phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, Luận văn đƣợc chia làm 4 chƣơng: Chƣơng 1:Tổng quan và cơ sở lý luận củahiệu quả huy động vốncủa Ngân hàng thƣơng mại. 7 z Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Phát Triển TP Hồ Chí Minh - chi nhánh Hà Nội. Chƣơng 4:Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Phát Triển TP Hồ Chí Minh - chi nhánh Hà Nội. TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐNCỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Nguồn vốn và huy động vốn của ngân hàng thƣơng mại 1.Khái niệm ngân hàng thương mại Ngânhànglàmộttổchứckinhdoanhđặcbiệttrongnềnkinhtế.Nóđặcbiệtvìnhiềulýd okhácnhau,nhƣnglýdoquantrọngnhấtlàloạihànghoáchủyếumàngânhàngkinhdoanhlàl oạihànghoáđặcbiệt:tiềntệ.TrongngônngữcácnƣớcphƣơngTây,từBanquetrongtiếngPhápcổvàBancatrongtiế ngÝcónghĩalà“cáighếdài”hay“bàncủangƣờiđổitiền”,dùngđểchỉnơiđểđổitiền,thƣờng cóbànđổitiềnvàghếchokháchhàngngồitrongcửahiệutạicáctrungtâmthƣơngmại Ngânhàngthƣơngmại(NHTM)đãhìnhthànhtồntạivàpháttriểnhàngtrămnămgắnl iềnvớisựpháttriểncủakinhtếhànghoá.Sựpháttriểncủahệthốngngânhàngthƣơngmạiđãc ótácđộngrấtlớnvàquantrọngđếnquátrìnhpháttriểncủanềnkinhtếhànghoá,ngƣợclạikinh tếhànghoápháttriểnmạnhmẽđếngiaiđoạncaonhấtlànềntếthịtrƣờngthìngânhàngthƣơng mạicũngngàycàngđƣợchoànthiệnvàtrởthànhnhữngđịnhchếtàichínhkhôngthểthiếuđƣợ c.Chođếnthờiđiểmhiệnnay,khinóivềngânhàngthƣơngmạiđãcónhiềuđịnhnghĩacùngcá chnhìnnhậnkhácnhau,theoWikipedia: - ỞMỹ:ngânhàngthƣơngmạilàmộtcôngtykinhdoanhchuyêncungcấpdịchvụtàichínhvàh oạtđộngtrongngànhdịchvụtàichính - ỞPháp:ngânhàngthƣơngmạilànhữngxínghiệpthƣờngxuyênnhậncủacôngchúngdƣớihì nhthứctiềngửihayhìnhthứckhácvàhọdùngvàodịchvụchiếtkhấu,tíndụnghaydịchvụtàic hính -NhàkinhtếhọcDavisBeggđịnhnghĩa:Ngânhàngthƣơngmạilàtrunggian tàichínhcógiấyphépkinhdoanhcủaChínhphủđểchovaytiềnvàmởcáctàikhoảntiềngửi. -ỞViệtNam,theoQuốchội2010- “Ngânhàngthƣơngmạilàloạihìnhngânhàngđƣợcthựchiệntấtcảcáchoạtđộngngânhàng, 5 z đƣợcphépnhậntiềngửicủacánhânvàcungứngdịchvụthanhtoánquatàikhoảncủakháchhà ngtheoquyđịnhcủaLuậtnàynhằmmụctiêulợinhuận”. Ngânhàngthƣơngmại(NHTM)rađời,hìnhthànhvàpháttriểngắnliềnvớicáchoạtđ ộngsảnxuấtkinhdoanhcủanềnkinhtếnóichungvàcácthànhphầnkinhtếnóiriêng,sựhìnht hànhvàpháttriểncủahệthốngNHTMlàhệquảtấtyếucủaviệcxâydựngnềnkinhtếthịtrƣờng ,làyếutốcấuthànhthịtrƣờngtàichính,làđộnglựcthúcđẩythịtrƣờngtàichínhpháttriểnvàng ƣợclại. NhƣvậycóthểhiểurằngNgânhàngthƣơngmạilàdoanhnghiệpđặcbiệt,kinhdoanht ronglĩnhvựctiềntệ,tíndụng.Việctạolập,tổchứcvàquảnlývốncủaNHTMlàmộttrongnhữ ngvấnđềđƣợcquantâmhàngđầukhôngchỉvìlợiíchriêngcủabảnthâncácNHTMmàcònvìs ựpháttriểnchungcủanềnkinhtế.
Vốntồntạitrongmọigiaiđoạnsảnxuấtkinhdoanh,từdựtrữ;sảnxuấtđếnlƣuthông;d oanhnghiệpcầnvốnđểđầutƣxâydựngcơbản;cầnvốnđểduytrìsảnxuấtvàđểđầutƣnângcao nănglựcsảnxuất…Quyếtđịnhtàitrợ,dođó,làmộttrong3nhómquyếtđịnhquantrọngcủatài chínhdoanhnghiệpvàcóảnhhƣởngsâusắctờimụctiêucuốicùngcủadoanhnghiệp– tốiđahoágiátrịdoanhnghiệp.Vốnđầutƣlàgiátrịtàisảnxãhộiđƣợcbỏvàođầutƣnhằmmangl ạihiệuquảlớnhơntrongtƣơnglai.Vốnđầutƣlàđộnglựcvậtchấttrựctiếpquyếtđịnhđếntốcd ộpháttriểnkinhtếcủađấtnƣớc.Vốnđầutƣbaogồmnguồnvốntrongnƣớcvàvốnnƣớcngoài. NguồnvốnđầutƣtrongnƣớcbaogồmcácnguồnvốnthuđƣợctừhoạtđộngcủaNgânsáchnhà nƣớc,vốnhuyđộngtừcáctổchứctàichínhtrunggian,thịtrƣờngvốn,thịtrƣờngchứngkhoán vànguồnvốnhuyđộngđƣợctừcáchoạtđộngsảnxuấtkinhdoanhcóhiệuquảtrongnềnkinhtế .VốnnƣớcngoàibaogồmcácnguồnvốnviệntrợpháttriểnODAvànguồnvốntừthuhúttrực tiếpnƣớcngoàiFDI. Cáctổchứctàichínhtrunggianlàcáctổchứctàichínhthựchiệnchứcnăngdẫnvốntừn gƣờicóvốntớingƣờicầnvốn.Điềuđócónghĩalàngƣờicầnvốnmuốncóđƣợcvốnphảithông quangƣờithứba,đóchínhlàcáctổchứctàichínhgiántiếphaycáctổchứctàichínhtrunggian. Cáctổchứctàichínhtrunggiancóthểlàngânhàng,cáccôngtychứngkhoán,cáchiệphộicho vay,cácliênhiệptíndụng,cáccôngtybảohiểm,côngtytàichính.ỞViệtNamhiệnnay,cóđầ 6 z yđủcácloạihìnhtổchứctàichínhtrunggianbaogồm:Ngânhàngthƣơngmại,Côngtychứng khoán,Côngtybảohiểm,Quỹđầutƣ.
