Nghiên Cứu Hiệu Quả Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam

Khám phá luận văn về hiệu quả tín dụng đầu tư phát triển tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam, phân tích và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Vĩnh Phúc
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Hoàng Quy
• Trường học: Học Viện Hành Chính Quốc Gia
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Hiệu Quả Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở khoa học về hiệu quả tín dụng ĐTPT
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của tín dụng ĐTPT
• 1.3. Các hình thức tín dụng ĐTPT tại NHPT
• 1.4. Sự khác nhau giữa tín dụng ĐTPT của Nhà nước với tín dụng của NHTM
• 1.5. Nội dung hiệu quả hoạt động tín dụng ĐTPT
• 1.6. Quan niệm hiệu quả tín dụng ĐTPT
• 1.7. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng ĐTPT tại NHPT
• 1.8. Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả tín dụng ĐTPT tại NHPT
• 1.9. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về hiệu quả tín dụng ĐTPT của Nhà nước và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.9.1. Hoạt động tín dụng ĐTPT của Trung Quốc
• 1.9.2. Hoạt động tín dụng ĐTPT của Hàn Quốc
• 1.9.3. Hoạt động tín dụng ĐTPT của Nhật Bản
• 1.9.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB)
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của VDB
• 2.3. Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức VDB
• 2.4. Chính sách tín dụng ĐTPT ở Việt Nam trong thời gian qua
• 2.5. Hoạt động tín dụng ĐTPT tại NHPT Việt Nam
• 2.6. Thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng ĐTPT tại NHPT Việt Nam
• 2.7. Đánh giá kết quả hoạt động tín dụng ĐTPT tại NHPT Việt Nam giai đoạn 2015-2019
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng hoạt động ĐTPT của Chính phủ
• 3.2. Định hướng hoạt động tín dụng ĐTPT của NHPT Việt Nam đến năm 2030
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng ĐTPT của Nhà nước tại NHPT Việt Nam
• 3.3.1. Chú trọng huy động vốn và nâng cao hiệu quả quản lý vốn
• 3.3.2. Cải thiện năng lực thẩm định dự án tại ngân hàng
• 3.3.3. Cải thiện năng lực quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng
• 3.3.4. Cải thiện mô hình tổ chức, quản trị điều hành
• 3.3.5. Hiện đại hóa ứng dụng công nghệ ngân hàng
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.4.2. Kiến nghị với Bộ, Ban ngành
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam

Hiệu quả tín dụng đầu tư phát triển (ĐTPT) tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam (NHPT) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Tín dụng ĐTPT không chỉ là nguồn vốn hỗ trợ cho các dự án mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước. Việc đánh giá hiệu quả của tín dụng ĐTPT giúp nhận diện những thành công và thách thức trong hoạt động của NHPT.

1.1. Khái Niệm Và Đặc Điểm Của Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển

Tín dụng ĐTPT của Nhà nước là hình thức hỗ trợ tài chính nhằm tài trợ cho các dự án phát triển. Đặc điểm nổi bật của tín dụng ĐTPT là không vì mục đích lợi nhuận, mà hướng tới hiệu quả và công bằng xã hội. Điều này giúp NHPT thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.

1.2. Vai Trò Của Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển Trong Kinh Tế

Tín dụng ĐTPT có vai trò quan trọng trong việc khắc phục các khiếm khuyết của nền kinh tế thị trường. Nó giúp đảm bảo sự phát triển đồng đều giữa các vùng miền và ngành kinh tế, đồng thời hỗ trợ thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước.

II. Thực Trạng Hiệu Quả Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển Tại NHPT Việt Nam

Thực trạng hiệu quả tín dụng ĐTPT tại NHPT Việt Nam giai đoạn 2015-2019 cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Việc phân tích thực trạng này giúp nhận diện rõ hơn những vấn đề cần cải thiện trong hoạt động tín dụng.

2.1. Kết Quả Hoạt Động Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển

Trong giai đoạn 2015-2019, NHPT đã đạt được nhiều thành tựu trong việc giải ngân vốn cho các dự án phát triển. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu vẫn là vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.2. Những Thách Thức Trong Hoạt Động Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển

Một số thách thức lớn trong hoạt động tín dụng ĐTPT bao gồm việc cho vay dàn trải, thiếu sự tập trung vào các dự án có khả năng thu hồi vốn cao. Điều này dẫn đến tình trạng nợ xấu và ảnh hưởng đến hiệu quả tổng thể của NHPT.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển Tại NHPT

Để nâng cao hiệu quả tín dụng ĐTPT, NHPT cần áp dụng các phương pháp cải tiến trong quản lý và thẩm định dự án. Việc cải thiện năng lực quản lý rủi ro và huy động vốn cũng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải Thiện Năng Lực Thẩm Định Dự Án

Nâng cao năng lực thẩm định dự án giúp NHPT lựa chọn được các dự án có khả năng sinh lời cao, từ đó giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả tín dụng.

