Lêi më ®Çu Tµi s¶n cè ®Þnh lµ mét bé phËn c¬ b¶n t¹o nªn c¬ së vËt chÊt kü thuËt cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. Nã gi÷ mét vai trß ®Æc biÖt quan träng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, n¨ng suÊt lao ®éng vµ vÞ trÝ cña s¶n phÈm trªn thÞ trêng. Vai trß cña tµi s¶n cè ®Þnh vµ tèc ®é t¨ng tµi s¶n cè ®Þnh trong sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ quyÕt ®Þnh yªu cÇu vµ nhiÖm vô ngµy cµng cao cña c«ng t¸c qu¶n lý vµ sö dông tµi s¶n cè ®Þnh. Muèn vËy cÇn tæ chøc tèt c«ng t¸c h¹ch to¸n ®Ó thêng xuyªn theo dâi, n¾m ch¾c t×nh h×nh t¨ng gi¶m tµi s¶n cè ®Þnh vÒ sè lîng vµ gi¸ trÞ, t×nh h×nh sö dông, t×nh h×nh hao mßn vµ khÊu hao TSC§.
ViÖc t¨ng cêng qu¶n lý, sö dông cã hiÖu qu¶ n¨ng lùc s¶n xuÊt hiÖn cã, n©ng cao vµ sö dông tèi ®a c«ng suÊt tèi ®a m¸y mãc thiÕt bÞ lµ biÖn ph¸p quan träng ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, thu håi nhanh vèn ®Çu t ®Ó t¸i s¶n xuÊt, trang bÞ ®æi míi TSC§. Tõ ®ã gãp phÇn thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn, tõng bíc c¶i thiÖn ®êi sèng cña mäi thµnh viªn trong x· héi. Do vËy ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn cïng víi viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt, quy m« trang bÞ TSC§ cho c¸c doanh nghiÖp ®ßi hái mét doanh nghiÖp ph¶i tù n©ng cao vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c qu¶n trÞ, c«ng t¸c kÕ to¸n vµ tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó s¶n phÈm s¶n xuÊt ra cã chç ®øng v÷ng ch¼c trªn thÞ trêng. Lµ mét doanh nghiÖp cïng ho¹t ®éng víi hµng tr¨m ngh×n doanh nghiÖp kh¸c trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, C«ng ty Khai Th¸c C«ng Tr×nh Thuû Lîi Hoµ B×nh còng ®÷ng tríc mét vÊn ®Ò lµ lµm thÕ nµo ®Ó qu¶n lý vµ sö dông cã hiÖu qu¶ n¨ng lùc s¶n xuÊt hiÖn cã.
ChÝnh v× cã 1 vai trß quan träng nh vËy tµi s¶n thêng lµ nh÷ng tµi s¶n cã gi¸ trÞ lín vµ viÖc h¹ch to¸n TSC§ lµ rÊt phøc t¹p. Trªn thùc tÕ viÖc qu¶n lý tµi s¶n cè ®Þnh lµ rÊt khã kh¨n v× ph¶i theo s¸t nh÷ng vÊn ®Ò TSC§ lµ biÕn ®éng nhiÒu mÆt vµ v« cïng phøc t¹p, khã kh¨n lµ lµm thÕ nµo ®Ó qu¶n lý vµ sö dông TSC§ cã hiÖu qu¶ TSC§, thu håi vµo môc ®Ých ®æi míi mét c¸ch cã hiÖu qu¶ vµ lµm thÕ nµo ®Ó ®a lý luËn vµo thùc tÕ võa chÆt chÏ võa phï hîp cã ®iÒu kiÖn cña tõng Doanh nghiÖp. Thêi gian qua cã nhiÒu ý kiÕn ®èng gãp ®- îc ®a ra b×nh luËn, nhiÒu ý kiÕn gi¶i ph¸p ®· ®îc nghiªn cøu vËn dông vµ tá ra cã hiÖu qu¶ nhÊt ®Þnh. Tuy nhiªn kh«ng ph¶i lµ ®· hÕt nh÷ng tån t¹i®ßi hái ph¶i tiÕp tôc t×m ra ph¬ng híng gi¶i quyÕt hoµn thiÖn.
