CHƯƠNG I TỔNG QUAN 1.1 TỔNG QUAN VỀ AN TOÀN SỨC KHỎE MÔI TRƯỜNG Cách tiếp cận quản lý HSE chính thức đầu tiên xuất hiện vào năm 1985 trong ngành công nghiệp hóa chất bởi hậu quả của các vụ tai nạn thảm khốc (như thảm họa Seveso, thảm họa Bhopal). Sáng kiến tự phát trên toàn thế giới được gọi là "Chăm sóc có trách nhiệm" được đặt ra ở khoảng 50 quốc gia và phối hợp với Hội đồng quốc tế của Hiệp hội Hóa học (ICCA). Nó bao gồm 8 tính năng cơ bản nhằm đảm bảo sự an toàn, vệ sinh lao động và bảo vệ môi trường trong quy trình sản xuất sản phẩm cũng như cố gắng chứng minh bằng những chiến dịch xây dựng hình ảnh ngành công nghiệp hóa học đang hoạt động một cách có trách nhiệm. Tuy nhiên, sáng kiến này chỉ được giới hạn trong các ngành công nghiệp hóa chất.
Từ những năm 1990, cách tiếp cận chung để quản lý HSE mà phù hợp với bất kỳ loại hình tổ chức nào có thể được tìm thấy trong các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14001 về quản lý môi trường và OHSAS 18001 về quản lý an toàn và sức khỏe lao động hoặc Đề án Kiểm soát và Quản lý Kinh tế châu Âu (EMAS). Vào năm 1998, hướng dẫn HSE cũng được lập ra bởi Tổng công ty Tài chính Quốc tế. Một ví dụ điển hình về những hoạt động của một nhóm thuộc một công ty làm về Sức khỏe, An toàn và Môi trường (HSE) tập trung vào trao đổi thông tin, kinh nghiệm liên quan đến những khía cạnh về sức khỏe, an toàn và môi trường của một vật liệu cùng với quảng bá những cách thức thực hiện hiệu quả chẳng hạn như sử dụng vật liệu tái chế. Ở Việt Nam, Công ty Tài chính quốc tế IFC (thuộc Ngân hàng Thế giới) đã hỗ trợ Tổng cục Môi trường thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường trong việc rà soát và xây dựng kế hoạch 5 năm về xây dựng và hoàn thiện các quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật về môi trường và đến năm 2007 đã cho ra đời Cuốn sách Sổ tay Hướng dẫn chung về Môi trường, Sức khỏe và An toàn, đánh dấu một bước quan trọng trong quan hệ hợp tác của Bộ và IFC.1 Khái niệm về HSE HSE là viết tắt của cụm từ Health – Safety- Enviroment, có nghĩa là Sức khỏe- An toàn- Môi trường.
Hiểu một cách đơn giản thì đây chính là thuật ngữ chỉ nghề nhân viên giám sát an toàn môi trường và có trách nhiệm hoàn toàn về sự an toàn, vệ sinh an toàn lao động của mọi người. H- Sức khỏe: sức khỏe người lao động S- An toàn: sự an toàn của người lao động, trang thiêt bị, tài sản của doanh nghiệp E- Môi trường: sự phát triển bền vững của môi trường sống. Từ quan điểm của sức khỏe & an toàn, nó liên quan đến việc tạo ra những nỗ lực và hành động hiểu quả để xác định mối nguy hiểm tại khu vực lao động và giảm thiểu tai nạn lao động cũng như tiếp xúc với các tình huống nguy hiểm và các chất độc hại, cũng bao gồm đào tạo cán bộ nhân viên trong phòng chống tai nạn, ứng phó tai nạn, ứng phó trong trường hợp khẩn cấp cũng như sử dụng quần áo và các trang thiết bị lao động. Từ quan điểm của môi trường, nó liên quan đến việc tạo ra 1 cách tiếp cận có hệ thống để tuân thủ các quy định về môi trường , chẳng hạn như quản lý chất thải, khí thải, nước thải trong công ty.
