The implementation of solution focused brief therapy sfbt with

Liệu pháp tập trung vào giải pháp (SFBT) đã được chứng minh là một phương pháp hiệu quả trong việc hỗ trợ thanh… 156 trang · University of Kentucky · 2015.

• Tác giả: Martha C. Hinchey
• Người hướng dẫn: Dr. Thompson Prout, Professor of School Psychology
• Trường học: University of Kentucky
• Chuyên ngành: Educational Psychology
• Đề tài: Hiệu Quả Của Liệu Pháp Tập Trung Vào Giải Pháp Với Thanh Thiếu Niên Có Nguy Cơ Tại Trường Học Thay Thế
• Loại tài liệu: Doctoral Dissertation
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Lexington

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENTS
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER ONE: INTRODUCTION AND REVIEW OF RELATED LITERATURE
• 1.1. Introduction
• 1.2. Review of Related Literature
• 1.2.1. Youth Psychotherapy Research
• 1.2.2. Outcomes for Children and Adolescents
• 1.2.3. Influences on Therapy Outcomes
• 1.2.4. School Psychologists and Practice-Related Behaviors
• 1.2.5. Overview of Solution-Focused Brief Therapy (SFBT)
• 1.2.6. Comparison of SFBT to Other Psychotherapies
• 1.2.6.1. Cognitive-Behavioral Therapy (CBT)
• 1.2.6.2. Family Systems Therapy
• 1.2.7. Definitions of Terminology
• 1.2.8. “Regular” School Settings
• 1.2.9. “Alternative” School Environments
• 1.2.10. Fidelity and Integrity Monitoring in SFBT
• 1.2.11. Literature Gaps and Future Directions in SFBT Research
• 1.2.12. Single-Subject Research
• 1.2.13. Aims, Research Questions, and Hypotheses
• 2. CHAPTER TWO: RESEARCH METHODOLOGY
• 2.1. Research Methodology
• 2.2. Therapist: Background Information
• 2.3. Participant 1: Background Information
• 2.4. Participant 2: Background Information
• 2.5. Participant 3: Background Information
• 2.6. Participant 4: Background Information
• 2.7. Participant 5: Background Information
• 2.8. Participant 6: Background Information
• 2.9. Overview of Data
• 2.10. Brief Problem Monitor (BPM) Research
• 2.11. Outcome Rating Scale (ORS) Research
• 2.12. Therapeutic Alliance Measure
• 2.13. Session Rating Scale (SRS) Research
• 2.14. Overview of Measures Administered
• 3. CHAPTER THREE: RESULTS
• 3.1. Results
• 3.2. Overview of Non-Regression Analyses
• 3.3. Outcome Data Analyses
• 3.4. Student Responses to “Scaling Questions”
• 3.5. Parent-Reported Concerns
• 3.6. Teacher-Reported Concerns
• 3.7. Therapeutic Alliance Data Analysis
• 3.8. Fidelity Evaluation Analysis
• 3.9. Summary of Findings
• 3.10. Overall Treatment Outcomes
• 3.11. Therapeutic Alliance Data
• 3.12. Fidelity Evaluation Data
• 4. CHAPTER FOUR: DISCUSSION
• 4.1. Summary of the Study
• 4.2. Additional Aims
• 4.3. Implications for Researchers
• 4.4. Implications for School-Based Practitioners
• APPENDICES
• A. Approval Letters from the Administrative Director/ Director of Special Education and Principal
• B. Parent/Legal Guardian Consent to Allow Minor to Participate in a Research Study
• C. Consent to Participate in a Research Study (if 18)
• D. Parent/Legal Guardian Consent to Participate in a Research Study
• E. Teacher Consent to Participate in a Research Study
• F. Minor Assent Form
• G. Developmental History Form, Parent Version
• H. Presenting Concerns/Issues, Parent Version (Baseline)
• I. Presenting Concerns/Issues, Parent Version (Posttest)
• J. Presenting Concerns/Issues, Teacher Version (Baseline)
• K. Presenting Concerns/Issues, Teacher Version (Posttest)
• L. SFBT Intervention Protocols
• M. SFBT Fidelity Measure
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Của Liệu Pháp Tập Trung Vào Giải Pháp

Liệu pháp tập trung vào giải pháp (SFBT) đã được chứng minh là một phương pháp hiệu quả trong việc hỗ trợ thanh thiếu niên có nguy cơ tại các trường học thay thế. Nghiên cứu cho thấy rằng SFBT không chỉ giúp cải thiện hành vi mà còn nâng cao sức khỏe tâm thần của học sinh. Phương pháp này tập trung vào việc phát hiện và phát huy những điểm mạnh của học sinh, từ đó tạo ra những giải pháp thực tiễn cho các vấn đề mà họ gặp phải.

1.1. Định Nghĩa Liệu Pháp Tập Trung Vào Giải Pháp

Liệu pháp tập trung vào giải pháp (SFBT) là một phương pháp trị liệu ngắn hạn, tập trung vào việc tìm kiếm giải pháp thay vì phân tích nguyên nhân của vấn đề. Phương pháp này khuyến khích học sinh xác định mục tiêu và tìm kiếm những cách thức để đạt được chúng.

1.2. Lợi Ích Của Liệu Pháp Tập Trung Vào Giải Pháp

SFBT giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề, tăng cường sự tự tin và khả năng tự lập. Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào SFBT có xu hướng cải thiện điểm số và giảm thiểu hành vi tiêu cực.

