Luận văn thạc sĩ hậu phương thanh hóa trong cuộc kháng chiến chống thực dân pháp 1945 1954

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hậu phương thanh hóa trong cuộc kháng chiến chống thực dân pháp 1945 1954, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Nguyễn Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Mậu Hãn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Hậu Phương Thanh Hóa Trong Kháng Chiến Chống Pháp
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Bố cục luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: THANH HÓA GIỮ VỮNG CHÍNH QUYỀN VÀ XÂY DỰNG THÀNH MỘT TỈNH VỮNG MẠNH CỦA HẬU PHƯƠNG KHÁNG CHIẾN (1945 - 1950)
• 1.1. Khái quát về đấu tranh giành và giữ vững chính quyền ở Thanh Hoá (1945 - 1946)
• 1.2. Xây dựng hậu phương và chi viện cho tiền tuyến (1947 - 1950)
• 2. CHƯƠNG 2: THANH HÓA TĂNG CƯỜNG TIỀM LỰC HẬU PHƯƠNG, CHI VIỆN CHO TIỀN TUYẾN (1951 - 1954)
• 2.1. Xây dựng và phát triển tiềm lực của hậu phương
• 2.2. Thanh Hoá chi viện cho tiền tuyến
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT CHUNG
• 3.1. Xây dựng hậu phương vững mạnh và toàn diện
• 3.2. Bảo vệ hậu phương
• 3.3. Xây dựng và phát huy vai trò của hậu phương phải xuất phát từ vị trí của Thanh Hoá và yêu cầu của tiền tuyến, với khẩu hiệu “tất cả cho tiền tuyến”
• 3.4. Huy động sức dân lên hàng đầu, Thanh Hoá phải coi trọng bồi dưỡng dân, xây dựng khối đại đoàn kết, đặt vấn đề dân tộc lên trên
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Hậu phương Thanh Hóa trong kháng chiến chống Pháp

Hậu phương Thanh Hóa đóng vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp từ năm 1945 đến 1954. Tỉnh Thanh Hóa, với vị trí địa lý chiến lược và tiềm năng kinh tế phong phú, đã trở thành một căn cứ vững chắc cho các hoạt động kháng chiến. Đảng bộ và nhân dân Thanh Hóa đã nỗ lực xây dựng một hậu phương mạnh mẽ, cung cấp sức người, sức của cho tiền tuyến. Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hậu phương này.

1.1. Vai trò của Hậu phương trong kháng chiến chống Pháp

Hậu phương không chỉ là nơi cung cấp lương thực, thực phẩm mà còn là nơi tập hợp lực lượng, tổ chức các hoạt động kháng chiến. Thanh Hóa đã trở thành một trong những hậu phương chiến lược, hỗ trợ cho các chiến dịch lớn của quân đội Việt Nam.

1.2. Đặc điểm địa lý và lịch sử của Thanh Hóa

Thanh Hóa có địa hình đa dạng với núi, đồng bằng và biển, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng các căn cứ kháng chiến. Lịch sử đấu tranh của nhân dân Thanh Hóa đã hình thành nên một tinh thần yêu nước mạnh mẽ, góp phần vào sự nghiệp kháng chiến.

II. Những thách thức trong việc xây dựng Hậu phương Thanh Hóa

Trong quá trình xây dựng hậu phương, Thanh Hóa đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Sự tấn công của thực dân Pháp, tình hình kinh tế khó khăn và sự phân hóa trong xã hội đã tạo ra nhiều khó khăn cho việc huy động sức mạnh toàn dân. Tuy nhiên, với sự lãnh đạo kiên quyết của Đảng, Thanh Hóa đã vượt qua những khó khăn này.

2.1. Sự tấn công của thực dân Pháp

Thực dân Pháp đã thực hiện nhiều cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ kháng chiến tại Thanh Hóa, gây ra nhiều thiệt hại cho lực lượng kháng chiến. Tuy nhiên, tinh thần chiến đấu của nhân dân vẫn không bị suy giảm.

