ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẮC NINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP BẮC NINH GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: MĐ 29 - BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ NGÀNH: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 433a/QĐ-CĐCN ngày 12 tháng 10 năm 2022 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh) Bắc Ninh, năm 2022 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô ở nước ta khá nhanh. Nhiều hệ thống kết cấu hiện đại đã trang bị trên ô tô nhằm thỏa mãn càng nhiều nhu cầu giao thông vận tải.
Tuy vậy chúng ta cũng gặp không ít những khó khăn trong khai thác sử dụng làm quen với các hệ thống đó. Ngày nay một số kết cấu đơn giản đã được thay thế bằng các kết cấu hiện đại, phức tạp. Nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và cung cấp giáo trình, tài liệu học tập của nghề Công nghệ ô tô đáp ứng chương trình khung của Tổng cục giáo dục nghề nghiệp - Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Khoa Công nghệ Ô tô - Trường Cao đẳng công nghiệp Bắc Ninh đã thực hiện biên soạn Giáo trình Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phun xăng điện tử. Nội dung của giáo trình được biên soạn gồm các bài: Bài 1.
Tổng quan về hệ thống phun xăng điện tử Bài 2: Bảo dưỡng và sửa chữa môđun điều khiển điện tử (ECU) và các bộ cảm biến Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa bơm xăng điều khiển điện tử Bài 4: Bảo dưỡng và sửa chữa vòi phun xăng điều khiển điện tử Bài 5: Bảo dưỡng và sửa chữa bộ điều áp Giáo trình được biên soạn cho đối tượng là học viên hệ cao đẳng và liên thông ngành Công nghệ ô tô. Ngoài ra có thể là tài liệu tham khảo cho học viên các ngành nghề khác có liên quan. Mặc dù đội ngũ biên soạn đã cố gắng nhưng không tránh khỏi những sai sót. Rất mong nhận được mọi ý kiến đóng góp chia sẻ để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp, các đơn vị liên kết, các tác giả và các nhà xuất bản sách tham khảo đã giúp đỡ chúng tôi hoàn thành giáo trình này. Bắc Ninh, ngày……tháng……năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ biên 2. Võ Văn Hùng – Thành viên 3.
Lê Đức Tùng – Thành viên 2 MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ. Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phun xăng điện tử. Quy trình tháo lắp hệ thống phun xăng điện tử.
Tháo, lắp và nhận dạng các chi tiết của hệ thống. BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA BỘ ĐIỀU KHIỂN TRUNG TÂM (ECU) VÀ CÁC BỘ CẢM BIẾN. Mô đun điều khiển điện tử. Nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý làm việc của các bộ cảm biến.
Bộ cảm biến lượng ôxy trong khí xả. Bộ cảm biến nhiệt độ động cơ. Bộ cảm biến nhiệt độ không khí nạp. Bộ cảm biến số vòng quay và ĐCT của động cơ.
Bộ cảm biến tiếng gõ trong xy lanh động cơ. Bộ cảm biến áp suất của không khí nạp. Bộ cảm biến độ mở bướm ga. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng của mô đun điều khiển điện tử và các bộ cảm biến.
Kiểm tra, bảo dưỡng mô đun điều khiển điện tử và các bộ cảm biến. BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA BƠM XĂNG ĐIỀU KHIỂN ĐIỆN TỬ. Nhiệm vụ, cấu tạo và nguyên lý làm việc của bơm xăng điều khiển điện tử. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng bơm xăng điều khiển điện tử.
Kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa bơm xăng điều khiển điện tử. BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA VÒI PHUN XĂNG ĐIỀU KHIỂN ĐIỆN TỬ. Nhiệm vụ, phân loại cấu tạo và nguyên lý làm việc vòi phun xăng điều khiển điện tử. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng vòi phun xăng điều khiển điện tử.
Kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa vòi phun xăng điều khiển điện tử. BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA BỘ ĐIỀU ÁP. Nhiệm vụ, cấu tạo và nguyên lý làm việc bộ điều áp. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng bộ điều áp.
Kiểm tra, bảo dưỡng bộ điều áp. 91 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ Mã mô đun: MĐ 29 Thời gian thực hiện mô đun: 60 giờ (Lý thuyết: 22 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 36 giờ; Kiểm tra: 02 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 18, MĐ 19, MĐ 20,……, MĐ 23, MĐ 24, MĐ 25, MĐ 26, MĐ 27, MĐ 28. - Tính chất: Mô đun chuyên môn ngành bắt buộc.
Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày đúng nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại, ưu nhược điểm của hệ thống phun xăng điện tử. + Trình bày đúng thành phần cấu tạo và nguyên lý làm việc của các bộ phận chính: Bộ điều khiển trung tâm, các bộ cảm biến, bầu lọc xăng, bơm xăng điều khiển điện từ, vòi phun xăng điện từ. + Phân tích đúng hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng các bộ phận, chi tiết của hệ thống phun xăng điện tử. - Kỹ năng: + Nhận dạng cấu tạo, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phun xăng điện tử đúng quy trình và đúng tiêu chuẩn kỹ thuật do nhà chế tạo quy định.
