SỞ LAO ĐỘNG - THƢƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỈNH HÀ NAM TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: NHIÊN LIỆU DẦU MỠ VÀ NƢỚC LÀM MÁT NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 285/QĐ - CĐN ngày 21 tháng 07 năm 2017 của Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam) Hà Nam, 1năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo nghề và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Ô tô là phƣơng tiện giao thông đƣợc sử dụng phổ biến và cơ động. Cho đến nay, nền công nghiệp ô tô trên thế giới đã có những bƣớc tiến nhảy vọt cả về cơ và điện tử.
Ở Việt Nam tuy chƣa có các nhà máy hay công ty sản xuất ô tô nhƣng đã có rất nhiều các công ty, nhà máy liên kết với các hãng ô tô lớn trên thế giới nhƣ FORD, TOYOTA, MAZDA, DAEWOO … để láp ráp và sản xuất một số chi tiết, phụ tùng cho ô tô. Với mật độ ô tô gia tăng một cách nhanh chóng ở Việt nam, chúng tôi thấy rằng sách viết cho ngành ô tô nói chung là rất nhiều nhƣng đa số là phần lý luận chung. Số đầu sách viết cho sửa chữa là rất ít, có những cuốn sách xuất bản từ năm 1964 - 1965, công nghệ sửa chữa không phù hợp. Các tài liệu giáo trình của các hãng xe nhƣ TOYOTA, HONDA … xuất bản cơ bản nhằm phục vụ đào tạo kỹ thuật viên cho riêng hãng, nên nội dung chỉ hạn chế trong lĩnh vực kỹ thuật của hãng.
Vì vậy, chúng tôi đã chọn lọc một số nội dung cần thiết từ các tài liệu trong và ngoài nƣớc, của các hãng xe, của nhiều tác giả khác nhau và kinh nghiệm đã tích lũy đƣợc từ thực tế để biên soạn cuốn giáo trình “Nhiên liệu dầu mỡ, nước làm mát” nhằm cung cấp cho bạn đọc những kiến thức cơ bản về nhiện vụ, vai trò, các tính chất lý hóa của nhiên liệu, dầu mỡ bôi trơn và nƣớc làm mát sử dụng trên xe ô tô. Cuốn sách này đƣợc trình bày với kết cấu theo môn học gồm những nội dung chính sau: Chƣơng 1. Nhiên liệu động cơ xăng Chƣơng 2: Nhiên liệu động cơ diezel Chƣơng 3. Một số loại nhiên liệu khác Chƣơng 4: Dầu bôi trơn Chƣơng 5.
Mỡ bôi trơn Chƣơng 6: Nƣớc làm mát động cơ Kiến thức trong giáo trình đƣợc biên soạn theo chƣơng trình đào tạo của Trƣờng Cao đẳng Nghề Hà Nam, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hộp số tự động đến cách phân tích các hƣ hỏng, phƣơng pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Do đó ngƣời đọc có thể hiểu một cách dễ dàng. Mặc dù đã rất cố gắng nhƣng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của ngƣời đọc để lần xuất bản sau giáo trình đƣợc hoàn thiện hơn. Hà Nam, ngày….
năm 2017 Tham gia biên soạn 1 Nguyễn Quang Hiển Chủ biên 2 TH.S Nguyễn Đình Hoàng Đồng chủ biên 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 3 CHƢƠNG TRÌNH MÔN HỌC. 10 Chƣơng 1 NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ XĂNG. NHIÊN LIỆU VÀ BỘ CHẾ HÒA KHÍ.
Quá trình hòa khí. Tỷ lệ hòa khí. NHIÊN LIỆU XĂNG. Hiện tƣợng kích nổ.
Cháy kích nổ. Cháy do sự nung nóng. TRỊ SỐ ỐC TAN. TÍNH CHẤT LÝ HÓA CỦA XĂNG.
Tính chống kích nổ. Tính không gây án mòn kim loại. Không chứa tạp chất cơ học và nƣớc không hòa tan. CHỈ TIÊU CHẤT LƢỢNG XĂNG.
Xăng ôtô của Nga. Xăng ôtô Trung Quốc. Xăng ôtô NHật bản sản xuất theo tiêu chuẩn JIS. Xãng sử dụng ở Việt Nam.