II. Vấn Đề Thanh Thiếu Niên Có Nguy Cơ Tại Trường Học Thay Thế

Thanh thiếu niên có nguy cơ thường phải đối mặt với nhiều thách thức trong môi trường học tập, bao gồm áp lực xã hội, vấn đề gia đình và sức khỏe tâm thần. Những yếu tố này có thể dẫn đến hành vi không phù hợp và kết quả học tập kém. Việc hiểu rõ những vấn đề này là rất quan trọng để phát triển các giải pháp hiệu quả.

2.1. Các Thách Thức Chính Đối Với Thanh Thiếu Niên

Thanh thiếu niên có nguy cơ thường gặp khó khăn trong việc hòa nhập xã hội, điều này có thể dẫn đến cảm giác cô đơn và trầm cảm. Họ cũng có thể phải đối mặt với áp lực từ bạn bè và gia đình, ảnh hưởng đến hành vi và kết quả học tập.

2.2. Tác Động Của Môi Trường Học Tập

Môi trường học tập có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tâm thần của học sinh. Các trường học thay thế thường cung cấp một không gian an toàn hơn, nhưng cũng cần có các chương trình hỗ trợ tâm lý để giúp học sinh vượt qua khó khăn.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Cho Thanh Thiếu Niên

Để hỗ trợ thanh thiếu niên có nguy cơ, các phương pháp như SFBT đã được áp dụng tại các trường học thay thế. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tìm ra giải pháp cho vấn đề của họ mà còn khuyến khích sự tham gia tích cực của họ trong quá trình học tập.

3.1. Áp Dụng Liệu Pháp Tập Trung Vào Giải Pháp

SFBT được áp dụng thông qua các buổi trị liệu ngắn hạn, nơi học sinh được khuyến khích nói về những điều tích cực trong cuộc sống của họ. Điều này giúp họ nhận ra khả năng của bản thân và tìm ra giải pháp cho các vấn đề hiện tại.

3.2. Các Mô Hình Hỗ Trợ Tâm Lý Khác

Ngoài SFBT, còn có nhiều mô hình hỗ trợ tâm lý khác như liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) và liệu pháp gia đình. Những mô hình này cũng có thể được áp dụng để giúp học sinh cải thiện sức khỏe tâm thần và hành vi.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Của SFBT

Nghiên cứu cho thấy rằng SFBT có thể mang lại những thay đổi tích cực cho thanh thiếu niên có nguy cơ. Các kết quả cho thấy rằng nhiều học sinh đã cải thiện đáng kể về hành vi và cảm xúc sau khi tham gia vào chương trình SFBT.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng bốn trong số sáu học sinh tham gia SFBT đã có sự thay đổi đáng kể trong điểm số hành vi. Điều này cho thấy rằng SFBT có thể là một công cụ hiệu quả trong việc hỗ trợ thanh thiếu niên.

4.2. Duy Trì Kết Quả Sau Can Thiệp

Theo dõi sau can thiệp cho thấy rằng nhiều học sinh duy trì được sự cải thiện trong hành vi và cảm xúc, cho thấy tính bền vững của các kết quả đạt được từ SFBT.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Liệu Pháp Tập Trung Vào Giải Pháp

Liệu pháp tập trung vào giải pháp có tiềm năng lớn trong việc hỗ trợ thanh thiếu niên có nguy cơ tại các trường học thay thế. Tương lai của phương pháp này phụ thuộc vào việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các chương trình phù hợp với nhu cầu của học sinh.

5.1. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của SFBT trong các bối cảnh khác nhau và với các nhóm đối tượng khác nhau. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa phương pháp và mở rộng ứng dụng của nó.

5.2. Tích Hợp SFBT Vào Chương Trình Giáo Dục

Việc tích hợp SFBT vào chương trình giáo dục có thể giúp nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần và cung cấp cho học sinh các công cụ cần thiết để đối phó với khó khăn trong cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong lĩnh vực tâm lý học đường và trị liệu tâm lý cho thanh thiếu niên, trường học được xác định là môi trường thuận lợi để cung cấp các dịch vụ can thiệp sức khỏe tâm thần (Borntrager & Lyon, 2015; Connors, Arora, Curtis, & Stephan, 2015; Ray, Armstrong, Balkin, & Jayne, 2014; Zirkelback & Reese, 2010). Việc can thiệp trực tiếp tại trường học giúp giảm thiểu các rào cản ngoại cảnh như vấn đề phương tiện đi lại, chi phí bảo hiểm và sự kỳ thị xã hội (Zirkelback & Reese, 2010). Tuy nhiên, các nhà tâm lý học đường thường dành phần lớn thời gian cho công tác đánh giá phân loại giáo dục đặc biệt (chiếm 46%) thay vì thực hiện tư vấn tâm lý trực tiếp (chỉ chiếm 8%) do các rào cản về hệ thống, sự thiếu hụt đào tạo chuyên sâu và áp lực vai trò (Bramlett et al., 2002; Suldo, Friedrich, & Michalowski, 2010).

Mặc dù liệu pháp tập trung vào giải pháp (Solution-Focused Brief Therapy - SFBT) đã được Cơ quan Quản lý Dịch vụ Sức khỏe Tâm thần và Lạm dụng Chất gây nghiện Hoa Kỳ (SAMHSA-NREPP) công nhận là một can thiệp nhóm dựa trên bằng chứng, các nghiên cứu thực nghiệm về SFBT trong môi trường trường học chuyên biệt/thay thế (alternative schools) dành cho thanh thiếu niên có nguy cơ cao (at-risk youth) vẫn còn rất hạn chế (Franklin, Streeter, Kim, & Tripodi, 2007; Kim & Franklin, 2009). Phần lớn các công trình trước đây tập trung vào trường học thông thường, thiếu quy trình giám sát tính chuẩn xác can thiệp (fidelity monitoring) và ít áp dụng thiết kế nghiên cứu trường hợp đơn lẻ (single-case research design) có đối chứng đường cơ sở đa đối tượng (concurrent multiple-baseline across subjects design) (Di Noia & Tripodi, 2008; Woods & Green, 2011).

