Luận văn thạc sĩ hiệu quả cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi nhánh tỉnh bắc ninh

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hiệu quả cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi nhánh tỉnh bắc ninh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Cao Thị Kim Anh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Hữu Nghị
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Hiệu Quả Cho Vay Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam – Chi Nhánh Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• Mục tiêu nghiên cứu của luận văn
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM
• 1.1. Khái quát về cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 1.1.1. Khái niệm về hộ nghèo
• 1.1.2. Sự cần thiết cho vay đối với hộ nghèo
• 1.1.3. Tiêu chí xác định hộ nghèo
• 1.1.4. Khái quát về cho vay hộ nghèo
• 1.1.5. Các chương trình cho vay đối với hộ nghèo
• 1.2. Hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng chính sách xã hội
• 1.2.1. Khái niệm về hiệu quả cho vay hộ nghèo
• 1.2.2. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả cho vay hộ nghèo
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay hộ nghèo
• 1.2.3.1. Các nhân tố chủ quan
• 1.2.3.2. Các nhân tố khách quan
• 1.3. Kinh nghiệm của các nước về cho vay hộ nghèo và nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo
• 1.3.1. Kinh nghiệm một số nước
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm có khả năng vận dụng đối với NHCSXH Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM – CHI NHÁNH TỈNH BẮC NINH
• 2.1. Khái quát về Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 2.1.1. Sơ lược quá trình phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy
• 2.1.3. Chức năng và nhiệm vụ cơ bản
• 2.1.4. Thực trạng hoạt động của chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012-2016
• 2.2. Thực trạng hiệu quả cho vay hộ nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 2.2.1. Thực trạng cho vay hộ nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Bắc Ninh
• 2.2.2. Phân tích hiệu quả cho vay hộ nghèo trên phương diện xã hội
• 2.2.3. Phân tích hiệu quả cho vay hộ nghèo trên phương diện kinh tế
• 2.3. Đánh giá hiệu quả cho vay hộ nghèo tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM – CHI NHÁNH TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Định hướng và mục tiêu hoạt động của chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.1. Định hướng hoạt động của chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2018-2020
• 3.1.2. Mục tiêu hoạt động của chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh trong thời kỳ 2018-2020
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.1. Tăng trưởng nguồn vốn nhằm mở rộng được hoạt động cho vay đối với hộ nghèo
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội trong việc nhận ủy thác cho vay đối với hộ nghèo
• 3.2.3. Đẩy mạnh, đôn đốc, tăng cường, xây dựng hệ thống kiểm tra giám sát tại từng địa bàn huyện, xã, phường, thị trấn
• 3.2.4. Phối hợp với chính quyền địa phương tăng cường hoạt động công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư và dạy nghề cho hộ nghèo
• 3.3. Kiến nghị đối với Nhà nước
• 3.4. Kiến nghị đối với NHCSXH Việt Nam
• 3.5. Kiến nghị đối với UBND các cấp huyện, xã, phường, thị trấn
• 3.6. Kiến nghị đối với Hội đoàn thể các cấp huyện, xã, phường, thị trấn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Cho Vay Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Bắc Ninh

Hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Bắc Ninh là một chủ đề quan trọng trong công tác xóa đói giảm nghèo. Ngân hàng này đóng vai trò chủ chốt trong việc cung cấp nguồn vốn cho các hộ nghèo, giúp họ cải thiện đời sống và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả của chương trình cho vay này vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết.

1.1. Khái Niệm Về Cho Vay Hộ Nghèo Tại NHCSXH

Cho vay hộ nghèo tại NHCSXH là hình thức cung cấp tín dụng ưu đãi cho các hộ gia đình thuộc diện nghèo, nhằm giúp họ có nguồn vốn để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh. Chương trình này không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Cho Vay Hộ Nghèo

Chương trình cho vay hộ nghèo không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn có ý nghĩa xã hội sâu sắc. Nó giúp giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo, tạo cơ hội cho các hộ nghèo tiếp cận với các dịch vụ tài chính, từ đó nâng cao khả năng tự lực và phát triển bền vững.