Các điểm khác nhau cơ bản giữa xăng chì và xăng không chì. NGUYÊN TẮC CHỌN XĂNG SỬ DỤNG CHO ĐỘNG CƠ. 30 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 1. 31 Chƣơng 2 NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL.
NHIÊN LIỆU DIESEL VÀ BƠM CAO ÁP. Sự bắt cháy của nhiên liệu Diesel. Quá trình cháy trong động cơ Diesel. TRỊ SỐ XÊTAN (CETANNO N0).
TÍNH CHẤT LÝ HOÁ CỦA NHIÊN LIỆU DIESEL. Tính bắt cháy của nhiên liệu Diesel. Độ nhớt của nhiên liệu Diesel. Tính chất của nhiên liệu Diesel ở nhiệt độ thấp.
Tính bay hơi của nhiên liệu Diesel. Tính không gây ăn mòn kim loại của nhiên liệu Diesel. Tính ổn định hoá học của nhiên liệu Diesel. TIÊU CHUẨN CHẤT LƢỢNG DẦU DIESEL.
Phân loại nhiên liệu Diesel. Chỉ tiêu chất lƣợng nhiên liệu Diesel. Nhiên liệu Diesel của Nga. Nhiên liệu Diesel sử dụng ở Việt Nam.
Nhiên liệu Diesel Mỹ (Bảng 2. Nhiên liệu Diesel của Trung Quốc - Tiêu chuẩn quốc gia GB/T-89. NGUYÊN TÁC CHỌN SỬ DỤNG NHIÊN LIỆU DIESEL. Chọn nhiên liệu Diesel khi sử dụng.
Chọn nhiên liệu Diesel thay thế. 54 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 2. 54 Chƣơng 3 MỘT SỐ LOẠI NHIÊN LIỆU KHÁC. NHIÊN LIỆU KHÍ.
Thành phần của nhiên liệu khí. Sơ đồ thiết bị khí lỏng. Sử dụng khí hoá lỏng. Một số đặc tính lý hoá cơ bản của LPG thƣơng phẩm.
Đặc tính chung của Propane và Butane thƣơng phẩm. Một số đặc tính hóa lỏng của hydrocacbon trong thành phần LPG. Đặc trƣng kỹ thuật đối với chất lƣợng LPG của PETROLIMEX. Khái quát chung về nhiên liệu đốt lò.
Tính chất của nhiên liệu đốt lò. Độ nhớt của nhiên liệu đốt lò. Nhiệt lƣợng cháy của nhiên liệu đốt lò. Độ tro cặn của nhiên liệu đốt lò.
Ăn mòn kim loại của nhiên liệu đốt lò. Hàm lƣợng nƣớc của nhiên liệu đốt lò. Tính gây cháy nổ của nhiên liệu đốt lò. Chỉ tiêu chất lƣợng nhiên liệu đốt lò.
Chỉ tiêu chất lƣợng ma dút của Nga. Nhiên liệu đốt lò sử dụng ở Việt Nam. Nhiên liệu đốt lò của các nƣớc khác và các hãng. Nguyên tắc sử dụng và thay thế nhiên liệu đốt lò.
66 5 CÂU HỎI ÔN TẬP. 66 Chƣơng 4 DẦU BÔI TRƠN. MA SÁT VÀ BÔI TRƠN. DẦU BÔI TRƠN.
Thành phần của dầu bôi trơn. Phân loại dầu bôi trơn. Công dụng của dầu bôi trơn. TÍNH NĂNG KỸ THUẬT CỦA DẦU BÔI TRƠN.
Đặc tính về độ nhớt và tính chất nhớt - nhiệt. Tính chống mài mòn. Tính ổn định chất lƣợng. Không gây ăn mòn, bảo vệ bề mặt kim loại.
SỬ DỤNG DẦU BÔI TRƠN. Nguyên tắc chọn dầu bôi trơn. Dầu bôi trơn cho động cơ. Đặc điểm làm việc của dầu nhờn trong động cơ.
Tính chất của dầu bôi trơn dùng cho động cơ. Thành phần của dầu bôi trơn động cơ. Phân loại dầu bồi trơn động cơ. Chỉ tiêu chất lƣợng dầu bôi trơn động cơ.
Dầu truyền động. Điều kiện làm việc của dầu truyền động. Tính chất của dầu truyền động. Thành phần của dầu truyền động.