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận án là xác định hiệu quả của can thiệp SFBT cá nhân gồm 6 phiên đối với các kết quả hành vi và cảm xúc của thanh thiếu niên có nguy cơ cao trong môi trường trường học thay thế.

Hệ thống câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu của luận án được phân tầng như sau:

1. Mục tiêu chính (Primary Aim): Can thiệp SFBT 6 phiên có dẫn đến sự thay đổi đáng tin cậy (reliable change) và có ý nghĩa lâm sàng (clinically significant change) trên thang đo kết quả trị liệu (Outcome Rating Scale - ORS), cũng như làm giảm điểm số hành vi vấn đề trên thang đánh giá đa nguồn (Brief Problem Monitor - BPM) từ đường cơ sở (baseline) đến sau can thiệp (posttest) và duy trì tại thời điểm theo dõi 6 tuần (6-week follow-up) hay không?
2. Mục tiêu phụ (Secondary Aim): Mức độ nghiêm trọng của các vấn đề do phụ huynh và giáo viên báo cáo thay đổi như thế nào sau khi học sinh tham gia can thiệp SFBT?
3. Mục tiêu cấp ba (Tertiary Aim): Mối quan hệ liên minh trị liệu (therapeutic alliance) được đo lường qua thang đánh giá phiên trị liệu (Session Rating Scale - SRS) có tác động như thế nào đến kết quả can thiệp của học sinh?
4. Mục tiêu bổ sung (Additional Aim): Mức độ tuân thủ quy trình can thiệp SFBT của nhà trị liệu (fidelity evaluation) đạt mức nào khi đánh giá bằng công cụ chuyên biệt?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: 6 học sinh thanh thiếu niên có nguy cơ cao (được mã hóa tên: Andrew, Bonnie, Charlie, David, Evan, Finn) đang theo học tại một trường học thay thế.
• Phạm vi không gian: Một trường học thay thế công lập (alternative school environment) tại bang Kentucky, Hoa Kỳ.
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu qua các giai đoạn đường cơ sở, tiến hành 6 phiên can thiệp SFBT, đánh giá sau can thiệp và theo dõi sau can thiệp 6 tuần (hoàn thành và bảo vệ năm 2015).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu thực nghiệm và phân tích gộp trước đây

Tác giả đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu can thiệp tâm lý trẻ em và học đường:

• Hiệu quả can thiệp tâm lý học đường: Prout và DeMartino (1986) thực hiện phân tích gộp ban đầu cho thấy quy mô hiệu ứng tổng thể $d = 0.58$ cho các can thiệp tại trường; can thiệp nhóm đạt $d = 0.67$ so với can thiệp cá nhân $d = 0.40$; can thiệp hành vi ($d = 0.61$) hiệu quả hơn can thiệp phi hành vi ($d = 0.40$); học sinh tiểu học đạt $d = 0.52$ và học sinh trung học cơ sở đạt $d = 0.44$. Prout và Prout (1998) cập nhật phân tích 17 nghiên cứu, ghi nhận học sinh được can thiệp cải thiện gần 1 độ lệch chuẩn so với nhóm kiểm chứng, trong đó kỹ thuật nhận thức - hành vi (CBT) có hiệu ứng mạnh nhất ($d = 1.45$), thang đo tự báo cáo nhạy cảm nhất ($d = 1.36$), học sinh tiểu học ($d = 1.31$) và học sinh có triệu chứng trầm cảm ($d = 1.96$) có mức đáp ứng cao nhất.
• Hiệu quả can thiệp theo rối loạn cụ thể: Erford và cộng sự (2011) phân tích gộp về trị liệu trầm cảm ở thanh thiếu niên ghi nhận quy mô hiệu ứng trọng số $d^+ = 0.34$ ở thời điểm kết thúc và $d^+ = 0.46$ ở thời điểm theo dõi đối với thiết kế đơn nhóm; so với nhóm danh sách chờ (wait-list), hiệu ứng đạt $d^+ = 0.55$ ở kết thúc và $d^+ = 0.29$ ở theo dõi; không có sự khác biệt đáng kể giữa bối cảnh trường học và phòng khám ngoại trú. Reynolds và cộng sự (2012) phân tích gộp về lo âu cho thấy CBT đạt hiệu ứng $d = 0.77$ cho các rối loạn lo âu đặc hiệu và $d = 0.53$ cho lo âu lan tỏa; hình thức trị liệu cá nhân đạt $d = 0.75$ so với trị liệu nhóm $d = 0.49$.
• Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng: Bordin (1979), Kazdin và Durbin (2012), Chiu và cộng sự (2009), Zirkelback và Reese (2010) khẳng định liên minh trị liệu là biến số điều tiết trung gian quan trọng dự báo kết quả can thiệp.
• Thực nghiệm SFBT trong trường học: Kim và Franklin (2009) thực hiện phân tích gộp 7 nghiên cứu can thiệp SFBT học đường, chỉ ra hiệu ứng tích cực đối với các vấn đề ngoại vi (externalizing behaviors) như tăng động, xung động, hành vi chống đối.

