Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước Vấn đề người chưa thành niên, người chưa thành niên phạm tội và việc áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội ngày càng được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Trong số những công trình khoa học đã công bố ở nước ngoài về các vấn đề nêu trên, có thể kể đến: Công trình nghiên cứu “A Century of Juvenile Justice”, (Dịch: Công lý của người chưa thành niên trong một thế kỷ) của Giáo sư Franklin E Zimring và Giáo sư Margaret K. Rosenheim – Trường Đại học Chicago, Hoa Kỳ cùng Trợ lý David S.Tanenhaus – Trường Đại học Nevada, Hoa Kỳ và Bemardine Dohm, Giám đốc Trung tâm tư pháp lĩnh vực gia đình và trẻ em của Trường Đại học Northwestern, Hoa Kỳ.
Trong công trình nghiên cứu này, các tác giả đã nghiên cứu trong thời gian 20 năm về áp dụng pháp luật đối với người chưa thành niên phạm tội, rồi đặt ra nhiều vấn đề và so sánh các vấn đề đó với chính sách pháp luật áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội, từ đó, chỉ ra những bất lợi trong thực hiện chính sách người chưa thành niên phạm tội, đồng thời, đưa ra các chính sách mới nhằm áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội tốt hơn. Trong công trình nghiên cứu “Justice for Children: Detention as a Last Resort. Innovative Initiatives in the East Asia and Pacific Region”, (Dịch: Công 7 luan an lý cho trẻ em: Phạt tù được xem như là biện pháp cuối cùng. Sáng kiến ở khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương) của Unicef (2003), các tác giả tiếp cận vấn đề tư pháp về người chưa thành niên phạm tội thông qua thực tiễn tại ba nước thuộc khu vực Đông Nam Á gồm: Campuchia, Thái Lan và Philippines.
Các tác giả của công trình nghiên cứu này nghiên cứu tư pháp người chưa thành niên không chỉ để hướng tới người chưa thành niên phạm tội mà còn giải quyết các vấn đề liên quan đến người chưa thành niên là nạn nhân của tình trạng nghèo đói, bóc lột sức lao động, người chưa thành niên là nạn nhân của việc buôn người, của công nghiệp tình dục. Dưới góc nhìn những tiêu chuẩn của pháp luật quốc tế, so sánh với những hoạt động lập pháp của các nước, thực tiễn áp dụng pháp luật để bảo vệ người chưa thành niên tại các nước này thông qua các hệ thống pháp luật hình sự được ban hành thì việc áp dụng hình phạt tù đối với người chưa thành niên như là biện pháp cuối cùng [146]. Cuốn sách chuyên khảo của Franklin E.Jimring (2005) “American juvenle Justice”, (Dịch: Công lý Hoa kỳ) xuất bản bởi Oxford University, tập trung nghiên cứu bốn nội dung chính: (1) Người chưa thành niên phạm tội: Thực trạng và quan điểm pháp luật; (2) Thành lập tư pháp người chưa thành niên Hợp chủng quốc Hoa Kỳ; (3) Bảo vệ người chưa thành niên phạm tội; (4) Các vấn đề chính sách trong tư pháp người chưa thành niên hiện đại. Tác giả của cuốn sách chuyên khảo này phân tích các lý do cần phải thành lập Tòa án dành cho người chưa thành niên, biện pháp xử lý chuyển hướng thân thiện đối với tội phạm là người chưa thành niên., trên cơ sở đó, nghiên cứu vấn đề tư pháp người chưa thành niên dưới góc độ dẫn chiếu giữa lý thuyết và thực tiễn áp dụng pháp luật, từ đó tác giả đưa ra các vấn đề chính sách trong tư pháp người chưa thành niên hiện đại nhằm bảo vệ người chưa thành niên phạm tội [129].
Trong công trình nghiên cứu “Juvenile Delinquency”, (Dịch: Người chưa thành niên phạm tội) Giáo sư Donald J. Shoemaker, Trường đại học bang Virginia, Hoa Kỳ đã phân tích, làm rõ thế nào là người chưa thành niên, người chưa thành niên phạm tội, phân tích đặc điểm của người chưa thành niên phạm tội, cách thức 8 luan an xử lý người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật hình sự hiện hành, từ đó đưa ra những quan điểm mới về hành vi phạm tội và việc áp dụng pháp luật đối với người chưa thành niên phạm tội, với mục đích cuối cùng là bảo vệ quyền và lợi ích của người chưa thành niên [139]. “National Report 1999” - Báo cáo quốc gia của Hoa Kỳ năm 1999, về tội phạm người chưa thành niên và nạn nhân đã đưa ra thực trạng và đề xuất các giải pháp trong hệ thống của Tòa án Hoa Kỳ đối với người chưa thành niên tham gia vào tố tụng hình sự, đặc biệt là đối với các trường hợp người chưa thành niên phạm tội cũng có một giá trị nghiên cứu rất to lớn. Báo cáo nhấn mạnh các hình thức xử lý mà các Tòa án bang và Tòa án liên bang áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội thông qua các án lệ, các nguyên tắc đối với tư pháp người chưa thành niên nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên khi tham gia tố tụng hình sự theo chuẩn mực của pháp luật quốc tế [153].
