Hệ Thống Phân Phối Trên Thị Trường Nhật Bản Và Bài Học Kinh Nghiệm Cho Việt Nam

Hệ thống phân phối tại Nhật Bản được xem là một trong những mô hình hiệu quả nhất thế giới. 111 trang · Trường Đại Học Ngoại Thương · 2007.

• Tác giả: Vương Vân Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Khải
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Hệ Thống Phân Phối Trên Thị Trường Nhật Bản Và Bài Học Kinh Nghiệm Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG PHÂN PHỐI
• 1.1. Khái quát về hệ thống phân phối
• 1.1.1. Khái niệm hệ thống phân phối hàng hóa
• 1.1.2. Các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào hệ thống phân phối
• 1.1.2.1. Người sản xuất
• 1.1.2.2. Người nhập khẩu
• 1.1.2.3. Người trung gian
• 1.1.2.3.1. Các trung gian bán buôn
• 1.1.2.3.2. Các trung gian bán lẻ
• 1.1.2.4. Người tiêu dùng cuối cùng
• 1.1.2.5. Các tổ chức hỗ trợ
• 1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống phân phối
• 1.1.3.1. Các yếu tố vĩ mô
• 1.1.3.2. Các yếu tố vi mô
• 1.1.3.2.1. Đặc điểm của khách hàng
• 1.1.3.2.2. Đặc điểm của sản phẩm
• 1.1.3.2.3. Đặc điểm của chính các doanh nghiệp sản xuất
• 1.1.3.2.4. Mức độ cạnh tranh
• 1.1.3.2.5. Các nhà trung gian
• 1.2. Cấu trúc của hệ thống phân phối
• 1.2.1. Mô hình chung của hệ thống phân phối
• 1.2.2. Phân loại hệ thống phân phối
• 1.2.2.1. Phân loại theo số lượng các nhà trung gian
• 1.2.2.1.1. Hệ thống phân phối rộng rãi
• 1.2.2.1.2. Hệ thống phân phối độc quyền
• 1.2.2.1.3. Hệ thống phân phối chọn lọc
• 1.2.2.2. Phân loại theo mức độ liên kết giữa các thành viên
• 1.2.2.2.1. Hệ thống phân phối hàng hóa truyền thống
• 1.2.2.2.2. Hệ thống marketing liên kết dọc
• 1.3. Chức năng của hệ thống phân phối
• 1.3.1. Mua và bán hàng hóa
• 1.3.2. Tiêu chuẩn hóa và phân loại
• 1.3.3. Vận tải và lưu kho
• 1.3.4. Cung cấp thông tin thị trường
• 1.4. Vai trò của hệ thống phân phối
• 1.4.1. Đối với tổng thể nền kinh tế
• 1.4.2. Đối với các doanh nghiệp
• 1.4.3. Đối với người tiêu dùng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG PHÂN PHỐI TRÊN THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN
• 2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến đặc trưng của hệ thống phân phối trên thị trường Nhật Bản
• 2.1.1. Vài nét về nền kinh tế Nhật Bản
• 2.1.1.1. Sự tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản
• 2.1.1.2. Vài nét về các ngành kinh tế của Nhật Bản
• 2.1.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống phân phối hàng hóa của Nhật Bản
• 2.1.2.1. Những thay đổi về mặt xã hội
• 2.1.2.2. Thói quen của người tiêu dùng Nhật Bản
• 2.1.2.3. Những quy định của Chính phủ Nhật Bản ảnh hưởng đến hệ thống phân phối hàng hóa
• 2.2. Những đặc trưng của hệ thống phân phối trên thị trường Nhật Bản
• 2.2.1. Hệ thống phân phối hàng hóa sản xuất trong nước
• 2.2.1.1. Lĩnh vực bán lẻ rất phát triển, đặc biệt có nhiều cửa hàng bán lẻ có quy mô nhỏ
• 2.2.1.2. Các nhà bán buôn được chia thành nhiều cấp
• 2.2.1.3. Các nhà sản xuất thường có một hệ thống phân phối hàng hóa độc quyền
• 2.2.1.4. Có các chính sách đặc biệt ưu đãi giữa các cấp trong hệ thống phân phối
• 2.2.2. Các hình thức phân phối đối với hàng hóa nhập khẩu
• 2.2.2.1. Hợp đồng đại lý nhập khẩu
• 2.2.2.2. Sử dụng các công ty thương mại chuyên doanh
• 2.2.2.3. Sử dụng các công ty thương mại tổng hợp
• 2.2.2.4. Thành lập chi nhánh hoặc liên doanh ở Nhật Bản
• 2.2.2.5. Hợp tác với nhà sản xuất trong lĩnh vực có liên quan
• 2.2.2.6. Thành lập văn phòng bán hàng
• 2.3. Đánh giá hệ thống phân phối của Nhật Bản
• 2.3.1. Ưu điểm
• 2.3.1.1. Mỗi cấp phân phối đều có độ chuyên môn hóa và phân công lao động cao
• 2.3.1.2. Giữa các cấp phân phối có sự hợp tác hóa cao
• 2.3.1.3. Quản lý hàng hóa rất chặt chẽ
• 2.3.2. Nhược điểm
• 2.3.2.1. Giá cả hàng hóa quá đắt
• 2.3.2.2. Tồn tại nhiều cửa hàng hoạt động không hiệu quả
• 2.3.2.3. Thị trường nội địa được bảo vệ quá cao, hạn chế sự thâm nhập của các công ty nước ngoài và hàng hóa nhập khẩu
• 2.4. Những thay đổi của hệ thống phân phối Nhật Bản trong thời gian gần đây
• 2.4.1. Số lượng các cấp bán buôn và bán lẻ quy mô nhỏ giảm đi
• 2.4.2. Xuất hiện nhiều phương thức mua hàng mới
• 2.4.3. Nhiều nhà bán lẻ nước ngoài xuất hiện trên thị trường
• 2.4.4. Phương thức nhập khẩu được đa dạng hóa
• 3. CHƯƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI HỆ THỐNG PHÂN PHỐI HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng phát triển các hệ thống phân phối hàng hóa ở Việt Nam
• 3.2. Những bài học rút ra từ việc nghiên cứu hệ thống phân phối hàng hóa của Nhật Bản
• 3.2.1. Xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh
• 3.2.2. Nâng cao sự chuyên môn hóa và phân công lao động giữa các cấp phân phối
• 3.2.3. Nâng cao sự liên kết, hợp tác hóa giữa các cấp phân phối
• 3.2.4. Hiện đại hóa hệ thống phân phối qua việc thu hút các tập đoàn bán lẻ lớn của nước ngoài
• 3.3. Những vấn đề đặt ra và giải pháp cụ thể đối với hệ thống phân phối của Việt Nam
• 3.3.1. Đối với Nhà nước
• 3.3.1.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo ra môi trường thuận lợi và ổn định
• 3.3.1.2. Đổi mới công tác quy hoạch phát triển thương mại
• 3.3.1.3. Hoàn thiện hệ thống chính sách đầu tư phát triển hệ thống phân phối hàng hóa
• 3.3.1.4. Các giải pháp khác
• 3.3.2. Đối với các doanh nghiệp
• 3.3.2.1. Hoàn thiện quản lý hệ thống phân phối
• 3.3.2.1.1. Hoàn thiện hệ thống thông tin, đảm bảo thông tin thông suốt trong toàn bộ hệ thống phân phối
• 3.3.2.1.2. Hoàn thiện dòng phân phối vật chất dựa trên dòng thông tin tiên tiến, các phương tiện vận tải và lưu kho hiện đại
• 3.3.2.1.3. Hoàn thiện dòng xúc tiến
• 3.3.2.1.4. Hoàn thiện dòng thanh toán
• 3.3.2.1.5. Hoàn thiện dòng đặt hàng
• 3.3.2.1.6. Hoàn thiện dòng chuyển quyền sở hữu
• 3.3.2.2. Nâng cao hiệu quả liên kết giữa các thành viên trong hệ thống phân phối
• 3.3.2.2.1. Tăng cường sử dụng sức mạnh quản lý hệ thống phân phối
• 3.3.2.2.2. Các doanh nghiệp phải tăng cường khả năng đàm phán, xây dựng cơ chế hợp đồng
• 3.3.2.2.3. Thành lập những công ty, hiệp hội lớn để lãnh đạo các doanh nghiệp khác trong hệ thống phân phối
• 3.3.2.3. Phát triển hệ thống phân phối theo hướng hiện đại hóa
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống phân phối tại Nhật Bản và bài học cho Việt Nam