Tác giả / Năm	Thiết kế	Mẫu	Đối tượng / Vấn đề nghiên cứu	Quy mô hiệu ứng (Effect Size)
Corcoran (2006)	Bán thực nghiệm	$N = 86$	Tiểu học; Hành vi gây hấn, chống đối	$ES = 0.48$ (Học sinh tự báo cáo chức năng cảm xúc/hành vi)
Franklin, Moore, & Hopson (2008)	Bán thực nghiệm	$N = 59$	THCS; Tập trung, vấn đề xã hội, học đường	$ES = 1.40$ (Giáo viên - nội vi); $0.61$ (Giáo viên - ngoại vi); $0.86$ (Học sinh - ngoại vi)
Franklin, Streeter, Kim, & Tripodi (2007)	Bán thực nghiệm	$N = 85$	THPT có nguy cơ bỏ học	$ES = 0.47$ (Tín chỉ tích lũy); $-1.63$ (Tỷ lệ chuyên cần)
Franklin, Biever, Moore, Clemons, & Scamardo (2001)	Trường hợp đơn lẻ	$N = 7$	THCS; Khó khăn học tập và hành vi	Không báo cáo
Froeschle et al. (2007)	Thực nghiệm	$N = 65$	THCS; Sử dụng chất, học tập	$ES = 0.16$ (Năng lực hành vi)
Newsome (2004)	Bán thực nghiệm	$N = 52$	THCS; Trốn học, kết quả học tập	$ES = 0.43$ (Điểm số)
Springer, Lynch, & Rubin (2000)	Bán thực nghiệm	$N = 10$	Tiểu học; Cảm xúc/hành vi, sang chấn	$ES = 0.57$ (Lòng tự trọng)

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết

Luận án giải quyết trực tiếp ba khoảng trống lớn:

1. Thiếu các nghiên cứu can thiệp SFBT cá nhân tại các trường học thay thế - nơi tập trung học sinh có mức độ rủi ro cao về cảm xúc, hành vi, tiền sử bị bạo hành hoặc môi trường gia đình bất ổn (Johnson & Taliaferro, 2012).
2. Thiếu việc áp dụng các thiết kế trường hợp đơn lẻ có kiểm soát chặt chẽ bằng cách phân bổ ngẫu nhiên học sinh vào các độ dài đường cơ sở khác nhau.
3. Thiếu công cụ đo lường và báo cáo tính chuẩn xác/tuân thủ can thiệp (fidelity monitoring) được chuẩn hóa tâm trắc học trong các nghiên cứu SFBT học đường.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Nguồn gốc lý thuyết của SFBT: Liệu pháp chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các nguyên lý trị liệu của Milton H. Erickson (quan điểm thân chủ là chuyên gia, giải pháp có thể hình thành độc lập với nguyên nhân chi tiết của vấn đề, thân chủ sở hữu sẵn nguồn lực để thay đổi) và thuyết kiến tạo xã hội (Social Constructivism) của Bannink (2007) nhấn mạnh việc đồng kiến tạo (co-construction) thực tại mới thông qua ngôn ngữ (Bavelas et al., 2013).
• So sánh lý thuyết:
  • Liệu pháp Nhận thức - Hành vi (CBT): Cả hai đều tập trung vào mục tiêu và giao bài tập thực hành, nhưng CBT tập trung phân tích nguồn gốc sai lệch nhận thức theo mô hình tam giác suy nghĩ - cảm xúc - hành vi và mang tính định hướng của nhà trị liệu cao hơn (Dobson & Dozois, 2001).
  • Phỏng vấn tạo động lực (Motivational Interviewing - MI): Cùng chia sẻ tính chất hợp tác, lấy thân chủ làm trung tâm, nhưng MI có mô hình giai đoạn thay đổi rõ ràng và sử dụng kỹ thuật đối diện trực tiếp hơn (Arkowitz & Miller, 2008).
  • Liệu pháp hệ thống gia đình (Family Systems Therapy): Đều huy động nguồn lực và khả năng phục hồi, nhưng SFBT tập trung vào các nguồn lực cá nhân cụ thể thay vì xem xét các quy luật vòng lặp tương tác đa hệ thống trong gia đình (Atwood, 2001).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng thiết kế nghiên cứu trường hợp đơn lẻ với đường cơ sở đa đối tượng đồng thời (concurrent multiple-baseline across subjects design) gồm 6 học sinh được phân bổ ngẫu nhiên vào một trong ba điều kiện đường cơ sở (A): 3 điểm dữ liệu cơ sở, 4 điểm dữ liệu cơ sở, và 5 điểm dữ liệu cơ sở trước khi bước vào giai đoạn can thiệp (B) kéo dài 6 phiên.

Thiết kế đường cơ sở đa đối tượng (Multiple Baseline Design):
- Cặp 1 (Andrew, Bonnie): Đường cơ sở 3 điểm dữ liệu -> Can thiệp SFBT 6 phiên -> Posttest -> Follow-up 6 tuần
- Cặp 2 (Charlie, David): Đường cơ sở 4 điểm dữ liệu -> Can thiệp SFBT 6 phiên -> Posttest -> Follow-up 6 tuần
- Cặp 3 (Evan, Finn): Đường cơ sở 5 điểm dữ liệu -> Can thiệp SFBT 6 phiên -> Posttest -> Follow-up 6 tuần