Thực tế thì HSE là một trong những ngành nghề hoạt động vì sự an toàn và sức khỏe tuyệt đối dành cho người lao động của xã hội trong sự phát triển bền vững của cộng đồng. Bên cạnh đó HSE còn đảm bảo việc thực hiện đúng quy định của pháp luật về môi trường, đồng thời đảm bảo danh tiếng, uy tín của công ty. Hiện nay tại một số công ty, doanh nghiệp thường phân định khác rõ ràng vì công việc, chức năng, nhiệm vụ của nghề và có những cái tên khác như SHE, EHS,…Và những chữ cái đầu tiên trong kí hiệu thể hiện công việc rõ ràng công việc mà nhân viên đó phải làm, nhìn chung tất cả đều hướng đến mục đích là sự an toàn, sức khỏe và môi trường làm việc đảm bảo cho mọi người.2 HSE và luật pháp Người lao động là nguồn nhân lực chính trong hoạt động sản xuất, tạo ra sản phẩm cho doanh nghiệp và xã hội. Sức khỏe và tình mạng của người lao động nói riêng và con người nói chung được xem 2 là tài sản quý giá đối với bản thân, gia đình,doanh nghiệp và xã hội.
Đảm bảo an toàn lao động cho người động cũng như là bảo toàn cho trang thiết bị, tài sản của doanh nghiệp chính là đảm bảo những nguồn lực chủ yếu cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Môi trường là nơi con người sinh sống và làm việc, cũng là nơi chứa nguồn tài nguyên cần thiết phục vụ cho hoạt động sản xuất, tạo ra sản phẩm, hàng hóa phục vụ cho nhu cầu sống và phục vụ của con người. Bảo vệ môi trường là bảo vệ nguồn tài nguyên, nguồn sống chung của nhân loại trên trái đất. Luật pháp và chính sách về an toàn lao động ngày càng được thắt chặt hơn cùng với hiệp định thương mại và hệ thống quản lý ISO 14001, hệ thống OHSAS 18001, ISO 9001… Lợi ích của OHSAS 18001 Hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe hiệu quả có thể mang lại lợi ích cho khách hàng của bạn và giúp bạn có được những ưu thế cạnh tranh bằng cách: • Giảm thiểu rủi ro trì hoãn sản xuất.
• Tạo ra môi trường an toàn cho việc kinh doanh. • Chứng minh cam kết của bạn trong việc duy trì hiệu quả các chính sách an toàn và sức khoẻ. Những lợi ích khác giúp tổ chức của bạn hoạt động có hiệu quả hơn, có thể đáp ứng các yêu cầu pháp lý và giúp nâng cao tinh thần của nhân viên bằng cách tạo ra một môi trường làm việc an toàn hơn. Những lợi ích cho tổ chức bao gồm: • Nâng cao danh tiếng và tăng cơ hội giành được nhiều cơ hội kinh doanh mới.
• Giảm thiểu rủi ro ngừng sản xuất khi có sự cố. • Chứng minh cam kết đáp ứng các trách nhiệm pháp lý của bạn. • Tiết kiệm chi phí có thể từ các khoản phí bảo hiểm bắt buộc. • Duy trì sự tuân thủ theo các yêu cầu pháp lý.
• Tạo ra một hệ thống vững chắc giúp duy trì và cải tiến liên tục an toàn và sức khoẻ.3 Lợi ích của HSE Bảo vệ con người và môi trường: Hệ thống HSE giúp cho doanh nghiệp giảm tỷ lệ tử vong hay thương tật do tai nạn lao động, giảm tác động đối với môi trường xung quanh. Các bệnh nghề nghiệp sẽ được kiểm soát, môi trường sẽ trong lành hơn, người lao động và cộng đồng sẽ có môi trường sống và làm việc an toàn, hiệu quả hơn. Tăng lợi nhuận và uy tín cho công việc: Khi một tai nạn và sự cố xảy ra, doanh nghiệp sẽ phải bỏ ra rất nhiều chi phí để khắc phục. Có những chi phí hữu hình như chi phí cho người lao động bị tai nạn, cho người bị hại hay chi phí sửa chữa thiết bị, phục hồi sản xuất, khôi phục môi trường, còn có những chi phí không thể tính bằng tiền như mất uy tín, chất lượng của công ty trên thương trường.