3.2. Tăng Cường Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn cho các khoản vay. NHPT cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ và linh hoạt để ứng phó với các biến động của thị trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển

Các nghiên cứu về hiệu quả tín dụng ĐTPT tại NHPT đã chỉ ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của NHPT.

4.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Nước Khác

Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước như Trung Quốc, Hàn Quốc cho thấy việc áp dụng các chính sách tín dụng linh hoạt và hiệu quả có thể giúp nâng cao hiệu quả tín dụng ĐTPT.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Tại NHPT Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy NHPT cần cải thiện quy trình cho vay và tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận để nâng cao hiệu quả tín dụng ĐTPT.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Của Tín Dụng Đầu Tư Phát Triển Tại NHPT

Kết luận về hiệu quả tín dụng ĐTPT tại NHPT cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả hoạt động. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc cải thiện chính sách và quy trình cho vay.

5.1. Định Hướng Hoạt Động Tín Dụng ĐTPT Đến Năm 2030

Định hướng hoạt động tín dụng ĐTPT của NHPT đến năm 2030 cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro.

5.2. Các Giải Pháp Đề Xuất Để Nâng Cao Hiệu Quả

Các giải pháp đề xuất bao gồm cải cách quy trình cho vay, tăng cường đào tạo nhân lực và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước đóng vai trò là đòn bẩy tài chính chiến lược nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật và giải quyết các mục tiêu an sinh xã hội. Trong giai đoạn 2006-2016, Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã huy động được hơn 490 nghìn tỷ đồng và 470 triệu USD, duy trì tốc độ tăng trưởng tổng dư nợ bình quân trên 12%/năm, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2015-2019, hoạt động tín dụng chính sách đối mặt với nhiều khó khăn lớn về an toàn tài chính, áp lực nợ xấu gia tăng và cơ chế huy động nguồn lực có nhiều biến động.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng đầu tư phát triển tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam, từ đó xác định những điểm nghẽn và nguyên nhân dẫn đến các tồn tại trong quản trị tín dụng. Mục tiêu cụ thể là làm rõ cơ sở khoa học về tín dụng nhà nước phi lợi nhuận, phân tích định lượng và định tính kết quả cho vay đối với 1.331 dự án với quy mô hợp đồng tín dụng gần 216 nghìn tỷ đồng, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đến năm 2030.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại toàn bộ mạng lưới Ngân hàng Phát triển Việt Nam gồm 2 Sở Giao dịch, 13 Chi nhánh khu vực và 26 Chi nhánh cấp tỉnh trong khung thời gian từ năm 2015 đến năm 2019. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở luận cứ giúp cơ quan quản lý tái cấu trúc hoạt động ngân hàng chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý hơn 140 nghìn tỷ đồng vốn ODA cho vay lại và kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn theo các chỉ tiêu an toàn vốn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết trung gian tài chính công kết hợp với lý thuyết can thiệp thị trường của Nhà nước nhằm giải thích vai trò của định chế tài chính phát triển chuyên biệt. Nhà nước sử dụng công cụ tín dụng đầu tư như bàn tay hữu hình để điều tiết, phân bổ nguồn lực vào các ngành công nghiệp mũi nhọn, cơ sở hạ tầng thiết yếu và các địa bàn khó khăn – những lĩnh vực mà khu vực ngân hàng thương mại thường hạn chế tham gia do thời gian hoàn vốn kéo dài trên 10 năm và mức sinh lời tài chính thấp.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống đánh giá hiệu quả kép: hiệu quả tài chính nội tại của ngân hàng và hiệu quả kinh tế - xã hội tổng thể của các dự án được tài trợ. Luận văn xác lập 4 khái niệm then chốt gồm: tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, hiệu quả chuyển dịch cơ cấu ngành, rủi ro tín dụng trung dài hạn và năng lực bảo tồn vốn nhà nước. Ngoài ra, tác giả phân tích và kế thừa bài học kinh nghiệm quốc tế từ Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB), Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc (KDB) và Ngân hàng Phát triển Nhật Bản (DBJ) về cơ chế phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và chính sách cấp bù lãi suất trong các chương trình mục tiêu quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp định tính và định lượng trên cơ sở chuỗi dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo thường niên, báo cáo tổng kết tài chính của Ngân hàng Phát triển Việt Nam giai đoạn 2015-2019, cùng hệ thống văn bản pháp quy như Nghị định 75/2011/NĐ-CP và Nghị định 32/2017/NĐ-CP của Chính phủ.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ tổng thể dữ liệu gồm 1.331 dự án tín dụng trong nước và 460 dự án cho vay lại vốn ODA với tổng giá trị hợp đồng trên 13,24 tỷ USD trải dài trên 43 tỉnh, thành phố. Phương pháp chọn mẫu tổng thể toàn diện được áp dụng nhằm đảm bảo tính bao quát, phản ánh đầy đủ thực trạng trên toàn bộ danh mục tài sản của ngân hàng. Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ hoàn thành kế hoạch và đối chiếu chuỗi thời gian nhằm bóc tách chính xác mức độ tăng trưởng dư nợ, tỷ trọng vốn giải ngân so với tổng vốn đầu tư xã hội và tỷ lệ nợ quá hạn so với quỹ dự phòng rủi ro qua từng năm nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tín dụng đầu tư phát triển trong nước ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc với dư nợ vốn tín dụng tăng gấp hơn 2,7 lần so với thời điểm năm 2006. Hoạt động tài trợ tập trung chủ yếu vào các công trình hạ tầng và công nghiệp trọng điểm với 90 dự án nhóm A đạt dư nợ gần 54 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 47% tổng dư nợ toàn hệ thống. Trong đó, ngân hàng đã cấp tín dụng cho 395 dự án sản xuất, phân phối điện với vốn vay theo hợp đồng hơn 200 nghìn tỷ đồng và 31 dự án xi măng với số vốn trên 18 nghìn tỷ đồng.