Công cụ thu thập dữ liệu và kỹ thuật phân tích

1. Brief Problem Monitor (BPM): Công cụ chuẩn hóa đa nguồn đánh giá các vấn đề cảm xúc và hành vi ngoại vi, nội vi và tổng thể, thu thập từ 3 nguồn: học sinh (BPM-Y), phụ huynh (BPM-P), và giáo viên (BPM-T) tại các mốc: baseline, posttest và 6-week follow-up. Điểm số được quy đổi sang T-Score chuẩn hóa.
2. Outcome Rating Scale (ORS): Thang đo tự báo cáo 4 mục (cá nhân, tương tác cá nhân, xã hội, tổng thể) thực hiện ở đầu mỗi phiên trị liệu nhằm theo dõi tiến trình. Ngưỡng lâm sàng thanh thiếu niên là $< 28$ điểm; mức thay đổi đáng tin cậy (reliable change index) được xác định khi tăng $\ge 6$ điểm ở điểm trung bình post-ORS.
3. Session Rating Scale (SRS): Thang đo 4 mục đánh giá liên minh trị liệu (mối quan hệ, mục tiêu/chủ đề, phương pháp tiếp cận, tổng thể) thực hiện ở cuối mỗi phiên trị liệu.
4. Câu hỏi thang điểm (Scaling Questions) và Biểu mẫu vấn đề hiện tại (Presenting Concerns/Issues): Đánh giá nhận thức định tính và mức độ nghiêm trọng từ 1 đến 10 do học sinh, phụ huynh và giáo viên hoàn thành.
5. Solution-Focused Fidelity Instrument v.10 (Lehmann & Patton, 2012): Thang đo gồm 13 mục đánh giá trên thang Likert 7 điểm (1 = hoàn toàn không, 7 = có, rõ ràng và cụ thể) để kiểm tra tính tuân thủ quy trình SFBT của nhà trị liệu.
6. Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng phân tích thị giác (visual analysis qua đồ thị thanh bar graphs và đồ thị quỹ đạo trajectory graphs) kết hợp với các chỉ số thống kê phi hồi quy (non-regression effect size metrics):
   • Tỷ lệ dữ liệu không trùng lặp (Percentage of Non-overlapping Data - PND).
   • Tỷ lệ dữ liệu vượt đường trung vị (Percentage of Data Exceeding the Median - PEM).
   • Độ lệch chuẩn trung bình chuẩn hóa (Standardized Mean Difference - SMD).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter One: Introduction and Review of Related Literature

Chương Một trình bày nền tảng lý luận tổng thể về tâm lý học đường, sự cần thiết của các can thiệp sức khỏe tâm thần tại trường học và cơ sở thực nghiệm của SFBT. Chương này phân tích chi tiết:

• Thực trạng cung cấp dịch vụ tâm lý học đường tại Hoa Kỳ, vị trí của khung Đáp ứng Can thiệp (Response to Intervention - RTI) và vai trò của nhà tâm lý học đường theo NASP Blueprint III (Ysseldyke et al., 2006).
• Tổng quan lý thuyết SFBT, kỹ thuật câu hỏi phép màu (miracle question), tìm kiếm ngoại lệ (exceptions), câu hỏi thang điểm (scaling questions), đồng kiến tạo giải pháp và quy trình lắng nghe - lựa chọn - xây dựng giải pháp (Bavelas et al., 2013).
• Phân biệt môi trường "trường học thông thường" (regular schools) và "trường học thay thế" (alternative schools) theo định nghĩa của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ (2010), chỉ ra rằng học sinh trường học thay thế đối mặt với nguy cơ cao về học tập, trốn học, rối loạn hành vi và bất ổn xã hội (Johnson & Taliaferro, 2012; Becker, 2010).
• Tổng quan về công cụ kiểm tra độ chuẩn xác can thiệp của Lehmann và Patton (2012) với hệ số Cronbach's alpha đạt .89 trên chuỗi thời gian và .83 trong phân tích nhân tố khẳng định (CFA) với các chỉ số GFI, AGFI, CFI $\ge .90$ và RMSEA $\le .08$.
• Cơ sở phương pháp luận của thiết kế trường hợp đơn lẻ (Vannest, Davis, & Parker, 2013; Richards et al., 1999) trong việc theo dõi tiến trình hành vi học sinh.

Chapter Two: Research Methodology

Chương Hai mô tả chi tiết quy trình thực nghiệm, hồ sơ nhà trị liệu và đặc điểm của 6 khách thể tham gia nghiên cứu:

• Thông tin nhà trị liệu: Nghiên cứu sinh tiến sĩ tâm lý học đường đã hoàn thành các khóa đào tạo thực hành lâm sàng và tuân thủ sổ tay can thiệp SFBT (SFBT Intervention Protocols - Appendix L).
• Hồ sơ 6 người tham gia:
  • Participant 1 (Andrew): Nam sinh được chỉ định điều kiện đường cơ sở 3 điểm dữ liệu.
  • Participant 2 (Bonnie): Nữ sinh được chỉ định điều kiện đường cơ sở 3 điểm dữ liệu.
  • Participant 3 (Charlie): Học sinh được chỉ định điều kiện đường cơ sở 4 điểm dữ liệu.
  • Participant 4 (David): Học sinh được chỉ định điều kiện đường cơ sở 4 điểm dữ liệu.
  • Participant 5 (Evan): Học sinh được chỉ định điều kiện đường cơ sở 5 điểm dữ liệu.
  • Participant 6 (Finn): Học sinh được chỉ định điều kiện đường cơ sở 5 điểm dữ liệu.
• Quy trình quản lý công cụ: Chi tiết về lịch trình và tần suất đo lường của BPM, ORS, SRS, các biểu mẫu đánh giá của phụ huynh/giáo viên (Bảng 2).

