Luận văn tốt nghiệp hiệp định thương mại tự do asean hàn quốc và giải pháp tận dụng những cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu việt nam

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp hiệp định thương mại tự do asean hàn quốc và giải pháp tận dụng những cơ hội, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Lê Phương Thảo
• Người hướng dẫn: ThS. Bùi Duy Linh
• Trường học: Trường Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh doanh quốc tế
• Đề tài: Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Hàn Quốc và giải pháp tận dụng những cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO ASEAN – HÀN QUỐC
• 1.1. Bối cảnh ra đời
• 1.2. Mục tiêu của Hiệp định
• 1.3. Quá trình đàm phán
• 1.4. Nội dung chính của AKFTA
• 1.4.1. Lịch trình cắt giảm và loại bỏ thuế quan
• 1.4.2. Các hạn chế định lượng, biện pháp phi thuế quan và biện pháp vệ sinh và kiểm dịch
• 1.4.3. Quy tắc xuất xứ
• 1.4.4. Cơ chế tự vệ chuyển đổi
• 1.4.5. So sánh mức cam kết của AKFTA với các Hiệp định thế giới và khu vực khác mà Việt Nam tham gia ký kết
• 1.4.6. Cơ hội, thách thức của Việt Nam trong quá trình thực hiện AKFTA
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA VIỆT NAM SANG HÀN QUỐC GIAI ĐOẠN 2005-2017
• 2.1. Thực trạng xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Hàn Quốc giai đoạn 2005-2017
• 2.1.1. Kim ngạch xuất khẩu
• 2.1.2. Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu
• 2.1.3. Hình thức xuất khẩu
• 2.1.4. Một số ngành hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Hàn Quốc
• 2.2. Đánh giá thực trạng xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc giai đoạn 2005-2017
• 2.2.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.2.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ TẬN DỤNG NHỮNG CƠ HỘI TRONG AKFTA CHO CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025
• 3.1. Dự báo và định hướng xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Hàn Quốc đến năm 2025
• 3.1.1. Dự báo xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Hàn Quốc đến năm 2025
• 3.1.2. Định hướng xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Hàn Quốc đến năm 2025
• 3.2. Giải pháp để tận dụng những cơ hội trong AKFTA cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đến năm 2025
• 3.2.1. Tích cực, chủ động tìm hiểu thông tin về Hiệp định AKFTA và VKFTA
• 3.2.2. Chủ động nguồn nguyên phụ liệu trong sản xuất hàng xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc
• 3.2.3. Đẩy mạnh xuất khẩu sang Hàn Quốc những mặt hàng mà Việt Nam có lợi thế và được hưởng nhiều ưu đãi từ Hiệp định
• 3.2.4. Đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
• 3.2.5. Đầu tư đổi mới công nghệ để nâng cao chất lượng hàng xuất khẩu
• 3.2.6. Chủ động triển khai áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế và đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe, môi trường
• 3.2.7. Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu thị trường và quảng bá sản phẩm
• 3.3. Đẩy mạnh các chính sách của Nhà nước, các hiệp hội, cơ quan ban ngành nhằm tận dụng những cơ hội từ AKFTA để đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Hàn Quốc
• 3.3.1. Tăng cường hiệu quả triển khai AKFTA và thực thi VKFTA
• 3.3.3. Phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ
• 3.3.4. Có chính sách ưu đãi riêng, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Hàn Quốc đầu tư vào Việt Nam
• 3.3.5. Tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại với thị trường Hàn Quốc
• 3.3.6. Nâng cao năng lực kiểm dịch động thực vật
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Hiệp định thương mại tự do ASEAN Hàn Quốc

Hiệp định thương mại tự do ASEAN-Hàn Quốc (FTA ASEAN-Hàn Quốc) được ký kết vào năm 2006, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc tăng cường quan hệ kinh tế giữa các quốc gia ASEAN và Hàn Quốc. Mục tiêu chính của hiệp định này là thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa các bên, đồng thời tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp. Theo đó, Hàn Quốc cam kết loại bỏ thuế quan đối với ít nhất 95% dòng thuế trong danh mục thông thường vào năm 2008, và hoàn toàn vào năm 2010. Điều này không chỉ tạo cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam (doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam) mà còn giúp tăng cường sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường Hàn Quốc. Việc thực hiện hiệp định này cũng đồng nghĩa với việc giảm bớt các rào cản thương mại, từ đó mở rộng cơ hội cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang ngày càng hội nhập.

