1045 hiệu quả công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại nhtm cp công thương việt nam luận văn thạc sĩ tcnh nguyễn văn xuân ngu

Hiệu quả thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank)… 94 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh · 2021.

• Tác giả: Nguyễn Văn Xuân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Vĩnh Lộc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hiệu Quả Thẩm Định Tài Chính Dự Án Đầu Tư Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• Mục tiêu tổng quát
• Mục tiêu cụ thể
• CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU
• NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
• 1.1.1.1. Các loại cho vay của NHTM
• 1.1.2. Cho vay theo Dự án đầu tư của Ngân hàng thương mại
• 1.1.2.1. Các đặc điểm của phương thức cho vay theo DAĐT
• 1.2. Thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Thẩm định tài chính dự án đầu tư
• 1.2.2. Mục đích của thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Nội dung thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
• 1.2.3.1. Thẩm định tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn tham gia và tiến độ tham gia vốn vào Dự án
• 1.2.3.2. Thẩm định dòng tiền của Dự án
• 1.2.3.3. Thẩm định các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính của Dự án đầu tư
• 1.2.3.4. Thẩm định mức độ rủi ro của Dự án đầu tư
• 1.3. Hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của các Ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Khái niệm về hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư
• 1.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay
• 1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.1.2. Tổ chức bộ máy quản lý
• 2.1.3. Hoạt động và kết quả kinh doanh của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam từ năm 2016- 2019
• 2.1.3.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.1.3.2. Hoạt động sử dụng vốn huy động
• 2.1.3.3. Các hoạt động khác
• 2.2. Đánh giá hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.2.1. Quy trình thẩm định tài chính Dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.2.2. Thực trạng hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.2.2.1. Kết quả đạt được
• 2.2.2.2. Những hạn chế
• 2.3. Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế về hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 2.3.1. Các nguyên nhân khách quan
• 2.3.2. Các nguyên nhân chủ quan
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng hoạt động của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 3.1.1. Định hướng phát triển của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam trong năm 2020 và định hướng tới 2030
• 3.1.2. Định hướng về hoạt động cho vay Dự án đầu tư của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam trong năm 2020 và định hướng tới 2030
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 3.2.1. Giải pháp về cán bộ thẩm định
• 3.2.2. Giải pháp về nguồn thông tin
• 3.2.3. Giải pháp về Phương pháp thẩm định và chỉ tiêu thẩm định
• 3.2.4. Giải pháp về Tổ chức công tác thẩm định
• 3.2.5. Giải pháp về chất lượng báo cáo thẩm định
• 3.2.6. Giải pháp về hiện đại hóa công nghệ, trang thiết bị, phương tiện làm việc
• 3.2.7. Một số giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Các kiến nghị về phía nhà nước
• 3.3.2. Các kiến nghị đối với Chủ đầu tư
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả thẩm định tài chính dự án đầu tư tại VietinBank

Hiệu quả thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) đóng vai trò quan trọng trong quyết định cho vay. Việc thẩm định chính xác giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng. Tuy nhiên, hiện nay, công tác này vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vốn và chất lượng tín dụng của ngân hàng.

1.1. Khái niệm thẩm định tài chính dự án đầu tư

Thẩm định tài chính dự án đầu tư là quá trình đánh giá tính khả thi và hiệu quả tài chính của dự án trước khi quyết định cho vay. Điều này bao gồm việc phân tích dòng tiền, chi phí đầu tư và các chỉ tiêu tài chính khác.

1.2. Vai trò của thẩm định tài chính trong hoạt động cho vay

Thẩm định tài chính giúp ngân hàng xác định mức độ rủi ro của dự án, từ đó đưa ra quyết định cho vay hợp lý. Nó cũng đảm bảo rằng vốn vay được sử dụng hiệu quả và an toàn.

II. Những thách thức trong công tác thẩm định tài chính tại VietinBank

Công tác thẩm định tài chính tại VietinBank hiện đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định cho vay mà còn tác động đến chất lượng tín dụng của ngân hàng.