Hệ thống phân phối tại Nhật Bản được xem là một trong những mô hình hiệu quả nhất thế giới. Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, Nhật Bản đã xây dựng một hệ thống phân phối hàng hóa tinh vi, giúp kết nối nhà sản xuất và người tiêu dùng một cách hiệu quả. Bài viết này sẽ phân tích các yếu tố cấu thành hệ thống phân phối tại Nhật Bản và rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

1.1. Khái niệm hệ thống phân phối hàng hóa tại Nhật Bản

Hệ thống phân phối hàng hóa tại Nhật Bản bao gồm các mối quan hệ giữa các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào quá trình đưa hàng hóa từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng. Điều này tạo ra một chuỗi cung ứng hiệu quả, giúp tối ưu hóa chi phí và thời gian.

1.2. Đặc điểm nổi bật của hệ thống phân phối Nhật Bản

Hệ thống phân phối tại Nhật Bản có những đặc điểm nổi bật như sự chuyên môn hóa cao, tính linh hoạt trong quản lý chuỗi cung ứng và sự kết nối chặt chẽ giữa các cấp phân phối. Những yếu tố này giúp hệ thống hoạt động hiệu quả và đáp ứng nhanh chóng nhu cầu thị trường.

II. Những thách thức trong hệ thống phân phối hàng hóa tại Nhật Bản

Mặc dù hệ thống phân phối tại Nhật Bản rất phát triển, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần được giải quyết. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ thống mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế chung.

2.1. Chi phí cao trong hệ thống phân phối

Một trong những thách thức lớn nhất là chi phí phân phối cao, do sự cạnh tranh gay gắt và yêu cầu chất lượng dịch vụ cao từ người tiêu dùng. Điều này khiến cho các doanh nghiệp phải tìm cách tối ưu hóa chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng.

2.2. Sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài

Sự gia tăng của các doanh nghiệp nước ngoài trên thị trường Nhật Bản đã tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp nội địa. Họ cần phải cải thiện hệ thống phân phối của mình để duy trì vị thế cạnh tranh.

III. Phương pháp tối ưu hóa hệ thống phân phối tại Nhật Bản

Để giải quyết các thách thức hiện tại, Nhật Bản đã áp dụng nhiều phương pháp tối ưu hóa hệ thống phân phối. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chuỗi cung ứng đã giúp các doanh nghiệp Nhật Bản cải thiện khả năng theo dõi và quản lý hàng hóa, từ đó giảm thiểu chi phí và thời gian.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp

Hợp tác giữa các doanh nghiệp trong cùng một chuỗi cung ứng giúp tối ưu hóa quy trình phân phối, chia sẻ thông tin và giảm thiểu rủi ro. Điều này đã được chứng minh là một chiến lược hiệu quả trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ hệ thống phân phối Nhật Bản cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi nhiều từ hệ thống phân phối của Nhật Bản để cải thiện hiệu quả hoạt động của mình. Những bài học này có thể giúp Việt Nam xây dựng một hệ thống phân phối hiện đại và hiệu quả hơn.

4.1. Cải thiện quy trình phân phối hàng hóa

Việt Nam cần cải thiện quy trình phân phối hàng hóa bằng cách áp dụng các công nghệ mới và tối ưu hóa các bước trong chuỗi cung ứng. Điều này sẽ giúp giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực

Đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hệ thống phân phối. Việt Nam cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên có kỹ năng và kiến thức phù hợp với yêu cầu của thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hệ thống phân phối tại Việt Nam

Hệ thống phân phối tại Việt Nam đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của Nhật Bản sẽ giúp Việt Nam xây dựng một hệ thống phân phối hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tương lai của hệ thống phân phối tại Việt Nam

Với sự phát triển của công nghệ và xu hướng toàn cầu hóa, hệ thống phân phối tại Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển. Việc áp dụng các mô hình tiên tiến sẽ giúp nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh.