Công trình nghiên cứu của Barry C. Feld (1999) với cuốn sách “Bad kids: race and the transformation of Juvenile Court”, (Dịch: Những đứa trẻ xấu xa: chủng tộc và sự biến đổi của Tòa án người chưa thành niên) được xuất bản bởi Oxford University, đề cập nghiên cứu quá trình hình thành và thay đổi của hệ thống pháp luật của người chưa thành niên tại Hoa Kỳ. Tác giả công trình nghiên cứu này đã làm rõ các yếu tố ảnh hưởng từ sự thay đổi trong xã hội về kinh tế, văn hóa, xã hội, tình trạng di dân. đến sự thay đổi trong các gia đình hiện đại tại Hoa Kỳ, từ đó, làm ảnh hưởng đến hành vi và nhận thức pháp luật của người chưa thành niên.
Cũng xuất phát từ những thay đổi đó trong xã hội, tác giả làm rõ hơn về vai trò của Tòa án người chưa thành niên. Feld nêu vấn đề khi người chưa thành niên phạm tội thì đó là lỗi lầm hay là tội phạm. Feld đã đưa ra quan điểm của ông về Tòa án người chưa thành niên nghiêng về xem xét đến tâm, sinh lý để tìm ra biện pháp xử lý phù hợp đối với người chưa thành niên phạm tội hơn là trừng trị [123]. Công trình nghiên cứu của Maharukh Adenwalla (2006) với nghiên cứu “Protection and Juvenile Justice system for juvenile in conflict with law” (Dịch: 9 luan an “Bảo vệ và chế độ pháp lý trẻ người chưa thành niên trong xung đột với pháp luật”) đã làm rõ khái niệm người chưa thành niên, người chưa thành niên xung đột với pháp luật, mức độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên; trách nhiệm của cảnh sát, của người giám sát người chưa thành niên bị áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ, trách nhiệm của nhân viên công tác xã hội, của các tổ chức phi chính phủ, của luật sư, của các phương tiện thông tin đại chúng đối với người chưa thành niên xung đột với pháp luật tại Ấn Độ.Adenwalla đã nghiên cứu 13 trường hợp về người chưa thành niên xung đột với pháp luật ở Ấn Độ để làm rõ hơn các quan điểm của mình [139].
Công trình nghiên cứu Juvenile Delinquency: An Integated Approach (Người chưa thành niên phạm tội: Cách tiếp cận tổng quan) của James Burfeind (Giáo sư xã hội học, Đại học Montana, Hoa Kỳ) và Dawn Jeglum Bartusch (Tiến sĩ, trợ lý của Giáo sư James Burfeind) chỉ ra cách nhìn tổng quan nhất nhằm phân tích về hiện tượng người chưa thành niên phạm tội cách tiếp cận của xã hội học, tội phạm học, tâm lý học, sinh vật học. Đồng thời, đưa ra hướng tiếp xúc, giúp đỡ cho người chưa thành niên phát triển tốt hơn [136]. Trong công trình nghiên cứu Juvenile Delinquena Diverse Society, (Dịch: Người chưa thành niên phạm tội trong một xã hội đa dạng) Giáo sư, Tiến sĩ Kristin A. Bastes - Trường đại học Washington và Giáo sư, Tiến sĩ Richelle s.
Swan - Trường Đại học Irvine bang Califonia, có cách nhìn hiện tượng người chưa thành niên phạm tội trong bối cảnh xã hội với các vấn đề phức tạp, đa dạng, nhiều sắc màu bởi quy định, chuẩn mực xã hội, các yếu tố xã hội, các chính sách dân cư, quan niệm về người chưa thành niên phạm tội. [137] Công trình nghiên cứu “Juvenile Delinqueny: The Core”, (Dịch: Bản chất của hiện tượng người chưa thành niên phạm tội) của Giáo sư Larry J. Siegel và Brandon c. Welsh (Hoa Kỳ) đã chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến người chưa thành niên phạm tội, đồng thời nghiên cứu những yếu tố cốt lõi của nó thuộc về bản chất của hiện tượng người chưa thành niên phạm tội.[138] Qua nghiên cứu các công trình nêu trên cho thấy, một số công trình có 10 luan an phạm vi nghiên cứu khá rộng, chủ yếu tập trung nghiên cứu làm rõ khái niệm người chưa thành niên, người chưa thành niên xung đột với pháp luật, mức độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên trong bối cảnh xã hội với các vấn đề phức tạp, đa dạng, nhiều sắc màu bởi quy định, chuẩn mực xã hội, các yếu tố xã hội, các chính sách dân cư, quan niệm về người chưa thành niên phạm tội, một số công trình nghiên cứu tác giả nêu lên các nguyên nhân cần phải thành lập Tòa án dành cho người chưa thành niên, biện pháp xử lý chuyển hướng thân thiện đối với tội phạm người chưa thành niên, phân tích về hiện tượng người chưa thành niên phạm tội cách tiếp cận của xã hội học, tội phạm học, tâm lý học, sinh vật học.
mà chưa giải quyết vấn đề của áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội. Đa số các công trình nghiên cứu liên quan đến người chưa thành niên phạm tội, nhưng chưa nghiên cứu sâu về áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội. Một số công trình nghiêu cứu cách đây quá lâu và cũng không còn phù hợp với tình trạng người chưa thành niên phạm tội hiện nay. Chính vì lẽ đó, mà việc tiếp tục nghiên cứu để đề xuất, kiến nghị nhằm đưa ra các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng đắn hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội là vấn đề rất cần thiết.
Tình hình nghiên cứu ở trong nước Vấn đề áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội cũng ngày càng đưa các nhà luật học Việt Nam quan tâm nghiên cứu. Chính vì vậy, trong thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan về người chưa thành niên, người chưa thành niên phạm tội và áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội tại Việt Nam, trong số đó có thể kể đến: 1.