Cũnggiốngnhƣcácchủthểkháctrongnềnkinhtế,hoạtđộngkinhdoanhcủangânhàn gmuốnđạtđƣợchiệuquảcaothìcôngtáchuyđộngvốnvàsửdụnghiệuquảnguồnvốnđãhuyđ ộnglànhiệmvụphảiđƣợcquantâmđặtlênhàngđầutrongcáchoạtđộngkinhdoanhcủamình. Phân loại ngân hàng thương mại Tiêuchíhìnhthứcsởhữu - NgânhàngthƣơngmạiQuốcdoanh(StateownedCommercialbank):Làng ânhàngthƣơngmạiđƣợcthànhlậpbằng100%vốnngânsáchnhànƣớc.Trongtình hìnhhiệnnayđểtăngnguồnvốnvàphùhợpvớixuthếhộinhậptàichínhvớithếgiới cácngânhàngthƣơngmạiquốcdoanhViệtNamđangpháthànhtráiphiếuđểhuyđ ộngvốn;đãvàđangcổphầnhóađểtăngsứccạnhtranhvớicácchinhánhngânhàng nƣớcngoàivàcácngânhàngcổphầnhiệnnay.Thuộcloạinàygồm: +NgânhàngnôngnghiệpvàpháttriểnnôngthônViệtNam(BankforAgricultureand RuralDevelopment) +NgânhàngcôngthƣơngViệtnam(IndustrialandcommercialBankofvietman– ICBV)gọitắtlàVietinbank–đãcổphầnhoá) +Ngânhàngđầutƣvàpháttriểnviệtnam(BankforInvestementandDevelopmentof Vietnam–BIDV)đãcổphầnhóa +NgânhàngngoạithƣơngViệtnam(BankforForeignTradeofVietnam– Vietcombank)đãcổphầnhoá. +Ngânhàngpháttriềnnhàđồngbằngsôngcửulong(HousingBankofMekongDelta )đãcổphầnhóa. - Ngânhàngthƣơngmạicổphần(jointStockCommercialbank):Làngânhàngthƣơngm ạiđƣợcthànhlậpdƣớihìnhthứccôngtycổphần.Trongđómộtcánhânhayphápnhânchỉđƣợ csởhữumộtsốcổphầnnhấtđịnhtheoquiđịnhcủangânhàngnhànƣớcViệtnam.N HTM100%vốnnƣớcngoàiđƣợcthànhlậpdƣớihìnhthứccôngtyTNHHmộtthànhviênhoặ ctừhaithànhviêntrởlên,làphápnhânVN,cótrụsởchínhtạiVN.
Dựavàochiếnlƣợckinhdoanh - Ngânhàngbánbuôn:làloạiNHchỉgiaodịchvàcungứngdịchvụchođốitƣợngkháchhàng doanhnghiệpchứkhônggiaodịchvớikháchhàngcánhân. - Ngânhàngbánlẻ:làloạiNHgiaodịchvàcungứngdịchvụchođốitƣợngkháchhàngcánhân. - Ngânhàngvừabánbuônvừabánlẻ:làloạiNHgiaodịchvàcungứngdịchvụchocảkháchh àngdoanhnghiệplẫnkháchhàngcánhân. Dựavàotínhchấthoạtđộng - Ngânhàngchuyêndoanh:làloạiNHchỉhoạtđộngchuyênmôntrongmộtlĩnhvựcnhƣnôn gnghiệp,xuấtnhậpkhẩu,đầutƣ… 8 z - Ngânhàngkinhdoanhtổnghợp:làloạiNHhoạtđộngởmọilĩnhvựckinhtếvàthựchiệnhầunhƣ tấtcảcácnghiệpvụmàmộtNHcóthểđƣợcphépthựchiện.Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại Hoạtđộngcủangânhàngthƣơngmạiđangngàymộtpháttriểnvềsốlƣợng ,quymôho ạtđộngđadạngvàphongphú,hoạtđộngđanxenlẫnnhau.HoạtđộngcủaNHTMgồm: Hoạtđộnghuyđộngvốn Nghiê ̣pvu ̣nàyphảnánhquátrìnhhìnhthànhvố nchohoa ̣tđô ̣ngkinhdoanhcủaNHT M.
Nghiê ̣pvu ̣nhậntiề ngƣ̉i:Đâylànghiê ̣pvu ̣phảnánhhoa ̣tđô ̣ngcủangânhàngtrongviê ̣c nhậntiề ngƣ̉itƣ̀cáctổ chƣ́cdoanhnghiê ̣pvàođể thanhtoánhaynhằmđểbảoquảntàisản .Ngo àiracòncóthêmhoa ̣tđô ̣ngnhậntiề ngƣ̉inhànrỗicóđƣơ ̣ctƣ̀hô ̣giađình,cánhângửivàongânh àngvớimụcđíchbảoquảnhoặchƣởnglãitừsốtiềngửitrên. Nghiê ̣pvu ̣pháthànhgiấ ytờcógiá:CácNHTMphầ nlớnsƣ̉du ̣ngnghiê ̣pvu ̣nàyđểthuh útcáckhoảnvố ncótínhthờiha ̣ntƣơngđố idàivàổ nđinh,nhằmđa ̣ ̉ mbảokhảnăngđầ utƣ,khản ăngcungcấ pcáckhoảntíndu ̣ngmangtin ́ htrungvàdàiha ̣nvàonề nkinhtế .Đặcbiê ̣tnghiê ̣pvu ̣ nàycòngiúpNHTMgiảmthiểurủirovàtăngcƣờngổnđịnhvốntronghoạtđộngkinhdoan h. - Nghiệpvụđivay:Nghiê ̣pvu ̣nàyđƣơ ̣cNHTMsƣ̉du ̣ngthƣờngxuyênthôngquahìnhthƣ́ctáic hiế tkhấ uhayvaycóbảođảm .Ngânhàngthựchiê ̣nđivaytƣ̀dâncƣ,tổ chƣ́ckinhtế ,vaytƣ̀cácN HTMkhác,vaytƣ̀cáctổ chƣ́ctiń du ̣ng,vaycủaNHTW.Viê ̣cđivaynàyta ̣ochongânhàngsực ânđốitrongđiềuhànhvốn,phụcvụchohoạtđộngkinhdoanhcủamình. - Nghiệpvụtạovốnkhác:Nghiê ̣pvu ̣nàygiúpngânhàngta ̣ovố nkinhdoanhchomìnhthôngqu aviê ̣cnhậnđa ̣ilýhayủythácvố nchocáctổ chƣ́c ,cánhântrongvàngoàinƣớc.Đâylàkhoảnvố nhuyđô ̣ngkhôngthƣờngxuyêncủaNHTM,thƣờngđể nhậnđƣơ ̣ccáckhoảnvố nthìcácngân hàngphảilênkế hoa ̣chdựánphùhơ ̣pvớitƣ̀ngđố itƣơ ̣nghoặcnhómđố itƣơ ̣ng.Ngoàirathông quaviê ̣csƣ̉du ̣ngcácphƣơngtiê ̣nthanhtoán ,đòihỏikháchhàngphảikýquỹgƣ̉imô ̣tbô ̣phậnti ềntạingânhàng.Trêncơsởđó ,ngânhàngcóthể sƣ̉du ̣ngcáckhoảnvố nnhànrỗitrêntàikhoản đểđƣavàohoạtđộngkinhdoanh.