2.1. Thiếu hụt thông tin và dữ liệu

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt thông tin và dữ liệu chính xác về dự án. Điều này làm giảm khả năng đánh giá chính xác hiệu quả tài chính của dự án.

2.2. Khó khăn trong việc đánh giá rủi ro

Việc đánh giá rủi ro trong thẩm định tài chính còn gặp nhiều khó khăn do sự biến động của thị trường và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Điều này có thể dẫn đến quyết định cho vay không chính xác.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thẩm định tài chính dự án đầu tư

Để nâng cao hiệu quả thẩm định tài chính dự án đầu tư, VietinBank cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp cải thiện quy trình thẩm định và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Cải thiện quy trình thẩm định

Cần xây dựng quy trình thẩm định rõ ràng và chi tiết hơn, từ việc thu thập thông tin đến phân tích và đánh giá. Điều này sẽ giúp tăng cường tính chính xác trong quyết định cho vay.

3.2. Đào tạo nhân viên thẩm định

Đào tạo nhân viên về kỹ năng thẩm định tài chính và cập nhật kiến thức về thị trường sẽ giúp nâng cao chất lượng công tác thẩm định tại ngân hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại VietinBank

Nghiên cứu về hiệu quả thẩm định tài chính dự án đầu tư tại VietinBank đã chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện công tác thẩm định sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng tín dụng.

4.1. Kết quả đạt được từ thẩm định tài chính

Việc thẩm định tài chính chính xác đã giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao tỷ lệ thu hồi vốn. Nhiều dự án đã được tài trợ thành công nhờ vào quy trình thẩm định hiệu quả.

4.2. Những hạn chế còn tồn tại

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong công tác thẩm định, như việc thiếu thông tin và khó khăn trong việc đánh giá rủi ro.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của thẩm định tài chính tại VietinBank

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả thẩm định tài chính dự án đầu tư là cần thiết để đảm bảo an toàn vốn và chất lượng tín dụng tại VietinBank. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào cải thiện quy trình và đào tạo nhân viên.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

VietinBank cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững cho công tác thẩm định tài chính, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.2. Kiến nghị đối với cơ quan nhà nước

Cần có những chính sách hỗ trợ từ cơ quan nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng trong công tác thẩm định và quyết định cho vay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng từ 6% đến 7% mỗi năm, thúc đẩy nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh. Trong cơ cấu tài chính doanh nghiệp, vốn vay ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch. Tuy nhiên, hoạt động tài trợ dự án luôn tiềm ẩn rủi ro tín dụng đáng kể. Tính đến cuối năm 2020, nợ xấu toàn ngành ngân hàng có chiều hướng gia tăng mạnh mẽ, điển hình như tại VPBank tổng nợ xấu đạt 10.147 tỷ đồng chiếm tỷ lệ 3,65% trên tổng dư nợ, hay tại Vietcombank quy mô nợ nhóm 3 tăng hơn 4 lần lên 2.923 tỷ đồng.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (VietinBank), một định chế tài chính trụ cột với quy mô tổng tài sản đạt 1.228.542 tỷ đồng và tổng dư nợ tín dụng đạt 925.253 tỷ đồng vào năm 2019, áp lực kiểm soát chất lượng tín dụng dự án là nhiệm vụ sống còn. Giai đoạn 2016 - 2019, tỷ lệ nợ xấu đối với hoạt động cho vay dự án đầu tư tại VietinBank ghi nhận ở mức 1,5%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ nợ xấu chung toàn ngân hàng là 1,15%. Thực trạng này xuất phát chủ yếu từ những hạn chế trong công tác thẩm định tài chính dự án, khiến việc dự báo dòng tiền và xác định thời gian hoàn vốn chưa sát thực tế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện hiệu quả công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cấp tín dụng tại VietinBank giai đoạn 2016 - 2019. Nghiên cứu xác định các điểm nghẽn kỹ thuật, phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm bảo toàn vốn, tối ưu hóa lợi nhuận trước thuế đạt 11.461 tỷ đồng và duy trì hệ số an toàn vốn CAR trên 9% theo định hướng phát triển bền vững đến năm 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16/06/2010 và các quy chuẩn thẩm định tín dụng hiện hành. Khung lý thuyết trọng tâm dựa trên lý thuyết chiết khấu dòng tiền (Discounted Cash Flow - DCF) và quan điểm Tổng đầu tư (Total Investment Perspective - TIP). Theo quan điểm này, ngân hàng và chủ đầu tư được xem như hai đồng tài trợ, dòng tiền dự án được xác định trước khi thanh toán nghĩa vụ nợ, bao gồm lợi nhuận sau thuế cộng khấu hao, chi phí lãi vay, thu hồi vốn lưu động ròng và trừ đi tổng mức chi đầu tư ban đầu.