II. Những Thách Thức Trong Hiệu Quả Cho Vay Hộ Nghèo Tại Bắc Ninh

Mặc dù NHCSXH Bắc Ninh đã đạt được nhiều thành tựu trong việc cho vay hộ nghèo, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như nợ quá hạn, chất lượng tín dụng và khả năng tiếp cận vốn vẫn đang là những trở ngại lớn.

2.1. Vấn Đề Nợ Quá Hạn Trong Cho Vay Hộ Nghèo

Nợ quá hạn là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay hộ nghèo. Tỷ lệ nợ quá hạn cao không chỉ làm giảm khả năng cho vay mà còn ảnh hưởng đến uy tín của NHCSXH.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Tiếp Cận Vốn

Nhiều hộ nghèo vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay do thiếu thông tin, hiểu biết về quy trình vay vốn và các điều kiện cần thiết. Điều này dẫn đến việc không phát huy được hiệu quả của chương trình cho vay.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Cho Vay Hộ Nghèo Tại NHCSXH Bắc Ninh

Để nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo, NHCSXH Bắc Ninh cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng cho vay mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ nghèo.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Và Hỗ Trợ Tư Vấn

Đào tạo và tư vấn cho các hộ nghèo về quy trình vay vốn, cách sử dụng vốn hiệu quả là rất cần thiết. Việc này giúp họ có kiến thức và kỹ năng cần thiết để quản lý tài chính và phát triển sản xuất.

3.2. Cải Thiện Quy Trình Vay Vốn

Cải thiện quy trình vay vốn, giảm thiểu thủ tục hành chính sẽ giúp các hộ nghèo dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn. Điều này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Bắc Ninh

Nghiên cứu về hiệu quả cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Bắc Ninh đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những đánh giá và điều chỉnh để đảm bảo tính bền vững của chương trình.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Chương Trình Cho Vay

Chương trình cho vay hộ nghèo đã giúp hàng ngàn hộ gia đình cải thiện thu nhập và thoát nghèo. Những kết quả này cần được ghi nhận và phát huy hơn nữa trong thời gian tới.

4.2. Đánh Giá Những Hạn Chế Còn Tồn Tại

Mặc dù có nhiều thành công, nhưng chương trình vẫn còn tồn tại một số hạn chế như tỷ lệ nợ quá hạn cao và chất lượng tín dụng chưa đồng đều. Cần có các biện pháp khắc phục kịp thời để nâng cao hiệu quả.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Chương Trình Cho Vay Hộ Nghèo

Chương trình cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Bắc Ninh đã và đang đóng góp tích cực vào công cuộc xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và sự hỗ trợ từ nhiều phía.

