CHƯƠNG 1. Thương mại điện tử là gì? Định nghĩa của WTO “Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet” [1]. Ủy ban châu Âu định nghĩa: Thương mại điện tử có thể định nghĩa chung là sự mua bán, trao đổi hàng hóa hay dịch vụ giữa các doanh nghiệp, gia đình, cá nhân, tổ chức tư nhân bằng các giao dịch điện tử thông qua mạng Internet hay các mạng máy tính trung gian (thông tin liên lạc trực tuyến). Thật ngữ bao gồm việc đặt hàng và dịch thông qua mạng máy tính, nhưng thanh toán và quá trình vận chuyển hàng hay dịch vụ cuối cùng có thể thực hiện trực tuyến hoặc bằng phương pháp thủ công [2].
Hiểu một cách đơn giản thì thương mại điện tử chính là các hoạt động kinh doanh, sản xuất, giao dịch, mua bán, thanh toán, đặt hàng, quảng cáo và kể cả giao hàng sử dụng các phương tiện công nghệ điện tử chủ yếu là qua máy tính và điện thoại có kết nối internet. Hình 1-1: Khái niệm thương mại điện tử (nguồn internet) Nguyễn Khắc Hưng Đại Học Công Nghệ Luận văn thạc sĩ Công 8 nghệ thông tin Thế giới ngày này phát triển một cách bùng nổ về mạng và điện toán đám mây, mọi người có thể kết nối với nhau một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn thông qua các loại hình dich vụ trực tuyến. Thương mại điện tử có khả năng giúp ích cho nhiều khách hàng sẽ mua được sản phẩm rẻ hơn, thuận lợi hơn, nhanh hơn, hiệu quả hơn còn doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm của mình đến với thị trường một cách nhanh nhất, bán hàng thuận lợi hơn. Thương mại điện tử diễn ra trên các phương tiện điện tử như bảng biểu, trang web hay ứng dụng điện thoại.
Thương mại điện tử có phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ như công nghệ mạng, công nghệ quản trị cơ sở dữ liệu, công nghệ web, công nghệ di động và càng ngày càng không phụ thuộc trình độ của người sử dụng. Các bên tiến hanh giao dịch không nhất thiết phải gặp gỡ trực tiếp với nhau. Càng ngày thì các trang thương mại điện tử càng có nhiều dữ liệu từ người dùng và thông minh hơn, hiểu người mua cần mua gì hơn. Không cần phải đầu tư với số vốn lớn Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chỉ cần họ có 1 chiếc smartphone là cũng có thể bán hàng.
Đặc biệt với sự phát triển của mạng xã hội và công nghệ truyền hình trực tuyến, ai cũng có thể “Live stream” và bán bất cứ sản phẩm nào mình có. Giảm chi phí mặt bằng kinh doanh, tiếp thị Thương mại điện tử giúp ích rất nhiều trong việc giảm chi phí thuê mặt bằng. Nếu trước đây để bản được hàng người bán cần thuê “mặt tiền” để khách hàng qua lại nhìn thấy và mua sản phẩm thì ngày nay, ngay cả khi bạn ở sâu trong ngõ nhỏ hoặc chung cư thì người mua hàng hoặc đơn vị giao vận có thể đến chuyển hàng giúp. Và người bán hàng không cần phải có văn phòng để để giấy tờ sổ sách vì mọi giao dịch đều được lưu trữ trên máy tính, việc mua bán diễn ra Nguyễn Khắc Hưng Đại Học Công Nghệ Luận văn thạc sĩ Công 9 nghệ thông tin nhanh chóng và dễ dàng nên không cần quá nhiều nhân công cho nên giảm được chi phí về nguồn nhân lực.
