SỞ LAO ĐỘNG TB&XH TỈNH HÀ NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN CNC CƠ BẢN NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số 234/QĐ-CĐN ngày 05 tháng 8 năm 2020 của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam Hà Nam, năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung quốc gia các nghề đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 23: Tiện CNC cơ bản là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ chế tạo máy trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nam, ngày tháng năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Nguyễn Văn Tuyên 2. Các Giáo viên khoa Cơ Khí 2 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.
2 BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÁY TIỆN CNC. Quá trình phát triển của máy tiện CNC. Cấu tạo chung của máy tiện CNC. Các bộ phận chính của máy.
Đặc tính kỹ thuật của máy CNC. Lắp đặt, bảo quản, bảo dưỡng máy tiện CNC. 16 BÀI 2: LẬP TRÌNH TIỆN CNC. Cài đặt các thông số cơ bản cho phần mềm điều khiển tiện CNC.
Cấu trúc chương trình tiện CNC. Lệnh, câu lệnh tiện CNC. Chế độ cắt khi tiện CNC. Giới thiệu các lệnh hỗ trợ tiện CNC.
Giới thiệu các lệnh cắt gọt cơ bản tiện CNC. Giới thiệu các lệnh chu trình tiện CNC. Mô phỏng chương trình. Xuất, nhập chương trình NC.
46 BÀI 3: VẬN HÀNH MÁY TIỆN CNC. Thao tác di chuyển máy về chuẩn máy. Thao tác cho trục chính quay. Thao tác di chuyển các trục X, Z…ở các chế độ điều khiển bằng tay.
Cài đặt thông số dao. Cài đặt thông số phôi. Nhập chương trình. Mô phỏng và chạy thử.
Vệ sinh công nghiệp. 54 BÀI 4: GIA CÔNG TIỆN CNC. Tiện mặt đầu. Tiện trụ ngắn, bậc, cong, côn, ngoài, trụ dài.
Tiện lỗ, lỗ bậc, cong, côn trong. Tiện rãnh, cắt đứt. Tiện ren ngoài. Tiện ren côn.
65 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 67 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên môn đun: Tiện CNC cơ bản Mã mô đun: MĐ23 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Trước khi học mô đun này học sinh phải hoàn thành: MH07 - MH13; MĐ14; MĐ16, MĐ17, MĐ12. - Tính chất: + Đây là mô đun đầu tiên học sinh nâng cao kỹ năng nghề. + Là mô đun chuyên môn nghề thuộc mô đun đào tạo nghề bắt buộc.
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Trong thời đại công nghiệp 4.0 chuyển dần từ gia công truyền thống sang gia công bằng máy tự động. Mô đun này có vai trò quan trọng trong việc hình thành kỹ năng vận hành máy tiên tiến trên nền tảng các máy truyền thống. Người học được trực tiếp thao tác gia công trên máy tiện CNC. Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: + So sánh điểm giống nhau và khác nhau giữa máy tiện vạn năng và máy tiện CNC + Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục khi tiện trên máy tiện CNC.
- Về kỹ năng: + Lập được chương trình tiện CNC trên phần mềm điều khiển. + Cài đặt được chính xác thông số phôi, dao. + Vận hành thành thạo máy tiện CNC để tiện trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu, tiện côn, cắt rãnh, cắt đứt, khoan lỗ, tiện lỗ, khoét lỗ, tiện trụ dài, tiện ren đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-6, độ nhám cấp 7-10, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. + Sửa và bổ sung các lệnh cho phù hợp với phần mềm điều khiển từ chương NC xuất bằng phần mềm CAD/CAM.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có khả năng làm việc độc lập, làm việc theo nhóm, sáng tạo ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc trong điều kiện làm việc thay đổi; Có ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp. + Hướng dẫn, giám sát những người có trình độ thấp hơn thực hiện công việc đã định sẵn theo sự phân công; + Đánh giá hoạt động của cá nhân và kết quả thực hiện của nhóm; 5 + Quản lý, kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện công việc của cá nhân, tổ, nhóm. Nội dung của mô đun: 6 BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÁY TIỆN CNC Mã bài: 23.01 Giới thiệu Máy tiện nói chung và máy tiện CNC nói riêng là máy công cụ được sử dụng rộng rãi nhất. Bài học này giới thiệu cho người học cấu tạo của máy tiện cnc, khả năng công nghệ và ứng dụng tiện cnc ở nước ta hiện nay.