Thứ hai, công tác quản lý vốn vay nước ngoài cho vay lại và tín dụng xuất khẩu đạt kết quả ấn tượng khi quản lý 460 dự án ODA với dư nợ đạt gần 147 nghìn tỷ đồng. Doanh số giải ngân tín dụng xuất khẩu lũy kế đạt khoảng 142 nghìn tỷ đồng sang hơn 100 quốc gia, trong đó mảng thủy sản chiếm tỷ trọng lớn nhất với gần 75 nghìn tỷ đồng nhằm hỗ trợ các vùng sản xuất trọng điểm tại Đồng bằng Sông Cửu Long.

Thứ ba, chất lượng tín dụng bộc lộ rủi ro đáng kể khi tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng cục bộ tại một số chương trình kinh tế, đặc biệt là nhóm dự án thuộc ngành công nghiệp đóng tàu, xi măng và phân bón hóa chất, tạo sức ép lớn lên nguồn vốn điều lệ 30.000 tỷ đồng của ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu có thể được minh họa trực quan thông qua bảng cơ cấu danh mục dự án theo quy mô nhóm A, B, C và biểu đồ đường thể hiện tương quan giữa tỷ trọng giải ngân vốn nhà nước với tỷ lệ nợ quá hạn giai đoạn 2015-2019. Thực tế tài trợ cho các đại dự án như Thủy điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu hay Tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng đã chứng minh hiệu quả kinh tế - xã hội sâu rộng, song thời gian hoàn vốn kéo dài 15-20 năm khiến dòng tiền hoàn trả chịu nhiều tác động bất lợi từ chu kỳ kinh tế vĩ mô.

Nguyên nhân căn bản dẫn đến các tồn tại này là do kỹ thuật chuyển hoán nguồn vốn từ kỳ hạn huy động bình quân 5 năm sang cho vay dài hạn trên 10 năm tiềm ẩn rủi ro lệch kỳ hạn. Năng lực thẩm định chuyên sâu của cán bộ tín dụng về công nghệ và thị trường dài hạn còn hạn chế. So sánh với các nghiên cứu trước đây của Trần Công Hòa (2007) và Trương Thị Hoài Linh (2012), kết quả này khẳng định việc thiếu cơ chế đánh giá độc lập về hiệu quả tài chính của chủ đầu tư là nguyên nhân trọng yếu khiến các khoản nợ khó thu hồi khi dự án phát sinh chi phí vượt dự toán.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đầu tư phát triển:

Thứ nhất, nâng cao năng lực thẩm định dự án và kiểm soát rủi ro độc lập. Ban điều hành Ngân hàng Phát triển Việt Nam cần hoàn thiện quy chế thẩm định công nghệ và phân tích dòng tiền trong giai đoạn 2021-2023, phấn đấu nâng tỷ lệ dự án được thẩm định đúng tiến độ lên trên 95% và rút ngắn 30% thời gian xử lý hồ sơ vay vốn.