2.2. Khó khăn về kinh tế và xã hội

Kinh tế Thanh Hóa trong thời kỳ này gặp nhiều khó khăn do chính sách bóc lột của thực dân. Nhiều người dân phải sống trong cảnh nghèo đói, điều này ảnh hưởng đến khả năng cung cấp lương thực cho tiền tuyến.

III. Phương pháp xây dựng Hậu phương vững mạnh tại Thanh Hóa

Để xây dựng một hậu phương vững mạnh, Thanh Hóa đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc huy động sức dân, tổ chức sản xuất và xây dựng các cơ sở hạ tầng là những biện pháp quan trọng. Đảng bộ đã phát động phong trào toàn dân tham gia kháng chiến, tạo ra một sức mạnh tổng hợp.

3.1. Huy động sức dân và tổ chức sản xuất

Đảng bộ đã kêu gọi nhân dân tham gia sản xuất, tăng cường sản xuất nông nghiệp và công nghiệp nhỏ để cung cấp cho tiền tuyến. Các phong trào như 'Tất cả cho tiền tuyến' đã được phát động mạnh mẽ.

3.2. Xây dựng cơ sở hạ tầng và logistics

Việc xây dựng các tuyến đường giao thông, kho bãi và các cơ sở hậu cần đã giúp cho việc vận chuyển lương thực, vũ khí và trang thiết bị trở nên thuận lợi hơn.

IV. Kết quả và thành tựu của Hậu phương Thanh Hóa

Hậu phương Thanh Hóa đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Sự đóng góp của nhân dân Thanh Hóa đã giúp cho quân đội Việt Nam có đủ sức mạnh để chiến đấu và giành thắng lợi. Các chiến dịch lớn như Điện Biên Phủ đã có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ hậu phương này.

4.1. Đóng góp của Thanh Hóa trong các chiến dịch lớn

Thanh Hóa đã cung cấp một lượng lớn lương thực, thực phẩm và nhân lực cho các chiến dịch lớn của quân đội, góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

4.2. Tinh thần đoàn kết và kháng chiến

Tinh thần đoàn kết của nhân dân Thanh Hóa đã tạo ra một sức mạnh to lớn, giúp cho cuộc kháng chiến diễn ra suôn sẻ và hiệu quả hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Hậu phương Thanh Hóa

Hậu phương Thanh Hóa trong kháng chiến chống Pháp không chỉ là một phần quan trọng trong lịch sử kháng chiến mà còn là bài học quý giá cho các thế hệ sau. Việc xây dựng hậu phương vững mạnh là một trong những yếu tố quyết định đến thắng lợi của cuộc kháng chiến. Tương lai, việc nghiên cứu và phát huy vai trò của hậu phương sẽ tiếp tục được chú trọng.

5.1. Bài học từ Hậu phương Thanh Hóa

Những bài học từ việc xây dựng hậu phương Thanh Hóa có thể áp dụng cho các cuộc kháng chiến và xây dựng đất nước trong tương lai.

