Đặt vấn đề Trong thời đại hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ hiện đại, các phần mềm trợ lý ảo đã và đang đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong nhiều lĩnh vực của doanh nghiệp như hỗ trợ khách hàng, tư vấn online. Song song với đó, việc con người đang ngày càng chú trọng vào chất lượng những bữa ăn hàng ngày càng trở nên phổ biến. Các món ăn trong từng bữa ăn ngày càng trở nên công phu hơn, các loại gia vị như xào, hầm, chiên, rán, … xuất hiện ngày một nhiều hơn thay vì các món đơn giản luộc, hấp như trước đây. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế cho thấy phần lớn các bữa ăn chỉ được xây dựng theo cảm tính và sở thích trong ăn uống chứ chưa thực sự quan tâm nhiều đến yếu tố dinh dưỡng.
Hơn thế nữa, thực phẩm tự nhiên, hữu cơ, thực phẩm tiện lợi và công nghệ làm thay đổi trải nghiệm ẩm thực của người dùng là ba xu thế chủ đạo trong phong cách tiêu dùng thực phẩm mới của người dùng hiện đại. Vì vậy, hệ thống gợi ý thực đơn bữa ăn hàng ngày này có thể được tích hợp vào chuyên mục của các tờ báo hay trở thành một phần mềm với mục đích đưa ra lời khuyên ăn uống sao cho phù hợp với yêu cầu cũng như sức khỏe của người dùng. Hệ thống còn giúp người dùng đạt được sự cân bằng lành mạnh và bền vững giữa các món thịt và rau thay vì việc áp dụng cách lựa chọn cực đoan chỉ một thứ. Bộ dữ liệu gồm danh sách các thực đơn, thông tin chi tiết các món ăn trong thực đơn được lấy từ chuyên mục ẩm thực, đời sống, sức khỏe của các tờ báo lớn như Vietnamnet, Vnexpress, 24h.com… và các trang ẩm thực nổi tiếng khác.
Ngoài ra, còn có dữ liệu thông tin cá nhân của người dùng như giới tính, sở thích, 5 độ tuổi, … kèm theo các tương tác đánh giá của người dùng về các thực đơn.1 Sơ đồ bài toán hỗ trợ gợi ý thực đơn Như chúng ta có thể thấy trong hình 1.1, với mỗi yêu cầu tìm kiếm thực đơn chứa món ăn cụ thể của người dùng, hệ thống sẽ áp dụng các thuật toán xử lý dữ liệu và mô hình học sâu để đưa ra những gợi ý thực đơn tương ứng phù hợp nhất. Sau đó người dùng có thể xem chi tiết thông tin về từng món ăn trong thực đơn bao gồm nguyên liệu, cách nấu… 1.2 Mục đích, ý nghĩa của bài toán Trong phạm vi của đồ án, hệ thống gợi ý thực đơn bữa ăn hàng ngày được triển khai trên website giúp cho người dùng dễ dàng trong quá trình sử dụng, trải nghiệm và đánh giá các thực đơn. Hệ thống gợi ý thực đơn được xây dựng nhằm mục đích giúp người dùng lựa chọn được các thực đơn thực sự phù hợp với bản thân, đề cao tính cá nhân hóa mạnh mẽ trong ẩm thực, giảm thiểu việc nấu các món ăn theo sở thích nhất thời mà không tốt cho sức khỏe. Không chỉ vậy, hệ thống gợi ý này sẽ giúp đại đa số người dùng giải quyết được vấn đề “hôm nay ăn gì?”.