Giảm tai nạn sự cố là doanh nghiệp đã tăng được lợi nhuận cho mình. Bên cạnh đó việc đáp ứng tầm quan trọng ngày càng tăng của an toàn, sức khỏe nghề nghiệp và bảo vệ môi trường sẽ tạo uy tín cho doanh nghiệp và cộng đồng. Hệ thống sẽ giúp doanh nghiệp đạt được điều đó. Đảm bảo tuân thủ pháp luật: Hệ thống HSE sẽ giúp cho doanh nghiệp một công cụ nhận diện đầy đủ và chính xác các yêu cầu pháp luật mà doanh nghiệp cần tuân thủ.
Điều này vô cùng quan trọng với các doanh nghiệp có mong muốn phát triển bền vững. Trong thời kì hội nhập lợi ích kinh tế được đánh giá cao hơn dựa vào các vấn đề bảo vệ môi trường , độ an toàn và đảm bảo sức khỏe cho người lao động được đảm bảo và quan tâm nhiều hơn. Vì vậy chỉ có thực hiện tốt hệ thống quản lý HSE, thì hiệu suất lao động của con người mới được nâng cao tạo động lực cho sự phát triển.4 Phạm vi ứng dụng Tất cả mọi công việc dù là công việc bình thường nhất hàng ngày đều có những rủi ro hiện hữu hoặc tiềm ẩn, tuy nhiên những rủi ro đó xuất hiện với mức độ khác nhau. Do vậy bất kì doanh nghiệp nào hoạt động trong lĩnh vực khai thác, chế biến, vận chuyển hay là phân phối sản phẩm thì cũng cần xây dựng hệ thống HSE.5 Yêu cầu trong quản lý, kỹ thuật Phân biệt và xác định mối nguy về HSE và rủi ro đi kèm càng sớm càng tốt trong việc xây dựng cơ sở hoặc dự án, kể cả việc hợp nhất các xem xét HSE vào quá trình lựa chọn địa điểm, quá trình thiết kế sản phẩm, yêu cầu về công việc kỹ thuật.
Đánh giá và quản lý ảnh hưởng rủi ro HSE, tiến hành chức năng quản lý môi trường cụ thể hoặc lên kế hoạch hành động cụ thể, và các khuyến nghị kỹ thuật phù hợp. Hiểu rõ khả năng và mức độ rủi ro HSE, dựa trên: Bản chất hoạt động của các dự án, như sẽ phát thải lượng nước hoặc khí đáng kể, liên quan đến các vật liệu hoặc quá trình nguy hại. Các hậu quả với người lao động, cộng đồng hoặc môi trường nếu các mối nguy không được quản lý đầy đủ có thể phụ thuộc vào những mức độ lân cận của các hoạt động dự án với mọi người hoặc với các nguồn môi trường mà nó phụ thuộc vào. Ủng hộ chiến lược mà loại trừ được các nguyên nhân của mối nguy tại nguồn, bằng cách lựa chọn vật liệu hoặc quá trình ít nguy hại hơn mà có thể tránh sự cần thiết để kiểm soát HSE.
Nếu không thể tránh được các ảnh hưởng, thì kết hợp kiểm soát kỹ thuật và quản lý để giảm hoặc giảm thiểu khả năng và mức độ của các hậu quả xấu, áp dụng kiểm soát ô nhiễm để giảm mức độ ô nhiễm với người lao động và môi trường. Chuẩn bị cho người lao động ứng phó với các tai nạn, kể cả việc cung cấp các nguồn tài chính và kỹ thuật để kiểm soát một cách hiệu quả và an toàn, phục hồi môi trường làm việc và môi trường cộng đồng với các điều kiện an toàn và sức khỏe.