Chapter Three: Results

Chương Ba báo cáo kết quả định lượng, phân tích phi hồi quy và phân tích thị giác cho từng cá nhân cùng toàn bộ mẫu nghiên cứu:

• Kết quả thay đổi điểm số ORS (Bảng 4 & Bảng 8): Điểm số ORS trung bình tăng từ giai đoạn đường cơ sở đến sau can thiệp ở 4/6 học sinh. 4/6 học sinh đạt mức thay đổi đáng tin cậy (tăng $\ge 6$ điểm) và 4/6 học sinh đạt mức thay đổi có ý nghĩa lâm sàng (vượt qua ngưỡng cắt lâm sàng $< 28$ điểm của lứa tuổi thanh thiếu niên).
• Kết quả phân tích thị giác và phi hồi quy từng ca (Figures 1-12):
  • Andrew (Figures 1a-2c): Đồ thị BPM đa nguồn cho thấy sự sụt giảm điểm T-score hành vi vấn đề; chỉ số PND, SMD và PEM trên ORS phản ánh xu hướng tiến bộ ổn định.
  • Bonnie (Figures 3a-4c): Điểm số hành vi vấn đề giảm rõ rệt trên báo cáo của giáo viên và tự báo cáo; các chỉ số PND và PEM thể hiện sự cải thiện so với đường cơ sở.
  • Charlie (Figures 5a-6c): Duy trì điểm số ORS cao, có sự cải thiện trên các chỉ số phi hồi quy.
  • David (Figures 7a-8c): Giảm điểm số vấn đề hành vi trên BPM-Y và báo cáo của phụ huynh.
  • Evan (Figures 9a-10c): Phản ánh sự chuyển biến tích cực trên đồ thị quỹ đạo BPM và mức tăng điểm ORS.
  • Finn (Figures 11a-12c): Đạt các tiêu chí về thay đổi đáng tin cậy trên ORS và giảm điểm vấn đề trên thang đo BPM.
• Kết quả thang đánh giá hành vi BPM (Bảng 9): Điểm chuẩn T-Scores trên thang BPM-Y giảm trên toàn bộ các đối tượng từ baseline đến posttest.
• Dữ liệu theo dõi 6 tuần (6-week follow-up): Thu thập được dữ liệu trên 4/6 học sinh; kết quả cho thấy 3/4 học sinh duy trì hoặc tiếp tục giảm điểm số hành vi vấn đề qua đánh giá của tất cả các nguồn thông tin.
• Dữ liệu câu hỏi thang điểm và mối bận tâm (Bảng 5, 6, 7): Phụ huynh và giáo viên đều ghi nhận mức độ nghiêm trọng của các hành vi mục tiêu giảm từ baseline đến posttest.
• Liên minh trị liệu (Bảng 8, 9): Điểm số trung bình trên thang SRS duy trì ở mức cao qua các phiên trị liệu đối với tất cả học sinh.
• Đánh giá tính chuẩn xác can thiệp (Bảng 10): Điểm số trung bình trên Thang đo Chuẩn xác SFBT v.10 khẳng định nhà trị liệu tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc và kỹ thuật cốt lõi của SFBT.

Chapter Four: Discussion

Chương Bốn tổng hợp kết quả nghiên cứu, đối chiếu với các tài liệu thực nghiệm trước đây và thảo luận các hàm ý:

• Tóm tắt nghiên cứu: Khẳng định tính khả thi và hiệu quả sơ bộ của can thiệp SFBT 6 phiên trong việc cải thiện chức năng hành vi, cảm xúc của thanh thiếu niên nguy cơ cao trong trường học thay thế.
• Hàm ý cho các nhà nghiên cứu: Cung cấp mô hình thực nghiệm kết hợp thiết kế trường hợp đơn lẻ với các công cụ đo lường dựa trên bằng chứng (EBA) và quy trình giám sát tính chuẩn xác (fidelity).
• Hàm ý cho các nhà thực hành tâm lý học đường: SFBT là một can thiệp ngắn hạn, tập trung vào mục tiêu và thế mạnh, phù hợp với khung thời gian hạn hẹp và mô hình can thiệp nhiều tầng (RTI) trong môi trường học đường.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Các phát hiện thực nghiệm chính

1. Hiệu quả trên thang đo kết quả tiến trình (ORS): Có 4 trong số 6 học sinh (chiếm 66.7%) đạt mức thay đổi đáng tin cậy (reliable change với mức tăng trung bình $\ge 6$ điểm sau can thiệp). Có 4 trong số 6 học sinh đạt mức thay đổi có ý nghĩa lâm sàng (clinically significant change, chuyển từ mức dưới ngưỡng lâm sàng $< 28$ điểm ở đường cơ sở lên trên ngưỡng bình thường sau can thiệp).
2. Hiệu quả trên thang đo chuẩn hóa hành vi (BPM): Toàn bộ 6 học sinh đều có sự suy giảm tổng điểm hành vi vấn đề (Total Problem Scores) trên thang đo chuẩn hóa BPM từ thời điểm đường cơ sở đến sau can thiệp theo báo cáo của tất cả các nguồn (học sinh, phụ huynh và giáo viên).
3. Hiệu quả duy trì tại thời điểm theo dõi 6 tuần: Thu thập được dữ liệu của 4 học sinh; trong đó 3 học sinh (chiếm 75% số người có dữ liệu theo dõi) duy trì được mức cải thiện hoặc tiếp tục giảm điểm hành vi vấn đề trên tất cả các nguồn đánh giá.
4. Liên minh trị liệu và tính chuẩn xác can thiệp: Điểm số liên minh trị liệu (SRS) duy trì ở mức cao trong suốt 6 phiên; dữ liệu kiểm tra tính chuẩn xác (fidelity) khẳng định can thiệp bám sát giao thức SFBT chuẩn mực.