Xây dựng quan hệ lâu dài với khách hàng Thương mại điện tử giúp các bên có thể trao đổi tức thì, liên tục và nhiều lần. Nhiều chủ cửa hàng chọn hình thức quảng cáo qua tin nhắn, tức là khi khách hàng đến mua sản phẩm, chủ shop sẽ đăng kí thông tin cho khách bằng số điện thoại và gửi khuyến mại qua tin nhắn cho khách hàng. Chuyển sang sử dụng thiết bị di động Theo thống kê số lượt truy cập trên hệ thống hơn 33.000 trang web khách hàng của Sapo Web năm 2018, có tới hơn 60% số lượt truy cập vào trang web là từ thiết bị di động, tăng 5% so với năm 2017. Ngoài ra, theo sự ghi nhận của các công ty nghiên cứu thị trường, khoảng 70% lượng thời gian trực tuyến của người tiêu dùng là qua thiết bị di động và cứ hai lần mua sắm trực tuyến thì có một lần đặt qua điện thoại.
Đồng thời, người tiêu dùng vẫn duy trì thói quen xem hàng trên di động, đặt mua hàng trên máy tính vì quá trình thanh toán rõ ràng hơn (có lẻ do màn hình to hơn). Do đó, nếu nền tảng thanh toán trên di động làm tốt hơn nữa trong thời gian tới, số lượng khách hàng chuyển qua mua sắm qua di động có khả năng tăng nhanh so với hiện nay. iPrice cũng cho biết các doanh nghiệp TMĐT tại Việt Nam có tỷ lệ chuyển đổi lượt truy cập các trang web TMĐT thành đơn hàng cao nhất trong khu vực Đông Nam Á với 65%, tiếp đến là Singapore và Indonesia 1. Sử dụng nhiều công nghệ để phát triển Để tăng trải nghiệm người dùng, quảng cáo đúng đối tượng và giao hàng nhanh chóng tiết kiệm thì công nghệ là điều không thể thiếu.
Ví dụ để quảng cáo hiệu quả, các sàn hoặc trang quảng cáo, marketing liên kết sử dụng Big Data và Machine Learning vào để target đối tượng được chính xác hơn. Hoặc sử dụng Robot vào các kho hàng, AI vào việc nên để sản phẩm ở kho nào thì dễ giao hàng tới nhiều người mua hàng nhất. Nguyễn Khắc Hưng Đại Học Công Nghệ Luận văn thạc sĩ Công 10 nghệ thông tin 1. Phát triển theo hướng của mạng xã hội Để tăng trải nghiệm người dùng các trang thương mại điện tử liên tục tung ra các tính năng mới nhằm “cung cấp các tính năng mang tính xã hội cho người dùng như tạo nội dung để tương tác với bạn bè, người mua hàng và người bán hàng”.
Tháng 3 năm 2019 Shopee giới thiệu tính năng Shopee Live và shopee feed, y như những tính năng chính của mạng xã hội Facebook. Thực trạng thương mại điện tử trên thế giới TMĐT là ngành tăng trưởng mạnh nhất trên thế giới. Trong các năm qua thì thị trường thương mại điện tử thế giới không ngừng gia tăng. Và theo dự báo của statista thì giá trị thị trường năm 2019 sẽ đạt mức 3.535 tỷ USD và tiếp tục tăng gần gấp đôi giá trị (với 4.878 tỷ USD) [3] vào năm 2021.
Sales 7000 6542 6000 5692 4927 5000 4206 4000 3535 2982 3000 2382 1845 2000 1336 1548 1000 0 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Hình 1-2: Giá trị thị trường TMĐT liên tục tăng trưởng qua các năm Cùng nhìn vào sự phát triển của hai sàn thương mại điện tử đứng đầu thế giới và đứng đầu châu Á tại thời điểm hiện tại là Amazon và Alibaba. Tình hình thương mại điện tử ở Việt Nam Cùng sự phát triển nhanh chóng của mạng internet và thiết bị di động thông minh, thương mại điện tử ở Việt Nam có sự bứt tốc bùng nổ. Theo Statista, tổng doanh thu của các công ty thương mại điện tử tại Việt Nam đạt 2,26 tỷ USD, tăng gần 30% so với năm 2017. Với kết quả đó, Việt Nam vươn lên top 6 trong 10 thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới.
