Chương 1: Sự cần thiết hiện đại hóa Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương. Chương 2: Thực trạng hiện đại hóa Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương. Chương 3: Giải pháp hiện đại hóa Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương. 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: SỰ CẦN THIẾT HIỆN ĐẠI HÓA TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƢ VIỆN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƢƠNG 1.
Lý luận chung về hiện đại hóa trung tâm thông tin thƣ viện trong các trƣờng đại học trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục 1. Khái niệm về hiện đại hóa trung tâm thông tin thư viện Trong Từ điển từ và ngữ Việt Nam của Nguyễn Lân xuất bản năm 2000, định nghĩa về “Hiện đại hóa là trang bị bằng những dụng cụ, máy móc hợp với thời đại nhất”.827] Theo cách hiểu phổ biến hiện nay, “Hiện đại hóa là quá trình chuyển biến từ tính chất truyền thống sang trình độ tiên tiến, hiện đại.”1 Vì vậy có thể hiểu HĐH HTTTTV là ứng dụng các công nghệ hiện đại, tiên tiến vào các quy trình hoạt động của HTTTTV. Công nghệ thông tin (CNTT) phát triển vừa là lợi thế cũng vừa đặt ra những thách thức đối với nghề TTTV, đặt hoạt động TTTV vào môi trường “nóng bỏng nhất” của xã hội để tiếp cận, khai thác, sở hữu, sử dụng và sản xuất ra thông tin - nguồn lực phát triển cơ bản và chủ lực của nền văn minh hiện đại. Ở các nước phát triển trên thế giới, HTTTTV đã được phát triển trải qua nhiều giai đoạn khác nhau từ thư viện truyền thống hoàn toàn thủ công sang thư viện điện tử một phần (với một số tác nghiệp được tự động hoá) và gần đây nhất đó là thư viện số.
Thư viện số với khả năng lưu trữ lượng dữ liệu khổng lồ, hầu hết các thao tác nghiệp vụ được thực hiện hoàn toàn tự động trở nên phổ biến ở hầu hết các quốc gia tiên tiến. Cùng với sự phát triển của mạng Internet và hệ thống hạ tầng hiện đại, hệ thống các thư viện số được kết nối với nhau trở thành một HTTTTV liên thông. HTTTTV liên thông này đã trở thành nguồn Thông tin - Tư liệu khổng lồ cung cấp tới bạn đọc ở bất kỳ nơi nào trên thế giới không phụ thuộc vào vị trí địa lý hay vùng lãnh thổ.vn/xem-tai-lieu/khai-niem-ve-cong-nghiep-hoa-hien-dai-hoa.html 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Ngày nay, cán bộ TTTV không chỉ đơn thuần làm công tác giữ sách mà họ đang thực hiện vai trò điều phối giữa một bên là khối lượng thông tin khổng lồ luôn gia tăng nhanh chóng và một bên là nhu cầu thông tin ngày càng cao và khắt khe của xã hội. Nguồn tài nguyên thông tin và khả năng khai thác sử dụng thông tin có nguy cơ ngày càng tách rời xa nhau.
Dù xã hội Việt Nam chưa hẳn đã bước vào nền văn minh ấy nhưng đã chịu sự tác động mạnh mẽ của nó, ít nhất trên lĩnh vực cạnh tranh, đào tạo và thông tin. Vì vậy việc hội nhập thế giới về phương diện TTTV phải là sự lựa chọn mang tính đột phá của chiến lược “đi tắt đón đầu” bắt kịp sự phát triển của thế giới. Sự nghiệp thư viện Việt Nam có sự thuận lợi khá lớn so với thế giới là được nhà nước đầu tư trọn vẹn. Đội ngũ cán bộ thư viện Việt Nam chỉ việc hành động mà không cần lựa chọn về chiến lược, mục tiêu, nội dung và phương thức, con người và tổ chức, tài chính và cơ sở vật chất… Mọi thứ hầu như đã được thiết định đầy đủ bằng chủ trương, chính sách và cơ chế.
Và đây cũng là lý do giải thích tại sao một đất nước chậm phát triển như chúng ta lại có được một sự nghiệp thư viện to lớn chí ít cũng về qui mô và phạm vi hoạt động như chúng ta hiện có. Tuy nhiên có thể xem đây cũng chính là điểm yếu cơ bản của chúng ta và có thể nói về một phương diện nào đó, là một vật cản khá lớn chắn trên con đường hội nhập của chúng ta. Chính sự bao bọc này đang làm thui chột ý chí tiến thủ, tính năng động sáng tạo, khả năng tự vươn lên và khẳng định của những người làm nghề thư viện ở Việt Nam hiện nay. Đã có thời kỳ nói đến HĐH, chúng ta thường nghĩ đến một hệ thống trang thiết bị hiện đại: bao gồm hệ thống máy tính, những phần mềm chuyên dụng, những hệ thống an ninh tài liệu: camera, cổng từ… Những trang thiết bị này là cần thiết nhưng chỉ là những phần rất thứ yếu và có lẽ là phần dễ thực hiện nhất trong các nội dung hiện đại hoá.
HĐH thư viện ở nước ta hiện nay cần phải nhằm tới những mục tiêu bao trùm hơn, cơ bản hơn và thiết yếu hơn. Trước tiên để việc HĐH thực sự có hiệu quả và đi đúng hướng thì việc đầu tiên và vô cùng quan trọng là phải bắt đầu từ việc HĐH tầm nhìn các nhà lãnh đạo, nhà quản lý và đội ngũ nhân viên thư viện. Tự bản thân mỗi người cần hiểu rõ vai 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trò của mình trong thời kỳ mới từ đó chủ động phát huy tính năng động, sáng tạo, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với thế giới, đưa sự nghiệp thư viện Việt Nam lên ngang tầm thế giới. Có thể hiểu HĐH hoạt động TTTV bao gồm: HĐH cơ sở vật chất - kỹ thuật, HĐH nghiệp vụ, HĐH công tác quản lý và thực thi công việc.