5.2. Tương lai của nghiên cứu về Hậu phương

Nghiên cứu về hậu phương sẽ tiếp tục được mở rộng, nhằm làm rõ hơn vai trò của các tỉnh trong cuộc kháng chiến và phát triển kinh tế xã hội hiện nay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) là một trong những giai đoạn lịch sử trọng đại của dân tộc Việt Nam, trong đó hậu phương đóng vai trò quyết định đến thắng lợi chung. Thanh Hóa, với diện tích 11.168 km², dân số đông và vị trí chiến lược đặc biệt, đã trở thành một tỉnh hậu phương vững mạnh của vùng tự do Liên khu IV. Tỉnh có hệ thống giao thông thuận lợi với 6 tuyến quốc lộ, tuyến đường sắt Bắc - Nam dài 92 km, cảng biển Nghi Sơn và hệ thống sông ngòi phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và chi viện cho tiền tuyến.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là tái hiện sinh động, khách quan quá trình xây dựng và bảo vệ hậu phương Thanh Hóa trong cuộc kháng chiến, làm nổi bật vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm cho công cuộc xây dựng hậu phương trong thời kỳ cách mạng tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1945-1954, với nguồn tư liệu phong phú từ các văn kiện Đảng, Hồ Chí Minh toàn tập, tài liệu lưu trữ tại các cơ quan tỉnh Thanh Hóa và các công trình nghiên cứu liên quan.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về đóng góp của Thanh Hóa trong kháng chiến, như việc huy động hàng chục vạn người, sản lượng nông nghiệp tăng lên hàng trăm nghìn tấn lương thực, cũng như phát triển công nghiệp quốc phòng và các hoạt động văn hóa xã hội. Những chỉ số này phản ánh rõ nét vai trò của hậu phương trong việc chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về hậu phương chiến tranh và mô hình xây dựng tiềm lực toàn diện trong kháng chiến. Lý thuyết hậu phương chiến tranh nhấn mạnh vai trò của hậu phương trong việc cung cấp nguồn lực chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa cho tiền tuyến. Mô hình tiềm lực toàn diện tập trung vào các khía cạnh chính trị, kinh tế, quân sự, văn hóa xã hội, tạo nên sức mạnh tổng hợp của hậu phương.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: "hậu phương chiến lược", "chính quyền cách mạng", "tăng gia sản xuất", "đấu tranh chính trị", "cải cách ruộng đất", và "lực lượng vũ trang ba thứ quân". Những khái niệm này giúp phân tích sâu sắc các hoạt động xây dựng và bảo vệ hậu phương Thanh Hóa trong bối cảnh kháng chiến.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh và đối chiếu. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn kiện Đảng, Hồ Chí Minh toàn tập, các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương Đảng, tài liệu lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Hà Nội, Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Thanh Hóa, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa, cùng các công trình nghiên cứu khoa học liên quan.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các tài liệu và tư liệu liên quan đến hoạt động xây dựng và bảo vệ hậu phương Thanh Hóa trong giai đoạn 1945-1954. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các tài liệu có tính đại diện và độ tin cậy cao, đảm bảo tính khách quan và khoa học. Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến 2010, với các bước thu thập, hệ thống hóa, phân tích và tổng hợp dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xây dựng chính quyền cách mạng vững mạnh: Từ 360 đảng viên năm 1946, đến cuối năm 1947, Thanh Hóa đã có hơn 10.000 đảng viên và 82 chi bộ tự động, 12 chi bộ tiến bộ. Hệ thống chính quyền các cấp được củng cố, hợp nhất các ủy ban hành chính và kháng chiến thành Ủy ban Hành chính Kháng chiến (UBHCKC), tạo nền tảng chính trị vững chắc cho hậu phương.

2. Phát triển kinh tế tự cấp, tự túc: Năm 1947, Thanh Hóa thu hoạch 260.000 tấn thóc, 48.800 tấn ngô và 547 tấn bông; năm 1948 có 15 vạn con trâu, hệ thống mương máng được sửa chữa và mở rộng. Công nghiệp quốc phòng phát triển với các xưởng sản xuất vũ khí thô sơ, năm 1949 có 13.000 khung dệt vải và 30 cơ sở sản xuất giấy với sản lượng 172 tấn/năm.

3. Tăng cường lực lượng vũ trang và bảo vệ hậu phương: Đến tháng 7/1950, lực lượng vũ trang và bán vũ trang trong tỉnh có hơn 227.000 chiến sĩ, trong đó dân quân tự vệ chiếm 32%. Thanh Hóa đã xây dựng 60 làng chiến đấu, tổ chức hệ thống giao thông hào liên thôn, liên xã và hầm hào bí mật để bảo vệ hậu phương.

4. Phát triển văn hóa, giáo dục và y tế: Năm 1950, toàn tỉnh có 11.000 lớp học với 267.000 học sinh và 12.000 giáo viên, giảm tỷ lệ mù chữ còn 29%. Ngành y tế xây dựng 25 trạm cấp cứu, 26 trạm cứu thương, đào tạo hàng trăm cán bộ y tế, đáp ứng nhu cầu phòng chữa bệnh cho nhân dân và bộ đội.