5.2. Những thách thức cần vượt qua

Tuy nhiên, Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí cao, sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài và yêu cầu ngày càng cao từ người tiêu dùng. Cần có những giải pháp cụ thể để vượt qua những thách thức này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Hệ thống phân phối trên thị trường Nhật Bản và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam" được thực hiện bởi sinh viên Vương Vân Dung, chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Hữu Khải (hoàn thành tháng 11 năm 2007).

Về bối cảnh thực tiễn và lý do chọn đề tài, tác giả chỉ ra rằng tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế đặt nền kinh tế Việt Nam trước nhiều cơ hội cùng thách thức cạnh tranh gay gắt. Hệ thống phân phối hàng hóa giữ vai trò cầu nối thiết yếu giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, tác động trực tiếp đến doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp cũng như quyền lợi của khách hàng. Tại thời điểm nghiên cứu (năm 2007), mạng lưới phân phối của Việt Nam đã có bước phát triển về số lượng và quy mô, nhưng bộc lộ nhiều hạn chế căn bản: tổ chức tự phát, vận hành kém hiệu quả, chi phí lưu thông cao và tồn tại quá nhiều tầng nấc trung gian thiếu liên kết.

Trong khi đó, Nhật Bản là nền kinh tế phát triển với quy mô dân số 127,77 triệu người (năm 2006), tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 575,9 ngàn tỷ Yên, là thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn thứ hai trên thế giới sau Hoa Kỳ. Hệ thống phân phối hàng hóa tại Nhật Bản được tổ chức theo các mô hình marketing liên kết dọc điển hình, có tính chuyên môn hóa cao và sự gắn kết chặt chẽ giữa các cấp độ phân phối. Việc nghiên cứu thực trạng phân phối tại Nhật Bản cung cấp luận cứ thực tiễn để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong giai đoạn hiện đại hóa hệ thống thương mại.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định gồm 3 nội dung chính:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hệ thống phân phối hàng hóa trong nền kinh tế thị trường.
2. Phân tích thực trạng hệ thống phân phối trên thị trường Nhật Bản; làm rõ đặc trưng, ưu điểm, nhược điểm và những chuyển biến cấu trúc từ thập niên 1990 đến giai đoạn 2005–2006.
3. Rút ra các bài học kinh nghiệm và đề xuất nhóm giải pháp cụ thể đối với Nhà nước và các doanh nghiệp nhằm phát triển, hiện đại hóa hệ thống phân phối hàng hóa của Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống phân phối hàng hóa trên thị trường Nhật Bản, bao gồm cả mạng lưới phân phối hàng hóa sản xuất nội địa và các phương thức phân phối hàng hóa nhập khẩu.
• Phạm vi nghiên cứu: Tập trung phân tích thực trạng hệ thống phân phối hàng hóa Nhật Bản từ thập niên 1990 đến năm 2006, đồng thời liên hệ với bối cảnh phát triển mạng lưới phân phối tại Việt Nam giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế sau khi gia nhập WTO.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận hệ thống phân phối dưới hai góc độ: vi mô (công cụ chiến lược trong chính sách marketing hỗn hợp của từng doanh nghiệp) và vĩ mô (toàn bộ mạng lưới lưu thông, tiêu thụ hàng hóa của nền kinh tế nhằm điều hòa quan hệ cung cầu). Tác giả định nghĩa hệ thống phân phối hàng hóa là tập hợp các quan hệ giữa các doanh nghiệp và cá nhân độc lập hoặc phụ thuộc lẫn nhau, tham gia vào tiến trình đưa sản phẩm từ nơi sản xuất đến người tiêu dùng cuối cùng.

Cơ sở lý thuyết vận hành kênh phân phối được khóa luận xây dựng dựa trên:

• Các dòng vận động (dòng chảy) trong kênh: Dòng chuyển quyền sở hữu, dòng đàm phán, dòng vận động vật chất, dòng thanh toán, dòng thông tin, dòng xúc tiến, dòng đặt hàng, dòng chia sẻ rủi ro, tài chính và dòng thu hồi tái sử dụng bao bì.
• Cơ chế vận động: Cơ chế "kéo" (kích thích nhu cầu người tiêu dùng tạo lực hút) và cơ chế "đẩy" (khuyến khích các mắt xích trung gian đẩy hàng ra thị trường).
• Các chủ thể tham gia: Người sản xuất, người nhập khẩu, trung gian thương mại (người bán buôn, người bán lẻ), người tiêu dùng cuối cùng và các tổ chức hỗ trợ (doanh nghiệp kho tàng, vận tải, bảo hiểm, nghiên cứu thị trường).
• Phân loại cấu trúc kênh:
  • Theo số lượng trung gian: Phân phối rộng rãi, phân phối độc quyền và phân phối chọn lọc.
  • Theo mức độ liên kết: Hệ thống phân phối truyền thống (kết nối lỏng lẻo, dễ xung đột) và Hệ thống marketing liên kết dọc (Vertical Marketing Systems - VMS) gồm ba hình thức: VMS tập đoàn (sở hữu chung các khâu), VMS hợp đồng (các bên độc lập liên kết qua hợp đồng ràng buộc, chiếm khoảng 40% doanh số bán lẻ toàn cầu), và VMS được quản lý (liên kết dựa trên sức mạnh chi phối của doanh nghiệp dẫn đầu).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng các phương pháp truyền thống trong nghiên cứu kinh tế đối ngoại:

• Phương pháp thống kê mô tả: Phân tích các chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô, chỉ số giá, doanh thu bán lẻ, cơ cấu quy mô cửa hàng và tầng nấc bán buôn.
• Phương pháp luận giải và luận chứng kinh tế: Đối chiếu, chứng minh mối quan hệ giữa đặc điểm nhân khẩu học, tập quán tiêu dùng và khung khổ pháp lý với cấu trúc kênh phân phối.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp và dự báo: Tổng kết ưu nhược điểm của mô hình phân phối Nhật Bản nhằm rút ra bài học và dự báo hướng phát triển cho thị trường bán lẻ Việt Nam.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được khai thác từ các tổ chức uy tín trong và ngoài nước, bao gồm: Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD - Economic Outlook No.80, 2006), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Tổ chức Ngoại thương Nhật Bản (JETRO), Cục Thống kê Nhật Bản (Tổng cục Thống kê Nhật Bản), Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), cùng hệ thống văn bản pháp luật thương mại của Nhật Bản.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về hệ thống phân phối