1.1 Bối cảnh ra đời

Sự phát triển của hoạt động thương mại toàn cầu đã dẫn đến việc các quốc gia tìm kiếm các thỏa thuận thương mại tự do để tăng cường hợp tác kinh tế. Hàn Quốc, với vai trò là một trong những nền kinh tế lớn nhất châu Á, đã nhận thấy tầm quan trọng của việc thiết lập mối quan hệ thương mại với ASEAN. Việc ký kết AKFTA không chỉ giúp Hàn Quốc mở rộng thị trường mà còn tạo điều kiện cho các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam, tiếp cận thị trường Hàn Quốc một cách dễ dàng hơn. Theo số liệu từ Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc, kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc sang ASEAN đã tăng mạnh, cho thấy sự thành công của hiệp định trong việc thúc đẩy thương mại giữa hai bên.

II. Cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Hiệp định AKFTA mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong việc tiếp cận thị trường Hàn Quốc. Với việc giảm thuế quan, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sẽ có giá cạnh tranh hơn, từ đó tăng khả năng tiêu thụ tại thị trường này. Các mặt hàng như dệt may, thủy sản, và điện thoại là những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh cao và được hưởng nhiều ưu đãi từ hiệp định. Theo thống kê, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Hàn Quốc đã tăng đáng kể trong những năm qua, cho thấy sự hiệu quả của việc tận dụng các cơ hội từ FTA ASEAN-Hàn Quốc. Để tận dụng tối đa những cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu và áp dụng các quy định của hiệp định, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của thị trường Hàn Quốc.

2.1 Thị trường Hàn Quốc và tiềm năng xuất khẩu

Thị trường Hàn Quốc được đánh giá là một trong những thị trường tiềm năng cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Với dân số lớn và nhu cầu tiêu dùng cao, Hàn Quốc là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Việc ký kết AKFTA đã tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam gia tăng xuất khẩu sang Hàn Quốc. Doanh nghiệp cần nắm bắt xu hướng tiêu dùng và thị hiếu của người tiêu dùng Hàn Quốc để điều chỉnh chiến lược kinh doanh cho phù hợp. Hơn nữa, việc tham gia vào các hội chợ thương mại và xúc tiến thương mại tại Hàn Quốc cũng là một cách hiệu quả để quảng bá sản phẩm và tìm kiếm đối tác.

III. Thách thức và giải pháp cho doanh nghiệp xuất khẩu

Mặc dù có nhiều cơ hội, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cũng phải đối mặt với không ít thách thức khi gia nhập thị trường Hàn Quốc. Một trong những thách thức lớn nhất là yêu cầu cao về chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm. Hàn Quốc là một thị trường khó tính, đòi hỏi hàng hóa phải đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt. Do đó, doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Bên cạnh đó, việc tìm hiểu và áp dụng các quy định về thuế quan và biện pháp phi thuế quan cũng rất quan trọng để tránh những rào cản trong quá trình xuất khẩu. Doanh nghiệp cần chủ động trong việc nghiên cứu thị trường và xây dựng chiến lược xuất khẩu phù hợp.