Thảo luận kết quả

Việc xây dựng chính quyền cách mạng vững mạnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, quân sự và văn hóa xã hội phát triển đồng bộ. So với các tỉnh trong Liên khu IV, Thanh Hóa có sự phát triển vượt trội về số lượng đảng viên và tổ chức chi bộ, thể hiện sự lãnh đạo hiệu quả của Đảng bộ tỉnh.

Kinh tế tự cấp, tự túc được đẩy mạnh trong bối cảnh phong tỏa và đánh phá của thực dân Pháp, với sản lượng lương thực tăng đều qua các năm, góp phần đảm bảo lương thực cho tiền tuyến. Công nghiệp quốc phòng phát triển phù hợp với điều kiện kháng chiến, tạo nguồn vũ khí thô sơ quan trọng cho lực lượng vũ trang địa phương.

Lực lượng vũ trang đông đảo và tổ chức làng chiến đấu rộng khắp đã giúp Thanh Hóa bảo vệ vững chắc hậu phương, ngăn chặn các cuộc tấn công của địch. Các hoạt động văn hóa, giáo dục và y tế không chỉ nâng cao đời sống tinh thần mà còn góp phần nâng cao sức khỏe, trình độ dân trí, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của hậu phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng đảng viên, sản lượng nông nghiệp qua các năm, số lượng lực lượng vũ trang và tỷ lệ mù chữ giảm dần, giúp minh họa rõ nét sự phát triển toàn diện của hậu phương Thanh Hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường củng cố hệ thống chính quyền và tổ chức Đảng: Đẩy mạnh công tác đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo sự lãnh đạo hiệu quả, góp phần xây dựng hậu phương vững mạnh về chính trị. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Ban Thường vụ Tỉnh ủy, các cấp ủy Đảng.

2. Phát triển kinh tế nông nghiệp và công nghiệp quốc phòng: Khuyến khích áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất, mở rộng diện tích canh tác, phát triển các ngành công nghiệp phục vụ kháng chiến và đời sống nhân dân. Thời gian: 3-5 năm; chủ thể: Sở Nông nghiệp, Sở Công Thương tỉnh.

3. Nâng cao chất lượng giáo dục và y tế: Mở rộng mạng lưới trường học, đào tạo giáo viên, tăng cường phòng chống dịch bệnh, xây dựng hệ thống y tế cơ sở đáp ứng nhu cầu nhân dân. Thời gian: 2-4 năm; chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế.

4. Xây dựng và củng cố lực lượng vũ trang địa phương: Tăng cường huấn luyện, trang bị vũ khí, phát triển các làng chiến đấu, nâng cao tinh thần cảnh giác và khả năng chiến đấu của dân quân tự vệ. Thời gian: liên tục; chủ thể: Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Ban Chỉ huy Quân sự các huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu lịch sử và chính trị: Luận văn cung cấp số liệu và phân tích chi tiết về vai trò hậu phương trong kháng chiến, giúp hiểu sâu sắc về chiến lược và chính sách của Đảng trong giai đoạn 1945-1954.

2. Cán bộ lãnh đạo và quản lý địa phương: Tham khảo để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục và quốc phòng phù hợp với điều kiện địa phương, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng hậu phương vững mạnh.

3. Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành lịch sử, chính trị: Tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu về kháng chiến chống Pháp, vai trò của hậu phương và công tác xây dựng Đảng, chính quyền trong thời kỳ chiến tranh.

4. Các tổ chức, đoàn thể chính trị - xã hội: Hiểu rõ hơn về lịch sử đấu tranh, phát huy truyền thống cách mạng, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia xây dựng và bảo vệ hậu phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Thanh Hóa được chọn làm hậu phương chiến lược trong kháng chiến chống Pháp?
   Thanh Hóa có vị trí địa lý chiến lược với diện tích lớn, dân số đông, hệ thống giao thông thuận lợi và tài nguyên phong phú. Đặc biệt, tỉnh có địa hình đa dạng từ đồng bằng đến miền núi, thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ và chi viện cho tiền tuyến.