Chỉ tiêu chất lƣợng dầu truyền động. Dầu công nghiệp. Dầu máy nén khí. 93 CÂU HỎI ÔN TẬP.
94 Chƣơng 5 MỠ BÔI TRƠN. CÔNG DỤNG CỦA MỠ BÔI TRƠN. Bôi trơn bề mặt chỉ tiết. Bảo vệ bề mặt chỉ tiết.
Làm kín các mối lắp ghép. THÀNH PHẦN CỦA MỠ. Thể lỏng làm nhờn. Chất làm đặc.
Chất pha thêm. PHÂN LOẠI MỠ BÔI TRƠN. Phân loại theo chất làm đặc. Mỡ gốc xà phòng.
Mỡ bôi trơn gốc sáp (hydrocacbon). Mỡ bôi trơn gốc vô cơ. Mỡ bôi trơn gốc hữu cơ. Phân loại theo phạm vi sử dụng.
Mỡ bôi trơn thông dụng. Mỡ bôi trơn chuyên dùng. Phân loại theo công dụng chính của mỡ. Mỡ chống ma sát.
Mỡ niêm cất bảo vệ (mỡ bảo quản). SỬ DỤNG MỠ BÔI TRƠN. Chọn mỡ bôi trơn. Mỡ giảm ma sát.
Điều kiện sử dụng. Tính chất của mỡ giảm ma sát. Một số loại mỡ chống ma sát. Mỡ bảo quản.
Điều kiện sử dụng. Tính chất của mỡ bảo quản. Một số loại mỡ bảo quản. Điều kiện sử dụng.
Tính chất của mỡ làm kín. Một số loại mỡ làm kín. Bảo quản và phòng chống cháy nổ đối với nhiên liệu dầu mỡ. Các dạng tổn thất nhiên liệu dầu mỡ.
Biện pháp giảm tổn thất nhiên liệu dầu mỡ. Phòng chống cháy nổ đối với nhiên liệu dầu mỡ. 116 CÂU HỎI ÔN TẬP. 117 7 Chƣơng 6 NƢỚC LÀM MÁT.
Vai trò của nƣớc làm mát động cơ. Phân loại nƣớc làm mát. Thành phần nƣớc làm mát. Thành phần ethylene glycol.
Phụ gia chống ăn mòn, chống đóng cặn và chống tạo bọt. Nƣớc DI – DISTILLED water (nƣớc cất). 122 CÂU HỎI ÔN TẬP. 122 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
123 8 9 CHƢƠNG TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Nhiên liệu dầu mỡ, nƣớc làm mát Mã môn học: MH 14 Vị trí, tính chất môn học: - Vị trí: Giảng dạy sau các môn học chung, và dạy song song với các môn học kỹ thuật cơ sở: MH 08, MH09, MH10, MH11 , MH12, MH 13. - Tính chất: Là môn học cơ sở bắt buộc. Mục tiêu môn học - Về kiến thức: + Trình bày đƣợc thành phần, tính chất, tiêu chuẩn chất lƣợng của nhiên liệu dầu mỡ Trình bày đƣợc trị số xêtan, ốc tan trong nhiên liệu và sự bắt cháy của nhiên liệu. + Giải thích đƣợc các yếu tố ảnh hƣởng đến sức khỏe và các biện pháp an toàn trong quá trình sử dụng nhiên liệu dầu mỡ.
- Về kĩ năng: + Nhận dạng đƣợc các loại nhiên liệu dầu mỡ khi sử dụng. + Phân loại đƣợc các loại nƣớc làm mát sử dụng cho động cơ đốt trong. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có khả năng thực hiện độc lập hoặc làm việc theo nhóm để phân loại đƣợc các loại nhiên liệu sử dụng cho động cơ đúng kỹ thuật, đảm bảo an toàn trong lao động. + Tiếp nhận và xử lý các vấn đề chuyên môn trong phạm vi của môn học; chịu trách nhiệm đối với kết quả công việc, sản phẩm của mình.
Đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp. Đánh giá đƣợc chất lƣợng sản phẩm sau khi hoàn thành và kết quả thực hiện của các thành viên trong nhóm. Nội dung môn học 10 Chƣơng 1 NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ XĂNG MH14 - 01 Giới thiệu: Nhiên liệu xăng là một trong những loại nhiên liệu đƣợc sử dụng phô biến nhất trên the giới.
