lời mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, khóa luận gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận chung về hệ thống phân phối. Chƣơng 2: Thực trạng hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản. Chƣơng 3: Bài học kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra đối với hệ thống phân phối hàng hóa của Việt Nam. Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Trong quá trình tìm tài liệu tham khảo cũng nhƣ viết khóa luận tốt nghiệp này, em đã nhận đƣợc sự giúp đỡ rất tận tình của PGS.
Nguyễn Hữu Khải, em xin chân thành cám ơn thầy. Ngoài ra, em cũng xin cảm ơn tất cả thầy cô đã dạy dỗ em trong bốn năm học vừa qua ở trƣờng, những ngƣời trong suốt những năm qua đã truyền cho em rất nhiều kiến thức bổ ích, giúp em có thể hoàn thành tốt khóa luận này. Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Chƣơng 1 Lý luận chung về hệ thống phân phối I. Khái quát về hệ thống phân phối 1.
Khái niệm hệ thống phân phối hàng hóa Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Thống kê - 2000): Hệ thống là sự liên hệ đƣợc thống hợp lại thành thứ lớp chặt chẽ; Phân phối là chia cho hợp, cho đều. Từ đó, ta có thể rút ra khái niệm: Hệ thống phân phối hàng hóa là hệ thống các quan hệ của một tập hợp các doanh nghiệp và cá nhân độc lập và phụ thuộc lẫn nhau tham gia vào quá trình đƣa hàng hóa từ ngƣời sản xuất đến ngƣời tiêu dùng cuối cùng. Nó là một chuỗi các mối quan hệ giữa các tổ chức liên quan trong quá trình mua và bán hàng hóa. Mỗi doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh chắc chắn phải tham gia vào một hoặc một số hệ thống phân phối hàng hóa nhất định.
Ví dụ: với một doanh nghiệp xuất khẩu, hệ thống phân phối của nó bao gồm: hệ thống thu mua gạo từ những ngƣời nông dân và hệ thống xuất khẩu gạo ra thị trƣờng nƣớc ngoài. Do đó, hệ thống phân phối là công cụ kinh doanh trọng yếu của các doanh nghiệp trên thị trƣờng. Hệ thống phân phối hàng hóa còn đƣợc xem xét trên bình diện vĩ mô. Bởi vì, các hệ thống phân phối hàng hóa của nhiều doanh nghiệp tạo nên hệ thống thƣơng mại, hệ thống phân phối hàng hóa chung rất phức tạp của toàn bộ nền kinh tế.
Đây là hệ thống lƣu thông, tiêu thụ hàng hóa của các doanh nghiệp trên thị trƣờng, theo nhiều chiều, nhiều hƣớng khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trƣờng. Hệ thống phân phối hàng hóa vĩ mô của mỗi quốc gia có chức năng điều chỉnh cung cầu hàng hóa trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế. Hệ thống phân phối hàng hóa vĩ mô bao gồm tất cả các dòng chảy hàng hóa và dịch vụ của nền kinh tế từ ngƣời sản xuất tới ngƣời tiêu dùng cuối cùng (cả tiêu dùng cá nhân và tiêu dùng cho sản xuất) nhằm bảo đảm cung cầu phù hợp và các mục tiêu của xã hội. Toàn bộ hệ thống phân phối hàng hóa vĩ mô là đối tƣợng nghiên cứu để hoạch định các chính sách tổ Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam chức và quản lý lƣu thông phân phối của nhà nƣớc.