Chương 1 thiết lập khung lý thuyết căn bản cho toàn bộ khóa luận. Tác giả phân tích cụ thể vai trò của từng mắt xích trong chuỗi phân phối. Trung gian bán buôn được chia thành ba nhóm: người bán buôn sở hữu hàng hóa thực sự; đại lý, môi giới hưởng hoa hồng; và chi nhánh/đại diện bán của nhà sản xuất. Trung gian bán lẻ được phân loại thành cửa hàng chuyên doanh, cửa hàng bách hóa, siêu thị, và cửa hàng tiện dụng.

Khóa luận phân tích 4 mô hình kênh phân phối phổ biến:

• Kênh A (Kênh trực tiếp): Người sản xuất/nhập khẩu giao hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, thích hợp cho sản phẩm dễ hư hỏng, giá trị lớn hoặc yêu cầu kỹ thuật phức tạp.
• Kênh B (Kênh 1 cấp): Hàng hóa qua người bán lẻ quy mô lớn đến người tiêu dùng.
• Kênh C (Kênh 2 cấp): Bổ sung trung gian bán buôn, phù hợp với hàng hóa có giá trị đơn vị thấp, tần suất mua cao như bánh kẹo, thuốc lá.
• Kênh D (Kênh 3 cấp): Có sự tham gia của đại lý thu gom, nhà bán buôn và nhà bán lẻ, áp dụng cho mạng lưới tiêu thụ phân tán trên diện rộng.

Về vai trò kinh tế, chương 1 khẳng định hệ thống phân phối giải quyết 3 mâu thuẫn cốt lõi của nền kinh tế thị trường:

1. Mâu thuẫn giữa sản xuất tập trung, quy mô lớn, chuyên môn hóa với nhu cầu tiêu dùng nhỏ lẻ, đa dạng.
2. Mâu thuẫn về không gian giữa địa điểm sản xuất và địa bàn tiêu dùng phân tán.
3. Mâu thuẫn về thời gian giữa thời điểm sản xuất và thời điểm phát sinh nhu cầu tiêu dùng (được giải quyết thông qua chức năng lưu kho và bảo quản dự trữ).

Chương 2: Thực trạng hệ thống phân phối trên thị trường Nhật Bản

Chương 2 là trọng tâm thực nghiệm của khóa luận, phản ánh toàn diện diện mạo thương mại nội địa và phân phối hàng nhập khẩu tại Nhật Bản.

Về bối cảnh vĩ mô, tác giả phân tích chu kỳ phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản sau giai đoạn "thập kỷ mất mát". Bắt đầu từ tháng 1/2002 đến tháng 12/2006, kinh tế Nhật Bản đạt chuỗi tăng trưởng liên tục 59 tháng, vượt qua kỷ lục 57 tháng của Thời kỳ Izanagi (10/1965–7/1970).

Chỉ số kinh tế chủ yếu của Nhật Bản	2002	2003	2004	2005	2006
Tăng trưởng GDP thực tế (%)	0,1	1,8	2,3	2,7	2,8
Tăng trưởng chi tiêu cá nhân (%)	1,1	0,6	1,9	2,3	1,3
Tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ (%)	7,6	9,0	13,9	7,0	10,4
Tăng trưởng nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ (%)	0,9	3,9	8,5	6,2	5,3
Tỷ lệ thất nghiệp (%)	5,4	5,3	4,7	4,4	4,2
Chỉ số giá tiêu dùng - CPI (%)	-0,9	-0,3	0,0	-0,6	0,3

(Nguồn: Trích dẫn tổng hợp từ OECD Economic Outlook No.80 trong khóa luận)

Hệ thống phân phối chịu tác động sâu sắc bởi các yếu tố xã hội và tập quán tiêu dùng:

• Xã hội già hóa nhanh chóng (dự kiến năm 2010 số người trên 65 tuổi chiếm hơn 20% dân số, độ tuổi 15–64 chiếm 64%), tỷ lệ kết hôn giảm, phụ nữ tham gia ngày càng nhiều vào lực lượng lao động công sở, dẫn đến nhu cầu cao về các cửa hàng tiện lợi mở cửa 24/24.
• Thói quen ăn thực phẩm tươi sống (cá sống, rau tươi) đòi hỏi người nội trợ phải đi chợ thường xuyên, tạo điều kiện cho mạng lưới cửa hàng bán lẻ quy mô nhỏ phát triển gần khu dân cư.
• Tiêu chuẩn tiêu dùng khắt khe: Người tiêu dùng Nhật Bản đòi hỏi mức độ hoàn thiện sản phẩm cao, bao bì tinh tế, chế độ hậu mãi chu đáo, nhạy cảm với mùa vụ và biến động giá.

Về khung khổ pháp lý, khóa luận phân tích chi tiết tác động của hai đạo luật quan trọng:

• Luật "Cửa hàng bán lẻ có quy mô lớn" (Large-scale retail store law, ban hành năm 1973 bởi METI): Phân chia cửa hàng thành loại 1 (diện tích $\ge 1.500 \text{ m}^2$, hoặc $\ge 3.000 \text{ m}^2$ ở đô thị lớn) và loại 2 ($500 - 1.500 \text{ m}^2$, hoặc $500 - 3.000 \text{ m}^2$). Luật đặt ra quy trình thẩm định phức tạp gồm 9 bước, yêu cầu thỏa thuận với các tiểu thương địa phương, giới hạn giờ mở cửa (đóng cửa lúc 19h từ tháng 4 đến tháng 10; 18h từ tháng 11 đến tháng 3). Quá trình cấp phép thường kéo dài trên 2 năm (điển hình hãng Ito-Yokado mất 10 năm mới mở được cửa hàng ở Shizuoka). Luật này bị bãi bỏ vào tháng 6/1998 dưới sức ép của Hoa Kỳ và doanh nghiệp nội địa, thay thế bằng Luật liên quan đến "Bảo tồn môi trường sống của các cửa hàng bán lẻ có quy mô nhỏ" vào tháng 6/2000 (tập trung kiểm soát bãi đỗ xe, tiếng ồn, rác thải và phòng cháy).
• Luật "Thị trường bán buôn" (Wholesale market law, năm 1971, sửa đổi năm 2004): Cho phép nhà bán buôn cấp 1 giao dịch trực tiếp với nhà bán lẻ, nhà bán buôn cấp 3 được nhập hàng trực tiếp từ nhà sản xuất, giúp rút ngắn khâu trung gian.