Các khái niệm và chỉ tiêu tài chính cốt lõi được vận dụng bao gồm:

• Chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền (WACC): Xác định lãi suất chiết khấu (DR) dựa trên tỷ trọng vốn tự có và vốn vay ngân hàng.
• Giá trị hiện tại ròng (NPV): Đo lường giá trị gia tăng tuyệt đối của dự án sau khi đã bù đắp chi phí vốn và rủi ro.
• Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR): Xác định mức sinh lời nội tại của dự án để so sánh trực tiếp với lãi suất vay vốn.
• Thời gian hoàn vốn (PP): Bao gồm thời gian hoàn vốn giản đơn và thời gian hoàn vốn có chiết khấu, đo lường tốc độ thu hồi vốn đầu tư.
• Chỉ số sinh lời (PI): Phản ánh hiệu quả tạo dòng tiền trên mỗi đơn vị vốn đầu tư.
• Phương pháp phân tích độ nhạy và phân tích tình huống: Đánh giá sức chống chịu của dự án trước biến động của doanh thu, chi phí và lãi suất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên của VietinBank giai đoạn 2016 - 2019 và báo cáo ngành của Ngân hàng Nhà nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ danh mục cấp tín dụng trung dài hạn tại 155 chi nhánh và gần 1.000 phòng giao dịch trên toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để khảo sát sâu các dự án đầu tư có quy mô vốn lớn, các dự án phát sinh điều chỉnh chỉ tiêu tài chính và các khoản vay chuyển nhóm nợ.

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng và so sánh chuỗi thời gian nhằm lượng hóa chính xác sự chuyển dịch cơ cấu vốn huy động (đạt 889.792 tỷ đồng năm 2019) và tăng trưởng dư nợ (tăng 41,03% từ năm 2016 đến năm 2019). Việc đối chiếu liên tục giữa số liệu thẩm định ban đầu và kết quả vận hành thực tế giúp nhận diện các sai số dự báo, tạo căn cứ khoa học vững chắc cho các đề xuất hoàn thiện quy trình thẩm định.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích hoạt động kinh doanh của VietinBank giai đoạn 2016 - 2019 cho thấy sự tăng trưởng quy mô song hành với những thách thức về chất lượng thẩm định tài chính dự án:

Thứ nhất, quy mô tín dụng và nguồn vốn tăng trưởng liên tục nhưng tốc độ có xu hướng chậm lại. Tổng dư nợ tín dụng tăng từ 656.052 tỷ đồng năm 2016 lên 925.253 tỷ đồng năm 2019, tương ứng mức tăng bình quân khoảng 12,2% mỗi năm. Nguồn vốn huy động đạt 889.792 tỷ đồng vào năm 2019, trong đó tiền gửi có kỳ hạn chiếm tỷ trọng áp đảo 83,07% (đạt 739.159 tỷ đồng), tiền gửi không kỳ hạn đạt 150.634 tỷ đồng.