Để phát triển hệ thống phân phối hàng hóa của các doanh nghiệp cũng nhƣ toàn bộ hệ thống phân phối hàng hóa của quốc gia, chúng ta phải nắm vững quy trình hoạt động của chúng. Mỗi hệ thống phân phối hàng hóa thông qua các dòng vận động (dòng chảy) để đảm bảo hàng hóa đến đƣợc địa điểm tiêu dùng nhƣ: chuyển quyền sở hữu, đàm phán, vận động vật chất của hàng hóa, thanh toán, thông tin, xúc tiến đặt hàng, chia sẻ rủi ro, tài chính, thu hồi, tái sử dụng lại bao bì. Các dòng chảy này kết nối các thành viên của hệ thống phân phối với nhau. Tất cả các chức năng của phân phối trong mỗi hệ thống phân phối hàng hóa đều cần đƣợc thực hiện bởi một doanh nghiệp hoặc cá nhân nào đó.
Nhƣng không cần thiết mọi doanh nghiệp đều tham gia vào tất cả các dòng chảy. Các hệ thống phân phối hàng hóa có sự phân công lao động và chuyên môn hóa trong từng hệ thống lẫn tầm vĩ mô. Các tổ chức kinh doanh nhất định chuyên môn hóa một hoặc một số công việc phân phối nhất định. Sở dĩ doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu sử dụng những trung gian thƣơng mại hoặc tổ chức bổ trợ khác để thực hiện công việc phân phối bởi họ thực hiện các chức năng phân phối hiệu quả hơn.
Hàng hóa lƣu thông trong các hệ thống phân phối hàng hóa thông qua cơ chế “kéo đẩy”. Cơ chế “kéo” nghĩa là các doanh nghiệp dùng các biện pháp tác động vào nhu cầu của ngƣời tiêu dùng cuối cùng để tạo nên lực hút hàng hóa ra thị trƣờng. Cơ chế “đẩy” là việc doanh nghiệp sử dụng các biện pháp thúc đẩy hệ thống phân phối tăng cƣờng hoạt động tiêu thụ, tạo thành lực đẩy hàng hóa ra thị trƣờng. Trên thực tế, hoạt động của hệ thống phân phối hàng hóa rất phức tạp do có sự tham gia của nhiều dòng vận động, nhiều doanh nghiệp và cá nhân.
Sự vận động liên tục chính là bản chất của các hệ thống phân phối hàng hóa. Các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào hệ thống phân phối Ngƣời sản xuất Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Ngƣời sản xuất là ngƣời khởi nguồn của các hệ thống phân phối hàng hóa trên thị trƣờng nội địa. Họ cung cấp cho thị trƣờng những sản phẩm và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của thị trƣờng tiêu dùng. Do vậy sản phẩm của họ phải luôn sẵn sàng.
Hơn nữa, ngƣời sản xuất phải đảm bảo sản phẩm của họ đáp ứng những thị trƣờng mục tiêu nhất định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn ngƣời sản xuất không thể trực tiếp bán sản phẩm của mình đến ngƣời sử dụng cuối cùng. Bằng cách chuyển công việc phân phối cho ngƣời trung gian (ngƣời bán buôn, ngƣời bán lẻ….), ngƣời sản xuất có thể tiết kiệm đƣợc chi phí lƣu thông sản phẩm. Những trung gian thƣơng mại cùng một lúc có thể phân phối sản phẩm của nhiều ngƣời sản xuất khác nhau và vì vậy, cho phép họ giảm đƣợc chi phí phân phối hàng hóa.
Ngƣời nhập khẩu Ngƣời nhập khẩu là ngƣời nhập hàng hóa từ những nhà sản xuất nƣớc ngoài, sau đó phân phối ra thị trƣờng nội địa. Thông thƣờng, họ cung cấp cho thị trƣờng những sản phẩm và dịch vụ trong nƣớc không sản xuất đƣợc, hoặc sản xuất không đáp ứng nhu cầu. Có thể nói ngƣời nhập khẩu cũng có chức năng giống nhƣ ngƣời sản xuất, vì đều là ngƣời đầu tiên cung cấp một loại sản phẩm nhất định ra thị trƣờng. Trên thực tế, phần lớn ngƣời nhập khẩu cũng không thể trực tiếp bán sản phẩm cho ngƣời tiêu dùng cuối cùng, mà thƣờng thông qua các cấp trung gian, nhƣ vậy, họ sẽ tiết kiệm đƣợc chi phí phân phối hàng hóa cũng nhƣ giảm thiểu đƣợc rủi ro.