9 z - Vốntựcó:Đâylàvố nthuô ̣cquyề nsởhữucủaNHTM .Lƣơ ̣ngvố nnàychiế mtỷtrọngnhỏtron gtổ ngnguồ nvố ncủangânhàng,songlạilàđiềukiệnpháplýbắtbuộckhimớithànhlậpngânh àng.Dotínhổnđịnhmànguồnvốnnàyđƣợcsửdụngvàonhiềumụcđíchphụcvụchobảnthân ngânhàng,chogópvốnliêndoanh.Trongthựctế lƣơ ̣ngvố nnàykhôngngƣ̀ngtăngtronghoa ̣t đô ̣ngkinhdoanhcủangânhàng,thể hiê ̣nởkế tquảcủanó. - Nghiệpvụtàisảntựcó:Đâylà nghiê ̣pvu ̣phảnánhquátrin ̀ hsƣ̉du ̣ngvố ncủaNHTMvàocácm ụcđíchkhácnhaunhằmđảmbảoantoànkinhdoanhcũngnhƣtìmkiếmlợinhuận .Nghiê ̣pvu ̣t àisảncóbaogồmcácnghiệpvụcụthểsau: - Nghiệpvụngânquỹ:Nghiê ̣pvu ̣nàyphảnánhcáckhoảnvố ncủaNHTMđƣơ ̣cdùng vàovớim ụcđíchđảmbảoantoànvềkhảnăngthanhtoánhiệnthờicũngnhƣkhảnăngthanhtoánnhanhc ủaNHTMvàthựchiệnquyđịnhvềdựtrữbắtbuộcdongânhàngnhànƣớcđềra. - Nghiê ̣pvu ̣chovay:ChovaylàhoạtđộngquantrọngnhấtcủaNgânhàngthƣơngmại .NHthƣ ơngma ̣iđivayđể chovay,dođócóchovayđƣơ ̣chaykhônglàvấ nđề màmọiNHthƣơngma ̣iđề uphảitìmcáchgiảiquyết.Thôngthƣờnglơ ̣inhuậntƣ̀hoa ̣tđô ̣ngchovaynàychiế mtới65- 70%trongtổ nglơ ̣inhuậncủangânhàng.Nghiê ̣pvu ̣chovaycóthể đƣơ ̣cphânloa ̣ibằngnhiề ucá ch:theothờigiancóchovayngắnhạn,chovaytrunghạnvàdàihạn,theohìnhthứcđảmbảocóch ovaycóđảmbảo,chovaykhôngcóđảmbảo,theomụcđíchcóchovaybấtđộngsản,chovaythƣ ơngma ̣i,chovaycánhân,chovaynôngnghiê ̣p,chovaythuêmua. * Nghiê ̣pvu ̣đầ utƣtàichính: Bênca ̣nhnghiê ̣pvụtíndụng,cácNHTMcòndùngsốvốnhuyđộngđƣợctừdâncƣ ,tƣ̀c áctổchứckinhtế- xãhộiđểđầutƣvàonềnkinhtếdƣớicáchìnhthứcnhƣ:hùnvốn,gópvốn,kinhdoanhchƣ́ngkh oántrênthịtrƣờng.vàtrựctiếpthulợinhuậntrêncáckhoảnđầutƣđó.
* Nghiê ̣pvu ̣khác: 10 z Ngânhàngthƣơngma ̣ithựchiê ̣ncáchoa ̣tđô ̣ngkingdoanhnhƣ:kinhdoanhngoạitệ,v àngbạcvàkimkhí,đáquý;thựchiê ̣ncácdichvu ̣ ̣tƣvấ n ,dịchvụngânquỹ;nghiê ̣pvu ̣uỷthácvà đa ̣ilý;kingdoanhvàdichvu ̣ ̣bảohiể m. *Nghiê ̣pvu ̣ngoa ̣ibảng: Lànhữngkhoảnphảnánhcáckhoản tạmthờiđểtạingânhàngnhƣngkhôngthuộcsởh ữucủangânhàng.Ngoàiracáckhoảnnàycũngphảnảnhmô ̣tsố chỉtiêukinhtế đóphảnảnhtrê ncáctàikhoảntrongbảngcânđố ikế toánnhữngđơnvicầ ̣ ntheodõiđể phu ̣cvu ̣yêucầ uquảnlý nơ ̣khóđòivàcầ nxƣ̉lý. * Dichvụtrongthanhtoán: Cóthểnóingânhànglàthủquỹcủanềnkinhtế.Cácdoanhnghiệp,tổ chƣ́ckinhtế sẽkh ôngphảimấ tthờigiansaukhimuahoặcbánhànghoávàdichvu ̣ ̣bởiviê ̣cthanhtoánsẽđƣơ ̣cng ânhàngthựchiê ̣nmô ̣tcáchnhanhchóngvàchin ́ hxác. * Dịchvụtƣvấn,môigiới: Ngânhàngđƣ́ngralàmtrunggianmuabánchƣ́ngkhoán ,tƣvấ nchongƣờiđầ utƣmua bánchứngkhoán,bấ tđô ̣ngsản.
* Cácdịchvụkhác:Ngânhàngđƣ́ngraquảnlýhô ̣tàisản ;giữhô ̣vàng,tiề n;chothuêkéts ắt,bảomật. Giáo trình Ngân hàng thương mại,NXBTàiChính) Nguồnvốncủangânhàngthƣơngmại NguồnvốncủaNHTMphầnlớndothunhậpquốcdântạmthờinhànrỗitrongsảnsuất kinhdoanhđƣợcgửivàoNgânhàngvớicácmụcđíchkhácnhau.Ngânhàngđóngvaitròtậptr ungnguồnvốnnhànrỗitrongnềnkinhtếđểchuyểnđếncácnhàđầutƣcónhucầuvềvốnđểphụ cvụchohoạtđộngsảnxuấtkinhdoanhquađóthúcđẩynềnkinhtếpháttriển.Ngânhàngvàcác hoạtđộngvềnguồnvốnquyếtđịnhtrựctiếpđếnsựtồntạivàphấttriểncủacấcNgânhàngthƣơ ngmại.NguồnvốnđóngvaitròchiphốivàquyếtđịnhđốivớicáchoạtđộngcủacácNHTMtro ngviệcthựchiệncácchứcnăngcủamình.NguồnvốncủaNHTMbaogồm:vốnchủsởhữu,vố nhuyđộng,vốnđivayvàmộtsốvốnkhác.VốnchủsởhữucủaNHTMc hiếmtỷtrọngnhỏtrongtổngnguồnvốn(thƣờngchỉkhoảng5%)nhƣngcóvaitròcựckỳquant rọng.Dotínhchấtthƣờngxuyênvàổnđịnhnênngânhàngcóthểsửdụngnóvàocácmụcđíchk hácnhaunhƣtrangbịcơsởvậtchấtkỹthuật,tạotàisảncốđịnhphụcvụchobảnthânngânhàng; chovay,đầutƣ,gópvốnliêndoanh.Mặtkhác,vốnchủsởhữucủangânhàngđƣợccoinhƣlàtài sảnđảmbảo,gâylòngtinvớikháchhàng.Nólàmộtcăncứquyếtđịnhquymôvàkhốilƣợngvố nhuyđộng,tínhtoáncácchỉtiêuđảmbảoantoànvàgiớihạnmứcchovayvàbảolãnhcủangân hàng. Vốnchủsởhữucủangânhàngbaogồm: +Vốnđiềulệ:làsốvốnđƣợcghitrongđiềulệhoạtđộngcủangânhàng.Tùytheohìnht hứcsởhữumàvốnđiềulệcủaNHTMđƣợchìnhthànhtừcácnguồnkhácnhau.ĐốivớiNHT Mnhànƣớc,vốnđiềulệdoNSNNcấp.ỞNHTMcổphần,vốnnàydocáccổđôngđónggóp.Đ ốivớingânhàngliêndoanhthìdocácbênthamgialiêndoanhđónggóp.Cònđốivớichinhánh ngânhàngnƣớcngoàihoạtđộngtạiViệtNamthìdongânhàngmẹởnƣớcngoàicấp.Vốnđiều lệtốithiểubằngvốnphápđịnhvàsẽđƣợcbổsungthêmtrongsuốtquátrìnhhoạtđộngcủangân hàng. +Cácquỹdựtrữbaogồmquỹdựtrữbổsungvốnđiềulệ,quỹdựtrữtàichính,cácquỹkh ác(đầutƣpháttriển,khenthƣởng,phúclợi,…).