5.1. Tương Lai Của Chương Trình Cho Vay Hộ Nghèo

Trong tương lai, chương trình cần được mở rộng và cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các hộ nghèo. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả mà còn tạo ra sự công bằng trong tiếp cận nguồn lực.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cải thiện quy trình cho vay, tăng cường hỗ trợ tư vấn và đào tạo cho các hộ nghèo. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả cho vay và đảm bảo tính bền vững của chương trình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới, toàn cầu có khoảng 1,3 tỷ người đang sống dưới chuẩn nghèo, đòi hỏi các quốc gia phải thiết lập những cơ chế tài chính đặc thù nhằm bảo đảm an sinh xã hội. Tại Việt Nam, kết quả điều tra mức sống dân cư năm 2016 ghi nhận tỷ lệ hộ nghèo đa chiều ở mức 16,2%, tăng so với mức 12,9% của giai đoạn hai năm trước đó khi áp dụng tiêu chí chuẩn nghèo mới. Thực tế này khẳng định công cuộc xóa đói giảm nghèo vẫn đối mặt với nguy cơ tái nghèo cao, đặc biệt tại các địa bàn đang trong quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để nguồn vốn tín dụng chính sách được chuyển tải hiệu quả, đúng đối tượng và bảo toàn được nguồn lực công. Nghiên cứu tập trung giải quyết mục tiêu đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt động cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2012 - 2016, từ đó nhận diện những thành tựu, các điểm nghẽn về chất lượng tín dụng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay đến năm 2020 và tầm nhìn 2025.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh Bắc Ninh, bao gồm Hội sở tỉnh và 7 phòng giao dịch cấp huyện: Quế Võ, Tiên Du, Gia Bình, Yên Phong, Lương Tài, Từ Sơn, Thuận Thành. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp chi nhánh duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới ngưỡng an toàn 1,0%, nâng tỷ lệ hộ thoát nghèo bền vững qua từng chu kỳ vay vốn lên trên 85%, đồng thời tối ưu hóa chi phí quản lý nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết tín dụng chính sách xã hội theo Nghị định 78/2002/NĐ-CP của Chính phủ và các mô hình tài chính vi mô quốc tế tiêu biểu. Nghiên cứu tiếp thu mô hình Ngân hàng Grameen của Bangladesh về phương thức cho vay tín chấp thông qua nhóm liên đới, quy trình bình xét công khai và cơ chế tích lũy tiết kiệm bắt buộc. Đồng thời, mô hình Ngân hàng Rakyat Indonesia (BRI) với mạng lưới hơn 5.000 đơn vị cấp xã, tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt 14,96% và nợ xấu kiểm soát ở mức 2,30% được vận dụng nhằm phân tích năng lực tự chủ tài chính và tính bền vững của mạng lưới giao dịch cơ sở.

Khung lý thuyết vận dụng ba nhóm khái niệm nền tảng:

• Chuẩn nghèo đa chiều: Được quy định theo Quyết định 09/2011/QĐ-TTg và Quyết định 59/2015/QĐ-TTg, xác định hộ nghèo nông thôn có thu nhập từ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống và hộ nghèo thành thị dưới 900.000 đồng/người/tháng kèm theo mức độ thiếu hụt từ 3 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản.
• Tín dụng chính sách xã hội: Hoạt động cấp vốn ưu đãi phi lợi nhuận của Nhà nước nhằm tạo sinh kế, quy định mức cho vay tối đa 50 triệu đồng/hộ với lãi suất 0,55%/tháng (tương đương 6,6%/năm) theo Quyết định 316/NHCS-KH.
• Hiệu quả cho vay kép: Sự kết hợp chặt chẽ giữa hiệu quả kinh tế (tiết kiệm chi phí cấp bù ngân sách, tỷ lệ thu hồi nợ, tỷ lệ xử lý nợ khoanh, nợ xóa) và hiệu quả xã hội (lũy kế số lượt hộ vay, mức độ tăng trưởng thu nhập, tỷ lệ thoát nghèo).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện thu thập từ hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo thống kê tín dụng của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh, Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê từ năm 2012 đến năm 2016.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu hoạt động của 7 phòng giao dịch cấp huyện và Hội sở tỉnh, trải rộng trên 126 xã, phường, thị trấn với hơn 2.300 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp phân tầng địa lý được áp dụng để bao quát cả khu vực thuần nông nghiệp (huyện Gia Bình, Lương Tài) và khu vực phát triển công nghiệp dịch vụ (thị xã Từ Sơn, huyện Yên Phong), bảo đảm tính đại diện cao nhất cho toàn bộ địa bàn tỉnh.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh chuỗi thời gian và phân tích tỷ số tài chính. Việc lựa chọn các phương pháp này xuất phát từ bản chất của tín dụng chính sách là không sử dụng chỉ tiêu lợi nhuận để đo lường, mà đòi hỏi việc so sánh đối chiếu giữa các chỉ số tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ thu lãi và mức tăng thu nhập thực tế của hộ nghèo qua từng năm nhằm phản ánh chính xác chất lượng vận hành của dòng vốn tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 - 2016 đã làm rõ bốn phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô tín dụng và dư nợ bình quân tăng trưởng vượt bậc. Mức dư nợ bình quân trên một hộ nghèo tăng mạnh từ khoảng 15 triệu đồng/hộ năm 2012 lên tiệm cận mức trần 50 triệu đồng/hộ vào năm 2016. Tốc độ giải ngân đáp ứng kịp thời nhu cầu mở rộng quy mô trồng trọt, chăn nuôi gia súc và trang trải các chi phí thiết yếu như nước sạch (mức hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng/công trình) và sửa chữa nhà ở (mức hỗ trợ tối đa 25 triệu đồng/hộ theo chính sách hỗ trợ nhà ở).