Trên thị trường này, Việt Nam chỉ Nguyễn Khắc Hưng Đại Học Công Nghệ Luận văn thạc sĩ Công 11 nghệ thông tin xếp sau những “ông lớn” như Trung Quốc, Mỹ, Anh, Nhật Bản và Đức. Tổng lượng người mua hàng trên các sàn thương mại điện tử trong năm 2018 đạt 49,8 triệu người. Dự kiến, con số này tăng lên 51,1 triệu người vào năm 2019 xu hướng mua sắm trên di động ngày càng tăng, chiếm đến 72% số đơn hàng. Theo Sách trắng thương mại điện tử Việt Nam 2019, thương mại điện tử bán lẻ - B2C của Việt Nam đã có mức tăng trưởng cao nhất trong 3 năm trở lại đây, tăng tới 30%.
Mức tăng trưởng của thương mại điện tử Việt Nam trong 2 năm 2016 và 2017 lần lượt là 23% và 24%.07 4 2 0 2015 2016 2017 2018 2019 Hình 1-3: Doanh thu TMĐT B2C Việt Nam năm 2015 – 2019 (tỷ USD) Hạng mục 2015 2016 2017 2018 2019 Ước tính số người tham gia mua sắm trực tuyến 30,3 32,7 33,6 39,9 44,8 (triệu người) Ước tính giá trị mua sắm trực tuyến của một người 160 170 186 202 225 USD) Tỷ trọng doanh thu TMĐT B2C so với tổng mức bán 2,8% 3% 3,6% 4,2% 4,9% lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước Tỷ lệ người dân sử dụng Internet 22 54% 54,2% 58,1% 60% 66% (Nguồn: Sách trắng thương mại điện tử Việt Nam 2019) Hình 1-4: Quy mô thị trường thương mại điện tử B2C Việt Nam năm 2018 Nguyễn Khắc Hưng Đại Học Công Nghệ Luận văn thạc sĩ Công 12 nghệ thông tin CHƯƠNG 2. CÁC NỀN TẢNG HỖ TRỢ THỰC THI TÁC VỤ TỰ ĐỘNG 2. AutoIT Giới thiệu AutoIt là một ngôn ngữ lập trình được ra đời vào tháng 1 năm 1999 bởi Jonathan Bennett. AutoIt có cú pháp tương tự gần như ngôn ngữ BASIC được thiết kế để tự động hóa các GUI (giao diện người dùng) như giả lập phím nhấn, di chuyển chuột, và thực hiện một số thao tác phức tạp khác trên cửa sổ, thao tác với tập tin, thư mục.
AutoIt bước đầu được thiết kế để cấu hình tự động hoá và hàng ngàn máy tính cá nhân. Với dung lượng vô cùng nhỏ gọn, và đồng thời chạy độc lập được trên mọi các phiên bản của Windows mà không cần các chương trình runtime chạy nền. Hiện tại phiên bản mới nhất: 3. Hình 2-1: Nền tảng hỗ trợ tự động GUI AutoIT Điểm mạnh của AUTOIT Dễ dàng tiếp cận dành cho người mới bắt đầu với cú pháp đơn giản.
Mô phỏng sự kiện chuột và keystrokes Tương tác với tất cả các cửa sổ theo tiêu chuẩn kiểm soát và các tiến trình của hệ điều hành. Mã thực thi có thể thực thi độc lập với quá trình biên soạn. Tạo giao diện GUI tương tác với người dùng hỗ trợ COM Nguyễn Khắc Hưng Đại Học Công Nghệ Luận văn thạc sĩ Công 13 nghệ thông tin Tương thích với tất cả phiên bản hệ điều hành của Windows và có hỗ trợ x64 và Unicode. Có thể gọi các hàm giao diện lập trình ứng dụng (API) và các thư viện động (DLL) một cách có định hướng.
Cộng đồng hỗ trợ vô cùng lớn kèm theo tài liệu chi tiết. AutoIt hoàn toàn miễn phí nhưng nhà phát triển có thể quyên góp tiền bạc hoặc đóng góp công sức cho cộng đồng phát triển AutoIt.