2. Vai trò của Đảng bộ Thanh Hóa trong xây dựng hậu phương là gì?
   Đảng bộ Thanh Hóa đã lãnh đạo củng cố chính quyền cách mạng, phát triển kinh tế tự cấp, xây dựng lực lượng vũ trang và phát triển văn hóa xã hội, tạo nên hậu phương vững chắc, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.

3. Kinh tế Thanh Hóa phát triển như thế nào trong giai đoạn 1945-1954?
   Nông nghiệp được mở rộng với sản lượng hàng trăm nghìn tấn lương thực, công nghiệp quốc phòng phát triển với các xưởng sản xuất vũ khí thô sơ, nghề thủ công truyền thống được duy trì và phát triển, góp phần đảm bảo nguồn lực cho kháng chiến.

4. Lực lượng vũ trang địa phương ở Thanh Hóa được tổ chức ra sao?
   Lực lượng vũ trang gồm bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân tự vệ với hơn 227.000 chiến sĩ, xây dựng các làng chiến đấu, hệ thống giao thông hào và hầm hào bí mật, bảo vệ hậu phương trước các cuộc tấn công của địch.

5. Hoạt động văn hóa, giáo dục và y tế có vai trò thế nào trong hậu phương?
   Giáo dục được ưu tiên phát triển với hàng nghìn lớp học và hàng trăm nghìn học sinh, giảm tỷ lệ mù chữ đáng kể. Ngành y tế xây dựng mạng lưới trạm cấp cứu, đào tạo cán bộ y tế, góp phần nâng cao sức khỏe và tinh thần nhân dân, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Kết luận

• Thanh Hóa đã xây dựng được hậu phương chiến lược vững mạnh về chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa xã hội trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954).
• Sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng bộ tỉnh và sự đồng lòng của nhân dân là nhân tố quyết định thành công của công cuộc xây dựng và bảo vệ hậu phương.
• Kinh tế tự cấp, tự túc phát triển mạnh mẽ, lực lượng vũ trang được tổ chức quy mô lớn, văn hóa giáo dục và y tế được nâng cao rõ rệt.
• Những thành tựu này góp phần quan trọng chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến, tạo điều kiện cho thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.
• Đề xuất các giải pháp củng cố chính quyền, phát triển kinh tế, nâng cao giáo dục y tế và tăng cường quốc phòng để tiếp tục phát huy vai trò hậu phương trong thời kỳ cách mạng mới.

Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất khuyến nghị nhằm phát huy truyền thống, xây dựng hậu phương hiện đại, góp phần vào sự nghiệp phát triển bền vững của tỉnh và đất nước. Đề nghị các nhà nghiên cứu, cán bộ lãnh đạo và sinh viên tiếp tục khai thác, phát triển nghiên cứu về vai trò hậu phương trong lịch sử và hiện tại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Thanh Hóa giữ vững chính quyền và xây dựng thành một tỉnh vững mạnh của hậu phương kháng chiến (1945 - 1950) Chương 2: Thanh Hóa tăng cường tiềm lực hậu phương, chi viện cho tiền tuyến (1951 - 1954) Chương 3: Một số nhận xét chung 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 THANH HÓA GIỮ VỮNG CHÍNH QUYỀN VÀ XÂY DỰNG THÀNH MỘT TỈNH VỮNG MẠNH CỦA HẬU PHƢƠNG KHÁNG CHIẾN (1945 - 1950) 1. Khái quát về quá trình đấu tranh giành và giữ vững chính quyền ở Thanh Hóa (1945 - 1946) 1. Vài nét khái quát về Thanh Hoá Trong một bức thư gửi danh sĩ Nguyễn Lộ Trạch, nhà yêu nước Nguyễn Thượng Hiền viết: “Ở phía Tây Nam Hạc thành có hòn núi đẹp, cao tột trời, ngôi nhà của tôi ở tại đó, cây cối rậm rạp có thể làm nơi nghỉ ngơi để xem văn bài …” [57, tr. Hạc thành là tỉnh lỵ Thanh Hoá.

