MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, với việc xã hội ngày càng phát triển, đời sống người dân ngày càng được cải thiện con người ngày càng muốn nâng cao nhu cầu cuộc sống của mình, nhất là vấn đề sức khỏe. Rau xanh là thực phẩm giàu dinh dưỡng không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày của mỗi chúng ta. Rau cung cấp các chất khoáng, vitamin, các axit hữu cơ và nhiều dưỡng chất khác cần thiết cho hoạt động sống của con người Tuy nhiên, hiện nay phần lớn rau trên thị trường đang bị ô nhiễm do con người quá lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón.
Năng suất tăng lên nhưng chất lượng rau thì bị giảm sút nghiêm trọng. Mặt khác, xã hội ngày càng phát triển, tốc độ đô thị hóa ngày càng gia tăng đã làm cho diện tích đất canh tác bị thu hẹp đi nhiều, nhưng nhu cầu tiêu thụ rau quả của con người lại không ngừng tăng lên. Vì vậy, vấn đề sản xuất ra các sản phẩm rau quả vừa có hàm lượng dinh dưỡng cao vừa đảm bảo vệ sinh an toàn cho người tiêu dùng và không đòi hỏi diện tích canh tác lớn càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Một trong số những giải pháp hữu hiệu để sản xuất rau an toàn, cho hiệu quả kinh tế cao là trồng rau mầm.
Rau mầm là loại thực phẩm sạch, giàu chất dinh dưỡng. Theo các tài liệu khoa học rau mầm có giá trị dinh dưỡng cao gấp 5 lần rau thường. Rau mầm dễ trồng, không sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, trồng trong môi trường sạch không có mầm bệnh và vi sinh vật gây hại cho sức khỏe con người. Rau mầm chứa nhiều chất xơ, các vitamin E, C, B.
phù hợp với mọi lứa tuổi, đặc biệt trẻ em và người lớn tuổi. h 2 Sử dụng rau mầm là một xu hướng phát triển ở Việt Nam, vì đây là loại rau sạch, giàu dinh dưỡng và đậm đà hương vị. Người Việt Nam cũng đã biết sử dụng rau mầm làm thức ăn hàng ngày từ lâu mà phổ biến là giá sống. Trước thực tế đó, đòi hỏi phải có sự đánh giá hiệu quả kinh tế trong quá trình sản xuất rau mầm.
Vì vậy, em lựa chọn nghiên cứu đề tài “Tìm hiểu hiệu quả kinh tế sản xuất rau mầm sạch theo phương pháp giá thể hữu cơ tại cơ sở rau mầm sạch Hải Anh_Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu chung Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất rau mầm sạch theo phương pháp giá thể hữu cơ tại cơ sở sản xuất rau mầm sạch Hải Anh. Qua đó, đưa ra được các giải pháp nhằm phát triển sản xuất rau mầm sạch, rau an toàn.
Mục tiêu cụ thể - Đánh giá tình hình phát triển sản xuất trong năm 2017 tại cơ sở sản xuất rau mầm sạch Hải Anh. - Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sản xuất rau mầm sạch tại sơ sở. - Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn khi trong quá trình sản xuất rau mầm. - Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của rau mầm sạch.
Thời gian và địa điểm thực tập - Thời gian: Từ ngày 15/1/2018 đến ngày 30/5/2018. - Địa điểm: Cơ sở rau mầm sạch Hải Anh, Thành phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Là nguồn cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu về sau.
h 3 - Củng cố, áp dụng kiến thức đã học trong nhà trường vào thực tiễn. - Nghiên cứu về tình hình phát triển kinh tế xã hội (KT-XH) của địa bàn nghiên cứu. - Nâng cao kiến thức kĩ năng và rút ra nhiều kinh nghiệm thực tế cho công tác nghiên cứu sau này. - Xác định cơ sở khoa học, làm sáng tỏ lý luận về phương thức sản xuất rau mầm sạch tại cơ sở.
- Kết quả của đề tài sẽ bổ sung tài liệu cho công tác nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp nhận thấy rõ được tầm quan trọng của quá trình phát triển, nâng cao hiệu quả kinh tế của rau mầm sạch theo phương pháp áp dụng giá thể hữu cơ trong sản xuất. - Làm tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến phát triển mô hình sản xuất rau an toàn. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở lý luận của đề tài 2. Sản xuất rau mầm sạch 2. Khái niệm sản xuất “Sản xuất là việc sử dụng các loại hàng hóa và dịch vụ khác nhau gọi là đầu vào hoặc các yếu tố sản xuất, để tạo ra hàng hóa, dịch vụ mới gọi là đầu ra (hay sản phẩm). Nói ngắn gọn thì sản xuất là việc chuyển hóa các đầu vào hay tài nguyên thành đầu ra là hàng hóa và dịch vụ.
Sản phẩm có thể là hàng hóa cuối cùng hoặc sản phẩm trung gian” [1]. “Sản xuất là một loại hình hoạt động đặc trưng của con người và xã hội loài người bao gồm: Sản xuất vật chất, sản xuất tinh thần và sản xuất ra bản thân con người. Ba quá trình đó gắn bó chặt chẽ với nhau tác động qua lại với nhau, trong đó sản xuất vật chất là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của xã hội”[2]. Liên Hiệp Quốc khi xây dựng phương pháp thống kê tài khoản quốc gia đã đưa ra định nghĩa sau về sản xuất: Sản xuất là quá trình sử dụng lao động và máy móc thiết bị của các đơn vị thể chế (một chủ thể kinh tế có quyền sở hữu tài sản, phát sinh tiêu sản và thực hiện các hoạt động, các giao dịch kinh tế với những thực thể kinh tế khác) để chuyển những chi phí là vật chất và dịch vụ thành sản phẩm là vật chất dịch vụ khác.