Thứ hai, chất lượng tín dụng duy trì ở mức an toàn cao. Tỷ lệ nợ quá hạn của chương trình cho vay hộ nghèo toàn chi nhánh luôn được kiểm soát chặt chẽ dưới mức 1,2% trên tổng dư nợ, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng rủi ro cho phép 5,0% của toàn hệ thống. Tỷ lệ thu lãi thực tế hàng tháng qua Tổ Tiết kiệm và Vay vốn đạt trên 96,5% so với kế hoạch giao.

Thứ ba, hiệu quả xã hội ghi nhận bước tiến rõ rệt. Khoảng 82% số hộ sau khi tiếp cận nguồn vốn ưu đãi đã ghi nhận mức thu nhập bình quân tăng từ 22% đến 38% sau mỗi chu kỳ sản xuất 24 - 36 tháng. Nguồn vốn tín dụng chính sách đã trực tiếp hỗ trợ hàng nghìn hộ gia đình thoát khỏi danh sách nghèo qua từng năm.

Thứ tư, cơ cấu nguồn vốn còn thiếu tính chủ động. Tỷ trọng vốn huy động tiền gửi tại chỗ từ cộng đồng dân cư và các thành viên Tổ Tiết kiệm và Vay vốn chỉ chiếm khoảng 12% đến 15% tổng nguồn vốn, phần lớn còn lại phụ thuộc vào nguồn điều chuyển phân bổ từ Hội sở chính Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Thành công trong việc kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới 1,2% xuất phát trực tiếp từ mô hình quản lý ủy thác thông qua 4 tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương gồm: Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên. Mạng lưới này tạo ra cơ chế giám sát chéo hiệu quả ngay từ khâu bình xét tại cơ sở thôn, xóm theo danh sách Mẫu số 03/TD.

Khi so sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác như Thanh Hóa, Quảng Trị hay mô hình quốc tế của Ngân hàng Grameen, chi nhánh tỉnh Bắc Ninh có ưu thế vượt trội về vị trí địa lý thuận lợi và thị trường tiêu thụ nông sản rộng mở. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ tái nghèo cục bộ tại một số xã vẫn xảy ra do biến động dịch bệnh chăn nuôi và tình trạng sử dụng vốn vay sai mục đích chưa được phát hiện triệt để trong khâu kiểm tra 30 ngày sau giải ngân theo mẫu số 06/TD.

Các kết quả nghiên cứu được minh họa tối ưu thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu dư nợ theo 7 phòng giao dịch cấp huyện và đường xu hướng tăng trưởng doanh số giải ngân qua 5 năm. Đồng thời, bảng phân tích ma trận tương quan giữa tỷ lệ kiểm tra giám sát cơ sở và tỷ lệ nợ quá hạn chỉ ra rằng những địa bàn có tần suất kiểm tra trên 2 lần/quý ghi nhận tỷ lệ thu hồi nợ đến hạn đạt tới 98,8%.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Bắc Ninh:

1. Đa dạng hóa và gia tăng quy mô nguồn vốn huy động tại chỗ: Ban Giám đốc Chi nhánh chủ động phối hợp với Sở Tài chính tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh hàng năm trích từ 3% đến 5% nguồn tăng thu ngân sách địa phương chuyển ủy thác sang Ngân hàng Chính sách xã hội; đồng thời đổi mới sản phẩm tiền gửi tiết kiệm tại 100% Điểm giao dịch xã nhằm nâng tỷ trọng vốn huy động dân cư lên mức 25% tổng nguồn vốn trong giai đoạn 2018 - 2020.

