh doanh là hết sức cần thiết, nhằm đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển và hội nhập về kinh tế và kế toán, đảm bảo hệ thống kế toán Việt Nam phù hợp với thông lệ quốc tế. Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở tìm hiểu những cơ sở lý thuyết về chuẩn mực hợp nhất kinh doanh của quốc tế, kết hợp với thực trạng về tình hình hợp nhất kinh doanh tại Việt Nam, đề tài đưa ra giải pháp nhằm vận dụng chuẩn mực kế toán quốc tế về hợp nhất kinh doanh để hoàn thiện chuẩn mực Việt Nam, góp phần quan trọng vào quá trình phát triển và hội nhập về kinh tế và kế toán, đảm bảo hệ thống kế toán Việt Nam phù hợp với thông lệ quốc tế.