+Cáctàisảnnợkháctheoquyđịnhcủaphápluật:vốnđầutƣxâydựngvàmuasắmtàisả ndoNhànƣớccấp,cáckhoảnchênhlệchdođánhgiálạitàisản,chênhlệchtỷgiá,lợinhuậnđƣợ cđểlạichƣaphânbổchocácquỹ. *Vốnhuyđộng: VốnhuyđộngcủaNHTMbaogồmnộitệvàngoạitệđƣợchìnhthànhtừhaibộphậnlàv ốnhuyđộngtừtiềngửivàvốnhuyđộngthôngquapháthànhcácgiấytờcógiá. -Vốnhuyđộngtừtiềngửibaogồm: +Tiềngửithanhtoán:làtiềngửicủacáctổchứcvàcánhân,theođóngânhàngcótráchn hiệmthựchiệncáckhoảnchitrảchokháchhàngmộtcáchkịpthời,đầyđủvàchínhxác.Mụcđí 12 z chcủaloạitiềngửithanhtoánlànhằmđảmbảoantoànvềtàisảnvàthựchiệncáckhoảnchitrảtr onghoạtđộngsảnxuất,kinhdoanhvàtiêudùng. +Tiềngửicókỳhạn:cáctổchứcvàcánhâncóthunhậptạmthờichƣasửdụngđếntrong mộtthờigiannhấtđịnhcóthểgửivàongânhàngdƣớihìnhthứctiềngửicókỳhạnvàchỉđƣợcrú trakhiđếnhạn.Đốivớicácngânhàng,tiềngửicókỳhạnlànguồnvốnổnđịnhtrongkinhdoanh ,nênlãisuấtmàngânhàngphảitrảchotiềngửinàycaohơnlãisuấttrảchotiềngửithanhtoán.T hôngthƣờng,tiềngửicókỳhạncàngdài,lãisuấtcàngcao.
+Tiềngửitiếtkiệm:Đâylàhìnhthứchuyđộngvốntruyềnthốngcủangânhàng.Sauk higửitiền,ngƣờigửitiếtkiệmđƣợcngânhànggiaochomộtsổtiếtkiệm.Trongthờigiangửiti ền,sổtiếtkiệmcóthểdùnglàmvậtcầmcốhoặcđƣợcchiếtkhấuđểvayvốnngânhàng.Tiềngử itiếtkiệmbaogồmtiềngửitiếtkiệmkhôngkỳhạnvàtiềngửitiếtkiệmcókỳhạn. +Tiềngửikhác:tiềngửicủatổchứctíndụngkhác,tiềngửicủakhobạcnhànƣớc,tiềng ửicủacáctổchứcđoànthểxãhội,… - VốnhuyđộngthôngquapháthànhcácGTCG:đâylàphầnvốnmàNHTMcóđƣợcthôngqua việcpháthànhcácGTCGnhƣkỳphiếungânhàng,tráiphiếungânhàng,chứngchỉtiềngửi.Đ ốitƣợngmuaGTCGdongânhàngpháthànhlàcáctổchức,cánhântrongnềnkinhtế.Họsửdụ ngtiềntạmthờinhànrỗiđểmua,vớimụcđíchđầutƣlâudài. Tómlại,vốnhuyđộnglànguồnvốnchủyếu,chiếmtỷtrọnglớntrongtoànbộvốnkinh doanhcủaNHTM.Đâylànguồnvốncóảnhhƣởngrấtlớnđếnchiphívàkhảnăngmởrộngkin hdoanhcủangânhàng.Nguồnvốnnàycóxuhƣớngngàycànggiatăngphùhợpvớixuhƣớngt ăngtrƣởngvàổnđịnhcủanềnkinhtế,việccảitiếnvànângcaochấtlƣợngdịchvụcủangânhàn g,vớiviệcgiatăngnhucầuthanhtoáncủadâncƣ. *Vốnđivay: VốnđivaycủaNHTMbaogồmvốnvaycủaTCTDkhácvàvốnvaycủangânhàngtru ngƣơng.
-Vốn vaycủaTCTDkhác:Khitạmthờithiếuvốn,cácchinhánhngânhàngtronghệthốngc 13 z óthểđƣợcđiềuchuyểnvốntừhộisởchính,hoặcgiữacácngânhàngdiễnrahoạtđộngvaynón g,vayquađêmvớilãisuấtnhấtđịnh,trêncơsởquyđịnhcủaNHNN. - VốnvaycủaNHTƢ:CácNHTMcũngcóthểđƣợcvayvốntừngânhàngtrungƣơngkhicầnth iết.Ngânhàngtrungƣơngvớitƣcáchlàngƣờichovaycuốicùngtrongnềnkinhtế,chocácNH TMvaydƣớihìnhthức:chovaylạitheohồsơtíndụng;chiếtkhấu,táichiếtkhấu;chovaycóđả mbảobằngcầmcốthƣơngphiếuvàcácgiấytờcógiángắnhạnkhác. VốnvaycủaTCTDkhácvàvaycủaNHTWthƣờngchiếmtỷtrọngkhônglớntrongtổ ngvốnkinhdoanhcủaNHTM,nhƣngnógópphầngiatăngnguồnvốn,mởrộngkinhdoanhcủ angânhàng,bảođảmkhảnăngthanhtoánthƣờngxuyênvànângcaohiệusuấtsửdụngvốncủa NHTM. *Nguồnvốnkhác: Bêncạnhcácnguồnvốnnêutrên,trongquátrìnhhoạtđộngcácNHTMcóthểtạolậpv ốnchomìnhtừnhiềunguồnkhácnhƣ: +Vốntrongthanhtoán:làsốvốncóđƣợcdongânhànglàmtrunggianthanhtoántrong nềnkinhtế.
+Vốnủythácđầutƣ:đâylànguồnvốncóđƣợcdongânhànglàmđạilýnhậnuỷthác,th ựchiệnđầutƣtrongcácchƣơngtrình,dựánpháttriểnkinhtế,vănhóa,xãhội.Ngoàirangânhà ngcòntạovốntừviệclàmđạilýbáncổphiếu,tráiphiếuchocácdoanhnghiệphaykhobạcnhàn ƣớc. Cácnguồnvốnkháccủangânhàngcóthểkhôngnhiều,thờigiansửdụngđôikhirấtng ắnnhƣngngânhàngkhôngphảitốnkémnhiềuchiphíhuyđộng,thậmchíthuđƣợcphítừcácdị chvụđónênxéttrêngócđộhiệuquảcácngânhàngrấtquantâmđếnnguồnvốnnày. Tómlại,vốnhuyđộnglàloạivốnchiếmtỷtrọnglớnnhấttrongtổngnguồnvốncủaNH TM.Vốnhuyđộnglàcôngcụchínhvàgiữvịtrívaitròvôcùngquantrọngtronghoạtđộngkinh doanhcủaNHTM,cóquyếtđịnhtrựctiếptớilợinhuận,hiệuquảvàvịthế,uytíncủangânhàng. Huy động vốn của Ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm về huy động vốn của NHTM 14 z Vốnhuyđộnglànhữnggiátrịtiềntệmàngânhànghuyđộngđƣợctừcáctổchứckinhtế vàcánhântrongxãhộivàđƣợcdùnglàmvốnđểkinhdoanh.Vốnhuyđộnglàtàisảnthuộccácc hủsởhữukhácnhau,ngânhàngchỉcóquyềnsửdụngvàphảihoàntrảđúnggốcvàlãikhiđếnhạ n.Nguồnvốnnàyluônbiếnđộng,tuynhiênnóđóngvaitròrấtquantrọngđốivớimọihoạtđộn gcủangânhàng.HuyđộngvốncủaNHTMlàcáchthứcngânhàngsửdụngcáccôngcụnhằmh uyđộngmọinguồnvốntrongnềnkinhtếtạothànhnguồnvốnchohoạtđộngkinhdoanhcủam ình,đồngthờingânhàngphảibỏrachiphílãichokháchhàngchoviệcsửdụngkhoảnnguồnvố nđó.Nhìnchung,kháiniệmhuyđộngvốnđƣợcdùngchủyếuđềcậpđếnmộthoạtđộngđặctrƣ ngnhấtcủaNHTMđólànhậntiềngửi. HoạtđộnghuyđộngvốncủacácNHTMbaogồm: - Nhậntiềngửi:Ngânhàngđƣợcnhậntiềngửicủatổchức,cánhânvàcácTCTDkhác.Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi là hình thức huy động vốn cổ điển và mang tính đặc thù riêng có của NHTM. Do nhu cầu và động thái gửi tiền của khách hàng rất đa dạng và khá c nhau nên để thu hút đƣợc nhiều khá ch hàng gửi tiền,NHTM phải th iết kế và phát triển nh iều loại hình sản phẩm tiền gửi khác nhau. - Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi thanh toán: Thanh toán qua ngân hàng là một lo ại dịch vụ thanh toán, theo đó ngân hàngthực hiện việc trích chuyển tiền từ tài khoản của đơn vị phải trả sang tài khoản đơn vị thụ hƣởng.