Đối với phạm vi nghiên cứu, bài toán gợi ý thực đơn bữa ăn hàng ngày sẽ đóng góp một phần không nhỏ vào việc xây dựng bộ cơ sở dữ liệu (CSDL) tiếng Việt về nội dung thông tin của các thực đơn cũng như thông tin chi tiết các món ăn phổ biến. Hơn nữa, các hệ thống gợi ý liên quan đến chủ đề ẩm thực đã có trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đều mới sử dụng phương pháp gợi ý dựa 6 trên chỉ thông tin của món ăn, hoặc dựa trên thông tin đã biết về một người dùng nào đó có điểm tương đồng. Vì vậy, phương pháp gợi ý sử dụng mô hình học sâu trong phạm vi bài toán này có thể được coi là thay đổi về mô hình và có khả năng tự học, tổng hợp tri thức từ tất cả thông tin phức tạp của người dùng cũng như nội dung các món ăn trong từng thực đơn. Kết quả chạy thử nghiệm đã chỉ ra mức tăng hiệu suất hợp lý khi sử dụng mô hình học sâu trong hệ thống gợi ý thực đơn bữa ăn hàng ngày so với các phương pháp truyền thống khác.2 Tổng quan các hệ thống gợi ý 1.1 Một số hệ thống gợi ý ở nước ngoài và Việt Nam Yummly Yummly là một ứng dụng cung cấp cho người dùng những công thức nấu ăn ngon, phù hợp với những chế độ ăn uống hay sở thích thực phẩm của họ.
Yummly cung cấp tất cả các thứ từ món khai vị đến món tráng miệng. Điều đặc biệt của hệ thống này là nó liên kết với Instacart – một dịch vụ giao hàng tạp hóa hàng ngày có hợp tác với các cửa hàng địa phương. Vì vậy, người dùng có thể lựa chọn các món ăn yêu thích và đặt hàng ngay với các cửa hàng tại địa phương. Hệ thống của Yummly sử dụng thuật toán để tạo ra các công thức nấu ăn dựa trên sở thích và không thích của người dùng.
Nếu người dùng đang trong giai đoạn ăn kiêng, hệ thống sẽ ghi nhớ thông tin dinh dưỡng cho tất cả các công thức món ăn như calo, chất béo, cholesterol, từ đó đưa ra những gợi ý phù hợp với đối tượng người dùng đó. Yummly thậm chí còn cung cấp cho người dùng tính năng lọc các công thức nấu ăn dựa trên mức độ kỹ năng của họ, điều này thực sự hoàn hảo cho những người dùng mới tập nấu ăn và muốn tìm hiểu, hoàn thiện các kỹ năng trong bếp. Nhà phát triển Yummly còn tổng hợp lại một số bài viết giúp người dùng nào đang gặp khó khăn với những công thức nấu ăn như: 35 Bí quyết nấu món gà đặc biệt 36 Bí quyết Salad Quinoa tuyệt vời 7 34 Bữa ăn đông lạnh kiểu Crockpot 53 Bí quyết ăn sáng lành mạnh 63 Ý tưởng ăn sáng giàu protein 56 Ý tưởng ăn nhẹ lành mạnh Meal Planer Pro Meal Planer Pro là một ứng dụng khuyến khích ăn uống lành mạnh và kết hợp điều đó vào thói quen lập kế hoạch ăn hàng tuần của người dùng cũng như các thành viên khác trong gia đình. Cơ sở dữ liệu của Meal Planer Pro không chỉ bao gồm những ý tưởng ăn tối mà còn bao gồm cả các công thức nấu ăn sáng cũng như ăn trưa tốt cho sức khỏe.
Đây là một điều khá hiếm có đối với hầu hết các sản phẩm gợi ý về ẩm thực. Hơn thế nữa, Meal Planer Pro còn tích hợp hệ thống ProScore tương đương với việc có chuyên gia về dinh dưỡng riêng của mỗi cá nhân. ProScore nêu bật các giá trị dinh dưỡng tốt và xấu của từng món ăn, sau đó gán cho nó số điểm từ 1 đến 100 tương ứng. Ứng dụng Meal Planer Pro cũng có khả năng cung cấp kế hoạch ăn uống theo cá nhân dựa trên một số thông tin cơ bản như: người bệnh tiểu đường, quản lý cân nặng, thiếu máu, huyết áp cao, … Người dùng có thể lưu các công thức nấu ăn yêu thích và đặt chúng trực tiếp vào lịch ăn uống theo tuần thậm chí theo tháng.