3.1 Nâng cao năng lực cạnh tranh

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần tập trung vào việc cải tiến quy trình sản xuất và áp dụng công nghệ mới. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sản phẩm cũng là một yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường Hàn Quốc. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm một cách hiệu quả để thu hút sự chú ý của người tiêu dùng Hàn Quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO ASEAN – HÀN QUỐC 1. Bối cảnh ra đời. Trong những năm gần đây, sự phát triển của hoạt động sản xuất, thương mại thế giới ngày càng cao, toàn diện, minh bạch, bền vững được thể hiện qua mức độ rộng hơn, cao hơn trong các thỏa thuận thương mại tự do, mà hiện nay gọi là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Cùng với xu hướng chung của thế giới, các nước châu A cũng đa và đang hướng đến nhiều thảo thuận liên kết khu vực và toàn cầu.

Các thành viên APEC hầu hết đều tham gia các thỏa thuận liên kết khu vực. Điển hình như Nhật Bản đã thực hiện FTA với Singapore năm 2002, Hàn Quốc đã đàm phán FTA với Chile năm 1999 nhưng đến năm 2004 hiệp định này mới có hiệu lực. FTA là một cộc mốc quan trọng trong sự phát triển của Hàn Quốc, vì thế Hàn Quốc rất cân nhắc khi lựa chọn đối tác FTA, với mong muốn đạt được lợi ích tối đa và giảm thiểu các tổn thất mà FTA mang lại. Thông qua hiệp định này, Hàn Quốc kỳ vọng sẽ đạt được mức tăng trưởng kinh tế cao thông qua việc tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, tăng cường sức mạnh cạnh tranh với các đối tác trong khu vực và trên thế giới, thu hút đầu tư nước ngoài tăng.

Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) đã tạo nên một liên kết khu vực giữa các quốc gia Đông Nam Á. Tuy rằng AFTA vẫn còn nhỏ bé và có những hạn chế nhất định so với EU hay NAFTA nhưng đây vẫn là đại diện cơ bản cho sự liên kết chung giữa các quốc gia đang phát triển trong khu vực này.Kể từ khi thành lập, AFTA đã cố gắng giải quyết các vấn đề còn yếu kém về tổ chức và quy mô hoạt động, đang ngày càng nỗ lực để phát huy năng lực của tổ chức, mở rộng hợp tác với các quốc gia Đông Bắc Á và đưa các thỏa thuận của mình ra khỏi biên giới Đông Nam Á. Hàn Quốc cũng dành cho ASEAN những quan tâm chặt chẽ đến quá trình hội nhập kinh tế và cả sự nỗ lực của khu vực trong việc xây dựng hợp tác kinh tế toàn diện với Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ. Trong các thập kỷ qua, ASEAN – 4 Hàn Quốc được xem là những đối tác kinh tế quan trọng của nhau, thương mại, đầu tư song phương liên tục tăng nhanh.

Trên cơ sở sự phát triển quan hệ ngày càng lớn mạnh giữa ASEAN và Hàn Quốc, ngày 16/05/2006, tại Manila, Philipin, các Bộ trưởng Thương mại ASEAN (trừ Thái Lan) và Hàn Quốc đã ký Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA). Theo đó, Hàn Quốc sẽ loại bỏ hoàn toàn thuế đối với ít nhất 95% dòng thuế trong danh mục thông thường vào năm 2008, đến năm 2010 sẽ loại bỏ hoàn toàn thuế đối với danh mục thông thường. Hai bên nhận định rằng, AKFTA sẽ mang lại nhiều cơ hội buôn bán hàng hóa cũng như thúc đẩy hợp tác thương mại – đầu tư giữa ASEAN – Hàn Quốc và Hiệp định này là có lợi cho tất cả các đối tác liên quan. Việc đánh giá tác động của AKFTA không thể tiến hành một cách riêng rẽ.

