CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƯỢC TÀI CHÍNH VÀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH 1.1 Chiến lược tài chính – Vai trò của chiến lược tài chính đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 1.1 Chiến lược tài chính là gì ? Ngày nay sự phát triển của khoa học công nghệ, sự bùng nổ của thông tin và hội nhập kinh tế quốc tế luôn đặt doanh nghiệp trước những sức ép cạnh tranh gay gắt. Sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những đột biến của thị trường mà còn phụ thuộc rất nhiều vào việc hoạch định chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp. Trong doanh nghiệp có nhiều chiến lược nhưng có hai chiến lược quan trọng là : chiến lược kinh doanh và chiến lược tài chính mà đặc biệt quan trọng là chiến lược tài chính. Chiến lược tài chính là một vận dụng hoàn hảo các quyết định tài chính tương thích với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp qua các thời kỳ khởi sự, tăng trưởng, sung mãn và suy thoái.
Như vậy, chiến lược tài chính là tập hợp ba quyết định đầu tư, tài trợ, phân phối để tối đa hóa giá trị cho doanh nghiệp, từ đó tối đa hóa thu nhập cho chủ sở hữu doanh nghiệp. Khi hoạch định chiến lược tài chính phải gắn với từng giai đoạn phát triển, và phải dựa vào mối tương quan nghịch giữa rủi ro kinh doanh và rủi ro tài chính.2 Mục tiêu vai trò của chiến lược tài chính đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Chiến lược tài chính có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động của một doanh nghiệp vì sự phát triển hay suy thoái của hoạt động sản xuất kinh doanh của DN gắn liền với sự mở rộng hay thu hẹp các nguồn lực tài chính. Từ đó cho thấy việc hoạch định chiến lược tài chính rất quan trọng đặc biệt là vào các giai đoạn phát triển của DN. Bên cạnh đó, việc hoạch định chiến lược tài chính phải xác định rõ mục tiêu là các yếu tố tài chính sẽ được quản lý như thế nào, có đem lại lợi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 nhuận và hiệu quả kinh doanh hay không.
Vì thế, hoạch định chiến lược tài chính có các mục tiêu sau : Mục tiêu thứ nhất : Chiến lược tài chính – tối đa hóa giá trị doanh nghiệp Bất cứ một doanh nghiệp nào hoạt đông kinh doanh đều phải đặt yếu tố lợi nhuận lên hàng đầu. Ở các công ty cổ phần cũng vậy, cổ phần của đa số công ty lớn đều được nắm giữ rộng rãi trong các cổ đông. Vì thế, hoạch định chiến lược tài chính trong một thị trường cạnh tranh buộc các nhà hoạch định tài chính phải có những hành động phù hợp với việc tối đa hóa tài sản của cổ đông. Các cổ đông là chủ sở hữu của công ty, họ mua các cổ phần và tìm kiếm lợi nhuận.
Vì thế các nhà hoạch định chiến lược tài chính phải theo đuổi các chính sách để làm gia tăng giá trị của cổ đông Mục tiêu thứ hai : Chiến lược tài chính – Tái cấu trúc Tái cấu trúc DN là cơ hội để DN có cái nhìn bao quát hơn DN của chính mình và kịp thời có những giải pháp cho DN để nâng cao lợi nhuận và khắc phục những yếu kém, cụ thể như rà soát lại qui trình sản xuất để giảm chi phí; có những điều chỉnh, bước đi hợp lý để tối đa hóa lợi nhuận. Và muốn đạt được mục tiêu của việc đổi mới DN thì cần phải bắt đúng bệnh và phân tích rõ ràng để đưa ra các quyết định tài chính đúng. Mỗi sự thay đổi về mục tiêu phát triển, về chiến lược, về quản lý là mỗi bước trong tiến trình tái cấu trúc. Thay đổi được xem như là phương thức để tồn tại và phát triển DN.
Mọi người cùng nhau thay đổi, bắt đầu từ suy nghĩ đến hành động, trong đó người đứng đầu DN luôn ở vị trí tiên phong. DN tiến hành khảo sát, đánh giá lại mình để tìm ra bức tranh thực về mình, để từ đó đề ra giải pháp phù hợp nhằm tạo ra trạng thái tốt hơn với mục tiêu là tối đa hóa sự đóng góp của nhân viên, tối đa hóa giá trị gia tăng cho khách hàng…Theo thời gian DN tiến hành sự thay đổi lớn hơn, mang tính đột phá, xây dựng và hoạch định chiến lược mới với mục tiêu mới là nắm bắt cơ hội mới, phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Đi theo với thời gian, đi theo với sự thay đổi, DN từng bước lớn lên cả về lượng lẫn về chất TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Mục tiêu thứ ba : Chiến lược tài chính – Tối đa hóa giá cổ phiếu Mọi doanh nghiệp đều cố gắng tối đa hóa giá cổ phần vì việc tối đa hóa giá cổ phần đòi hỏi kinh doanh phải có hiệu quả, chi phí thấp. Mặt khác tối đa hóa giá cổ phần cũng yêu cầu phải phát triển sản phẩm dịch vụ đúng theo mong muốn của người tiêu thụ và động lực đó sẽ đưa đến công nghệ mới, sản phẩm mới, tạo các việc làm mới và tăng lợi nhuận cho DN.3 Hoạch định chiến lược tài chính gắn với từng giai đoạn phát triển trong chu kỳ sống 1.1 Các giai đoạn phát triển của doanh nghiệp trong chu kỳ sống Giai đoạn khởi sự Giai đoạn khởi sự là giai đoạn đầu tiên trong chu kỳ sống của doanh nghiệp.