Về đặc trưng cấu trúc phân phối nội địa:

• Lĩnh vực bán lẻ có mật độ rất cao: Số cửa hàng trên 1.000 dân cao gấp đôi so với Mỹ và Đức. Quy mô trung bình mỗi cửa hàng nhỏ (sử dụng từ 1 đến 40 lao động, bình quân nhân lực/cửa hàng chỉ bằng 1/2 của Mỹ). Ba hãng bán lẻ lớn nhất Nhật Bản (Ito-Yokado, Aeon, Daiei) chỉ chiếm 9% thị phần toàn quốc vào năm 2003.

Chỉ tiêu mặt bằng bán lẻ tại Nhật Bản	1997	1999	2002	2004
Tổng mặt bằng bán lẻ ($\text{m}^2$)	128.517	-	-	-
Tổng số cửa hàng bán lẻ (cửa hàng)	-	1.406.579	1.300.014	1.238.049
Mặt bằng trung bình ($\text{m}^2$/cửa hàng)	90	95	108	116

(Nguồn: Trích xuất từ Bảng 3 và Bảng 4 trong khóa luận)

• Lĩnh vực bán buôn chia thành nhiều cấp: Nhật Bản có hơn 430.000 cơ sở bán buôn (khoảng 34 cơ sở/10.000 dân). Trung bình có 2,21 tầng nấc bán buôn trung gian giữa nhà sản xuất và người bán lẻ (so với 0,73 ở Pháp và 1,0 ở Hoa Kỳ). Hệ thống bán buôn phân hóa thành 3 cấp:
  • Cấp 1: Các công ty thương mại tổng hợp hoặc công ty con của nhà sản xuất lớn, doanh thu đạt khoảng 20 nghìn tỷ Yên/công ty.
  • Cấp 2: Phân phối hàng hóa đến các nhà bán buôn địa phương, doanh số bình quân khoảng 200 triệu Yên.
  • Cấp 3: Quy mô nhỏ, cung cấp hàng trực tiếp cho các cửa hàng bán lẻ truyền thống.

Đối với hàng hóa nhập khẩu, khóa luận chỉ rõ 6 phương thức thâm nhập: hợp đồng đại lý nhập khẩu, sử dụng công ty thương mại chuyên doanh, sử dụng công ty thương mại tổng hợp (Sogo Shosha), thành lập chi nhánh hoặc liên doanh, hợp tác với nhà sản xuất nội địa có liên quan, và lập văn phòng bán hàng trực tiếp.

Đánh giá tổng thể, hệ thống phân phối Nhật Bản có ưu điểm về tính chuyên môn hóa, hợp tác dọc bền vững và quản lý chất lượng nghiêm ngặt; nhưng có nhược điểm lớn là giá bán lẻ đắt đỏ, tồn tại nhiều cửa hàng nhỏ kém hiệu quả, và tính khép kín tạo rào cản kỹ thuật cản trở doanh nghiệp nước ngoài thâm nhập.

Chương 3: Bài học kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra đối với hệ thống phân phối hàng hóa của Việt Nam

Dựa trên thực trạng mạng lưới phân phối của Việt Nam và kinh nghiệm từ Nhật Bản, chương 3 đúc kết 4 bài học trọng tâm:

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh thương mại minh bạch, tạo hành lang pháp lý ổn định.
2. Thúc đẩy phân công lao động xã hội và chuyên môn hóa sâu sắc giữa các khâu trong chuỗi phân phối.
3. Tăng cường mức độ liên kết, hợp tác hóa giữa các thành viên, hình thành các hệ thống marketing liên kết dọc.
4. Hiện đại hóa hệ thống thương mại thông qua thu hút có chọn lọc các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia và học tập phương thức quản lý tiên tiến.

Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp phân định theo hai nhóm chủ thể:

• Nhóm giải pháp đối với Nhà nước:
  • Hoàn thiện khung khổ pháp luật thương mại, kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh không lành mạnh.
  • Đổi mới công tác quy hoạch mạng lưới thương mại đô thị và nông thôn, tránh quy hoạch chồng chéo hoặc cản trở lưu thông.
  • Ban hành chính sách ưu đãi đầu tư hạ tầng phân phối vật chất: trung tâm logistics, hệ thống kho bãi hiện đại, chợ đầu mối nông sản.
• Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp:
  • Nâng cao hiệu quả quản trị 6 dòng vận động: bảo đảm thông tin thông suốt; hiện đại hóa dòng lưu chuyển vật chất (vận tải, lưu kho); hoàn thiện dòng xúc tiến thương mại, dòng thanh toán, dòng đặt hàng và dòng chuyển giao quyền sở hữu.
  • Củng cố liên kết kênh qua hợp đồng kinh tế chặt chẽ, nâng cao năng lực đàm phán.
  • Thành lập các liên minh, tập đoàn hoặc hiệp hội ngành hàng đủ năng lực điều phối, giữ vai trò lãnh đạo hệ thống phân phối.
  • Đầu tư công nghệ thông tin, ứng dụng thương mại điện tử và hiện đại hóa mạng lưới bán lẻ theo xu thế hội nhập.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể dựa trên việc tổng hợp các dữ liệu thực chứng:

• Làm rõ cấu trúc phân phối đa tầng nấc đặc thù của thị trường Nhật Bản thông qua các chỉ số định lượng: tỷ lệ 2,21 cấp bán buôn trung gian giữa người sản xuất và bán lẻ; mật độ 34 cơ sở bán buôn/10.000 dân; tỷ trọng khiêm tốn của ba hãng bán lẻ hàng đầu (Ito-Yokado, Aeon, Daiei chỉ chiếm 9% thị phần năm 2003).
• Phân tích chi tiết quá trình cải cách thể chế thương mại của Nhật Bản, đặc biệt là sự chuyển dịch từ cơ chế kiểm soát hành chính bảo hộ tiểu thương (Luật Cửa hàng bán lẻ quy mô lớn 1973) sang cơ chế quản lý môi trường đô thị (Luật năm 2000) và nới lỏng khâu trung gian (Luật Thị trường bán buôn sửa đổi năm 2004).
• Phác thảo 6 phương thức thâm nhập kênh phân phối đối với hàng nhập khẩu, cung cấp căn cứ thực tế cho các doanh nghiệp nước ngoài khi xuất khẩu sang Nhật Bản.
• Đóng góp vào việc hệ thống hóa giải pháp quản trị chuỗi phân phối cho doanh nghiệp Việt Nam thông qua việc tối ưu hóa 6 dòng chảy vận động, chuyển dịch từ mô hình phân phối phân tán truyền thống sang mô hình marketing liên kết dọc (VMS).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được hoàn thành vào cuối năm 2007 nên các hạn chế và hướng mở nghiên cứu gắn liền với bối cảnh dữ liệu thời điểm đó:

• Dữ liệu thống kê về thị trường bán lẻ và các bảng biểu trong công trình dừng lại ở giai đoạn 2004–2006, chưa phản ánh được các biến động cấu trúc sâu sắc sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
• Khóa luận tiếp cận hệ thống phân phối dưới góc độ bức tranh kinh tế tổng thể, chưa đi sâu phân tích cơ chế phân phối chuyên biệt cho từng ngành hàng xuất khẩu cụ thể của Việt Nam sang Nhật Bản (như thủy hải sản, dệt may, nông sản chế biến).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát tác động của làn sóng thương mại điện tử đa kênh, hệ thống logistics chuỗi cung ứng lạnh (cold chain), cũng như đánh giá thực trạng thâm nhập của hàng hóa Việt Nam vào các chuỗi siêu thị bán lẻ lớn tại Nhật Bản sau khi các hiệp định đối tác kinh tế song phương và khu vực được thực thi.

Giá trị tham khảo

Công trình nghiên cứu có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Giảng viên, sinh viên và học viên cao học thuộc các khối ngành Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế và Marketing tại các trường đại học khối kinh tế.
• Các nhà hoạch định chính sách thương mại nội địa và cán bộ quản lý thị trường cần tư liệu đối chiếu về kinh nghiệm quản lý đô thị gắn liền với quy hoạch mạng lưới thương mại bán lẻ quy mô lớn.
• Các nhà quản trị doanh nghiệp bán lẻ và doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam: Phần phân tích về mạng lưới bán buôn 3 cấp, quy định quản lý chất lượng và 6 phương thức tiếp cận thị trường Nhật Bản cung cấp thông tin hữu ích giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược logistics và lựa chọn đối tác phân phối phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận giải thích nguyên nhân vì sao thị trường Nhật Bản tồn tại mật độ cửa hàng bán lẻ quy mô nhỏ rất dày đặc?
Tác giả lý giải hiện tượng này xuất phát từ 4 nguyên nhân:

1. Thói quen ẩm thực chuộng đồ tươi sống (cá tươi, rau sống) khiến người nội trợ Nhật Bản đi chợ hàng ngày và cần các điểm mua sắm ngay gần nhà.
2. Địa hình 80% là đồi núi khiến dân cư tập trung mật độ cao tại các dải đồng bằng hẹp, thúc đẩy mạng lưới bán lẻ phân bố dày đặc.
3. Thói quen đi bộ đi chợ được duy trì lâu đời (ô tô cá nhân phổ biến tại Nhật chậm hơn Mỹ khoảng 50 năm).
4. Luật "Cửa hàng bán lẻ có quy mô lớn" năm 1973 hạn chế nghiêm ngặt sự mở rộng của các siêu thị lớn, gián tiếp bảo hộ các cửa hàng bán lẻ quy mô gia đình.

Luật Cửa hàng bán lẻ có quy mô lớn năm 1973 của Nhật Bản có những quy định hạn chế cụ thể nào?
Luật chia các điểm bán lẻ quy mô lớn thành hai loại (loại 1 từ $1.500 \text{ m}^2$ trở lên; loại 2 từ $500 - 1.500 \text{ m}^2$). Các cơ sở này bị kiểm soát nghiêm ngặt về thời gian đóng cửa (trước 19h từ tháng 4–10 và trước 18h từ tháng 11–3), bị giới hạn ngày mở cửa trong tuần và danh mục hàng hóa kinh doanh. Quy trình xin cấp phép trải qua 9 bước thẩm định phức tạp, đòi hỏi sự đồng thuận của các tiểu thương địa phương, thường kéo dài trên 2 năm.

Cấu trúc đa tầng nấc của hệ thống bán buôn Nhật Bản được tác giả mô tả qua những con số nào?
Nhật Bản có hơn 430.000 cơ sở bán buôn (bình quân 34 cơ sở/10.000 dân). Trung bình có 2,21 cấp bán buôn trung gian giữa nhà sản xuất và người bán lẻ (gấp hơn hai lần tỷ lệ 1,0 tại Hoa Kỳ và 0,73 tại Pháp). Mạng lưới bán buôn chia thành 3 tầng: Cấp 1 (công ty thương mại lớn, doanh số khoảng 20 nghìn tỷ Yên/công ty), Cấp 2 (doanh số khoảng 200 triệu Yên), và Cấp 3 (cung ứng trực tiếp cho các cửa hàng bán lẻ nhỏ lẻ).