Thứ hai, cơ cấu huy động theo thành phần kinh tế phản ánh tính ổn định cao nhưng phân tán. Tiền gửi từ hộ kinh doanh cá nhân chiếm tỷ trọng lớn nhất xấp xỉ 53% (đạt 470.802 tỷ đồng năm 2019), tiếp theo là khối doanh nghiệp có vốn nhà nước chiếm trên 25% (đạt 134.001 tỷ đồng). Sự chuyển dịch cơ cấu dư nợ sang bán lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ giúp tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM) cải thiện từ 2,0% năm 2018 lên 2,8% năm 2019, đưa lợi nhuận trước thuế năm 2019 đạt 11.461 tỷ đồng (tăng 80,06% so với mức 6.365 tỷ đồng năm 2018).

Thứ ba, hiệu quả thẩm định tài chính dự án bộc lộ sự thiếu đồng bộ khi tỷ lệ nợ xấu cho vay dự án đầu tư năm 2019 ở mức 1,5%, cao hơn 30,4% so với tỷ lệ nợ xấu chung toàn hàng (1,15%). Nhiều dự án sau khi giải ngân phải điều chỉnh lại dòng tiền, kéo dài thời gian hoàn vốn và tái cơ cấu lịch trả nợ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ nợ xấu cho vay dự án ở mức 1,5% phản ánh các nguyên nhân cốt lõi trong công tác thẩm định tài chính. Dữ liệu nghiên cứu khi biểu diễn qua biểu đồ đường xu hướng thể hiện rõ sự phân kỳ giữa rủi ro danh mục dự án trung dài hạn và nợ xấu bình quân. Các bảng tổng hợp chỉ tiêu tài chính cho thấy nhiều chủ đầu tư lập dự toán chi phí thấp để làm đẹp chỉ số NPV và IRR, trong khi cán bộ thẩm định chưa kiểm chứng độc lập định mức kỹ thuật.

Nguyên nhân chủ quan bắt nguồn từ việc xác định tỷ suất chiết khấu (WACC) chưa phản ánh đúng phần bù rủi ro thị trường; các kịch bản phân tích độ nhạy còn mang tính hình thức, chỉ thay đổi đơn biến mà bỏ qua tác động đồng thời của biến động giá nguyên vật liệu và lãi suất. Nguyên nhân khách quan đến từ tính bất đối xứng thông tin của thị trường và sự thay đổi chính sách pháp lý về đất đai, quy hoạch. So sánh với các nghiên cứu ngành của các chuyên gia tài chính ngân hàng, kết quả này khẳng định yêu cầu cấp bách phải chuẩn hóa mô hình thẩm định tài chính để bảo toàn vốn và duy trì hệ số CAR trên 9% theo chuẩn mực quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư:

Thứ nhất, chuẩn hóa phương pháp và mô hình định lượng thẩm định tài chính. Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành VietinBank cần ban hành sổ tay hướng dẫn tính toán WACC chi tiết cho từng ngành kinh tế; bắt buộc áp dụng song song 5 chỉ tiêu NPV, IRR, PP, PI và phân tích độ nhạy đa biến với 3 kịch bản vận hành (cơ sở, thận trọng, bi quan). Mục tiêu kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dự án đầu tư xuống dưới 1,2% vào cuối năm 2023.

Thứ hai, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ thẩm định. Khối Nhân sự phối hợp Khối Khách hàng Doanh nghiệp triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu tối thiểu 40 giờ mỗi năm cho 100% cán bộ thẩm định toàn hệ thống. Nội dung tập trung vào kỹ năng bóc tách dự toán xây dựng, mô hình hóa dòng tiền và phân tích rủi ro hợp đồng, giảm thiểu sai số dự báo dòng tiền xuống dưới 5% trong giai đoạn 2021 - 2023.