Chủ tài khoản có thể sử dụng séc, ủy nhiệm chi hay thẻ để thực h iện dịch vụ thanh toán và ph ải trả cho ngân hàng một khoản ph í theo quy định của ngân hàng. Trên th ực tế, không phải lúc nào số dƣ tài khoản tiền gửi thanh toán củakhách hàng cũng đ ƣợc sử dụng hết, nó sẽ tạm thời nhàn rỗi cho đến khi đƣợc khách hàng huy động vào thanh toán. Những lúc tạm th ời nhàn rỗi, số dƣ này trở thành nguồn vốn của ngân hàng. Tuy số dƣ trên từng tài khoản là không lớn nhƣng với khối luợng lớn tài kho ản đƣợc sử dụng thì nguồn vốn này ngân hàng huy động đƣợc là đáng kể.
Tuy nh iên, do tài khoản tiền gửi là loại tài khoản không kỳ hạn, khá ch hàng có thể rút tiền b ất cứ lúc nào mà không cần báo trƣớc cho ngân hàng, nên ngân hàng rất khó kế hoạch hóa việc sử dụng vốn loại t iền gửi này nên lãi suất ngân hàng trả thƣờng rất thấp. 15 z - Huy động vốn qua tiền gửi tiết kiệm: Bao gồm tiết kiệm có kỳ hạn và không kỳ hạn. Tiết kiệm có kỳ hạn và tiết kiệm không kỳ hạn là hai loại sản phẩm truyền thống trong nghiệp vụ huy động vốn. Bên cạnh đó, các NHTM còn thiết kế thêm những sản phẩm bổ trợ cho tiết kiệm nhằm làm cho sản phẩm của mình luôn đƣợc đổi mới theo nhu cầu khách hàng và tạo nét khác biệt để thu hút khách hàng.
- Pháthànhgiấytờcógiá:NHTMđƣợcpháthànhchứngchỉtiềngửi,tráiphiếuvàGTCGkhácđ ểhuyđộngvốncủatổchức,cánhântrongvàngoàinƣớctheoquyđịnhcủaNHNN.Giấy tờ có giá ngắn hạn là những loại giấy tờ có thời hạn dƣới 12 tháng. Với hình thức huy động vốn ngắn hạn qua việc phát hành các loại giấy tờ có giá, sản phẩm mà các NHTM thƣờng sử dụng đó là: Kỳ phiếu , Chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn. Kỳ phiếu : Là một loại giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành để huy động vốn ngắn hạn, trong đó ngân hàng cam kết sẽ trả lãi đƣợc hƣởng và vốn gốc cho nhà đầu tƣ khi kỳ phiếu đến hạn. Chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn: Ngoài kỳ phiếu, các NHTM còn có thể phát hành chứng chỉ tiền gửi để huy động vốn ngắn hạn.
Ở Việt nam, NH TMCP ít sử dụng công cụ huy động này trong khi đó các NHTM Nhà nƣớc sử dụng thƣờng xuyên hơn. -VayvốngiữacácTCTD:NHTMđƣợcvayvốncủanhauvàcủaTCTDnƣớcngoài. - VayvốncủaNHNN:NHTMđƣợcvayvốnngắnhạncủaNHNNdƣớihìnhthứctáicấpvốnthe oquyđịnhcủaLuậtNHNNViệtNam.NguyêntắcvàmụctiêutronghoạtđộnghuyđộngvốncủaNHTM *NguyêntắchuyđộngvốncủaNHTM: - MụcđíchhoạtđộngcủaNHTMlàlợinhuận,dođócácNHTMphảiđảmbảođƣợchaiyêucầuc hiphíthấpcủanguồnvốnhuyđộng.Vớichiphíthấpvàquymơcaosẽgiúpngânhàngcónguồn 16 z vốnrẻvàđủlớnđểtàitrợchocácdựánquaviệccấppháttíndụngđồngthờilàmchobiênđộchên hlệchđàuralớntạolợinhuậncao - Ngănngừasựgiảmsútbấtthƣờngcủanguồnvốnhuyđộng.Bêncạnhviệcđảmbảotốtkhảnăn gthanhkhoản,ngânhàngcầnnắmbắtkịpthờinhữngthôngtinđồn“nhảm”vềhoạtđộngkinh doanhcủangânhàngvàtìmcáchngănchặnchúng. - Việchuyđộngvốnphảitrêncơsởnhucầuchovay.Ngânhàngphảitínhtoánnhucầuchovayđ ểxácđịnhsốvốncầnhuyđộng,đảmbảocânđốigiữahuyđộngvốnvàsửdụngvốnvềquymô,t hờihạn,cơcấuđểnângcaohiệuquảsửdụngvốncủangânhàng.
- Ngânhàngnhậntiềngửicủakháchhàngphảicótráchnhiệmhoàntrảđầyđủ,đúnghạncảvốnl ẫnlãitheothỏathuậntrƣớcgiữangânhàngvàkháchhàng.Đểđảmbảokhảnăngthanhtoánthe onguyêntắctrên,NHNNquyđịnhcácNHTMphảimởtàikhoảntiềngửitạiNHNNvàduytrìt rêntàikhoảnđósốtiềndựtrữbắtbuộc.Hiệntại,tỷlệdựtrữbắtbuộcđốivớiTCTDđốivớiVND :Tiềngửikhôngkỳhạnvàcókỳhạndƣới12thánglà3%vàtiềngửitừ12thángtrởlênlà1%vàđ ốivớingoạitệ:Tiềngửikhôngkỳhạnvàcókỳhạndƣới12thánglà8%vàtiềngửitừ12thángtr ởlênlà6%. - Ngânhàngkhôngđƣợchuyđộngvốnthôngquaviệcpháthànhtráiphiếumàviệcpháthànhtr áiphiếuđótạochocácchủsởhữugiànhđƣợcquyềnquảnlýtrựctiếpvàgiántiếpđốivớingânh àng. *MụctiêutronghoạtđộnghuyđộngvốncủaNHTM:Mụctiêutrongcôngtáchuyđộn gvốnlàcơsởchoviệcđềrakếhoạchvàchiếnlƣợcvềnguồnvốncủangânhàng.Cụthể,mụctiê utrongcôngtáchuyđộngvốncủaNHTMbaogồm: - Tìmkiếmnguồnvốnrẻ,chiphíphùhợp.Việctínhchiphícủatừngnguồnvốncụthểchophépc ácnhàquảnlýxácđịnhnguồnvốnnàorẻhơn,cónênthayđổilãisuấthaykhông,thunhậptừtài sảntăngthêmcóđủbùđắpchiphícủanguồnvốntăngthêmhaykhông.Thôngthƣờng,những 17 z nguồnvốncóthờihạncàngngắnvàtínhổnđịnhthấpthìchiphíhuyđộngcũngthấp.Tuynhiên ,nguồnvốnrẻthìlạiđồngnghĩavớiviệcgiảmtínhcạnhtranhcủangânhàng.Tínhchiphímộtc áchchínhxácchophépngânhàngchủđộnglựachọnnhữngnguồnvốnkhácnhau,đemlạitỷlệ thunhậpmongđợi. - Tạoranguồnvốnổnđịnhvàcơcấuphùhợp.Cơcấuhuyđộngvốncầnđadạng,thểhiệnởviệcduyt rìmộttỷlệgiữahuyđộngngắnhạnvàdàihạn,giữavốnnộitệvàngoạitệ.Mộtngânhàngcóchấtlƣ ợnghuyđộngvốncaosẽcónguồnvốndồidàovàcơcấuvốncânđối,tránhchongânhàngrơivàotì nhtrạngcăngthẳngvềthanhkhoảntrongđiềukiệnmôitrƣờngkinhdoanhthƣờngxuyênbiếnđộ ng,thayđổi.