Thanh Hoá là tỉnh thuộc Bắc Trung bộ, có vĩ độ Bắc 19033`- 20030´, kinh độ Đông 1140- 106030´. Phía Bắc giáp 3 tỉnh: Sơn La, Hoà Bình, Ninh Bình với đường ranh giới là 175 km; phía Nam và Tây Nam liền kề tỉnh Nghệ An với đường ranh giới dài hơn 160 km; phía Tây giáp nối liền sông núi với tỉnh Hủa Phăn của nước Lào với đường biên giới dài 192 km; còn phía Đông, mở ra phần giữa của vịnh Bắc Bộ thuộc biển Đông, với bờ biển dài trên 102 km và một thềm lục địa khá rộng. Phần đất liền của Thanh Hoá chạy dài theo hướng Tây Bắc xuống Đông Nam. Theo dư địa chí Thanh Hoá, tổng diện tích tỉnh là 11.168 km2 và một thềm lục địa.

Diện tích Thanh Hoá đứng thứ 4 trong tổng số 61 đơn vị tỉnh trực thuộc Trung ương. Thanh Hoá có hệ thống giao thông thuận lợi, trong đó đường bộ có 6 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài 800 km gồm 1A, quốc lộ 10; đường Hồ Chí Minh, quốc lộ 217 xuyên suốt cùng trung du miền núi và các tuyến đường đến các trục Đông - Tây, nối liền các vùng miền trong tỉnh, đến nước bạn Lào theo đường xuyên ASEAN. Tuyến đường sắt Bắc - Nam chạy 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] qua tỉnh dài 92 km, có nhánh rẽ vào khu công nghiệp Bỉm Sơn, khu công nghiệp Nghi Sơn, cảng Nghi Sơn. Hệ thống sông ngòi phân bố khá đều, giao thông đường thuỷ là tiềm năng để phát triển kinh tế; Thanh Hoá có cảng biển tổng hợp Nghi Sơn, cảng pha sông biển Lễ Môn, Lạch Bạng có thể đi trực tiếp đến các cảng trong nước, các nước trong khu vực và thế giới.

Ngoài ra Thanh Hoá còn có hơn 1.000 km đường sông cho phép thuyền, xà lan đi lại dễ dàng trên các tuyến sông. Ngoài tiềm năng về kinh tế, vùng biển và thềm lục địa còn được đánh giá là có vị trí chiến lược, có nhiều điểm trọng yếu về quốc phòng. Thanh Hoá có đủ các dạng địa hình: từ núi tương đối cao đến đồi trung du, đồng bằng, đồng chiêm trũng (nhiều vùng mặt đất còn thấp hơn mực nước biển), đến bãi bồi, ruộng vùng ven biển, các đảo ven bờ và ngoài khơi. Đồi núi chiếm 3/4 diện tích cả tỉnh, nhiều đồi núi cao từ 1.500 m gắn liền với vùng rừng núi thuộc tỉnh Hủa Phăn (Lào).

Khí hậu Thanh Hoá có tính chất chuyển tiếp giữa Bắc bộ và Trung bộ với kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa. Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 23 - 240C ở vùng đồng bằng-trung du, 200C ở vùng núi. Lượng mưa trung bình từ 1. Số ngày mưa 130 - 150 ngày và mùa mưa thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 trong năm.

Thanh Hoá là vùng đất có từ rất lâu đời của dân tộc Việt, qua các công cụ thô sơ trong những xưởng chế tác đá công cụ ở núi Đọ (Thanh Hoá) cho thấy người tiền sử đã từng sinh sống trên mảnh đất này từ thời đại đồ đá cũ. Mặt khác, Thanh Hoá còn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong cả lĩnh vực quân sự lẫn kinh tế. Do vậy, mảnh đất này là nơi phát sinh nhiều triều đại phong kiến Việt Nam gắn với lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong lịch sử đấu tranh giành và giữ độc lập dân tộc, Thanh Hoá là căn cứ, hậu phương của các cuộc chiến tranh ái quốc chống giặc ngoại xâm oanh liệt, góp phần xứng đáng vào công cuộc dựng nước và giữ nước.