Thứ ba, đa dạng hóa và kiểm chứng chéo nguồn dữ liệu đầu vào. Trung tâm Thẩm định cần kết nối dữ liệu thời gian thực từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC), tích hợp báo cáo ngành từ các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập và dữ liệu giao dịch nội bộ. Thiết lập quy trình tái thẩm định độc lập đối với 100% dự án có quy mô cấp tín dụng từ 50 tỷ đồng trở lên trước quý IV/2022.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và tự động hóa quy trình thẩm định. Khối Công nghệ Thông tin đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm phân tích tài chính dự án, tích hợp thuật toán mô phỏng rủi ro ngẫu nhiên Monte Carlo. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thẩm định từ mức 15 - 20 ngày xuống còn 7 - 10 ngày trong giai đoạn 2022 - 2025 mà vẫn đảm bảo tính chính xác tuyệt đối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ thống kinh tế:

Thứ nhất, cán bộ tín dụng và chuyên viên thẩm định tại các ngân hàng thương mại. Nghiên cứu cung cấp bộ công cụ toàn diện về kỹ thuật lập bảng dự trù tài chính, cách xác định dòng tiền ròng theo quan điểm TIP và phương pháp kiểm tra tính khả thi của các chỉ tiêu NPV, IRR, giúp hạn chế sai sót nghiệp vụ khi lập tờ trình cấp tín dụng.

Thứ tư, ban lãnh đạo và chuyên viên quản trị rủi ro ngân hàng. Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng về mối liên hệ giữa thẩm định tài chính và chất lượng nợ xấu (1,5%), hỗ trợ hoạch định chính sách cấp tín dụng trung dài hạn, phân bổ hạn mức tín dụng theo ngành và xây dựng khẩu vị rủi ro phù hợp với chuẩn Basel II.

Thứ ba, các chủ đầu tư, doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn dự án. Tài liệu giúp doanh nghiệp nắm bắt tiêu chuẩn đánh giá khắt khe của ngân hàng thương mại, từ đó chủ động chuẩn bị hồ sơ pháp lý, hoàn thiện phương án tài chính minh bạch và cân đối tỷ lệ vốn tự có tham gia từ 20% đến 30% tổng mức đầu tư.

Thứ tư, giảng viên, học viên sau đại học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Luận văn đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị, cung cấp bộ dữ liệu thực tế tại một ngân hàng có tổng tài sản hơn 1,2 triệu tỷ đồng cùng hệ thống phương pháp luận nghiên cứu tài chính thực nghiệm chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

Thẩm định tài chính dự án theo quan điểm Tổng đầu tư (TIP) có ý nghĩa gì đối với ngân hàng thương mại? Phương pháp TIP đánh giá hiệu quả kinh tế nội tại của dự án mà không phụ thuộc vào cơ cấu nguồn vốn tài trợ. Ngân hàng và chủ đầu tư được xem là các đồng tài trợ. Lợi nhuận sau thuế được cộng lại chi phí lãi vay và khấu hao để xác định dòng tiền thuần thực tế. Cách tiếp cận này giúp ngân hàng đánh giá chính xác năng lực tạo tiền của dự án để trả nợ.

Vì sao lãi suất chiết khấu (WACC) là yếu tố nhạy cảm nhất trong mô hình DCF? Lãi suất chiết khấu có mối quan hệ nghịch đảo với chỉ tiêu giá trị hiện tại ròng NPV. Chủ đầu tư thường có xu hướng giả định WACC ở mức thấp để làm tăng NPV và rút ngắn thời gian hoàn vốn. Nếu cán bộ thẩm định không tính đúng phần bù rủi ro lạm phát và rủi ro ngành, ngân hàng sẽ đưa ra quyết định tài trợ sai lầm cho các dự án kém hiệu quả.

Tại sao tỷ lệ nợ xấu cho vay dự án tại VietinBank năm 2019 (1,5%) lại cao hơn mức bình quân toàn hàng (1,15%)? Cho vay dự án đầu tư có thời hạn dài từ 5 đến 15 năm, tiềm ẩn nhiều biến động khó lường về kinh tế vĩ mô, thị trường tiêu thụ và chính sách pháp lý. Hơn nữa, công tác thẩm định tài chính ban đầu chưa dự báo hết rủi ro vượt tổng mức đầu tư và thiếu hụt vốn lưu động, dẫn đến việc dự án bị chậm tiến độ và giảm khả năng trả nợ gốc, lãi.