- Xâydựngquymôvàsựtăngtrưởngnguồnvốnổnđịnh.Chấtlƣợnghuyđộngvốntốtnghĩalàk hốilƣợngvốnhuyđộngphảiđạtquymônhấtđịnhtheokếhoạchhuyđộngcủangânhàng,đồn gthờinguồnvốnđócótốcđộtăngtrƣởngổnđịnh.Đểthựchiệntốtvấnđềnàycầnkếthợphàihò acácyếutốkhácnhƣlãisuất,chínhsáchMarketingkháchhàng,cáchìnhthứchuyđộngvốn,u ytíncủangânhàng…Ngânhàngcầnkiểmsoát,dựđoánđƣợcxuhƣớngcủadòngtiềngửivào vàrútratronggiaiđoạntiếptheođểchủđộngsửdụngcácnguồnvốn.Tronghoạtđộngngânhàngthƣờngxuy ênxảyratìnhtrạngkhôngcânđốivềvốngiữacácchinhánhtrongcùnghệthốnghaygiữacácn gânhàng.Nếucôngtácquảnlýhuyđộngvốnhợplý,ngânhàngsẽlinhhoạthơntrongviệcgiải quyếttìnhtrạngthừa,thiếutạmthờinày.Mộtsốbiệnphápthƣờngsửdụngnhƣ:điềuchuyểnv ốngiữacácchinhánh(khimấtcânđốinộibộ),vaycácngânhàngkhác,vayNHTƢ… 1.CáchìnhthứchuyđộngvốnchủyếucủaNHTM *Phânloạitheothờigian:Việcphânloạitheothờigiancóýnghĩaquantrọngđốivớin gânhàngvìnóliênquanmậtthiếtđếntínhantoànvàkhảnăngsinhlợicủanguồnvốnhuyđộng, cũngnhƣthờigianphảihoàntrảkháchhàng.Theothờigian,cáchìnhthứchuyđộngvốnđƣợc chiathành: 18 z - Huyđộngvốnngắnhạn:ĐâylàhìnhthứchuyđộngchủyếutrongcácNHTMthôngquaviệcp háthànhcáccôngcụnợngắnhạntrênthịtrƣờngtiềntệvàcácnghiệpvụnhậntiềngửingắnhạn, tiềngửithanhtoán.Phầnlớnsốnàyđƣợcdùngđểchovayngắnhạn(dƣới1năm)hoặcđƣợcc huyểnhoánkỳhạnđểthựchiệnchovaytrunghạn.Dothờigianngắnnênlãisuấthuyđộngngắ nhạnthƣờngthấp,tuynhiêntínhổnđịnhlạikém. - Huyđộngvốntrunghạn:Đâylànguồnhuyđộngvốnngânhàngquapháthànhcáccôngcụnợt runghạntrênthịtrƣờngvốnhoặcnhậntiềngửitrunghạn(từ1đến5năm).Vốnhuyđộngnàyn gânhàngcóthểsửdụngtƣơngđốidàivàthuậntiện.Tuynhiên,lãisuấthuyđộngnguồnvốnnà ythƣờngcaohơnnguồnngắnhạn.Nguồnhuyđộngtrunghạnrấtquantrọngvàcầnthiếtđểngâ nhàngthựchiệncáchoạtđộngđầutƣ,thayđổicôngnghệvàchovaytrung,dàihạnvớilãisuấtc ao. - Huyđộngvốndàihạn:Đâylàhoạtđộnghuyđộngvốndàihạncủangânhàngtrênthịtrƣờngvố n.Vớinguồnhuyđộngnày,ngânhàngcóthểsửdụngdễdàng,cótínhổnđịnhcao(thờihạntừ5 nămtrởlên).Dovậy,lãisuấtmàngânhàngphảitrảcũngrấtcao. *Phânloạitheođốitượnghuyđộng: -Huyđộngvốntrongdâncư: +Huyđộngtiếtkiệm:Làhìnhthứcmàngƣờidânchủyếudànhmộtphầnthunhậpcủa mìnhgửivàongânhàngnhằmmụcđíchtíchluỹđểdành,hƣởnglợinhuận(lãi)hoặcphụcvục hitiêuthôngthƣờng.
Căncứvàokỳhạngửitiền,tiếtkiệmđƣợcchiathànhhailoại: - Tiếtkiệmkhôngkỳhạn:theohìnhthứcnày,ngƣờigửicóthểgửinhiềulầnvàrútratheonhucầu sửdụng.Loạitiềngửinàythƣờngđƣợcápdụngvớiđốitƣợngdâncƣ,lànhữngngƣờigửitiềnt ạmthờinhànrỗiđểphụcvụchidùng,chƣakếhoạchđƣợcthờigianthựchiện. - Tiếtkiệmcókỳhạn:làhìnhthứchuyđộngtiềnnhànrỗicủadâncƣtrêncơsởhọđãđịnhđƣợckế 19 z hoạchsửdụngtrongtƣơnglai.Mặtkhác,tiếtkiệmcókỳhạncólãisuấtcaohơnvàthôngthƣờn g,kỳhạncàngdàilãisuấtcàngcao. Căncứvàoviệcđápứngyêucầuchidùngthƣờngxuyên,tiếtkiệmcó: - Gửigọnrútlẻ:chủyếuđápứngyêucầusinhhoạtthƣờngngày,họkhôngmuốngiữtiềntrongn gƣời,khidùngđếnđâurúttớiđóđảmbảoantoànchobảnthânvàkhôngbịrủirokhigiữtiền. - Gửimộtnơirútnhiềunơi:nhằmđápứngyêucầucôngtáccủamộtsốkháchhàng,ngƣờigửitiề ntiếtkiệmcóquyềnrúttiềnởbấtkỳnơinàotrongphạmviquốcgia.Hìnhthứcnàyrấtlinhhoạt, phùhợpchonhiềuđốitƣợngkhihọởcáckhuvựckhácnhaumuốngửivàrúttiềntiếtkiệm.