2. Chuẩn hóa quy trình kiểm tra, giám sát sau giải ngân: Phòng Kiểm tra kiểm toán nội bộ kết hợp cùng 4 tổ chức hội đoàn thể cấp huyện tái cấu trúc quy trình giám sát, bảo đảm kiểm tra đúng 100% hộ vay trong vòng 30 ngày kể từ thời điểm giải ngân theo mẫu 06/TD; yêu cầu Giám đốc các phòng giao dịch huyện thực hiện kiểm tra thực địa tối thiểu 2 lần/quý tại từng xã, hoàn thành chỉ tiêu áp dụng từ quý II/2019.

3. Nâng cao năng lực chuyên môn cho Ban quản lý Tổ Tiết kiệm và Vay vốn: Phòng Kế hoạch - Nghiệp vụ tín dụng định kỳ tổ chức 12 lớp đào tạo nghiệp vụ mỗi năm cho hơn 2.300 tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn và cán bộ chuyên trách hội đoàn thể xã, giảm tỷ lệ sai sót hồ sơ bình xét xuống dưới 0,1% trước năm 2020.

4. Gắn kết vốn tín dụng chính sách với khuyến nông và đào tạo nghề: Ủy ban nhân dân các cấp huyện và xã chỉ đạo Trung tâm Khuyến nông, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, lồng ghép 100% hộ nghèo vay vốn vào các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao sản xuất, bảo đảm tỷ lệ hộ duy trì thoát nghèo bền vững đạt trên 92% đến năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tín dụng trong hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội: Nắm bắt toàn diện cẩm nang quản trị rủi ro tín dụng vi mô, phương pháp chuẩn hóa quy trình phân tích chỉ số nợ khoanh, nợ quá hạn và kỹ năng điều hành hiệu quả tại các Điểm giao dịch lưu động cấp xã.

2. Cán bộ chính quyền cơ sở và các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác: Vận dụng quy trình 8 bước bình xét cho vay công khai, minh bạch; hoàn thiện kỹ năng giám sát dòng vốn sau giải ngân và phương pháp hỗ trợ người dân lập phương án sản xuất kinh doanh khả thi.

3. Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Khai thác khung lý thuyết đánh giá hiệu quả kép (kinh tế - xã hội), phương pháp tiếp cận dữ liệu tín dụng phi lợi nhuận và nguồn tài liệu so sánh quốc tế sâu sắc phục vụ các công trình nghiên cứu học thuật liên quan.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách an sinh xã hội: Sử dụng các bằng chứng định lượng từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh để tham mưu hoàn thiện chính sách mức trần cho vay, thời hạn vay vốn và cơ chế cấp bù lãi suất phù hợp với chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều trong từng giai đoạn phát triển.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cốt lõi giữa việc đánh giá hiệu quả cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội và các ngân hàng thương mại là gì? Hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội không vì mục đích lợi nhuận theo Nghị định 78/2002/NĐ-CP. Do đó, hiệu quả cho vay được đo lường qua tiêu chí kép: hiệu quả kinh tế thể hiện ở việc bảo toàn nguồn vốn, tiết kiệm chi phí cấp bù ngân sách và duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới 1,5%; trong khi hiệu quả xã hội đo bằng tỷ lệ hộ thoát nghèo và số việc làm được tạo mới.

Tại sao phương thức cho vay ủy thác qua 4 tổ chức hội đoàn thể lại giữ vai trò quyết định đến chất lượng tín dụng? Mô hình ủy thác qua Hội Phụ nữ, Nông dân, Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên giúp ngân hàng tận dụng sự gắn kết cộng đồng tại từng thôn xóm. Các hội đoàn thể nắm bắt chính xác hoàn cảnh, tư cách người vay để lập danh sách Mẫu 03/TD chuẩn xác, đồng thời đôn đốc trả gốc và thu lãi hàng tháng đạt tỷ lệ trên 96%.

Chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều theo Quyết định 59/2015/QĐ-TTg đặt ra thách thức gì cho công tác tín dụng chính sách? Chuẩn nghèo đa chiều đo lường cả thu nhập dưới 700.000 - 900.000 đồng/tháng và 3 chỉ số thiếu hụt dịch vụ cơ bản. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải nâng mức cho vay từ 30 triệu lên 50 triệu đồng/hộ, đồng thời tích hợp đồng bộ các chương trình vay nước sạch, vệ sinh môi trường và hỗ trợ nhà ở để giải quyết nghèo đa chiều.

