1 BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ GIÁO TRÌNH Môn học: Thực tập nguội cơ bản NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: MĐ 19 LỜI GIỚI THIỆU Trong nghề công nghệ ô tô để thực hiện được các công việc sửa chữa xe ngoài những kiến thức về lý thuyết cũng như tay nghề được đào tạo thông qua các mô đun chuyên môn, thì người thợ sửa chữa cần phải thực hiện được các công việc gia công đơn giản để phục vụ cho công việc sửa chữa. Như khoan, cắt, giũa, mài.
Chính vì lý do đó để trang bị cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức và kỹ năng cơ bản về lý thuyết cũng như thực hành môn nguội. Nên giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm sáu bài: Bài 1. Nội qui xưởng thực tập - Tổ chức nơi làm việc và kỹ thuật an toàn lao động Bài 2. Lấy dấu và kỹ thuật vạch dấu Bài 3.
Giũa kim loại Bài 4. Cưa kim loại bằng cưa tay Bài 5. Khoan lỗ Bài 6. Cắt ren Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình Tổng cục Dạy nghề, sắp xếp logic nhằm hướng dẫn cho người học những thao tác cơ bản khi thực hành nguội.
Cũng như những chú ý quan trong trong bảo quản sử dụng và làm việc với các thiết bị được sử dụng để gia công. Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng. Tài liệu tham khảo - Giáo trình Kỹ thuật nguội, Phí Trọng Hảo- Nguyễn Thanh Mai, NXB Giáo dục, 2007. - Thực hành kỹ thuật hàn – Gò, Trần Văn Niên, Trần Thế San, NXB Đà Nẵng năm 2001.
Xin chân trọng cảm ơn Tổng cục Dạy nghề, khoa Động lực trường Cao đẳng nghề Cơ khí Nông nghiệp cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này. 3 Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thàng cảm ơn ! Hà Nội, ngày…. năm 2012 Nhóm biên soạn 4 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG 1.
Lời giới thiệu 1 2. Nội qui xưởng thực tập - Tổ chức nơi làm việc và kỹ 6 thuật an toàn lao động 4. Lấy dấu và kỹ thuật vạch dấu 15 5. Giũa kim loại 25 6.
Cưa kim loại bằng cưa tay 37 7. Cắt ren 57 5 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN THỰC HÀNH NGUỘI CƠ BẢN Mã số mô đun: MĐ - 19 Thời gian mô đun: 90 giờ; (Lý thuyết: 0 giờ; Thực hành: 90 giờ) I. Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 07, MH 08, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MH 13, MH 14, MH 15, MH 16, MĐ 17, MĐ 18. - Tính chất: Các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở bắt buộc.
Mục tiêu của mô đun: + Trình bày được các nội quy trong phân xưởng nguội, các biện pháp an toàn trong thực tập sản xuất. + Vạch dấu được các mặt phẳng và vạch dấu không gian, đúng trình tự. + Phân loại được các loại giũa, sử dụng trong nghề nguội và giũa được phôi theo bài tập ứng dụng đúng yêu cầu kỹ thuật. + Mô tả được cấu tạo dụng cụ cưa thông dụng và công nghệ cưa kim loại.
+ Khoan được lỗ trên phôi đúng trình tự và đảm bảo yêu cầu kỹ thuật + Ta rô được ren trong, ren ngoài. Đúng tình tự,bảo đảm yêu cầu kỹ thuật. + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên III. Nội dung chính của /mô đun 6 BÀI 1: NỘI QUY PHÂN XƯỞNG THỰC TẬP - TỔ CHỨC NƠI LÀM VIỆC VÀ KỸ THUẬT AN TOÀN LAO ĐỘNG Nội quy phân xưởng thực tập- tổ chức nơi làm việc và kỹ Mã bài: MĐ 18- 01 thuật an toàn lao động.
Mục tiêu của bài: Sau khi học xong bài này người học có khả năng: - Trình bày được các nội quy trong phân xưởng nguội, các biện pháp an toàn trong thực tập sản xuất. - Thực hiện đúng nội quy, quy định tại xưởng - An toàn lao động - Vệ sinh công nghiệp Nội dung: 1.1 NỘI QUY XƯỞNG THỰC TẬP 1.1 Khái niệm Nguội là nguyên công gia công kim loại nhờ sử dụng những dụng cụ đơn giản để tạo nên hình dáng, kích thước chi tiết theo yêu cầu Trong công việc nguội, ngoài một số việc được cơ khí hoá (dùng máy để gia công), còn hầu hết được sử dụng bảng tay, chất lượng gia công phụ thuộc vào tay nghề của công nhân. Nguội có ưu điểm là có thể gia công được bề mặt chi tiết mà bề mặt đó khó gia công trên máy công cụ nhờ sử dụng các dụng cụ đơn giản, dê chế tạo, có thể đạt được chất lượng gia công, ví dụ: sửa nguội khi lắp ráp. Công việc nguội rất đa dạng.
Tùy thuộc vào yêu cầu cụ thể của chi tiết gia công.2 Nội qui xưởng thực tập Để đảm bảo an toàn tuyệt đối về thiết bị, dụng cụ và tính mạng con người. Khi thực tập sản xuất tại phân xưởng nguội mỗi cán bộ giáo viên, công nhân viên và toàn thể học sinh, sinh viên phải nghiêm chỉnh chấp hành những điều sau đây: Điều 1: Học sinh phải đến xưởng trước giờ làm việc từ 10 ÷15 phút, tập hợp ngoài phân xưởng, toàn bộ lớp kiểm tra quân số, trang bị bảo hộ lao động để báo cáo với giáo viên phụ trách biết rồi mới được vào xưởng. Điều 2: Vào xưởng thực tập phải gọn gàng, sử dụng quần, áo, giày, mũ, bảo hộ lao động hợp lý. Nghiêm cấm không được đi chân đất, dép lê hoặc mặc quấn áo không phù hợp trong lao động.