Hàng hóa nhập khẩu vào thị trường Nhật Bản được phân phối qua các hình thức nào theo nghiên cứu?
Tác giả tổng hợp 6 phương thức phân phối hàng nhập khẩu chính gồm:

1. Hợp đồng đại lý nhập khẩu.
2. Qua các công ty thương mại chuyên doanh.
3. Qua các công ty thương mại tổng hợp (Sogo Shosha).
4. Thành lập chi nhánh hoặc công ty liên doanh tại Nhật Bản.
5. Hợp tác với nhà sản xuất nội địa Nhật Bản trong lĩnh vực liên quan.
6. Thành lập văn phòng đại diện bán hàng trực tiếp.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Vương Vân Dung đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kênh lưu thông hàng hóa và phản ánh chi tiết cấu trúc phân phối đa cấp đặc thù của thị trường Nhật Bản trong giai đoạn 1990–2006. Thông qua việc phân tích khung khổ pháp lý, đặc điểm nhân khẩu học và các dòng vận động thương mại, công trình làm rõ những ưu điểm liên kết dọc cũng như hạn chế chi phí trung gian của mô hình bán buôn - bán lẻ Nhật Bản. Từ kinh nghiệm cải cách thể chế thương mại của quốc gia này, tác giả đề xuất hệ thống khuyến nghị thực tiễn nhằm định hướng quy hoạch mạng lưới thương mại cho Nhà nước và nâng cao hiệu quả quản trị kênh phân phối cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, khóa luận gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận chung về hệ thống phân phối. Chƣơng 2: Thực trạng hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản. Chƣơng 3: Bài học kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra đối với hệ thống phân phối hàng hóa của Việt Nam. Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Trong quá trình tìm tài liệu tham khảo cũng nhƣ viết khóa luận tốt nghiệp này, em đã nhận đƣợc sự giúp đỡ rất tận tình của PGS.

Nguyễn Hữu Khải, em xin chân thành cám ơn thầy. Ngoài ra, em cũng xin cảm ơn tất cả thầy cô đã dạy dỗ em trong bốn năm học vừa qua ở trƣờng, những ngƣời trong suốt những năm qua đã truyền cho em rất nhiều kiến thức bổ ích, giúp em có thể hoàn thành tốt khóa luận này. Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Chƣơng 1 Lý luận chung về hệ thống phân phối I. Khái quát về hệ thống phân phối 1.

Khái niệm hệ thống phân phối hàng hóa Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Thống kê - 2000): Hệ thống là sự liên hệ đƣợc thống hợp lại thành thứ lớp chặt chẽ; Phân phối là chia cho hợp, cho đều. Từ đó, ta có thể rút ra khái niệm: Hệ thống phân phối hàng hóa là hệ thống các quan hệ của một tập hợp các doanh nghiệp và cá nhân độc lập và phụ thuộc lẫn nhau tham gia vào quá trình đƣa hàng hóa từ ngƣời sản xuất đến ngƣời tiêu dùng cuối cùng. Nó là một chuỗi các mối quan hệ giữa các tổ chức liên quan trong quá trình mua và bán hàng hóa. Mỗi doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh chắc chắn phải tham gia vào một hoặc một số hệ thống phân phối hàng hóa nhất định.

Ví dụ: với một doanh nghiệp xuất khẩu, hệ thống phân phối của nó bao gồm: hệ thống thu mua gạo từ những ngƣời nông dân và hệ thống xuất khẩu gạo ra thị trƣờng nƣớc ngoài. Do đó, hệ thống phân phối là công cụ kinh doanh trọng yếu của các doanh nghiệp trên thị trƣờng. Hệ thống phân phối hàng hóa còn đƣợc xem xét trên bình diện vĩ mô. Bởi vì, các hệ thống phân phối hàng hóa của nhiều doanh nghiệp tạo nên hệ thống thƣơng mại, hệ thống phân phối hàng hóa chung rất phức tạp của toàn bộ nền kinh tế.

Đây là hệ thống lƣu thông, tiêu thụ hàng hóa của các doanh nghiệp trên thị trƣờng, theo nhiều chiều, nhiều hƣớng khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trƣờng. Hệ thống phân phối hàng hóa vĩ mô của mỗi quốc gia có chức năng điều chỉnh cung cầu hàng hóa trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế. Hệ thống phân phối hàng hóa vĩ mô bao gồm tất cả các dòng chảy hàng hóa và dịch vụ của nền kinh tế từ ngƣời sản xuất tới ngƣời tiêu dùng cuối cùng (cả tiêu dùng cá nhân và tiêu dùng cho sản xuất) nhằm bảo đảm cung cầu phù hợp và các mục tiêu của xã hội. Toàn bộ hệ thống phân phối hàng hóa vĩ mô là đối tƣợng nghiên cứu để hoạch định các chính sách tổ Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam chức và quản lý lƣu thông phân phối của nhà nƣớc.

Để phát triển hệ thống phân phối hàng hóa của các doanh nghiệp cũng nhƣ toàn bộ hệ thống phân phối hàng hóa của quốc gia, chúng ta phải nắm vững quy trình hoạt động của chúng. Mỗi hệ thống phân phối hàng hóa thông qua các dòng vận động (dòng chảy) để đảm bảo hàng hóa đến đƣợc địa điểm tiêu dùng nhƣ: chuyển quyền sở hữu, đàm phán, vận động vật chất của hàng hóa, thanh toán, thông tin, xúc tiến đặt hàng, chia sẻ rủi ro, tài chính, thu hồi, tái sử dụng lại bao bì. Các dòng chảy này kết nối các thành viên của hệ thống phân phối với nhau. Tất cả các chức năng của phân phối trong mỗi hệ thống phân phối hàng hóa đều cần đƣợc thực hiện bởi một doanh nghiệp hoặc cá nhân nào đó.

Nhƣng không cần thiết mọi doanh nghiệp đều tham gia vào tất cả các dòng chảy. Các hệ thống phân phối hàng hóa có sự phân công lao động và chuyên môn hóa trong từng hệ thống lẫn tầm vĩ mô. Các tổ chức kinh doanh nhất định chuyên môn hóa một hoặc một số công việc phân phối nhất định. Sở dĩ doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu sử dụng những trung gian thƣơng mại hoặc tổ chức bổ trợ khác để thực hiện công việc phân phối bởi họ thực hiện các chức năng phân phối hiệu quả hơn.