+ Sử dụng đúng dụng cụ, thiết bị dùng tháo, lắp, kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống phun xăng điện tử. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có thể thực hiện công việc theo nhóm hoặc cá nhân. + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô. + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên III.
Nội dung mô đun: 5 BÀI 1. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ MỤC TIÊU: - Phát biểu được khái niệm, phân loại, hệ thống phun xăng điện tử - Trình bày được cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phun xăng điện tử - Nhận dạng đúng thành phần và vị trí lắp đặt trên động cơ - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Khái niệm Động cơ xăng sử dụng bộ chế hoà khí hay hệ thống phun xăng điện tử đều cung cấp hỗn hợp khí với một tỷ lệ chính xác đến các xy lanh động cơ. Cả hai hệ thống đo lượng khí nạp, mà thay đổi theo góc mở của bướm ga và tốc độ động cơ.
Chúng đều cung cấp một tỷ lệ nhiên liệu và không khí thích hợp đến các xy lanh động cơ phụ thuộc vào lượng khí nạp. So với bộ chế hoà khí hệ thống phun xăng điện tử có ưu điểm hơn do lượng phun được điều khiển chính xác bằng ECU theo sự thay đổi về tốc độ động cơ và tải trọng. Hơn nữa tỷ lệ khí nhiên liệu có thể điều khiển tự do nhờ ECU bằng cách thay đổi thời gian hoạt động của vòi phun tức là thay đổi khoảng thời gian phun nhiên liệu. Vì các lý do đó mà hỗn hợp khí-nhiên liệu được phân phối đều đến tất cả các xy lanh và tạo ra được tỷ lệ tối ưu.
Hệ thống phun xăng điện tử có ưu điểm về mặt kiểm soát khí xả, lẫn tính năng về công suất. Trên động cơ xăng lắp bộ chế hoà khí, từ bộ phận phun nhiên liệu đến các xy lanh có một khoảng cách dài cũng như có sự chênh lệch lớn giữa tỷ trọng riêng của xăng và không khí, nên xuất hiện sự chậm trễ khi xăng vào xy lanh tương ứng với sự thay đổi của luồng khí nạp. Hơn nữa ở hệ thống phun xăng điện tử, vòi phun được bố trí ở gần xy lanh và nhiên liệu được nén với áp suất khoảng 2 -3 kG/cm2, cao hơn so với áp suất đường nạp và nhiên liệu được phun qua lỗ nhỏ, nên dễ dàng tạo thành dạng sương mù. Do đó lượng phun xăng thay đổi tương ứng với sự thay đổi của lượng khí nạp tuỳ theo vị trí của bướm ga.
Chính là đáp ứng kịp thời với sự thay đổi của vị trí chân ga. Hệ thống phun xăng điện tử là hệ thống dùng vòi phun nhiên liệu cung cấp xăng cưỡng bức cho động cơ bằng thiết bị điều khiển điện tử. Hệ thống sử dụng các cảm biến để phát hiện tình trạng khác nhau của động cơ và điều kiện chạy xe. Sau đó cung cấp cho bộ điều khiển trung tâm, bộ điều khiển này sẽ xử lý các thông tin nhận được, so sánh với chương trình chuẩn đã lập trình, từ đó xác định lượng xăng cần thiết cung cấp cho động cơ thông qua việc chỉ huy hoạt động của vòi phun.
6 * Đặc điểm của hệ thống phun xăng điện tử: - Cấp hòa khí đồng đều, tỉ lệ hòa khí chính xác đến từng xi lanh của động cơ. - Đáp ứng kịp thời lượng xăng phun ra khi góc mở của bướm ga thay đổi. - Hiệu chỉnh hỗn hợp khí nhiên liệu phù hợp với từng chế độ tải khác nhau. - Cắt nhiên liệu khi giảm tốc.
- Hiệu suất nạp lớn. Phân loại Hệ thống phun xăng điện tử có thể phân thành các loại như sau: a. Phân loại theo điểm phun - Hệ thống phun xăng đơn điểm (phun một điểm): Kim phun đặt ở cổ ống góp hút chung cho toàn bộ các xi lanh của động cơ, bên trên bướm ga. - Hệ thống phun xăng đa điểm (phun đa điểm): mỗi xy lanh của động cơ được bố trí 1 vòi phun phía trước xupáp nạp b.
Phân loại theo phương pháp điều khiển kim phun - Phun xăng điện tử: Được trang bị các cảm biến để nhận biết chế độ hoạt động của động cơ (các sensors) và bộ điều khiển trung tâm (computer) để điều khiển chế độ hoạt động của động cơ ở điều kiện tối ưu nhất. - Phun xăng thủy lực: Được trang bị các bộ phận di động bởi áp lực của gió hay của nhiên liệu. Điều khiển thủy lực sử dụng cảm biến cánh bướm gió và bộ phân phối nhiên liệu để điều khiển lượng xăng phun vào động cơ.