Nếu học sinh nào không chấp hành đúng qui định, nội quy bảo hộ lao động thì giáo viên phụ trách được quyền đình chỉ thực tập của học sinh đó coi như nghỉ học không có lý do. Điều 3: Trước khi làm việc nếu thấy có việc gì khả nghi về thiết bị, dụng cụ không an toàn hoặc mất mát hư hỏng thì phải báo cáo với giáo viên phụ trách biết để xử lý kịp thời. 7 Điều 4: Học sinh phải thực hiện nghiêm chỉnh qui trình quy phạm kỹ thuật, không được tự tiện thay đổi dụng cụ, thao tác. Nếu có sáng kiến cải tiến phải thông qua giáo viên phụ trách xét, nếu được nhất trí mới được thực hiện.
Điều 5: Trong khi làm việc dụng cụ phải sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, không đi lại lộn xộn, không đùa nghịch ồn ào, không tự động thay đổi vị trí làm việc, nếu đi ra ngoài hoặc cần đi sang phân xưởng khác phải xin phép giáo viên phụ trách và báo cáo cho cán sự lớp biết. Điều 6: Tuyệt đối không được làm đồ tư trong giờ thực tập. Không được đánh tráo bài tập của bạn làm bài tập của mình, phải có ý thức tiết kiệm nguyên nhiên vật liệu. Điều 7: Tuyệt đối không được tự động mở máy, không được sờ mó hoặc đùa nghịch ở cầu dao điện, hoặc máy đang hoạt động.
Điều 8: Thiết bị, dụng cụ và nguyên liệu được cấp phát phải bảo quản giữ gìn cẩn thận, nếu để hơ hỏng mất mát phải bồi thường. Điều 9: Khi có học sinh các nghề khác hoặc người lạ mặt vào phân xưởng đang thực tập mà không có lý do, giấy tờ và ý kiến của giáo viên phụ trách thì không được vào xưởng. Điều 10: Hết giờ làm việc phải cất đặt dụng cụ vào chỗ qui định bảo đảm phân xưởng gọn gàng, sạch sẽ, tập trung lớp giáo viên nhận xét rồi mới ra về.2 TỔ CHỨC LAO ĐỘNG CHỖ LÀM VIỆC NGUỘI Để bảo đảm chất lượng gia công khi thực hành nguội cần chú ý tổ chức chỗ làm việc hợp lý khi thực hành nguội. Tổ chức chỗ làm việc là bố trí các trang thiết bị, dụng cụ, chi tiết sao cho thao tác khi làm việc được thuận tiện, tốn ít sức áp dụng được các phương pháp tổ chức lao động tiên tiến, cơ khí hoá quá trình lao động, bảo đảm chất lượng sản phẩm và năng suất lao động cao.
Khi tổ chức cho làm việc cần chú ý các yêu cầu sau: 1. Tại các chỗ làm việc chỉ bố trí các vật dụng cần thiết, xếp đặt chúng theo thứ tự nhất định để thực hiện công việc được giao một cách hợp lý nhất. Dụng cụ, chi tiết gia công, các trang bị khác cần bố trí cho phù hợp với thao tác khi làm việc, những vật dụng thường xuyên sử dụng khi thao tác cần đặt ở vị trí gần, dễ lấy (hình l. Ví dụ: búa để bên phía tay phải, đục để phía bên trái.
Dụng cụ dùng bằng hai tay cần để gần người thợ phía trước mắt để dễ lấy khi thao tác. Dụng cụ đồ gá các chi tiết gia công khi bố trí trong các ngăn hộp cần theo nguyên tắc: vật nhỏ hay dùng nên để ở bên trên vật lớn, vật nặng ít đùng để ở phía dưới. Những dụng cụ chính xác, dụng cụ đo nên bảo quản trong các hộp gỗ, bao bì riêng. Sau khi kết thúc công việc: dụng cụ được làm sạch, để đúng chỗ quy định, riêng dụng cụ đo cần bôi lên một lớp dầu mỏng để bảo quản.1 Bàn nguội Chỗ làm việc của người thợ nguội thông thường là bàn nguội.
Bàn nguội có chiều cao 800-900 mm, chiều rộng 700-800 mm, chiều dài 1200-1500 mm. Tuỳ theo yêu cầu công việc, trên bàn nguội có thể bố trí một chỗ làm việc cho một người thợ hoặc nhiều cho làm việc cho nhiều người thợ. Khi bố trí trên bàn nguội có nhiều chỗ làm việc cần chú ý Hình 1. Bố trí bàn nguội.
sao cho công việc ở các chỗ làm việc đó không ảnh hưởng đến chất lượng công việc của nhau. Ví dụ: không bố trí lên cùng bàn nguội vừa cho các công việc yêu cầu chính xác (lấy dấu, cạo…) vừa cho các công việc (đục.) có thể ảnh hưởng đến công việc chính xác kể trên. Khi chọn chiều cao êtô (bàn kẹp) cần chú ý sao cho phù hợp. Chọn chiều cao Ê tô.
Khoảng cách từ mặt làm việc của êtô tới cằm người thợ bằng một tầm chống tay (hình l. Để phù hợp với tầm vóc 9 người thợ có thể bố trí bục công tác.