Thứ hai, đa dạng hóa nguồn vốn huy động và kiểm soát rủi ro lệch pha kỳ hạn. Bộ Tài chính phối hợp với ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu kỳ hạn dài từ 10 đến 15 năm được Chính phủ bảo lãnh, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng nguồn vốn dài hạn lên trên 70% tổng vốn huy động vào năm 2025 để đảm bảo an toàn thanh khoản.

Thứ ba, cơ cấu lại danh mục nợ và kiên quyết xử lý nợ quá hạn. Trung tâm xử lý nợ cùng hệ thống 39 chi nhánh cần rà soát, phân loại toàn bộ 1.331 dự án hiện hữu, thực hiện khoanh nợ, xử lý tài sản bảo đảm để kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới mức 3% theo đúng lộ trình tái cơ cấu tại Quyết định 369/QĐ-TTg.

Thứ tư, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ ngân hàng. Trung tâm Công nghệ Thông tin cần triển khai nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý tín dụng lõi trong giai đoạn 2022-2024, liên thông cơ sở dữ liệu giám sát giải ngân trực tuyến trên toàn bộ 41 đơn vị và chi nhánh trực thuộc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm thứ nhất là các cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về tín dụng đầu tư phát triển, đặc biệt là việc sửa đổi các quy định về điều kiện cấp tín dụng ưu đãi theo cơ chế thị trường.

Nhóm thứ hai là ban lãnh đạo và cán bộ nghiệp vụ tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam cùng các ngân hàng chính sách. Nghiên cứu cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình quản trị rủi ro 90 dự án quy mô lớn nhóm A và bài học thực tiễn trong việc giám sát giải ngân vốn vay theo tiến độ thi công.

Nhóm thứ ba là các chủ đầu tư, doanh nghiệp hạ tầng và doanh nghiệp xuất khẩu. Tài liệu giúp doanh nghiệp nắm vững các quy định về giới hạn vay vốn tối đa 15% vốn điều lệ của ngân hàng và điều kiện bắt buộc về tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối thiểu 20% theo Nghị định 32/2017/NĐ-CP.

Nhóm thứ tư là giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Luận văn là tài liệu học thuật giá trị về mô hình ngân hàng phát triển, cung cấp phương pháp phân tích định lượng chuỗi dữ liệu tín dụng công quy mô lớn.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước khác biệt gì so với tín dụng thương mại? Tín dụng đầu tư phát triển hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc 0% và được Chính phủ bảo đảm khả năng thanh toán. Lãi suất cho vay thường ưu đãi và cố định dài hạn, tập trung chủ yếu vào các dự án hạ tầng, công ích có thời gian hoàn vốn trên 10 năm mà các ngân hàng thương mại thường từ chối tài trợ.

Tại sao quy định hiện hành khống chế mức cho vay tối đa không quá 15% vốn điều lệ của ngân hàng cho một khách hàng? Quy định này nhằm phân tán rủi ro tín dụng đối với quy mô vốn điều lệ 30.000 tỷ đồng của Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Điều này thúc đẩy các chủ đầu tư nâng cao trách nhiệm tự huy động tối thiểu 20% vốn chủ sở hữu và tìm kiếm nguồn đồng tài trợ từ thị trường thay vì trông chờ hoàn toàn vào ngân sách.

Nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng nợ quá hạn tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam giai đoạn 2015-2019 là gì? Tồn tại này xuất phát từ việc thẩm định dự án chưa lường hết biến động giá cả thị trường, tài sản bảo đảm là công trình hạ tầng khó thanh lý và sự mất cân đối khi sử dụng nguồn vốn huy động kỳ hạn ngắn 5 năm để tài trợ cho các dự án dài hạn 15-20 năm bị chậm tiến độ thi công.