Bài học từ mô hình Ngân hàng Grameen và BRI Indonesia có thể áp dụng ra sao tại Chi nhánh tỉnh Bắc Ninh? Chi nhánh cần học tập kinh nghiệm phát triển mạng lưới tiết kiệm tự nguyện và bắt buộc từ cấp cơ sở như Grameen Bank để nâng tỷ trọng vốn tự huy động lên trên 25%. Đồng thời, áp dụng cơ chế phân kỳ trả nợ linh hoạt theo chu kỳ mùa vụ giống như mô hình Desas của BRI nhằm giảm áp lực trả nợ cuối kỳ cho hộ nghèo.

Giải pháp nào mang tính then chốt để ngăn chặn triệt để tình trạng tái nghèo sau khi trả hết nợ vay? Giải pháp đột phá là liên kết chặt chẽ dòng vốn ưu đãi với công tác khuyến nông và chuỗi bao tiêu nông sản của địa phương. Khi hộ nghèo được đào tạo kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt và có đầu ra tiêu thụ ổn định, hiệu quả sử dụng vốn sẽ đạt mức cao nhất, bảo đảm mức tăng thu nhập trên 30% bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về hiệu quả kép trong hoạt động cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam.
• Đánh giá chi tiết thực trạng giai đoạn 2012 - 2016 tại 7 phòng giao dịch tỉnh Bắc Ninh với điểm sáng là duy trì tỷ lệ nợ quá hạn an toàn dưới mức 1,2%.
• Nhận diện rõ hạn chế về tính chủ động của nguồn vốn tự huy động tại cơ sở và sự không đồng đều trong chất lượng giám sát sau giải ngân.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu hành động cụ thể cho giai đoạn 2018 - 2020 và định hướng phát triển đến năm 2025.
• Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn chuẩn mực cho việc hoàn thiện chính sách tín dụng vi mô gắn liền với giảm nghèo bền vững.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả tín dụng chính sách phù hợp với đặc thù kinh tế đang chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2018 đến 2020, chi nhánh cần tập trung thí điểm mở rộng huy động tiết kiệm dân cư tại các Điểm giao dịch xã và chuẩn hóa hệ thống kiểm toán nội bộ. Các nhà quản lý và cán bộ chuyên trách hãy chủ động khai thác các kết quả của công trình để nâng cao chất lượng quản trị tín dụng chính sách, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu an sinh xã hội tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM 1. Khái quát về cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam 1. Khái niệm về hộ nghèo: Tháng 9/1993, tại Băng Cốc Thái Lan ESCAP tổ chức hội nghị bàn về xoá đói giảm nghèo đã nêu ra định nghĩa về đói nghèo như sau: “Đói nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế xã hội và phong tục tập quán của các địa phương”. Theo khái niệm này thì mức độ đói nghèo ở các nước khác nhau là khác nhau.

Theo số liệu của ngân hàng thế giới thì hiện nay trên thế giới có khoảng 1,3 tỷ người sống dưới mức nghèo khổ, trong đó phần lớn là phụ nữ và trẻ em. Ở Việt Nam, căn cứ vào tình hình kinh tếxã hội và mức thu nhập của người dân trong những năm qua thì khái niệm đói nghèo được xác định như sau: “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có những điều kiện thoả mãn những nhu cầu tối thiểu và cơ bản nhất trong cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống của cộng đồng xét trên mọi phương diện”. Ngoài ra còn có khái niệm khác về đói nghèo như sau : “Nghèo là một bộ phận dân cư có mức sống dưới ngưỡng quy định của sự nghèo. Nhưng ngưỡng nghèo còn phụ thuộc vào đặc điểm cụ thể của từng địa phương, từng thời kỳ cụ thể hay từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội cụ thể của từng địa phương hay từng quốc gia”.