+Tiềngửithunhập:Kháchhàngchủđộnggửitoànbộthunhậpvàongânhàng.Khicần chidùng,họđirúttiềnhoặcthanhtoánquamáyrúttiềntựđộngATMhoặccácdịchvụthanhto án,thanhtoánquathẻcủangânhàng.Loạihìnhnàyđòihỏiphíakháchhànglànhữngngƣờicó thunhậpkháổnđịnh,phíangânhàngđòihỏicócôngnghệ,trangthiếtbịhiệnđạiđápứngnhan hnhấtyêucầugửi,rúttiềncủakháchhàng. - Huyđộngvốntừcáctổchứckinhtế:Trongkinhdoanh,cómộtbộphậntiềntệtạmthờitáchkhỏ isựvậnđộngcủahànghoánhƣquátrìnhbánhànghoáthuđƣợctiền,tiềnđểchờmuavậttƣ,ngu yênnhiênvậtliệu,tiềnchuẩnbịtrảlƣơngchocôngnhân,…Khoảntiềntạmthờinhànrỗiđóđƣ ợcgửivàongânhàngdƣớicáchìnhthứcsau: +Tiềngửithanhtoán:Đólàcáckhoảntiềngửivàongânhàngđƣợcsửdụngđểthanhto án,chitrảchocáchoạtđộngmuasắmhànghóa,dịchvụvàcáckhoảnchikhác.Tiềngửithanht oánthƣờngđƣợcbảoquảntạingânhàngtrên2loạitàikhoản:tàikhoảntiềngửithanhtoánvàtà ikhoảntiềngửivãnglai.Đốivớitàikhoảntiềngửithanhtoán,việcrúttiềnhoặcchitrảchobênt hứbathƣờngđƣợcthựchiệnbằngséchaychuyểnkhoản.Tàikhoảnvãnglailàtàikhoảncólúc dƣnợ,cólúcdƣcó.Vớitàikhoảnnày,kháchhàngcòncóthểđƣợcngânhàngđápứngnhucầutí ndụngtrongmộtkhoảngthờigiannhấtđịnh.Đứngtrêngócđộngânhàng,tiềngửikhôngkỳh ạnlàmộtkhoảnnợmàngânhàngluônphảichủđộngtrảchokháchhàngvàobấtcứlúcnào,vìv 20 z ậydựtrữđểđảmbảotínhthanhkhoảnchocáctàikhoảnnàycaohơnvàlãisuấtchonhữngkhoả nnàysẽrấtthấp. +Tiềngửikhôngkỳhạn:Đâylàkhoảntiềnđƣợckýgửivớimụcđíchantoàntàisản,kh ôngmangtínhchấtphụcvụthanhtoán.Khicần,kháchhàngcóthểđếnngânhàngrútrađểchiti êu.Cũnggiốngnhƣtiềngửithanhtoán,ngânhàngphảithỏamãnyêucầurúttiềncủakháchhà ngbấtcứlúcnàovàchỉđƣợcphépsửdụngkhiđãđảmbảokhảnăngthanhtoán,chitrả. +Tiềngửicókỳhạn:Đâylàloạitiềngửicósựthỏathuậntrƣớcgiữakháchhàngvàngâ nhàngvềthờigianrúttiền.Đạibộphậnnguồntiềngửinàycónguồngốctừtíchlũyvàxétvềbản chấtchúngđƣợckýthácvớimụcđíchhƣởnglãi.Tiềngửicókỳhạnkhôngđƣợcsửdụngđểtha nhtoán.Đổilại,tiềngửicókỳhạnđƣợchƣởnglãisuấtcao.Đâylànguồntiềntƣơngđốiổnđịnh ,ngânhàngcóthểsửdụngphầnlớnvàokinhdoanh.Chínhvìvậy,cácNHTMluôntìmcáchđa dạnghóaloạitiềngửinàybằngcáchápdụngnhiềukỳhạnkhácnhau,vớicácmứclãisuấtkhác nhau,nhằmđápứngnhucầucủamọiđốitƣợngkháchhàng.
- HuyđộngtừcáctổchứcxãhộivàTCTDkhác:Cáctổchứcbaogồm:CơquanNhànƣớc,đơnvị vũtrang,tổchứcchínhtrị,tổchứcchínhtrị- xãhội,tổchứcxãhội,tổchứcxãhộinghềnghiệp,quỹxãhội,quỹtừthiện,.Trongquátrìnhho ạtđộng,bảnthâncáctổchứcnàycũngcónhữngkhoảntiềntạmthờinhànrỗi,họgửivàongânh àngnhằmmụcđíchthanhtoán,chitiêuvàđƣợcsửdụngcácdịchvụcủangânhàng.Khiđó,ngâ nhàngđƣợcquyềntạmthờisửdụngkhoảntiềntạmthờinhànrỗinày.Đâylàkhoảntiềngửivì mụctiêuthanhtoáncủakháchhàngnênngânhàngcũngphảiđápứngyêucầuthanhkhoảncủa kháchhàng. *Phânloạitheobảnchấtnghiệpvụhuyđộngvốn:Hìnhthứcphânloạinàylàhìnhthức phânloạichủyếuđƣợccácNHTMsửdụnghiệnnay.Phânloạitheonghiệpvụhuyđộngvốnrõ ràngtạosựthuậntiệnchongânhàngkhitiếnhànhhuyđộng.Cáchìnhthứchuyđộngphânloạit heocáchnày,baogồm: -Huyđộngvốnquanghiệpvụnhậntiềngửi +Huyđộngtiềngửikhôngkỳhạn:Đâylàphầntiềnhuyđộngtƣơngđốiquantrọngởnh ữngnƣớcpháttriểncótỷlệthanhtoánkhôngdùngtiềnmặtcao.Mụcđíchcủacáckhoảntiềng 21 z ửinàykhôngphảilàđểlấylãimàchủyếudùngđểthanhtoán.Kháchhànggửitiềnphầnlớnlàn hữngTCKT,cácdoanhnghiệp,cáccánhânlàmănbuônbánphảithanhtoántiềnhànghoá,dịc hvụliêntục.Ngƣờigửitiềncóthểrúttiềnrabấtcứlúcnàohoặcđểchitrảchongƣờithứba.Hình thứcrútcóthểlàtiềnmặthaylấyquahìnhthứcthanhtoánbằngséc,chuyểnkhoản.Đặcbiệt,ng ƣờigửitiềncóthểkhôngcầntrựctiếpđếnngânhànglấytiềnmàcóthểrúttiềnquacácmáygiao dịchtựđộng(ATM).Vớimụcđíchchủyếukhigửitiềnlàđểsửdụngcácdịchvụngânhàngnên mứclãisuấtmàngânhàngtrảchongƣờigửitiềnlàrấtthấp,thậmchíkhôngphảitrảlãi.Tuynhi ên,ởnhiềunƣớccótỷlệthanhtoánkhôngdùngtiềnmặtthấp(trongđócóViệtNam)vàđểtăng mứcđộngviêntiềngửi,ngânhàngvẫntrảlãichotiềngửinày(thƣờngđƣợctrảngangbằngvới lãisuấttiềngửitiếtkiệmkhôngkỳhạn).Tỷlệhuyđộngtừnguồnnàysẽlàkhácaonếungânhàn gcócácdịchvụđadạng,sảnphẩmngânhàngchấtlƣợngcao,hệthốngmạnglƣớirộngrãi,đáp ứngtốtcácnhucầucủangƣờigửitiền. +Huyđộngtiềngửicókỳhạn:LàcáckhoảntiềngửicủacácTCKT,cánhângửivàong ânhàngvàrútrasaumộtthờihạnnhấtđịnh.Khoảnnàythƣờnggắnvớicáckháchhàngcóchuk ỳkinhdoanhgầnnhƣxácđịnh,thờigianthanhtoántiềnổnđịnh,ítcósựbiếnđộng.Phầntiềng ửinày,ngânhàngsửdụngdễdàngnênmứclãisuấtmàngânhàngphảitrảcũngcaohơn.Ngƣời gửitiềnngoàimụcđíchsửdụngcácdịchvụngânhàngcòncómụcđíchkiếmlời.Dođó,sựthay đổilãisuấtsẽcótácđộngrấtnhanhvàrõnétđốivớinguồnvốnhuyđộngcủangânhàng. +Huyđộngtiềngửitiếtkiệm:Đâylàhìnhthứcphổbiếnnhất,lâuđờinhấtcủacácNHT M.Baogồm:Tiềngửitiếtkiệmkhôngkỳhạn:Hìnhthứcnàygầngiốngvớihìnhthứchuyđộng tiềngửikhôngkỳhạn.Tuynhiên,sovớitiềngửikhôngkỳhạnthìsốdƣcủaphầnvốnnàyổnđịn hhơn,ítbiếnđộnghơnnênngânhàngphảitrảlãisuấtcaohơn.Tiềngửitiếtkiệmcókỳhạn:Đây làloạihìnhtiếtkiệmphổbiếnnhất,quenthuộcnhấtởnƣớcta.Ngƣờigửitiềngửivàongânhàn gvàrútrasaunhữngthờihạnxácđịnh:3tháng,6tháng,.Ngƣờigửikhôngđƣợcrúttrƣớc,nếu rúttrƣớchạnthìsẽbịphạt(cóthểchỉđƣợchƣởnglãikhôngkỳhạnhoặckhôngđƣợchƣởnglãi) .Đâylànhữngkhoảntiềncótínhổnđịnhcaonênngânhàngphảitrảkháchhàngvớilãisuấtgần nhƣlàcaonhất.Tuynhiên,ởnƣớctahiệnnay,đểtăngsứccạnhtranh,thuhútđƣợcvốncácngâ nhàngđãrấtlinhhoạttrongviệctrảlãikhikháchhàngrútratrƣớcthờihạn:cóngânhàngthìtín hlãichokháchhàngvớilãisuấtkhôngkỳhạn,cóngânhàngvẫntínhvớilãisuấttƣơngứngvớis 22 z ốngàygửithựctế.Tiềngửitiếtkiệmcóthờihạndài:Loạihìnhnàykháphổbiếnởnhữngnƣớc pháttriểnnhƣngởnƣớctacònkhámớimẻ.Ngƣờigửicóthểgửitiềnvàobấtcứlúcnàovàchỉđƣ ợcrútrakhiđếnhạn(thờihạntƣơngđốidài,cóthểđến15- 20năm).Loạihìnhnàygiúpchongânhàngcónguồnvốnổnđịnhđểcóthểđầutƣtrungvàdàihạ n.