Những đóng góp mới của luận án

• Đóng góp về lý luận và nghiên cứu: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm về tính khả thi của liệu pháp ngắn hạn tập trung vào giải pháp (SFBT) trong môi trường trường học thay thế dành cho học sinh có nguy cơ cao - một lĩnh vực vốn thiếu vắng các nghiên cứu có kiểm soát.
• Đóng góp về phương pháp luận: Ứng dụng thành công thiết kế trường hợp đơn lẻ với đường cơ sở đa đối tượng ngẫu nhiên hóa kết hợp đánh giá đa nguồn (học sinh, phụ huynh, giáo viên) và các phép phân tích phi hồi quy (PND, PEM, SMD) cùng phân tích thị giác.
• Đóng góp cho thực tiễn tâm lý học đường: Chứng minh rằng mô hình can thiệp ngắn hạn 6 phiên hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả trong điều kiện thực tế của trường học, giúp các nhà tâm lý học đường tối ưu hóa thời gian can thiệp trực tiếp mà vẫn đảm bảo tính chuẩn xác và theo dõi tiến trình dựa trên dữ liệu.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Quy mô mẫu: Nghiên cứu thực hiện trên mẫu nhỏ gồm 6 học sinh ($N = 6$), làm hạn chế khả năng khái quát hóa kết luận ra toàn bộ quần thể thanh thiếu niên tại các trường học khác nhau (Barlow et al.; Richards et al., 1999).
• Mất mát mẫu ở giai đoạn theo dõi: Chỉ thu thập được dữ liệu theo dõi 6 tuần trên 4/6 học sinh do tính chất biến động sĩ số và chuyên cần tại môi trường trường học thay thế.
• Tính chủ quan của thang đo tự báo cáo: Việc sử dụng các thang đo tự báo cáo và báo cáo từ người quan sát (phụ huynh, giáo viên) có thể chịu ảnh hưởng từ thiên kiến cá nhân.
• Phương thức đánh giá tính chuẩn xác: Đánh giá tính chuẩn xác can thiệp chủ yếu dựa trên tự báo cáo của nhà trị liệu, chưa kết hợp băng ghi âm/ghi hình độc lập có người chấm điểm bên ngoài (Lehmann & Patton, 2012).

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Thực hiện các nghiên cứu lặp lại (replication studies) với quy mô mẫu lớn hơn tại nhiều trường học thay thế khác nhau nhằm nâng cao giá trị bên ngoài (external validity).
• Phát triển và thử nghiệm sổ tay hướng dẫn can thiệp SFBT chuyên biệt hóa cho bối cảnh học đường (school-specific SFBT manual) dựa trên sổ tay tổng quát của Bavelas và cộng sự (2013).
• Kết hợp các phương pháp giám sát tính chuẩn xác khách quan hơn như ghi âm, ghi hình phiên trị liệu và sử dụng chuyên gia đánh giá độc lập.
• Khảo sát hiệu quả của SFBT tại các tầng can thiệp khác nhau trong mô hình Đáp ứng Can thiệp (RTI) và Hệ thống Hỗ trợ Đa tầng (MTSS).

---

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị thực tiễn và học thuật đối với các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Tâm lý học đường, Tâm lý học tham vấn và Giáo dục học: Tham khảo quy trình thiết kế nghiên cứu trường hợp đơn lẻ (single-case design), phương pháp phân tích phi hồi quy (PND, PEM, SMD) và cách tích hợp các công cụ theo dõi tiến trình (ORS, SRS, BPM).
• Nhà tâm lý học đường và chuyên viên tư vấn học đường: Ứng dụng quy trình can thiệp SFBT 6 phiên (Appendix L) để can thiệp ngắn hạn cho học sinh có vấn đề hành vi, cảm xúc và nguy cơ bỏ học.
• Cán bộ quản lý giáo dục tại các trường học thay thế/chuyên biệt: Xây dựng khung can thiệp hành vi dựa trên thế mạnh và định hướng giải pháp nhằm nâng cao năng lực thích ứng và giảm tỷ lệ vi phạm kỷ luật của học sinh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thiết kế nghiên cứu chính của luận án là gì?

Luận án sử dụng thiết kế nghiên cứu trường hợp đơn lẻ với đường cơ sở đa đối tượng đồng thời (concurrent multiple-baseline across subjects design) trên 6 học sinh được phân bổ ngẫu nhiên vào 3 điều kiện độ dài đường cơ sở khác nhau trước khi nhận can thiệp SFBT 6 phiên.

2. Can thiệp SFBT trong nghiên cứu kéo dài bao nhiêu phiên và sử dụng những kỹ thuật nào?

Can thiệp gồm 6 phiên trị liệu cá nhân, áp dụng các kỹ thuật cốt lõi của SFBT như: câu hỏi phép màu (miracle question), tìm kiếm ngoại lệ (exceptions), câu hỏi thang điểm (scaling questions), câu hỏi ứng phó và tạo động lực, cùng quy trình đồng kiến tạo mục tiêu hành vi.

3. Những công cụ đo lường chính nào đã được sử dụng trong luận án?

Các công cụ chính gồm: Brief Problem Monitor (BPM - phiên bản học sinh BPM-Y, phụ huynh BPM-P, giáo viên BPM-T), Outcome Rating Scale (ORS), Session Rating Scale (SRS), Biểu mẫu vấn đề hiện tại (Presenting Concerns) và Thang đo chuẩn xác can thiệp Solution-Focused Fidelity Instrument v.10.

4. Kết quả can thiệp trên thang ORS và BPM đạt được như thế nào?

4/6 học sinh đạt mức thay đổi đáng tin cậy ($\ge 6$ điểm tăng trên post-ORS) và 4/6 học sinh đạt thay đổi có ý nghĩa lâm sàng (vượt ngưỡng cắt $< 28$). Toàn bộ 6 học sinh đều giảm điểm T-score về hành vi vấn đề trên BPM ở thời điểm sau can thiệp, và 3/4 học sinh duy trì được kết quả này ở mốc theo dõi 6 tuần.