Trªn c¬ së kiÕn thøc cßn h¹n chÕ, cïng víi sù tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa còng nh ®îc sù chØ b¶o tËn t×nh cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n t¹i C«ng ty nªn t«i chän Chuyªn ®Ò” “Tæ chøc h¹ch to¸n kÕ to¸n TSC§ t¹i C«ng Ty Khai Th¸c C«ng Tr×nh Thuû Lîi Hoµ B×nh”. KÕt cÊu ®Ò tµi gåm c¸c phÇn chÝnh sau: PhÇn I : Lý luËn c¬ b¶n vÒ tæ chøc h¹ch to¸n TSC§. PhÇn II : Thùc tr¹ng tæ chøc h¹ch to¸n TSC§ t¹i C«ng ty. PhÇn III: Ph¬ng híng hoµn thiÖn tè chøc h¹ch to¸n TSC§ t¹i C«ng ty.
2 PhÇn I Lý luËn chung vÒ h¹ch to¸n TSC§ ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt I- Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ TSC§. Kh¸i niÖm vÒ TSC§. §Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh doanh nghiÖp cÇn thiÕt ph¶i cã 3 yÕu tè: T liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng. TÊt c¶ c¸c yÕu tè nµy ®Òu quan träng vµ kh«ng thÓ thiÕu ®îc víi mçi doanh nghiÖp.
TSC§ lµ nh÷ng t liÖu lao ®éng lµ mét trong 3 yÕu tè c¬ b¶n cña s¶n xuÊt. Song kh«ng ph¶i t¸t c¶ c¸c t liÖu lao ®éng ®Òu lµ TSC§ mµ TSC§ chØ gåm nh÷ng t liÖu chñ yÕu cã ®ñ tiªu chuÈn vÒ mÆt gi¸ trÞ vµ thêi gian sö dông quy ®Þnh trong chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh hiÖn hµnh. 3 HiÖn nay Nhµ níc quy ®Þnh 2 tiªu chuÈn ®ã lµ: -Gi¸ trÞ tõ 5. -Thêi gian sö dông trªn 1 n¨m.
TSC§ bao gåm: TSC§ h÷u h×nh vµ TSC§ v« h×nh, TSC§ thuª tµi chÝnh. + TSC§ h÷u h×nh lµ nh÷ng t liÖu lao ®éng cã h×nh th¸i vËt chÊt cã ®ñ tiªu chuÈn vÒ gi¸ trÞ vµ thêi gian sö dông theo quy ®Þnh trong chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh hiÖn hµnh cña Nhµ níc. + TSC§ v« h×nh lµ c¸c TSC§ kh«ng cã h×nh th¸i vËt chÊt, thÓ hiÖn mét lîng gi¸ trÞ ®· ®îc ®Çu t, tham gia vµo ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. §Æc ®iÓm cña TSC§.TSC§ tham gia vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt kinh doanh nhng vÉn gi÷ nguyªn h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu gi¸ trÞ cña nã bÞ hao mßn dÇn vµ ®îc chuyÓn dÞch tõng phÇn vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm dÞch vô.
PhÇn gi¸ trÞ nµy ®îc kÕt chuyÓn b»ng c¸ch tÝnh khÊu hao TSC§ theo c¸ch tÝnh kh¸c nhau. T¹o nªn nguån vèn khÊu hao cho doanh nghiÖp. Khi s¶n phÈm tiªu thô ®îc th× hao mßn nµy cña TSC§ sÏ ®îc chuyÓn thµnh vèn tiÒn tÖ. Vèn nµy hµng th¸ng ph¶i tÝch luü l¹i thµnh mét nguån vèn ®ã lµ nguån vèn XDCB ®Ó t¸i s¶n xuÊt l¹i TSC§ khi cÇn thiÕt.