Phân tích độ nhạy đóng vai trò như thế nào trong quản trị rủi ro tín dụng dự án? Phân tích độ nhạy giúp ngân hàng xác định ngưỡng an toàn của dự án khi các biến số đầu vào như giá bán, sản lượng tiêu thụ hoặc chi phí nguyên vật liệu thay đổi. Ví dụ, việc tính toán mức sụt giảm doanh thu tối đa mà dự án vẫn đảm bảo khả năng trả nợ gốc và lãi vay giúp ngân hàng thiết lập các điều kiện giải ngân và quản lý tài sản bảo đảm an toàn.

Doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện tài chính tiên quyết nào để được duyệt vay dự án? Chủ đầu tư phải chứng minh năng lực tài chính lành mạnh, không có nợ xấu tại hệ thống CIC và đảm bảo vốn tự có tham gia tối thiểu từ 20% đến 30% tổng mức đầu tư. Hồ sơ dự án cần có phương án kinh doanh khả thi với NPV dương, IRR lớn hơn lãi suất vay thương mại và dòng tiền ròng hàng năm đảm bảo hệ số trả nợ an toàn (DSCR) trên 1,2 lần.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thẩm định tài chính dự án đầu tư theo thông lệ tài chính quốc tế và khung pháp lý Việt Nam.
• Đánh giá thực chứng hoạt động kinh doanh VietinBank giai đoạn 2016 - 2019 với quy mô tín dụng đạt 925.253 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 11.461 tỷ đồng.
• Chỉ rõ điểm nghẽn khiến tỷ lệ nợ xấu cho vay dự án năm 2019 ghi nhận ở mức 1,5%, cao hơn mức nợ xấu toàn hàng là 1,15%.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp về mô hình WACC/NPV/IRR, đào tạo 40 giờ nhân sự mỗi năm, tích hợp dữ liệu CIC và ứng dụng công nghệ mô phỏng rủi ro Monte Carlo.
• Thiết lập lộ trình thực thi giai đoạn 2021 - 2025 hướng tới mục tiêu giảm thời gian xử lý hồ sơ còn 7 - 10 ngày và kiểm soát nợ xấu dự án dưới 1,2%.

Công trình nghiên cứu là cẩm nang thực tiễn giá trị cho các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng. Độc giả quan tâm và các nhà quản trị tài chính hãy áp dụng ngay các giải pháp định lượng được đề xuất để tối ưu hóa hiệu quả thẩm định dự án và giảm thiểu rủi ro tín dụng cho tổ chức của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Đầu tư là một lĩnh vực quan trọng quyết định sự tăng trưởng và phát triển của các thành phần kinh tế cũng như nền kinh tế nói chung. Nhưng hoạt động đầu tư sẽ không thể tiến hành được khi không huy động được vốn. Ngoài nguồn vốn chủ sở hữu của mình, các nhà đầu tư thường huy động thêm nguồn vốn từ bên ngoài mà trong đó chủ yếu là nguồn vốn vay từ các ngân hàng.

Tuy nhiên, ngân hàng sẽ không đồng ý cho vay nếu như ngân hàng không biết rằng vốn vay có được sử dụng an toàn và hiệu quả hay không. Thông qua việc thẩm định tính khả thi và hiệu quả tài chính của Dự án mà ngân hàng sẽ đưa ra được quyết định cho vay thích hợp. Trong nền kinh tế, bất kì một doanh nghiệp nào muốn tiến hành sản xuất kinh doanh thì cũng cần phải có vốn để mua sắm tài sản cố định, tài sản lưu động và trang trải các chi phí khác. Nếu chỉ dựa vào nguồn chủ sở hữu thì không thể thỏa mãn được nhu cầu đầu tư, không đủ sức để cạnh tranh và phát triển trong nền kinh tế thị trường.

Các doanh nghiệp phải huy động thêm nguốn vốn từ bên ngoài. Nguồn vốn quan trọng nhất để đầu tư tài sản cố định và vốn lưu động cho các doanh nghiệp là nguồn vốn tín dụng từ các ngân hàng thương mại (NHTM). NHTM là các trung gian tài chính. Dù dưới bất kỳ hình thức nào các NHTM luôn hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận.