Ở Việt Nam, theo trang web Thư viện Học liệu mở Việt Nam VOER (Những lý luận chung về đói nghèo và xóa đói giảm nghèo,2016) nêu rõ: “ Nghèo được chia thành ba mức: nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối, nghèo có nhu cầu tối thiểu. Thứ nhất là nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư thuộc diện nghèo không có khả năng thoả mãn nhu cầu tối thiểu của cuộc sống: ăn, mặc, ở, đi lại. Thứ hai là nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư thuộc diện nghèo có mức sống 9 dưới mức sống trung bình của cộng đồng và địa phương đang xét. Thứ ba là nghèo có nhu cầu tối thiểu là tình trạng một bộ phận dân cư có những đảm bảo tối thiểu để duy trì cuộc sống như đủ ăn, đủ mặc, đủ ở và một số sinh hoạt hàng ngày nhưng ở mức tối thiểu.” - Khái niệm về hộ nghèo: “Hộ nghèo là tình trạng của một số hộ gia đình chỉ thoả mãn một phần nhu cầu tối thiểu của cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện”.

Sự cần thiết cho vay đối với hộ nghèo: Không thể phủ nhận tình hình kinh tế Việt Nam đã và đang phát triển nhanh chóng nhưng so với thế giới thì tốc độ phát triển kinh tế của Việt Nam đánh giá là còn chậm và khả năng tụt hậu cao. Finn Tarp- Giám đốc Viện Nghiên cứu kinh tế phát triển thế giới cho biết kết quả điều tra tại Việt Nam cho thấy, tỷ lệ hộ nghèo của năm 2016 là 16,2% trong khi 2 năm trước đó con số này là 12,9%. Nói cách khác, tỷ lệ hộ nghèo ở Việt Nam gia tăng trong những năm gần đây. Theo tìm hiểu trên website Thư viện học liệu mở Việt Nam VOER, khi bàn về vấn đề “ Sự cần thiết phải hỗ trợ vốn cho người nghèo” thì có nêu khái quát về tình trạng nghèo đói ở Việt Nam như sau: “ Mặc dù Việt Nam đã đạt được những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy nhiên cũng cần thấy rằng, những thành tựu này vẫn còn rất mong manh.

Thu nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp danh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng khiến họ rơi xuống ngưỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo. Phần lớn thu nhập của người nghèo từ nông nghiệp. Với điều kiện nguồn lực rất hạn chế (đất đai, lao động, vốn), thu nhập của những người nghèo rất bấp bênh và dễ bị tổn thương trước những đột biến của mỗi gia đình và cộng đồng. Nhiều gia đình tuy mức thu nhập ở trên ngưỡng nghèo nhưng vẫn giáp danh với ngưỡng nghèo đói vì vậy khi có dao động về thu nhập cũng có thể khiến họ trượt xuống ngưỡng nghèo.

Tính vụ mùa trong sản xuất nông nghiệp cũng tạo nên khó khăn cho người nghèo.Đa số người nghèo sống trong các vùng tài nguyên thiên nhiên rất nghèo nàn, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như vùng núi, vùng sâu, vùng xa hoặc ở các vùng Đồng bằng sông Cửu 10 Long, miền Trung, do sự biến động của thời tiết(bão, lụt, hạn hán) khiến cho các điều kiện sinh sống. Đặc biệt, sự kếm phát triển về cơ sở hạ tầng của các vùng nghèo đã làm cho các vùng này càng bị tách biệt với các vùng khác.Đói nghèo là một hiện tượng phổ biến ở nông thôn với 90% số người nghèo sinh sống ở nông thôn.Trong khu vực thành thị, tuy tỷ lệ nghèo đói thấp hơn và mức sống trung bình cao hơn mức chung cả nước, nhưng mức độ cải thiện đời sống không đều. Đa số người nghèo thành thị đều làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức, công việc không ổn định, thu nhập bấp bênh.ác vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người sinh sống, có tỷ lệ nghèo đói khá cao. Có tới 64% số người nghèo tập chung tại các vùng núi phía Bắc, Bắc Trung bộ, Tây Nguyên và Duyên hải miền Trung.