TSC§ lµ c¬ së vËt chÊt chñ yÕu, lµ ®iÒu kiÖn quan träng t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng vµ gióp cho doanh nghiÖp hoµn thµnh kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh. §Æc biÖt trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng hiÖn nay vai trß cña TSC§ 4 ngµy cµng trë nªn quan träng trong sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ. Ngoµi ra TSC§ ph¶i lµ s¶n phÈm cña lao ®éng tøc lµ võa cã gi¸ trÞ, võa cã gi¸ trÞ sö dông. Nãi c¸ch kh¸c nã ph¶i lµ hµng ho¸ nh vËy nã ph¶i ®îc mua b¸n, chuyÓn nhîng, trao ®æi víi nhau trªn thÞ trêng trao ®æi s¶n xuÊt.Yªu cÇu cña viÖc qu¶n lý TSC§.
TSC§ ph¶i ®îc qu¶n lý chÆt chÏ vÒ nguyªn gi¸ vÒ gi¸ trÞ cßn l¹i vÒ gi¸ trÞ hao mßn, vÒ t×nh h×nh söa ch÷a b¶o dìng, t×nh h×nh thu håi vèn khÊu hao, vÒ thanh lý, vÒ nguån h×nh thµnh TSC§.Nãi c¸ch kh¸c ph¶i qu¶n lý TSC§ nh lµ mét yÕu tè t liÖu s¶n xuÊt c¬ b¶n, bé phËn c¬ b¶n nhÊt cña vèn kinh doanh. §¶m b¶o b¶o toµn vèn sau mçi niªn ®é kÕ to¸n, kÎ c¶ vèn do ng©n s¸ch cÊp vµ vèn do doanh nghiÖp tù bæ sung. Ph¶i thÓ hiÖn vµ ph¶n ¸nh ®îc phÇn TSC§ ®· dïng vµ tiªu hao víi t c¸ch lµ mét kho¶n chi phÝ vËt chÊt trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Qu¶n lý ®Ó b¶o vÖ tµi s¶n cña doanh nghiÖp, ®Ó b¶o toµn sö dông TSC§ cã hiÖu qu¶, ®óng môc ®Ých, ®Ó tµi s¶n kh«ng chØ tån t¹i mµ “sèng cã Ých” cho doanh nghiÖp, ®ång thêi qu¶n lý cßn ph¶i b¶o ®¶m kh¶ n¨ng t¸i s¶n xuÊt TSC§ vµ cã kÕ ho¹ch ®Çu t míi.
Ph©n lo¹i TSC§. TSC§ cã nhiÒu lo¹i, cã nhiÒu thø, cã ®Æc ®iÓm vµ yªu cÇu qu¶n lý kh¸c nhau. §Ó thuËn tiÖn cho c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n TSC§, cÇn thiÕt ph¶i ph©n lo¹i TSC§. Ph©n lo¹i TSC§ lµ s¾p xªpts thµnh tõng lo¹i tõng nhãm theo nh÷ng ®Æc trng nhÊt 5 ®Þnh nh theo h×nh th¸i biÓu hiÖn, theo nguån h×nh thµnh, theo c«ng dông vµ t×nh h×nh sö dông.
Ph©n lo¹i theo h×nh th¸i biÓu hiÖn: TSC§ ®îc ph©n thµnh TSC§ h÷u h×nh vµ TSC§ v« h×nh. *TSC§ h÷u h×nh lµ nh÷ng TSC§ cã h×nh th¸i vËt chÊt cô thÓ gåm cã: - Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc: bao gåm c¸c c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n nh: nhµ cöa, vËt kiÕn tróc hµng rµo, bÓ th¸p níc c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng nh ®êng x¸, cÇu cèng, ®- êng s¾t, cÇu tÇu.phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. - M¸y mãc thiÕt bÞ; bao gåm c¸c lo¹i m¸y mãc thiÕt bÞ dïng trong s¶n xuÊt kinh doanh nh: M¸y mãc chuyªn dïng, m¸y mãc thiÕt bÞ c«ng t¸c, d©y truyÒn c«ng nghÖ vµ nh÷ng m¸y mãc ®¬n lÎ. - ThiÕt bÞ ph¬ng tiÖn vËn t¶i truyÒn dÉn: lµ c¸c ph- ¬ng tiÖn dïng ®Ó vËn chuyÓn nh c¸c lo¹i ®Çu m¸y, ®êng èng vµ ph¬ng tiÖn kh¸c («t«, m¸y kÐo, xe goßng, xe t¶i, èng dÉn,.