Với mục tiêu đưa ra các khuyến nghị chính sách, việc đánh giá chỉ có ý nghĩa nếu xem xét trong tổng thể với các FTA khác của ASEAN bao gồm cả AFTA, cho dù các FTA này đang ở các giai đoạn khác nhau. Các FTA của ASEAN có nhiều quy định giống nhau vì chịu ảnh hưởng lớn bởi quy tắc của WTO cũng như các đòi hỏi và sức mạnh trên bàn đàm phán của các Đối tác đối thoại trong mỗi FTA. Mục đíchcủa đề án không chỉ nhấn mạnh những điểm mấu chốt của AKFTA mà cả những khía cạnh đặc trưng của Hiệp định này. Mục tiêu của Hiệp định.

Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA) ra đời nhằm thực hiện các mục tiêu chính sau:  Tăng cường trao đổi buôn bán trong nội bộ khối ASEAN – Hàn Quốc bằng việc loại bỏ các hàng rào thuế quan và phi thuế quan. Từ đó củng cố và tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa các Bên;  Tự do hóa và thúc đẩy thương mại hàng hóa và dịch vụ cũng như tạo ra một chế độ đầu tư minh bạch, tự do và thuận lợi;  Tìm ra những khu vực mới và có những biện pháp thích hợp để phát triển hợp tác kinh tế chặt chẽ và hội nhập hiệu quả;Hướng ASEAN thích nghi với những điều kiện kinh tế quốc tế, đặc biệt là xu thế tự do hoá thương mại thế giới. 5  Tạo điều kiện thuận lợi cho hội nhập kinh tế hiệu quả hơn của các nước thành viên mới của ASEAN và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các thành viên trong khối;  Thiết lập một khuôn khổ hợp tác để tăng cường hơn nữa quan hệ kinh tế giữa các Bên. Hiệp định AKFTA được ký kết đã đánh dấu một mốc quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển quan hệ hợp tác giữa các quốc gia, tạo lập môi trường kinh tế ổn định và năng động để phát triển bền vững trong tương lai.Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN-Hàn Quốc trở thành một thị trường khu vực mậu dịch rộng mở, tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp và các nhà đầu tư trong khu vực ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng.

Việc cắt giảm thuế quan và dỡ bỏ hàng rào phi thuế theo Hiệp định sẽ tạo sức ép, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy các nước tham gia trong đó có Việt Nam triển khai các biện pháp nhằm giảm giá thành sản phẩm, tăng cường hiệu quả và tính cạnh tranh của nền kinh tế. Đây cũng là cánh cửa cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc. Quá trình đàm phán. Để tiến đến kí kết chính thức, AKFTA đã trải qua các quá trình đàm phán kéo dài trong vòng khoảng 2 năm:  Tháng 09/2004: Đề xuất thiết lập Khu vực thương mại tự do ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA) tại Hội nghị tham vấn giữa các Bộ trưởng kinh tế ASEAN và Hàn Quốc diễn ra tại Jakarta, Indonesia.

Các nhà lãnh đạo đã đưa ra Tuyên bố chung về hợp tác toàn diện giữa ASEAN và Hàn Quốc và quyết định tiến hành đàm phán AKFTA tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN – Hàn Quốc tại Lào vào tháng 11/2004;  Tháng 11/2004: Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ X diễn ra tại Viên Chăn, Lào đưa ra quyết định đàm phán Hiệp định AKFTA bắt đầu từ đầu năm 2005;  Từ đầu năm 2005: Ủy ban Đàm phán Thương mại ASEAN – Hàn Quốc (AKTNC) đàm phán Hiệp định khung về Hợp tác Kinh tế Toàn diện ASEAN – 6 Hàn Quốc, đồng thời đàm phán Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc với mục đích thiết lập Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN – Hàn Quốc.  Ngày 24/08/2006: Các Bộ trưởng Thương mại ASEAN (trừ Thái Lan) và Hàn Quốc chính thức ký kết AKFTA tại Ku-a-la Lăm-pơ, Malaysia.  Bước tiếp theo: Các Bên sẽ tiến hành các thủ tục để phê chuẩn Hiệp định. AKFTA chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2007.