Mục tiêu Sau khi học xong bài này người học có khả năng: - Kiến thức: + Trình bày được cấu tạo chung của máy và các bộ phận chính của máy tiện CNC + So sánh điểm giống nhau và khác nhau giữa máy tiện vạn năng vá máy tiện CNC + Nêu được đặc tính kỹ thuật của máy CNC. - Kỹ năng: Lắp đặt, bảo quản, bảo dưỡng được máy tiện CNC - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Học tập nghiêm túc; có ý thức kỷ luật; làm việc độc lập, làm việc theo nhóm; hướng dẫn, giám sát những người có trình độ thấp hơn thực hiện công việc đánh giá được kết quả thực hiện của bản thân và các thành viên trong nhóm. Nội dung chính 1. Quá trình phát triển của máy tiện CNC Máy CNC là gì? - NC = Numerical Control - CNC = Computer Numerical Control - Các hoạt động được điều khiển bằng cách nhập trực tiếp dữ liệu số - Một dạng tự động hoá lập trình vạn năng - Máy công cụ được điều khiển bằng hàng loạt các lệnh được mã hoá Điều khiển số (Numerical Control) ra đời với mục đích điều khiển các quá trình công nghệ gia công cắt gọt trên các máy công cụ.
Về thực chất, đây là một quá trình tự động điều khiển các hoạt động của máy (như các máy cắt kim loại, robot, băng tải vận chuyển phôi liệu hoặc chi tiết gia công, các kho quản lý phôi và các sản phẩm.) trên cơ sở các dữ liệu được cung cấp là ở dạng mã số nhị nguyên bao gồm các chữ số, số thập phân, các chữ cái và một số ký tự đặc biệt tạo nên một chương trình làm việc của thiết bị hay hệ thống. 7 Lịch sử phát triển của NC bắt nguồn từ các mục đích về quân sự và hàng không vũ trụ khi mà yêu cầu các chỉ tiêu về chất lượng của các máy bay, tên lửa, xe tăng. là cao nhất (có độ chính xác và độ tin cậy cao nhất, có độ bền và tính hiệu quả khi sử dụng cao. Ngày nay, lịch sử phát triển NC đã trải qua các quá trình phát triển không ngừng cùng với sự phát triển trong lĩnh vực vi xử lý từ 4 bit, 8bit.cho đến nay đã đạt đến 32 bit và cho phép thế hệ sau cao hơn thế hệ trước và mạnh hơn về khả năng lưu trữ và xử lý.
Từ các máy CNC riêng lẻ (CNC Machines – Tools) cho đến sự phát triển cao hơn là các trung tâm gia công CNC (CNC Engineering – Centre) có các ổ chứa dao lên tới hàng trăm và có thể thực hiện nhiều nguyên công đồng thời hoặc tuần tự trên cùng một vị trí gá đặt. Cùng với sự phát triển của công nghệ truyền số liệu, các mạng cục bộ và liên thông phát triển rất nhanh đã tạo điều kiện cho các nhà công nghiệp ứng dụng để kết nối sự hoạt động của nhiều máy CNC dưới sự quản lý của một máy tính trung tâm DNC (Directe Numerical Control) với mục đích khai thác một cách có hiệu quả nhất như bố trí và sắp xếp các công việc trên từng máy, tổ chức sản xuất và quản lý chất lượng sản phẩm. Hiện nay, lĩnh vực sản xuất tự động trong chế tạo cơ khí đã phát triển và đạt đến trình độ rất cao như các phân xưởng tự động sản xuất linh hoạt và tổ hợp CIM (Computer Integrated Manufacturing) với việc trang bị thêm các robot cấp phôi liệu và vận chuyển, các hệ thống đo lường và quản lý chất lượng tiến tiến, các kiểu nhà kho hiện đại được đưa vào áp dụng đã mang lại hiệu quả kinh tế rất đáng kể. Cấu tạo chung của máy tiện CNC Máy tiện NC có đặc điểm cấu tạo tương tự như máy tiện thông thường.
Đối với tiện thông thường khi gia công cắt gọt chi tiết người điều khiển phải theo dõi vị trí dao cắt, thao tác kịp thời chế tạo ra những chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật. Độ chính xác, năng suất phụ thuộc vào trình độ tay nghề người điều khiển. Máy CNC hoạt động theo một chương trình đã được lập trình theo một quy tắc chặt chẽ phù hợp với quy trình công nghệ được soạn thảo và cài đặt phần mềm trong máy. Kết quả làm việc của máy CNC không phụ thuộc vào tay nghề của người điều khiển.
Lúc này người điều khiển máy chủ yếu đóng vai trò theo dõi và kiểm tra các chức năng hoạt động của máy.