- ThiÕt bÞ, dông cô dïng cho qu¶n lý: gåm c¸c thiÕt bÞ dông cô phôc vô cho qu¶n lý nh ®o lêng , m¸y tÝnh, m¸y ®iÒu hoµ,. - C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm: gåm c¸c lo¹i c©y l©u n¨m (cµ phª, chÌ, cao su, .), sóc vËt lµm viÖc (voi, bß, ngùa cµy kÐo.) vµ sóc vËt nu«i ®Ó lÊy s¶n phÈm (bß s÷a, sóc vËt sinh s¶n,. 6 - TSC§ h÷u h×nh kh¸c: bao gåm nh÷ng TSC§ mµ cha ®îc quy ®Þnh ph¶n ¸nh vµo c¸c lo¹i trªn (t¸c phÈm nghÖ thuËt, s¸ch chuyªn m«n kü thuËt.) C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho ngêi qu¶n lý vµ sö dông hiÓu râ tÝnh n¨ng t¸c dông vÒ mÆt kü thuËt cña tõng lo¹i TSC§. Tõ ®ã ®Ò ra biÖn ph¸p sö dông cã hiÖu qu¶.
* TSC§ v« h×nh lµ c¸c TSC§ kh«ng cã h×nh th¸i vËt chÊt nhng cã gi¸ trÞ kinh tÕ lín gåm cã: - QuyÒn sö dông ®Êt: bao gåm toµn bé chi phÝ mµ doanh nghiÖp bá ra liªn quan ®Õn viÖc giµnh quyÒn sö dông ®Êt ®ai, mÆt níc. trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. - Chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp: Bao gåm c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc thµnh lËp, chuÈn bÞ s¶n xuÊt, chi phÝ khai hoang nh chi cho c«ng t¸c nghiªn cøu th¨m dß, lËp dù ¸n ®Çu t, chi phÝ vÒ huy ®éng vèn ban ®Çu, chi phÝ ®i l¹i, héi häp, qu¶ng c¸o, khai tr¬ng. - B»ng ph¸t minh s¸ng chÕ: lµ c¸c chi phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i bá ra ®Ó mua l¹i c¸c b¶n quyÒn t¸c gi¶, b»ng s¸ng chÕ, hoÆc tr¶ cho c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu, s¶n xuÊt thö ®îc Nhµ níc cÊp b»ng ph¸t minh s¸ng chÕ.
- Chi phÝ nghiªn cøu, ph¸t triÓn: lµ c¸c chi phÝ cho viÖc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn doanh nghiÖp do ®¬n vÞ tù thùc hiÖn hoÆc thuª ngoµi. - Lîi thÕ th¬ng m¹i: lµ c¸c kho¶n chi phÝ vÒ lîi thÕ th- ¬ng m¹i do doanh nghiÖp ph¶i tr¶ thªm ngoµi gi¸ trÞ thùc tÕ cña c¸c TSC§ h÷u h×nh bëi sù thuËn lîi cña vÞ trÝ th¬ng m¹i, sù tÝn nhiÖm ®èi víi b¹n hµng, danh tiÕng cña doanh nghiÖp. 7 - TSC§ v« h×nh kh¸c: bao gåm nh÷ng lo¹i TSC§ v« h×nh kh¸c cha quy ®Þnh ph¶n ¸nh ë trªn nh: quyÒn ®Æc nhîng, quyÒn thuª nhµ, b¶n quyÒn t¸c gi¶, quyÒn sö dông hîp ®ång, ®éc quyÒn nh·n hiÖu vµ tªn hiÖu. C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp chóng ta biÕt ®îc c¬ cÊu TSC§ mµ chóng ta sö dông tµi s¶n cÊp I, cÊp II cho phï hîp.