Ngƣời trung gian Ngƣời trung gian bao gồm các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh thƣơng mại độc lập trợ giúp ngƣời sản xuất và ngƣời tiêu dùng cuối cùng thực hiện các công việc phân phối sản phẩm và dịch vụ. Có hai loại trung gian là: trung gian bán buôn và trung gian bán lẻ. Các trung gian bán buôn Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam Bao gồm các doanh nghiệp và cá nhân mua hàng hóa để bán lại cho các doanh nghiệp hoặc tổ chức khác (các nhà bán lẻ, các nhà bán buôn khác, các doanh nghiệp sản xuất, các tổ chức xã hội và cơ quan nhà nƣớc). Trong thực tế, các doanh nghiệp có thể vừa bán buôn, vừa bán lẻ: nhà bán buôn nếu tỷ trọng bán buôn là chủ yếu trong doanh số kinh doanh.
Ngƣời bán buôn đƣợc chia làm 3 loại chính: + Ngƣời bán buôn sở hữu hàng hóa thực sự; + Đại lý, môi giới, và bán buôn hƣởng hoa hồng; + Chi nhánh và đại diện bán của nhà sản xuất (coi chi nhánh và đại diện của nhà sản xuất là ngƣời bán buôn vì họ thực hiện các nghiệp vụ thuộc chức năng bán buôn là chủ yếu). Mỗi trung gian bán buôn có quy mô, phƣơng thức kinh doanh và sức mạnh thị trƣờng riêng, vì vậy nhân tố này đóng nhiều vai trò khác nhau trong hệ thống phân phối hàng hóa. Các trung gian bán lẻ Bao gồm các doanh nghiệp và các nhân bán hàng hóa trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng. Vai trò của ngƣời bán lẻ trong hệ thống phân phối hàng hóa là phát hiện nhu cầu của khách hàng, tìm kiếm và đáp ứng mong muốn của họ ở mọi thời gian, địa điểm và theo cách thức nhất định.
Các chức năng chủ yếu của ngƣời bán lẻ là: + Tiếp xúc với khách hàng, phát hiện nhu cầu tiêu dùng, thu thập thông tin thị trƣờng và phản hồi thông tin tới ngƣời sản xuất; + Thực hiện bán hàng, quảng cáo và trƣng bày sản phẩm; + Phân chia và sắp xếp hàng hóa thành những khối lƣợng phù hợp với ngƣời mua; + Dự trữ hàng hóa, sẵn sàng cung cấp cho ngƣời tiêu dùng; + Cung cấp dịch vụ khách hàng. Thông thƣờng, ngƣời bán lẻ có thể đƣợc phân chia thành nhiều loại theo nhiều tiêu thức khác nhau. Ví dụ, theo những mặt hàng, ngƣời ta chia thành cửa hàng chuyên doanh, cửa hàng bách hóa, siêu thị, cửa hàng tiện dụng…Cửa hàng chuyên Vƣơng Vân Dung - Anh 13 – K42D – KTĐN 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hệ thống phân phối trên thị trƣờng Nhật Bản và bàI học kinh nghiệm cho Việt Nam doanh bán những dòng sản phẩm hẹp và chuyên sâu. Cửa hàng bách hóa bày nhiều mặt hàng khác nhau, mỗi mặt hàng là một quầy riêng.
Siêu thị là những trung tâm bán lẻ, chi phí thấp, tự phục vụ, doanh số bán cao. Cửa hàng tiện dụng là những cửa hàng bán lẻ nhỏ, bán một số mặt hàng phục vụ nhu cầu thƣờng xuyên của ngƣời tiêu dùng.