- HuyđộngvốnquađivayNHTƯvàcácTCTDkhác:Hìnhthứcnàyngàycàngchiếmvaitròqua ntrọngtrongmôitrƣờngkinhdoanhđầybiếnđộngnhƣhiệnnay.CácNHTMcóthểvayvốntừ nhiềunguồn:VaytừcácTCTD:Đólàcáckhoảnvaythôngthƣờngmàcácngânhàngvaylẫnn hautrênthịtrƣờngliênngânhànghaythịtrƣờngtiềntệ.Cácngânhàngthƣờngxâydựngcácm ốiquanhệtốtđểkhithiếuhụtvốncóthểvaylẫnnhauchứkhôngvayngânhàngtrungƣơng.Va ytừNHTƢ:KhiNHTMxảyratìnhtrạngthiếuhụtdựtrữbắtbuộchaymấtkhảnăngthanhtoán thìngƣờicuốicùngmàcácngânhàngcóthểcầucứulàNHTW.NHTWchovaydƣớihìnhthức táichiếtkhấuthƣơngphiếu.CácNHTMcóthểmangcácthƣơngphiếulênNHTƢđểvay.Tuy nhiên,việcvaynàycũngcómộtsốkhókhăndoNHTWchỉchoNHTMmộthạnmứctáichiếtk hấuvàviệcchovaynàylạinằmtrongđịnhhƣớngcủachínhsáchtàichínhquốcgia.Dẫusao,đâ ycũnglàmộthìnhthứcbổsungvốnchoNHTMcựckỳquantrọngtrongnhữngthờiđiểmnhất định. - Huyđộngquapháthànhcáccôngcụnợ:Đâylàhìnhthứchuyđộngvốncóhiệuquảkhácaocủ acácNHTM.Trongquátrìnhhoạtđộng,ởnhữngthờiđiểmnhấtđịnh,ngânhàngthấycầnphả ihuyđộngthêmvốntrƣớcnhữngcơhộikinhdoanhđầyhấpdẫn.Điềuđócónghĩalàngânhàng huyđộngvốnởthếchủđộng,haynóicáchkhác,làcóđầuramớitínhđầuvào.Ngânhàngxácđị nhrõquymôvốnhuyđộng,loạitiềnhuyđộngvàđƣaracácmứcchiphíhợplýsaochoviệctạov ốncủangânhàngthànhcôngnhanhchóng.Đểvaytrênthịtrƣờng,ngânhàngcóthểpháthành kỳphiếuvàtráiphiếu:Kỳphiếungânhàng:làmộtloạigiấytờnhậnnợngắnhạndongânhàngp háthànhnhằmhuyđộngvốntrongdân,chủyếulàđểphụcvụchonhữngkếhoạchkinhdoanhđ ãxácđịnhcủangânhàngnhƣmộtdựán,mộtchƣơngtrìnhkinhtế.Tráiphiếungânhàng:làm ộtloạigiấytờcógiá,xácnhậnkhoảnnợcủangânhàngđốivớikháchhàngvớinhữngcamkếtn 23 z hƣ:thanhtoánmộtsốtiềnxácđịnh,vàomộtngàyxácđịnhtrongtƣơnglaivớithờihạnxácđịnh chotrƣớc.Tráiphiếuđƣợcpháthànhtrongtoànbộhệthốngngânhàng,chủyếulàđểhuyđộng vốntrungvàdàihạn. - Huyđộngvốnquacáchìnhthứckhác:Đểtăngcƣờnghuyđộngvốnnhànrỗitừdâncƣ,cáctổch ứckinhtế,cácdoanhnghiệp,cácNHTMcònsửdụngcáchìnhthứckhácvềdịchvụnhƣ:làmdị chvụbảolãnh,đạilýpháthànhchứngkhoán,trunggianthanhtoán,đầumốitronghợpđồngđ ồngtàitrợ,.Nềnkinhtếcàngpháttriển,cácdịchvụtrêncàngmanglạichongânhàngnhữngn guồnhuyđộnglớngiúpchongânhàngcóthểkinhdoanhmộtcáchantoànvàhiệuquả. Vai trò của nguồn vốn huy động đối với hoạt động kinh doanh của NHTM NHTM là doanh nghiệp đặc biệt hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ, trong đó tiền là nguyên liệu chính trong việc tạo ra sản phẩm dịch vụ ngân hàng.
Hoạt động tìm kiếm tƣ liệu sản xuất của ngân hàng chính là hoạt động huy động vốn. Đồng thời, ngân hàng tìm mọi biện pháp để sử dụng nguồn vốn huy động sao cho hiệu quả nhất và đảm bảo tăng trƣởng về lợi nhuận trong quá trình hoạt động kinh doanh. Vì vậy, nguồn vốn huy động của ngân hàng giữ vai trò vô cùng quan trọng. - Thứ nhất, nguồn vốn huy động có ảnh hƣởng trực tiếp đến quy mô hoạt động của các ngân hàng.
Nguồn vốn khả dụng của ngân hàng có ảnh hƣởng trực tiếp đến việc mở rộng hay thu hẹp tín dụng, hoạt động bảo lãnh hay trong hoạt động thanh toán của ngân hàng. Các ngân hàng lớn có khoản mục đầu tƣ, cho vay đa dạng, phạm vi và khối lƣợng tín dụng lớn; họ có thể chủ động mở rộng quy mô khối lƣợng tín dụng, tài trợ cho các dự án lớn và sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của khách hàng về các dịch vụ của ngân hàng. - Thứ hai, nguồn vốn huy động giúp ngân hàng chủ động kinh doanh. Một ngân hàng không thể hoạt động chỉ với vốn tự có và vốn đi vay vì vốn tự có của ngân hàng chỉ chiếm một tỷ trọng rất nhỏ.
Còn vốn đi vay thì ngân hàng phải phụ thuộc vào đối tƣợng cho vay về thời hạn, số lƣợng và các chi phí khác. Với nguồn vốn huy động lớn, ngân hàng có thể hoàn toàn chủ động trong hoạt động của mình nhƣ đa dạng hóa các hình thức và phƣơng thức hoạt động nhằm phân tán rủi ro và gia tăng lợi nhuận. 24 z - Thứ ba, vốn huy động giúp ngân hàng nâng cao vị thế, tạo đƣợc niềm tin với khách hàng. Điều này thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toán cho khách hàng khi họ có nhu cầu.
Khả năng thanh toán của ngân hàng là cao chỉ khi ngân hàng có nguồn vốn khả dụng lớn. Mặt khác, uy tín của ngân hàng còn thể hiện ở khả năng cho vay và đầu tƣ của ngân hàng. Ngân hàng có thể cho vay những dự án lớn, thời hạn dài nếu có nguồn vốn lớn và ổn định. - Thứ tư, vốn huy động quyết định năng lực cạnh tranh của ngân hàng.
Để có thể chiến thắng trong cạnh tranh thì ngoài việc phải có chiến lƣợc kinh doanh hợp lý, hiệu quả thì yếu tố về khả năng tài chính luôn giữ vai trò quyết định cuối cùng. Nếu ngân hàng có nguồn vốn khả dụng lớn thì có thể chủ động mở rộng quan hệ tín dụng với các thành phần kinh tế, điều chỉnh lãi suất cho vay để thu hút khách hàng.