5. Công cụ nào được dùng để kiểm tra tính chuẩn xác can thiệp của nhà trị liệu?

Tác giả sử dụng Thang đo Chuẩn xác Liệu pháp Tập trung vào Giải pháp phiên bản 10 (Solution-Focused Fidelity Instrument v.10) do Lehmann và Patton (2012) phát triển, gồm 13 mục đánh giá mức độ bám sát các nguyên lý SFBT trên thang đo Likert 7 điểm.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Martha Cord Hinchey (2015) đã chứng minh hiệu quả sơ bộ của liệu pháp ngắn hạn tập trung vào giải pháp (SFBT) 6 phiên đối với thanh thiếu niên có nguy cơ cao trong môi trường trường học thay thế. Thông qua thiết kế trường hợp đơn lẻ với đường cơ sở đa đối tượng, nghiên cứu ghi nhận sự suy giảm rõ rệt các hành vi vấn đề trên thang BPM và sự tiến bộ có ý nghĩa lâm sàng trên thang ORS của đa số học sinh tham gia. Công trình cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng hỗ trợ việc ứng dụng các mô hình trị liệu ngắn hạn, dựa trên thế mạnh và giám sát tiến trình dữ liệu trong thực hành tâm lý học đường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

University of Kentucky UKnowledge Theses and Dissertations--Educational, School, Educational, School, and Counseling and Counseling Psychology Psychology 2015 THE IMPLEMENTATION OF SOLUTION-FOCUSED BRIEF THERAPY (SFBT) WITH AT-RISK YOUTH IN AN ALTERNATIVE SCHOOL ENVIRONMENT Martha C. Hinchey University of Kentucky, martha.com Right click to open a feedback form in a new tab to let us know how this document benefits you. Recommended Citation Hinchey, Martha C., "THE IMPLEMENTATION OF SOLUTION-FOCUSED BRIEF THERAPY (SFBT) WITH AT- RISK YOUTH IN AN ALTERNATIVE SCHOOL ENVIRONMENT" (2015). Theses and Dissertations-- Educational, School, and Counseling Psychology.edu/edp_etds/37 This Doctoral Dissertation is brought to you for free and open access by the Educational, School, and Counseling Psychology at UKnowledge.

It has been accepted for inclusion in Theses and Dissertations--Educational, School, and Counseling Psychology by an authorized administrator of UKnowledge. For more information, please contact UKnowledge@lsv. STUDENT AGREEMENT: I represent that my thesis or dissertation and abstract are my original work. Proper attribution has been given to all outside sources.

I understand that I am solely responsible for obtaining any needed copyright permissions. I have obtained needed written permission statement(s) from the owner(s) of each third-party copyrighted matter to be included in my work, allowing electronic distribution (if such use is not permitted by the fair use doctrine) which will be submitted to UKnowledge as Additional File. I hereby grant to The University of Kentucky and its agents the irrevocable, non-exclusive, and royalty-free license to archive and make accessible my work in whole or in part in all forms of media, now or hereafter known. I agree that the document mentioned above may be made available immediately for worldwide access unless an embargo applies.

I retain all other ownership rights to the copyright of my work. I also retain the right to use in future works (such as articles or books) all or part of my work. I understand that I am free to register the copyright to my work. REVIEW, APPROVAL AND ACCEPTANCE The document mentioned above has been reviewed and accepted by the student’s advisor, on behalf of the advisory committee, and by the Director of Graduate Studies (DGS), on behalf of the program; we verify that this is the final, approved version of the student’s thesis including all changes required by the advisory committee.

The undersigned agree to abide by the statements above. Hinchey, Student Dr. Thompson Prout, Major Professor Dr. Kenneth Tyler, Director of Graduate Studies THE IMPLEMENTATION OF SOLUTION-FOCUSED BRIEF THERAPY (SFBT) WITH AT-RISK YOUTH IN AN ALTERNATIVE SCHOOL ENVIRONMENT _______________________ DISSERTATION _______________________ A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in the College of Education at the University of Kentucky By Martha Cord Hinchey Lexington, Kentucky Director: Dr.

Thompson Prout, Professor of School Psychology Lexington, Kentucky 2015 Copyright © Martha Cord Hinchey 2015     ABSTRACT OF DISSERTATION THE IMPLEMENTATION OF SOLUTION-FOCUSED BRIEF THERAPY (SFBT) WITH AT-RISK YOUTH IN AN ALTERNATIVE SCHOOL ENVIRONMENT Research indicates the potential utility of schools as sites for service delivery of mental health interventions. The application of solution-focused brief therapy (SFBT) within the school domain is reflected in the child psychotherapy literature. Findings on the use of SFBT in school settings suggest that it may be well suited to school contexts given its time-efficient, goal-directed, and strengths-based behavioral approach. The primary purpose of this study was to determine the effectiveness of SFBT with at-risk youth in an alternative school setting.

The researcher utilized a multiple case study design to examine the impact of a 6-session SFBT intervention on adolescent behavioral outcomes. Six students were randomized to one of three baseline conditions and received the SFBT intervention following baseline data collection. Data were obtained from multiple raters at baseline, posttest, and 6-week follow-up. In addition, students completed self-reported ratings at the beginning of each SFBT intervention session.

Data were evaluated using non-regression approaches and visual analyses. Preliminary results indicated that four out of six students exhibited reliable change (6-point increase in post-ORS mean scores), and four out of the six students demonstrated clinically significant change (baseline ORS mean scores below the adolescent clinical cutoff of <28).