Nội dung chính của AKFTA. Sau Hiệp định thương mại tự do ASEAN (AFTA) và Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA), Việt Nam tham gia kí kết Hiệp định thương mạitự do thứ 3 là AKFTA. Hiệp định này tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam xúc tiến xuất khẩu sang Hàn Quốc – một thị trường tiềm năng của Việt Nam trong những năm gần đây. Về kết cấu của AKFTA, các thỏa thuận trên từng lĩnh vực và thời gian kí kết, thời gian bắt đầu có hiệu lực được thể hiện rõ qua bảng dưới đây: Bảng 1.

Kết cấu của AKFTA Thỏa thuận Ngày ký kết Ngày bắt đầu hiệu lực Thỏa thuận khung về Hợp tác 13/12/2005 01/07/2006 Kinh tế toàn diện Thương mại hàng hóa (AKTIG) 26/08/2006 01/06/2007 Phụ lục 1. Danh mục thông (trừ Thái Lan) (trừ Thái Lan) thường Phụ lục 2. Danh mục nhạy cảm Phụ lục 3. Quy tắc xuất xứ Thương mại dịch vụ (AKTIS) 21/11/2007 01/05/2009 Các phụ lục biểu cam kết cụ thể (trừ Thái Lan) của từng nước thành viên Đầu tư 02/06/2009 Cơ chế giải quyết tranh chấp 13/12/2005 01/07/2006 (DSM) Nguồn: Ủy ban quốc gia về Hợp tác kinh tế quốc tế 7 AKFTA được phân thành 21 Điều, 04 Phụ lục (gồm Phụ lục 1 – Phương thức cắt giảm và Loại bỏ thuế quan đối với các dòng thuế nằm trong Lộ trình thông thường (NT), Phụ lục 2 – Phương thức cắt giảm và Loại bỏ thuế quan đối với các dòng thuế nằm trong Lộ trình nhạy cảm (ST), Phụ lục 3 – Quy tắc xuất xứ, Phụ lục 4 – Danh mục các Hiệp định đa phương về Thương mại hàng hóa và Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến Thương mại của Quyền sở hữu trí tuệ như quy định tại các Phụ lục 1A và Phụ lục 1C của Hiệp định WTO).

Dưới đây là tóm tắt các nội dung chính của AKFTA: 1.1 Lịch trình cắt giảm và loại bỏ thuế quan Đây được xem là phần trọng tâm của Hiệp định, được quy định cụ thể tại Điều 3 (Cắt giảm và Loại bỏ thuế quan), Điều 6 (Sửa đổi các ưu đãi) và Phụ lục 1, 2 của Hiệp định. Theo quy định, thuế quan của toàn bộ sản phẩm được giảm hay loại bỏ theo hai lộ trình chính: (1) Lộ trình thông thường (NT) và (2) Lộ trình nhạy cảm (ST). Thuế suất các mặt hàng theo Lộ trình NT sẽ giảm dần xuống mức 0% vào năm 2010. Còn các mặt hàng trong Lộ trình ST sẽ không bị ràng buộc giảm thuế theo một lộ trình nào mà chỉ cần đáp ứng về mức thuế suất cuối cùng vào một thời điểm nhất định.

Nhóm nước CLMV được ưu tiên về lộ trình, thời hạn hoàn thành cắt giảm và loại bỏ thuế quan.1 Lộ trình thông thường (NT) Theo AKFTA, ASEAN – 6 (gồm Brunei, Malaysia, Indonesia, Philippin, Singapre và Thái Lan) và Hàn Quốc loại bỏ thuế quan cho hầu hết các mặt hàng thuộc Lộ trình NT xuống mức 0% vào năm 2010, với một số dòng thuế linh hoạt đến năm 2012. Cụ thể: Bảng 1.2 Lịch trình cắt giảm thuế quan của Hàn Quốc và ASEAN – 6 theo lộ trình thông thường.