Ở giai đoạn này doanh nghiệp mới bắt đầu đưa sản phẩm ra thị trường nên mục tiêu của giai đoạn này là làm cách nào để thị trường chấp nhận sản phẩm, làm cách nào để DN có thể thâm nhập thị trường. Bên cạnh đó ở giai đoạn này do DN phải chi rất nhiều tiền vào việc nghiên cứu phát triển, sản xuất sản phẩm để tạo ra một sản phẩm mới vì thế dòng tiền ở giai đoạn khởi sự luôn âm. Từ đó cho thấy, giai đoạn này rủi ro kinh doanh là cao nhất trong bốn giai đoạn. Giai đoạn tăng trưởng : Có sự khác biệt giữa giai đoạn khởi sự sang giai đoạn tăng trưởng là ý đồ chiến lược của DN đã có sự thay đổi, trong suốt thời kỳ khởi sự hầu hết các DN đều tập trung vào nghiên cứu phát triển thì ở giai đoạn tăng trưởng là đầu tư thêm nhiều cho các hoạt động phát triển thị trường và mở rộng thị phần.
Rủi ro kinh doanh ở giai đoạn này đã giảm xuống so với giai đoạn khởi sự nhưng vẫn còn cao. Khi đã mở rộng thị phần, doanh số đã bắt đầu tăng lên thì dòng tiền ở giai đoạn này cũng mạnh hơn nhiều so với giai đoạn khởi sự nhưng do DN cần phải đầu tư nhiều cho các hoạt động mở rộng thị trường nên dòng tiền thu được lại tiếp tục tái đầu tư vào hoat động kinh doanh. Mục tiêu của giai đoạn này là phát triển thị trường và mở rộng thị phần. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Giai đoạn sung mãn (bảo hòa ): Từ giai đoạn tăng trưởng sang giai đoạn sung mãn đã có sự thay đổi trong rủi ro kinh doanh.
Nếu trong giai đoạn khởi sự và tăng trưởng rủi ro kinh doanh cao thì trong giai đoạn sung mãn rủi ro kinh doanh lại giảm xuống mức trung bình. Lúc này DN đã kinh doanh ổn định, doanh số cao, lợi nhuận hợp lý do đó dòng tiền lúc này dương đáng kể. Rủi ro kinh doanh lúc này chính là duy trì được thị phần này trong bao lâu. Mục tiêu của giai đoạn sung mãn là duy trì thị phần và cải tiến hiệu quả hoạt động trong suốt thời kỳ này của doanh nghiệp.
Giai đoạn suy thoái : Khi nhu cầu sản phẩm bắt đầu giảm, các dòng tiền mặt thu vào giảm, tức là doanh số giảm và chiều dài của giai đoạn sung mãn cũng đã được xác định do đó rủi ro kinh doanh trong giai đoạn này là thấp nhất. Dòng tiền trong giai đoạn suy thoái dương mặc dù doanh số giảm nhưng do DN không còn tiếp tục chi tiêu cho các hoạt động duy trì thị phần nên có thể duy trì được dòng tiền dương. Mục tiêu của giai đoạn này là xác định doanh nghiệp tiếp tục tồn tại bao lâu nữa.2 Hoạch định chiến lược tài chính gắn với từng giai đoạn phát triển trong chu kỳ sống Chiến lược tài chính trong giai đoạn khởi sự Chiến lược tài chính thể hiện ở ba quyết định : quyết định đầu tư, quyết định tài trợ và quyết định phân phối. Ở giai đoạn khởi sự vì mới đưa sản phẩm ra thị trường nên không thể có quyết định đầu tư nào khác và do đặc thù giai đoạn này là dòng tiền luôn âm nên cũng không thể có quyết định phân phối mà giai đoạn này tập trung vào quyết định tài trợ.
Làm cách nào để thu hút nguồn vốn mạo hiểm để có thể thực hiện các quyết định tài trợ ? và tại sao phải tài trợ bằng vốn mạo hiểm. Bởi vì ở giai đoạn khởi sự không thể tài trợ bằng nguồn vốn nào khác. Nợ không được, thứ nhất ở giai đoạn này rủi ro kinh doanh quá cao mà từ mối tương quan giữa rủi ro kinh doanh và rủi ro tài chính thì ở giai đoạn mà rủi ro kinh doanh cao thì không sử dụng nợ được, thứ hai muốn sử dụng nợ phải đảm bảo điều kiện quan trọng là có lãi và có thừa khả năng thanh toán lãi vay nhưng ở giai TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 đoạn này dòng tiền của DN luôn âm tức là luôn bị lỗ không sử dụng nợ được, còn tài trợ bằng vốn cổ phần thì sao? ở giai đoạn này DN cũng không đủ điều kiện để phát hành cổ phiếu trên thi trường, và thực chất có đủ điều kiện phát hành nhưng do rủi ro quá cao nên cũng không có ai mua. Tóm lại, giai đoạn này chiến lược tài chính tập trung vào vấn đề là làm cách nào để thu hút vốn đầu tư mạo hiểm.
Một số thông số tài chính quan trọng ở giai đoạn này như sau : Bảng 1.