Với từng danh sách món ăn, người dùng sẽ được cung cấp hình ảnh, thông tin dinh dưỡng của từng thành phần món ăn tương ứng và thậm chí là nhãn cảnh báo về món ăn. Với các nhãn cảnh báo về món ăn, người dùng sẽ biết được liệu món ăn đó có phù hợp với bản thân hay người thân họ hay không. Phần mềm “Ăn gì hôm nay - Món ngon mỗi ngày” Ăn gì hôm nay – món ngon mỗi ngày là ứng dụng nấu ăn chuyên cung cấp gợi ý những thực đơn ngon lành và bổ dưỡng cho người dùng và gia đình họ. Ứng 8 dụng chứa sẵn hàng nghìn thực đơn từ đơn giản đến phức tạp, là nguồn ý tưởng siêu to khổng lồ cho mâm cơm gia đình.
Không chỉ có vậy, "Ăn gì hôm nay – món ngon mỗi ngày" là ứng dụng ăn uống, là cuốn cẩm nang công thức nấu ăn chứa hàng nghìn công thức món ăn được chia theo các chủ đề ẩm thực đa dạng. Từ món mặn, món ngọt, món thịt, món chay, món lẩu, món nướng, món ăn vặt, công thức nấu chè, công thức làm bánh, vân vân và mây mây, tất cả đều có trong ứng dụng. Các công thức nấu ăn được hướng dẫn chi tiết giúp người dùng nâng cao tay nghề nấu nướng của mình. Những món ăn tưởng như quá đỗi phức tạp, cầu kỳ đều trở thành món ngon dễ làm, vô cùng đơn giản dưới sự hướng dẫn của ứng dụng.
Có thể nói ứng dụng Ăn gì hôm nay – món ngon mỗi ngày là cuốn sách nấu ăn ngon vô cùng bổ ích. Đây là 1 phần không thể thiếu giúp người dùng chế biến những thực đơn dinh dưỡng, những món ăn ngon mà bổ dành cho những người thân yêu trong gia đình. Một số tính năng của ứng dụng Ăn gì hôm nay- món ngon mỗi ngày không thể bỏ qua như: - Gợi ý thực đơn cơm tối cho bữa cơm hàng ngày bằng những thực đơn phong phú, khoa học và đầy đủ chất dinh dưỡng. Giúp người dùng không mất quá nhiều thời gian và công sức, mà vẫn “thiết kế” được những bữa ăn dinh dưỡng cho cả nhà.
- 30000 công thức nấu ăn được phân chia theo nhiều chủ đề ẩm thực rõ ràng, khoa học. Đều là những món ngon dễ làm, người dùng có thể dễ dàng thực hiện theo. - Là cuốn sổ tay nấu ăn cá nhân, giúp người dùng lưu trữ công thức những món ăn yêu thích. - Tìm kiếm món ăn ngon siêu đơn giản và tiết kiệm thời gian.
- Dữ liệu tải siêu nhanh, không cần chờ đợi lâu để nhận được điều mong muốn.com Website Lugagi.com giải quyết một nhu cầu bức thiết của nhiều người dùng thích nấu ăn hoặc thường đảm nhận công việc nấu ăn: hôm nay nên nấu món gì? Trang web có 2 chế độ gợi ý: gợi ý theo những nguyên liệu mà người dùng đang có trong tủ lạnh hoặc vừa mua về được, và gợi ý thực đơn cho 7 ngày trong một tuần. Mục tiêu là giảm thời gian suy nghĩ của chị em nội trợ, các bạn sinh viên xa nhà về việc chọn lựa món cho gia đình. Trong mỗi món ăn, người dùng cũng có thể chia sẻ công thức, hình ảnh hoặc những mẹo vặt nhỏ nhỏ để giúp nấu món đó một cách dễ dàng hơn.com có thể chạy tốt cả trên máy tính và trên smartphone, tablet.