Việc tham gia tài trợ vốn cho các Dự án sẽ mang lại cho các NHTM nhiều lợi ích và góp phần làm tăng lợi nhuận cho các NHTM (thu từ lãi vay và các dịch vụ phi tín dụng khác). Nguyên tắc chính trong hoạt động tín dụng ngân hàng là nguyên tắc bảo toàn vốn, tuy nhiên, việc tham gia vốn ngân hàng vào tài trợ cho các Dự án luôn tiềm ẩn những rủi ro nào đó. Để đảm bảo nguồn vốn ngân hàng luôn được đầu tư vào các Dự án khả thi, hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong việc tài trợ Dự án là điều không dễ dàng. Do đó, công tác thẩm định DAĐT tại NHTM là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo rằng khoản vay tài trợ Dự án có đạt tiêu chí về an toàn vốn và đem lợi nhuận cho ngân hàng hay không.

Kinh tế Việt Nam trong những năm qua đã có những bước chuyển biến ấn tượng khi tốc độ tăng trưởng hàng năm đạt mức cao, khoảng 6% - 7%/năm. Theo đó, 2 nhu cầu vốn đầu tư cho sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế trong nền kinh tế cũng tăng cao. Trong thời gian vừa qua và hiện nay công tác thẩm định DAĐT của các NHTM vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế; vẫn còn nhiều DAĐT không hiệu quả nhưng vẫn được tài trợ vốn dẫn tới khả năng phát sinh nợ quá hạn nợ, nợ xấu và việc thu hồi vốn vay đạt thấp dẫn đến có khả năng mất vốn. Tình trạng nợ xấu, nợ quá hạn, mất vốn của các NHTM tăng cao cả về giá trị và tỷ trọng.

Tính đến hết quý 3 năm 2020 nợ xấu của hầu hết các ngân hàng cũng bắt đầu tăng nhanh. Cụ thể tại Vietcombank, nợ xấu tăng 36% so với đầu năm, gần 7. Quy mô nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) tăng hơn bốn lần lên 2.923 tỷ đồng; nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) tăng gấp ba lần. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ tăng từ 0,79% lên 1,01%.

Tại VPBank, tổng nợ xấu đến cuối quý 3 là 10.147 tỷ đồng, tăng 15%. Trong đó, nợ nhóm 3 tăng 15%, nợ nhóm 5 tăng 36%. Nợ xấu trên tổng dư nợ tăng từ 3,42% lên 3,65%. Xu hướng tăng nợ xấu còn thể hiện trên các ngân hàng khác như tại MBB tăng 39,2%; SaiGonBank tăng 4,3%; KienLongBank tăng 555%; VIB tăng 26% (Đào Hưng, 2020).

Là một trong những ngân hàng lớn trong hệ thống NHTM của Việt Nam, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Cụ thể, trong giai đoạn 2016-2019 nợ quá hạn và nợ xấu đối với cho vay Dự án đầu tư (nợ xấu cho vay DADT năm 2019 là 1.5%) luôn cao hơn so với mặt bằng nợ quá hạn, nợ xấu toàn dư nợ của Vietinbank (nợ xấu toàn vietinbank năm 2019 là 1. Một trong những nguyên nhân chính của tình trạng trên là hiệu quả công tác thẩm định tài chính trong các Dự án mà Ngân hàng tham gia tài trợ còn thấp, chưa được Ngân hàng chú trọng đúng mức dẫn tới hiệu quả thẩm định Dự án chung chưa cao, ảnh hưởng tới việc quyết định cho vay và dẫn tới tình trạng khoản vay khó có khả năng thu hồi đầy đủ vốn tài trợ. Trước thực tế đó, tác giả đã chọn đề tài “Hiệu quả công tác thẩm định tài chính Dự án đầu tƣ trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Công Thƣơng Việt Nam” cho luận văn của mình.

MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2. Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank để từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank trong thời gian 3 tới. Mục tiêu cụ thể Trên cơ sở mục tiêu tổng quát, đề tài tập trung vào các mục tiêu cụ thể như sau: Đánh giá hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank trong thời gian qua. Đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT khi quyết định cho vay tại VietinBank.

Đồng thời, đưa ra các kiến nghị đối với cơ quan ban ngành/chủ đầu tư để việc quyết định cho vay Dự án là chính xác và giảm thiểu rủi ro cho VietinBank. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Thực trạng hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank trong thời gian qua như thế nào? Giải pháp nào cần phải thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank? 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay của Ngân hàng.

Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian là tại VietinBank. Đây là một trong 04 NHTM nhà nước có quy mô lớn về tổng tài sản và về dư nợ tín dụng. Số lượng khách hàng tổ chức và số lượng Dự án tài trợ vốn tại VietinBank rất lớn. Các DAĐT cần vay vốn tại VietinBank rất đa dạng.

Phạm vi nghiên cứu về mặt thời gian là giai đoạn 2016-2019. Đây là giai đoạn mà tình hình tài chính của VietinBank có nhiều thay đổi liên quan tới chất lượng tín dụng của các Dự án đã và đang cho vay. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để phù hợp với nội dung, yêu cầu, mục đích nghiên cứu của đề tài, phương pháp được thực hiện trong quá trình nghiên cứu gồm phương pháp mô tả, thống kê, so sánh và phân tích. 4 Phương pháp mô tả để đưa ra một cái nhìn tổng quan về hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay của NHTM trong thời gian qua.

Phương pháp thống kê để tập hợp số liệu và phân tích, đánh giá hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank trong giai đoạn 2016-2019. Bên cạnh đó, đề tài cũng sẽ vận dụng kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu có liên quan để làm phong phú và sâu sắc hơn các cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Các công trình đã nghiên cứu chủ yếu đề cập đến khía cạnh kỹ thuật thẩm định mà chưa đi sâu vào khía cạnh thẩm định về mặt tài chính Dự án đầu tư trong việc đánh giá, ra quyết định tài trợ vốn. Các công trình chỉ đề cập đến thẩm định Dự án đầu tư nói chung, chưa đứng trên góc độ của Ngân hàng thương mại với vai trò là người cho vay.

Cụ thể: - Vũ Thị Phương Thảo (2012), Một số vấn đề trong công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ Thương, Luận văn Thạc sỹ tại Trường Đại học Quốc gia Hà Nội. - Ngô Đức Tiến (2015), Giải pháp hoàn thiên công tác thẩm định cho vay Dự án đấu tư tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam, Luận án tiến sĩ, Học viện tài chính. - Nguyễn Đức Thắng (2007), Nâng cao chất lượng thẩm định Dự án đầu tư tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Luận án tiến sĩ, Đại học Kinh tế quốc dân. Do vậy, điểm khác biệt cơ bản của luận văn này so với các công trình nghiên cứu trước đây là nêu cụ thể các nguyên nhân ảnh hưởng tới hiệu quả thẩm định tài chính Dự án đầu tư, để từ đó Ngân hàng thương mại ra các quyết định liên quan tới việc đồng ý hay không cấp tín dụng? Việc xem xét này không chỉ dừng lại ở việc phân tích, đánh giá Dự án mà còn đề cấp đến các khía cạnh khác của công tác thẩm định tại Ngân hàng thương mại nói chung và Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam nói riêng như quy trình thẩm định, nội dung thẩm định, phương pháp thẩm định.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 5 Hệ thống hóa những cơ sở lý luận cơ bản về NHTM, thẩm định tài chính DAĐT và hiệu quả thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay của NHTM. Thực trạng hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank. Đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay của các NHTM nói chung và cụ thể tại VietinBank nói riêng khi quyết định tài trợ DAĐT. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Chỉ ra những hạn chế về mặt hiệu quả thẩm định tài chính DAĐT tại đề VietinBank để từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính DAĐT trong hoạt động cho vay tại VietinBank nói riêng và hệ thống NHTM nói chung.

6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Ngân hàng thƣơng mại 1.