Quy mô và vai trò của nguồn vốn ODA cho vay lại tại ngân hàng được ghi nhận như thế nào? Ngân hàng quản lý 460 dự án với tổng mức cam kết trên 13,24 tỷ USD và đã giải ngân hơn 140 nghìn tỷ đồng tại 43 tỉnh thành. Nguồn lực này đóng vai trò quyết định trong việc hiện đại hóa hệ thống cấp thoát nước đô thị, phát triển năng lượng tái tạo và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Mục tiêu trọng tâm trong chiến lược phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam đến năm 2030 là gì? Chiến lược đến năm 2030 tập trung vào việc hoàn thiện mô hình quản trị theo Quyết định 369/QĐ-TTg, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, đa dạng hóa kỳ hạn trái phiếu phát hành và chuyển đổi số toàn diện quy trình kiểm tra, giám sát sau giải ngân.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở khoa học về vai trò điều tiết vĩ mô và hiệu quả kép của tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước.
• Đánh giá thực trạng quản lý 1.331 dự án trong nước và 460 dự án ODA giai đoạn 2015-2019, khẳng định đóng góp gần 216 nghìn tỷ đồng vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
• Bóc tách rõ nét các nút thắt về rủi ro chuyển hoán kỳ hạn vốn, hạn chế trong thẩm định độc lập và áp lực nợ quá hạn đe dọa bảo toàn nguồn vốn điều lệ 30.000 tỷ đồng.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao gắn với lộ trình tái cơ cấu tổ chức, nguồn vốn và công nghệ quản trị ngân hàng đến năm 2025, tầm nhìn 2030.
• Cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu kinh tế tài chính trong quá trình hoàn thiện chính sách tín dụng công.

Trong giai đoạn 2021-2025, việc triển khai đồng bộ các giải pháp quản trị rủi ro và phát hành trái phiếu dài hạn sẽ là tiền đề vững chắc giúp Ngân hàng Phát triển Việt Nam phát huy tối đa vai trò công cụ tài chính của Chính phủ. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản lý quan tâm hãy tham khảo sâu hơn các nội dung của luận văn để đóng góp ý kiến hoàn thiện thể chế tín dụng phát triển tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC 1. Cơ sở khoa học về hiệu quả tín dụng ĐTPT: 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của tín dụng ĐTPT: 1. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng ĐTPT: a.

Khái niệm tín dụng ĐTPT: Tín dụng ĐTPT của Nhà nước là sự hỗ trợ của Nhà nước thông qua các hình thức tín dụng để tài trợ đầu tư các dự án phát triển thuộc lĩnh vực được Nhà nước khuyến khích. Thông qua các quan hệ vay-trả, hoạt động TDĐT của Nhà nước chính là một hình thức nhằm đáp ứng các nhu cầu vốn cho ĐTPT. Ngoài nguồn vốn NSNN, Chính phủ các nước thường sử dụng TDĐT của Nhà nước như một công cụ nhằm tài trợ cho các dự án phát triển để đáp ứng các mục tiêu phát triển KT-XH trong từng thời kỳ. Tuy nhiên, tại các nước đang phát triển, khi thị trường vốn còn chưa hoàn thiện, việc huy động được đủ vốn dài hạn để tài trợ cho các dự án phát triển là điều không hề đơn giản.

Do vậy, trong hoạt động TDĐT của Nhà nước, vấn đề vốn lại càng trở thành một nội dung đặc biệt quan trọng và việc có huy động được đủ vốn hay không trở thành một nội dung có quan hệ chặt chẽ mang tính sống còn. Nguồn vốn đòi hỏi phải được huy động từ nhiều nguồn khác nhau thông qua nhiều hình thức khác nhau như: vay vốn, phát hành trái phiếu, huy động từ NSNN, chính phủ bảo lãnh vay vốn.; như vậy, tổ chức thực thi tín dụng ĐTPT của Nhà nước trong trường hợp này trở thành khách vay, khi thực hiện cho vay thì tổ chức này lại trở thành chủ nợ và các chủ đầu tư dự án trở thành khách vay. Để đáp ứng yêu cầu hỗ trợ các dự án phát triển, việc huy động vốn chủ yếu tập trung vào các nguồn vốn lớn và dài hạn trên nguyên tắc tận dụng tối đa các nguồn vốn rẻ (lãi suất thấp) để giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ đắc lực hơn cho các dự án. Bên cạnh đó, do TDĐT của Nhà nước là một hoạt động khá khác biệt so với tín dụng thương mại, được thực hiện bởi những chính sách riêng về huy động nguồn 5 vốn và phương thức hỗ trợ (bao gồm: đối tượng, mức độ và cách thức hỗ trợ, tổ chức triển khai.); nên khi xem xét và đánh giá hoạt động TDĐT của Nhà nước, cần nhìn nhận và đánh giá một cách toàn diện các nội dung bao gồm: huy động, quản lý và sử dụng vốn TDĐT của Nhà nước.