Trước thách thức của thời đại thì việc HĐH hoạt động thư viện là sự sống còn của sự nghiệp thư viện Việt Nam hiện nay. Tính tất yếu của việc hiện đại hóa trung tâm thông tin thư viện trong các trường đại học 1. Sự tác động của khoa học và công nghệ tới hoạt động thông tin thư viện Sự phát triển của sự nghiệp thư viện nói chung và thư viện các trường đại học nói riêng hiện nay chịu tác động lớn của thành tựu khoa học công nghệ. Thế kỷ XV máy in bằng chữ rời ra đời là một bước tiến vượt bậc.
Việc ứng dụng máy in vào việc in sách và trở thành công cụ phục vụ đắc lực cho thời kỳ này với gần 20 triệu bản sách của 35.000 đầu sách được in ra. Máy in ra đời làm thay đổi chức năng của sách, từ chỗ lưu trữ văn bản, sách đã trở thành một công cụ truyền thông và thành một đối tượng thương mại. Cùng với việc phát minh ra máy in, việc phát minh ra máy chữ vào thế kỷ XVIII đã góp phần cơ giới hóa việc ghi các tài liệu văn bản. Tiếp theo việc phát minh ra phim và kỹ thuật chụp ảnh vào thế kỷ XIX đã giúp cho con người lần đầu tiên có thể ghi lại thông tin bằng hình ảnh một cách chính xác.
Những năm 1960-1970, công nghệ truyền thông (thông tin liên lạc) ra đời hay còn gọi là thập kỷ công nghệ truyền thông, giúp cho con người có thể truyền dữ liệu xa hơn, không bó hẹp trong phạm vi không gian. Đến những năm 1970-1980 sự ra đời của máy tính giúp hệ thống thư viện hoạt động tự động hóa ở nhiều khâu. Thời kỳ này xuất hiện thêm nhiều loại hình tài liệu mới như băng từ, giúp thuận tiện cho việc lưu giữ thông tin, tiết kiệm diện tích, với các máy tính có khả năng làm việc theo chế độ xử lý bao gói các dữ liệu. Dạng xử lý này phù hợp với các quá trình bổ sung, biên mục, xử lý các ấn phẩm định kỳ, hay thống kê vòng quay của sách.
Đầu những năm 70 vấn đề tự động hóa thư viện 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đã diễn ra một bước tiến lớn đó là sự liên kết giữa kỹ thuật máy tính với các phương tiện viễn thông. Kết quả của việc liên kết này tạo ra các mạng máy tính khác nhau như mạng LAN, mạng WAN, các mạng quốc gia và quốc tế. Đến những năm 1980- 1990, CNTT phát triển, đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển thư viện, đặc biệt trong kỷ nguyên thông tin hiện nay, các dạng CSDL hình thành và phát triển, sử dụng nhiều nguồn tin nên các loại hình thông tin dưới dạng giấy, băng từ, tài liệu nghe nhìn,… được phổ biến. Thập kỷ Internet phổ biến vào những năm 1990-2000, việc ứng dụng công nghệ này tạo ra các xuất bản phẩm điện tử, vốn tài liệu điện tử và siêu phương tiện ra đời, giúp cho các loại hình thư viện cũng thay đổi hơn như có vật mang tin số hóa thuận lợi cho việc lưu trữ, và bảo quản các siêu dữ liệu khổng lồ.
Đến những năm gần đây việc phát triển của công nghệ web và internet ở thế hệ 1 ra đời giúp cho thư viện có thể xây dựng được website riêng, thư viện cá nhân phát triển với các vật mang tin số hóa. Sự tác động của CNTT-Truyền thông đến thư viện là tạo ra môi trường làm việc điện tử (số hóa) trong hoạt động TTTV. Các thư viện sử dụng các công cụ điện tử để điều hành các thủ tục thư viện như đặt mua, các dịch vụ cung cấp tài liệu điện tử. Nguồn tin điện tử tăng lên như tạp chí điện tử, sách điện tử, CSDL trên đĩa cứng và CD-ROM.
Internet trên mạng nội bộ (Intranet), nguồn tin được nối mạng, phép tạo lập mạng và chia sẻ các nguồn tin, giao lưu bằng công cụ điện tử như email, chat, thông báo cũng phát triển. Như vậy, hoạt động thông tin thư viện đã áp dụng rất sớm các thành tựu của khoa học công nghệ. Trong đó phải kể đến việc ứng dụng CNTT trong việc tổ chức, quản lý và khai thác thông tin. Cùng với xu hướng đó là các xu hướng đang có tác động mạnh mẽ đến hoạt động TTTV như chuẩn hóa, thống nhất, trao đổi – chia sẻ và cung cấp dữ liệu điện tử.
Những thành tựu của khoa học công nghệ được ứng dụng trong hoạt động TTTV đã chứng minh tầm quan trọng của nó trong hoạt động TTTV, quá trình 19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com HĐH hoạt động TTTV trở thành xu thế phát triển tất yếu trong sự nghiệp TTTV ngày nay. Hoạt động thông tin thư viện đại học trước nhu cầu xã hội Bước đi quan trọng của nền giáo dục đại học Việt Nam là việc thay đổi phương thức đào tạo từ niên chế sang học chế tín chỉ. Theo Quyết định số 43/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 15/8/2007, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành về “Quy chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ”.