Chính trên quê hương này đã sản sinh ra những người con ưu tú, anh hùng dân tộc: Hai Bà Trưng, Dương Đình Nghệ, Lê Lợi,…. Ở Thanh Hoá, nhân dân từ miền xuôi đến miền ngược đã hăng hái tham gia các cuộc khởi nghĩa như: Ba Đình do Phạm Bành và Đinh Công Tráng lãnh đạo; khởi nghĩa Hùng Lĩnh do Tống Duy Tân và Cao Điểm lãnh đạo…. Trong những cuộc khởi nghĩa đó thì khởi nghĩa Ba Đình được xem là đỉnh cao của phong trào đấu tranh sôi nổi, rộng khắp các huyện đồng bằng, ven biển. Mặc dù bị quân thù dìm trong biển máu, song tinh thần bất khuất, ý chí kiên cường của các sĩ phu yêu nước như Tống Duy Tân, Phạm Bành, Đinh Công Tráng, Cao Điển, Hà Văn Mao, Cầm Bá Thước,… là những tấm gương sáng trong sự nghiệp kháng chiến cứu nước của nhân dân Thanh Hoá vào cuối thế kỷ XIX.

Bài ca tướng lĩnh Cần Vương Thanh Hoá đã phần nào nói lên ý chí chiến đấu của các bậc sĩ phu yêu nước: Sinh thời trọn nghĩa đội trời xanh Đau đớn nào hơn sự chẳng lành Dũng khí vút cao trên Hùng Lĩnh Hồn trung phảng phất trước anh linh Ông đâu sợ pháo quân Tây tặc Ta há tha Tần bọn Pháp lang Đã quyết chung thề không cùng sống Được thua vẫn vững dạ anh hùng Trải qua nhiều thế kỷ xây dựng và đấu tranh, Thanh Hoá đã giữ một vị thế chiến lược trọng yếu, đóng góp to lớn cho sự tồn tại và phát triển của 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dân tộc Việt Nam. Tên gọi tỉnh Thanh Hoá bắt đầu có từ năm Thiệu trị thứ ba, tức là năm 1843. Dưới thời thực dân Pháp thống trị, Thanh Hoá là một tỉnh thuộc xứ Trung Kỳ, có một tỉnh lỵ, 14 phủ, huyện đồng bằng, trung du và 6 châu Thượng du. Về chính trị: Thanh Hoá là một xứ bảo hộ của thực dân Pháp, bộ máy cai trị nhà Nguyễn vẫn được duy trì, nhưng vua không có thực quyền.

Quyền thực sự nằm trong tay viên Khâm sứ, ở cấp tỉnh đứng đầu là viên Công sứ, nhân dân tỉnh Thanh Hoá phải chịu cảnh áp bức của thực dân Pháp. Không những thực dân Pháp tước đoạt mọi quyền tự do dân chủ mà còn chia rẽ tôn giáo làm suy yếu khối đại đoàn kết trong nội bộ nhân dân. Về kinh tế: Nhận thấy Thanh Hoá là một tỉnh đất rộng người đông nên thực dân Pháp đã ra sức vơ vét tài nguyên, bóc lột nhân công… Từ năm 1896 – 1925, chúng đã đầu tư xây dựng hệ thống thuỷ nông sông Chu (gồm 1 đập Bái Thượng, 1 kênh đào chính, 2 kênh đào phụ) với chiều dài là 110 km cùng với hệ thống Chi Giang tiểu câu dài 2.625 km, đảm bảo tưới nước cho 5 vạn ha ruộng đất của các huyện thuộc vùng đồng bằng sông Chu, sông Mã. Mặt khác chúng đã tổ chức lực lượng điều tra thăm dò khoáng sản trên địa bàn toàn tỉnh, độc chiếm và khai thác 35 khu mỏ (kẽm ở Quan Hoá, Crômít ở Cổ Định,….), khai thác các loại gỗ quý hiếm… Mặt khác, người Pháp còn nắm độc quyền về sản xuất rượu và buôn bán rượu, độc quyền về xuất - nhập khẩu, đánh thuế cao các nghề thủ công nghiệp nội địa, chúng đưa hàng hoá nhập ngoại tràn ngập vào thị trường… khiến nền kinh tế của Thanh Hoá nói riêng và Việt Nam nói chung rơi vào tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, sản xuất nông nghiệp tự cấp tự túc là chủ yếu, công thương nghiệp nhỏ lẻ và phụ thuộc vào Pháp.