Việc thực hiện tài trợ có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp; trong trường hợp tài trợ trực tiếp, tổ chức thực thi sẽ trực tiếp thẩm định và cấp tín dụng cho các dự án; trường hợp tài trợ gián tiếp, tổ chức này sẽ cấp tín dụng hoặc uỷ thác cho một tổ chức thứ ba (thường là các NHTM) và tổ chức này trực tiếp thực hiện việc thẩm định và cấp tín dụng cho các dự án với các điều kiện theo yêu cầu của tổ chức thực thi TDĐT của Nhà nước. TDĐT của Nhà nước là kênh hỗ trợ vốn cho các dự án đầu tư của các thành phần kinh tế thuộc các ngành, lĩnh vực, các vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn cần được hỗ trợ, khuyến khích đầu tư và các chương trình kinh tế lớn quan trọng của Nhà nước có tác dụng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa(CNH- HĐH), góp phần quan trọng trong việc phát triển KT-XH của đất nước. Đặc điểm của cho vay ĐTPT của Nhà nước: Sự khác biệt rõ nét của hoạt động TDĐT của Nhà nước so với các hoạt động tín dụng khác tại NHTM thể hiện ở những điểm sau: + Hoạt động TDĐT của Nhà nước chỉ tập trung vào các dự án phát triển được Nhà nước khuyến khích, quy định trong danh mục đối tượng cụ thểtheo Nghị định/ Quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong khi các hoạt động tín dụng của các tổ chức khác có thể đáp ứng cho mọi loại đối tượng khách hàng, mọi dự án thuộc mọi ngành nghề, lĩnh vực. + Nguyên tắc: Chỉ tài trợ cho các dự án có khả năng thu hồi vốn, có hiệu quả về KT-XH, phù hợp với quy hoạch và các mục tiêu ưu tiên trong chiến lược phát triển KT-XH của đất nước trong từng thời kỳ.

+Hoạt động TDĐT của Nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc không cạnh tranh với hoạt động của các NHTM, đảm bảo sự đối xử bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, phù hợp với nguyên tắc thị trường và các thông lệ quốc tế. 6 + Hoạt động tín dụng ĐTPT của Nhà nước không vì mục đích lợi nhuận, do vậy yêu cầu về lợi nhuận thấp hơn so với các NHTM nên lãi suất cho vay thường thấp hơn lãi suất thị trường, cố định trong thời gian dài và được NSNN bù đắp khoản thâm hụt. + Nhà nước sử dụng TDĐT của Nhà nước như một công cụ để điều tiết vĩ mô nền kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực ĐTPT. Ví dụ như tập trung nguồn lực ĐTPT một ngành nghề, lĩnh vực nào đó.

+ Hoạt động TDĐT tập trung vào tài trợ cho đầu tư xây dựng cơ sở vật chất KT-XH, cụ thể là nhằm tăng cường đầu tư các TSCĐ để phục vụ các hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế. + Do thực hiện chính sách phát triển kinh tế theo mục tiêu của Chính phủ nên hoạt động TDĐT của Nhà nước được Chính phủ hỗ trợ mạnh mẽ về nguồn vốn thông qua việc cấp vốn trực tiếp hoặc hỗ trợ trong huy động vốn. Đây là một đặc điểm hết sức quan trọng khác biệt so với các NHTM. + Do tập trung vào các dự án phát triển nên hoạt động TDĐT của Nhà nước có quy mô vốn lớn, thời hạn dài.