Hàng hóa lƣu thông trong các hệ thống phân phối hàng hóa thông qua cơ chế “kéo đẩy”. Cơ chế “kéo” nghĩa là các doanh nghiệp dùng các biện pháp tác động vào nhu cầu của ngƣời tiêu dùng cuối cùng để tạo nên lực hút hàng hóa ra thị trƣờng. Cơ chế “đẩy” là việc doanh nghiệp sử dụng các biện pháp thúc đẩy hệ thống phân phối tăng cƣờng hoạt động tiêu thụ, tạo thành lực đẩy hàng hóa ra thị trƣờng. Trên thực tế, hoạt động của hệ thống phân phối hàng hóa rất phức tạp do có sự tham gia của nhiều dòng vận động, nhiều doanh nghiệp và cá nhân.

Sự vận động liên tục chính là bản chất của các hệ thống phân phối hàng hóa. Các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào hệ thống phân phối Ngƣời sản xuất Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Ngƣời sản xuất là ngƣời khởi nguồn của các hệ thống phân phối hàng hóa trên thị trƣờng nội địa. Họ cung cấp cho thị trƣờng những sản phẩm và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của thị trƣờng tiêu dùng. Do vậy sản phẩm của họ phải luôn sẵn sàng.

Hơn nữa, ngƣời sản xuất phải đảm bảo sản phẩm của họ đáp ứng những thị trƣờng mục tiêu nhất định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn ngƣời sản xuất không thể trực tiếp bán sản phẩm của mình đến ngƣời sử dụng cuối cùng. Bằng cách chuyển công việc phân phối cho ngƣời trung gian (ngƣời bán buôn, ngƣời bán lẻ….), ngƣời sản xuất có thể tiết kiệm đƣợc chi phí lƣu thông sản phẩm. Những trung gian thƣơng mại cùng một lúc có thể phân phối sản phẩm của nhiều ngƣời sản xuất khác nhau và vì vậy, cho phép họ giảm đƣợc chi phí phân phối hàng hóa.

Ngƣời nhập khẩu Ngƣời nhập khẩu là ngƣời nhập hàng hóa từ những nhà sản xuất nƣớc ngoài, sau đó phân phối ra thị trƣờng nội địa. Thông thƣờng, họ cung cấp cho thị trƣờng những sản phẩm và dịch vụ trong nƣớc không sản xuất đƣợc, hoặc sản xuất không đáp ứng nhu cầu. Có thể nói ngƣời nhập khẩu cũng có chức năng giống nhƣ ngƣời sản xuất, vì đều là ngƣời đầu tiên cung cấp một loại sản phẩm nhất định ra thị trƣờng. Trên thực tế, phần lớn ngƣời nhập khẩu cũng không thể trực tiếp bán sản phẩm cho ngƣời tiêu dùng cuối cùng, mà thƣờng thông qua các cấp trung gian, nhƣ vậy, họ sẽ tiết kiệm đƣợc chi phí phân phối hàng hóa cũng nhƣ giảm thiểu đƣợc rủi ro.

Ngƣời trung gian Ngƣời trung gian bao gồm các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh thƣơng mại độc lập trợ giúp ngƣời sản xuất và ngƣời tiêu dùng cuối cùng thực hiện các công việc phân phối sản phẩm và dịch vụ. Có hai loại trung gian là: trung gian bán buôn và trung gian bán lẻ. Các trung gian bán buôn Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Bao gồm các doanh nghiệp và cá nhân mua hàng hóa để bán lại cho các doanh nghiệp hoặc tổ chức khác (các nhà bán lẻ, các nhà bán buôn khác, các doanh nghiệp sản xuất, các tổ chức xã hội và cơ quan nhà nƣớc). Trong thực tế, các doanh nghiệp có thể vừa bán buôn, vừa bán lẻ: nhà bán buôn nếu tỷ trọng bán buôn là chủ yếu trong doanh số kinh doanh.

Ngƣời bán buôn đƣợc chia làm 3 loại chính: + Ngƣời bán buôn sở hữu hàng hóa thực sự; + Đại lý, môi giới, và bán buôn hƣởng hoa hồng; + Chi nhánh và đại diện bán của nhà sản xuất (coi chi nhánh và đại diện của nhà sản xuất là ngƣời bán buôn vì họ thực hiện các nghiệp vụ thuộc chức năng bán buôn là chủ yếu). Mỗi trung gian bán buôn có quy mô, phƣơng thức kinh doanh và sức mạnh thị trƣờng riêng, vì vậy nhân tố này đóng nhiều vai trò khác nhau trong hệ thống phân phối hàng hóa. Các trung gian bán lẻ Bao gồm các doanh nghiệp và các nhân bán hàng hóa trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng. Vai trò của ngƣời bán lẻ trong hệ thống phân phối hàng hóa là phát hiện nhu cầu của khách hàng, tìm kiếm và đáp ứng mong muốn của họ ở mọi thời gian, địa điểm và theo cách thức nhất định.

Các chức năng chủ yếu của ngƣời bán lẻ là: + Tiếp xúc với khách hàng, phát hiện nhu cầu tiêu dùng, thu thập thông tin thị trƣờng và phản hồi thông tin tới ngƣời sản xuất; + Thực hiện bán hàng, quảng cáo và trƣng bày sản phẩm; + Phân chia và sắp xếp hàng hóa thành những khối lƣợng phù hợp với ngƣời mua; + Dự trữ hàng hóa, sẵn sàng cung cấp cho ngƣời tiêu dùng; + Cung cấp dịch vụ khách hàng. Thông thƣờng, ngƣời bán lẻ có thể đƣợc phân chia thành nhiều loại theo nhiều tiêu thức khác nhau. Ví dụ, theo những mặt hàng, ngƣời ta chia thành cửa hàng chuyên doanh, cửa hàng bách hóa, siêu thị, cửa hàng tiện dụng…Cửa hàng chuyên Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam doanh bán những dòng sản phẩm hẹp và chuyên sâu. Cửa hàng bách hóa bày nhiều mặt hàng khác nhau, mỗi mặt hàng là một quầy riêng.

Siêu thị là những trung tâm bán lẻ, chi phí thấp, tự phục vụ, doanh số bán cao. Cửa hàng tiện dụng là những cửa hàng bán lẻ nhỏ, bán một số mặt hàng phục vụ nhu cầu thƣờng xuyên của ngƣời tiêu dùng.