Tất cả những hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ra phải có khả năng bán trên thị trường hay ít ra cũng có khả năng cung cấp cho một đơn vị thể chế khác có thu tiền hoặc không thu tiền. Sản xuất hay sản xuất của cải vật chất là hoạt động chủ yếu trong các hoạt động kinh tế của con người. Sản xuất là quá trình làm ra sản phẩm để sử dụng, hay để trao đổi trong thương mại. Quyết định sản xuất dựa vào những vấn đề chính sau: Sản xuất cái gì? sản xuất như thế nào? sản xuất cho ai? giá h 5 thành sản xuất và làm thế nào để tối ưu hóa việc sử dụng và khai thác các nguồn lực cần thiết làm ra sản phẩm? 2.
Khái niệm phát triển - Phát triển là một quá trình thay đổi liên tục làm tăng trưởng mức sống của con người và phân phối công bằng những thành quả tăng trưởng trong xã hội [7]. - Phát triển kinh tế là quá trình thay đổi theo hướng tiến bộ về mọi mặt KT-XH của một quốc gia trong bối cảnh nền kinh tế đang tăng trưởng. - Phát triển kinh tế bền vững: Theo ngân hàng Thế Giới (WB), 1987 khái niệm phát triển bền vững được đề cập đến lần đầu tiên đó là:“Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm nguy hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai” 2. Ý nghĩa của việc sản xuất rau mầm - Rau mầm là loại rau có thể thu hoạch sau khi hạt nảy mầm được từ 5- 14 ngày, tùy thuộc vào từng loại rau và nhiệt độ.
- Rau mầm chứa nhiều dinh dưỡng và là nguồn cung cấp rất lớn hàm lượng protein, vitamin nhóm B, C, E, enzym, các acid amin, khoáng chất và một số chất chống oxi hóa quan trọng như phenol, glucosinolate,. rất tốt cho cơ thể. Đặc biệt là với trẻ sơ sinh và phụ nữ có thai. Gần đây nhất, các nhà khoa học Mỹ đã chứng minh rằng rau mầm có chứa nhiều chất chống ôxi hoá có tác dụng làm chậm quá trình lão hoá và ngăn ngừa các nguy cơ về ung thư giúp con người luôn tươi trẻ và khoẻ mạnh.
- Rau mầm là loại rau có thể trồng quanh năm, điều kiện chăm sóc rất dễ, thời gian trồng ngắn (5 - 7 ngày), đa dạng chủng loại (mầm cải, mầm muống, mầm đậu hà lan, mầm lạc, các loại đỗ,.) rất thích hợp cho những bà nội trợ, người già, người về hưu trồng và chăm sóc. h 6 - Rau mầm không những đa dạng về chủng loại mà còn có nhiều mùi vị khác nhau. Mỗi loại mầm đều có thứ vị riêng đặc trưng của từng loại rau. Một số có vị cay hơi hăng như mầm của các loại cải: Mầm cải trắng, mầm cải đỏ.
Một số khác có vị bùi, ngọt đặc trưng như mầm của một số loại đậu, có thể ăn sống, làm các món cuộn, trộn dầu giấm, sào hoặc nấu canh. - Điều kiện trồng hoàn toàn đơn giản chỉ cần một không gian nhỏ như trong phòng, góc ban công, sân thượng, một bệ cửa sổ nhỏ trong bếp, góc cầu thang hoặc hàng hiên trước nhà., được trồng trên khay, kết hợp với giá thể hữu cơ sẽ tạo cho không gian gia đình thêm tươi mát, gần gũi với thiên nhiên. - Rau mầm là loại rau có độ an toàn cao bởi rau được sản xuất 100% trên giá thể hữu cơ, được trồng trên khay và sử dụng nguồn nước tưới sạch bằng nước tiêu dùng của gia đình. Đặc biệt, sử dụng giống có nguồn gốc rõ ràng và không có chất bảo quản.
- Rau mầm có đặc điểm khó bị ô nhiễm, dễ sản xuất, không yêu cầu diện tích canh tác lớn. Rau mầm phù hợp với điều kiện sản xuất quy mô hộ gia đình trong giai đoạn phát triển của đất nước hiện nay, đặc biệt ở các vùng đô thị. Đặc điểm của rau mầm sạch theo phương pháp giá thể hữu cơ 2. Khái niệm về giá thể hữu cơ Rau mầm được gieo trồng 100% bằng giá thể hữu cơ.
Giá thể hữu cơ là kết quả của chủ cơ sở, anh Nguyễn Tiến Anh trực tiếp nghiên cứu sau 3 năm tìm tòi. - Giá thể hữu cơ là sự kết hợp của 6 thành phần có sẵn trong tự nhiên như: mùn gỗ Bồ Đề, mùn gỗ cây Mỡ, bã mía, phân Trùn Quế, bã Cà Phê, sơ Dừa được trộn theo tỷ lệ nhất định. Điều đặc biệt của giá thể hữu cơ ở đây là nguồn giá thể có thể sử dụng được mãi mãi. Sau khi rau đã thu hoạch ta tiến h 7 hành ủ lại sau 4 đến 6 ngày nguồn giá thể đã phân hủy hết và tạo ra thành phần thứ 7 chứa nhiều chất dinh dưỡng sinh ra từ ngay chính dễ của rau mầm - Rau mầm sinh trưởng và phát triển dựa trên nguồn giá thể có trong mỗi khay.