12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Về văn hoá xã hội: Thực dân Pháp thực hiện chính sách ngu dân, chủ trương xây dựng một nền văn hoá phản động, đồi trụy, tự ty dân tộc để dễ bề cai trị. Sau cách mạng tháng Tám năm 1945, Thanh Hóa chỉ có duy nhất một trường Trung học, một số trường Tiểu học, một nhà thương và một số trạm xá chủ yếu phục vụ bọn thực dân và quan lại phong kiến, hơn 90% dân số Thanh Hoá mù chữ, ốm đau bệnh tật không nơi chữa bệnh, trong khi đó chúng lại khuyến khích nhân dân dùng rượu cồn, thuốc phiện, các tệ nạn xã hội: mê tín, dị đoan, mại dâm, cờ bạc phát triển làm suy thoái nòi giống, kìm hãm đồng bào các dân tộc trong vòng tối tăm lạc hậu. Từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Thanh Hoá là một tỉnh thuộc Liên khu IV cả về hành chính và quân sự. Các phủ, huyện, châu cũ được đổi thành 21 huyện và một thị xã.

Đến năm 1995, bản đồ địa chính tỉnh Thanh Hoá chính thức gồm: 1 thành phố, 2 thị xã và 20 huyện. Từ năm 1999, theo Nghị định số 72/CP của Chính phủ ngày 05/8/1999 về việc điều chỉnh địa giới hành chính, tỉnh Thanh Hoá gồm “27 huyện, thị, thành phố với 630 xã, phường, thị trấn; 5.759 thôn, xóm, làng, bản, phố” [59, tr. Trong đó có 11 huyện miền núi là: Bá Thước, Cẩm Thuỷ, Lang Chánh, Mường Lát, Như Thanh, Như Xuân, Ngọc Lặc, Quan Hoá, Quan Sơn, Thạch Thành, Thường Xuân; 5 huyện ven biển là: Hậu Lộc, Hoằng Hoá, Nga Sơn, Quảng Xương, Tĩnh Gia; 8 huyện đồng bằng trung du là: Đông Sơn, Hà Trung, Nông Cống, Thiệu Hoá, Yên Định, Thọ Xuân, Triệu Sơn, Vĩnh Lộc; thành phố Thanh Hoá và 2 thị xã: Bỉm Sơn và Sầm Sơn. Khái quát về đấu tranh giành và giữ vững chính quyền ở Thanh Hoá (1945 – 1946) Mùa xuân năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đảm nhận sứ mệnh lịch sử lãnh đạo cách mạng Việt Nam đưa đất nước ta bước sang giai đoạn mới.

13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sau một thời gian chuẩn bị về tư tưởng và tổ chức, ngày 29/7/1930, đồng chí Nguyễn Doãn Chấp đã triệu tập 11 đại biểu của các Chi bộ Hàm Hạ (Đông Sơn), Thiệu Hoá, Thọ Xuân tiến hành Hội nghị tại nhà đồng chí Lê Văn Sĩ làng Yên Trường (xã Thọ Lập, huyện Thọ Xuân) quyết định thành lập Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Thanh Hoá, Hội nghị cử ra Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh gồm 3 đồng chí: Lê Thế Long, Vương Xuân Cát, Lê Văn Sĩ. Đồng chí Lê Thế Long được bầu làm Bí thư Tỉnh uỷ Thanh Hoá.