Những đặc trưng trên đây cũng chính là sự khác biệt so với tín dụng thương mại hay các tín dụng chính sách khác (ví dụ: tín dụng chính sách xã hội: cho người nghèo, sinh viên. Tóm lại, mỗi đặc trưng phản ánh một mặt bản chất của hoạt động TDĐT của Nhà nước; nhận thức đúng những đặc trưng này là cơ sở để phân tích và đánh giá đúng hiệu quả hoạt động TDĐT của Nhà nước trên phương diện quốc gia (toàn bộ nền kinh tế hay ngành kinh tế) cũng như đối với từng doanh nghiệp. Vai trò của tín dụng ĐTPT: Tín dụng ĐTPT có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đặc biệt với các nước đang phát triển, điều này thể hiện ở các điểm sau: - Thứ nhất, tín dụng ĐTPT là một trong phương thức giải ngân vốn Nhà nước hiệu quả. Trong nền kinh tế thị trường, ĐTPT của tư nhân không phải bao giờ cũng lấp đầy nhu cầu của các ngành, các lĩnh vực nên Nhà nước phải bổ sung bằng ĐTPT của mình.

Tuy nhiên, nguồn vốn của NSNN có hạn nên không thể cấp không cho tất 7 cả các dự án Nhà nước muốn đầu tư. Nhiều dự án có khả năng thu hồi vốn nên cho vay ĐTPT sẽ hiệu quả hơn, nói cách khác sự ra đời của “tín dụng ĐTPT của Nhà nước” đã thu hẹp phạm vi các dự án được cấp phát không hoàn trả từ NSNN. Như vậy, cho vay ĐTPT đã góp phần tích cực giải quyết khó khăn nguồn tài chính của Nhà nước thông qua việc giải ngân vốn Nhà nước hiệu quả hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ chi ĐTPT của NSNN. - Thứ hai, tín dụng ĐTPT là công cụ thực hiện chức năng của Nhà nước trong việc khắc phục các khiếm khuyết của nền kinh tế thị trường.

Kinh tế thị trường đem lại nhiều thuận lợi thì mặt trái của nó cũng có nhiều bất lợi mà quốc gia nào trong quá trình phát triển cũng đều phải đối mặt như: môi trường ô nhiễm, tình trạng phân hóa giàu nghèo ngày càng rộng, phát triển không cân đối giữa các vùng miền/ngành kinh tế… Để khắc phục những khiếm khuyết này, Nhà nước sử dụng nhiều công cụ (thuế, chi NSNN, tín dụng ĐTPT của Nhà nước…) trong việc điều tiết, phân bổ các nguồn lực, đảm bảo cho các vùng, các ngành hoặc các thành phần kinh tế phát triển một cách đồng đều. Do đó, có thể coi cho vay ĐTPT như “bàn tay hữu hình” mà Nhà nước sử dụng trong quá trình thực hiện chức năng điều tiết vĩ mô của mình đối với nền kinh tế. - Thứ ba, tín dụng ĐTPT góp phần thực hiện các mục tiêu KT-XH trong từng thời kỳ. Có rất nhiều mục tiêu phát triển mà bất kỳ quốc gia nào cũng phải hướng tới như: tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, kiểm soát lạm phát, lãi suất, cân đối giữa tiết kiệm-tiêu dùng-đầu tư, cân đối xuất khẩu-nhập khẩu.

Để đạt được những mục tiêu và quan hệ cân đối này, Nhà nước phải sử dụng kết hợp nhiều chính sách như chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và tín dụng ĐTPT của Nhà nướccũng là một bộ phận cấu thành trong hệ thống các chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước đóng góp rất lớn trong việc hoàn thành mục tiêu KT-XH. - Thứ tư, tín dụng ĐTPT hỗ trợ tích cực cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa-hiện đại hóa, đảm bảo sự phát triển nhanh và bền vững của nền kinh tế. CNH - HĐH là một quá trình tất yếu mà các nước chậm phát triển phải trải qua để trở thành một nước phát triển. Nội dung trọng tâm của quá trình này là thông 8 qua nguồn vốn “tín dụng ĐTPT của Nhà nước” đầu tư cho những dự án trong lĩnh vực phát triển cơ sở kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội (giao thông, bệnh viện…), lĩnh vực kinh tế trọng điểm quốc gia (ngành ô tô, ngành đóng tàu, ngành cơ khí…), lĩnh vực đòi hỏi công nghệ cao, kỹ thuật hiện đại, sản phẩm công nghệ cao,.

định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành, vùng lãnh thổ và quốc gia theo hướng CNH-HĐH. Mặt khác, tập trung nguồn tín dụng ĐTPT của Nhà nước trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh và phát triển các ngành công nghiệp chủ lực, tạo lợi thế trong việc tiếp nhận các nguồn vốn đầu tư nước ngoài cũng là nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó góp phần đảm bảo sự phát triển nhanh và tăng trưởng tính bền vững của nền kinh tế.