Đây là những vùng có điều kiện sống khó khăn, địa lý cách biệt, khả năng tiếp cận với với các điều kiện sản xuất và dịch vụ còn nhiều hạn chế, hạ tầng cơ sở kém phát triển, điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt và thiên tai xảy ra thường xuyên.Bên cạnh đó, do điều kiện thiên nhiên không thuận lơi, số người cứu trợ đột xuất hàng năm khá cao khoảng 1- 1,5 triệu người. Hàng năm số hộ tái nghèo trong tổng số hộ vừa thoát khỏi nghèo vẫn còn rất lớn.” Qua đó, chúng ta có thể kết luận về sự cần thiết của việc cho vay đối với hộ nghèo như sau: “Đói nghèo là hiện tượng phổ biến của nền kinh tế thị trườngvà tồn tại khách quan đối với mỗi quốc gia trong quá trình phát triển; đặc biệt đối với nước ta quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường xuất phát điểm nghèo nàn lạc hậu tình trạng đói nghèo càng không tránh khỏi, thậm chí trầm trọng và gay gắt. Như vậy, hỗ trợ người nghèo trước hết là mục tiêu của xã hội. Xóa đói giảm nghèo sẽ hạn chế được các tệ nạn xã hội, tạo sự ổn định công bằng xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.

Người nghèo được hỗ trợ để tự vươn lên, tạo thu nhập, từ đó làm tăng sức mua, khuyến khích sản xuất phát triển. Chính vì vậy, quan điểm cơ bản của chiến lược phát triển xã hội mà Đảng ta đã đề ra là phát triển kinh tế, ổn định và công bằng xã hội nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh. Tóm lại, hỗ trợ người nghèo là một tất yếu khách quan. Xuất phát từ lý do của 11 sự đói nghèo có thể khẳng định một điều: mặc dù kinh tế đất nước có thể tăng trưởng nhưng nếu không có chính sách và chương trình riêng về XĐGN thì các hộ gia đình nghèo không thể thoát ra khỏi đói nghèo được.

Chính vì vậy, Chính phủ đã đề ra những chính sách đặc biệt trợ giúp người nghèo, nhằm thu hẹp dần khoảng cách giữa giàu và nghèo”. Tiêu chí xác định hộ nghèo: Từ năm 1993 đến nay tại Việt Nam đã 6 lần thay đổi mức chuẩn nghèo. Chuẩn nghèo giai đoạn 2011-2015 thực hiện theo Quyết định 09/2011/QĐTTg ngày 30/01/2011 về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 -2015 quy định như sau: - Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (4.000 đồng/người/năm) trở xuống. - Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (6.000 đồng/người/năm) trở xuống.

- Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng. - Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000 đồng/người/tháng. Ngày 19/11/2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 59/2015/QĐ- TTg “Quyết định về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020”quy định như sau: “- Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ đủ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống; hoặc có thu nhập bình quân trên 700.000 đồng/người/tháng đến 1.000 đồng/người/tháng và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ đủ 900.000 đồng/người/tháng trở xuống, hoặc có thu nhập bình quân trên 900.000 đồng/người/tháng đến 1.000 đồng/người/tháng và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

12 - Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân trên 700.000 đồng/người/tháng đến 1.000 đồng/người/tháng và thiếu hụt dưới3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. - Hộ cận nghèo ởthành thị là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Khái quát về cho vay hộ nghèo: Theo nghị định chính phủ về về hoạt động tín dụng đối với người nghèo thì cho vay hộ nghèo là việc sử dụng các nguồn lực tài chính do nhà nước huy động để cho người nghèo vay ưu đãi phục vụ sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống; góp phần thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo, ổn định xã hội. Đây là khoản tín dụng phải hoàn trả cả gốc và lãi trong một thời gian nhất định tùy theo từng nguồn vốn vay.

Việc cho vay hộ nghèo của NHCSXH gồm các nội dung sau: Về mục đích cho vay: Mục tiêu vi mô làgiúp hộ nghèo có thể có thêm một phần kinh tế để phát triển sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống cho gia đình và bản thân.