SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: THỰC TẬP HÀN HỒ QUANG TAY CƠ BẢN NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 91/QĐ-TTCTM của Hiệu trưởng Trường Trung cấp Tháp Mười. 1 Tháp Mười 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các tiêu đề đích về đào tạo và tham khảo. Mọi tiêu đề đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với tiêu đề đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 3 LỜI GIỚI THIỆU Hiện nay nền khoa học kỹ thuật tiến triển vuợt bậc và nhu cầu xã hội trong việc nắm bắt thông tin cũng như ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật ngày càng cao.
Khoa học và công nghệ ngày càng phát triển trên thế giới. Chúng ta cần trang bị các kiến thức khoa học kỹ thuật và công nghệ cho học sinh, sinh viên trong nhà trường, những người mong muốn được học tập nghieân cứu để tiếp tục sự nghiệp phát triển nền công nghiệp Việt Nam. Nhằm đáp ứng nhu cầu của việc giảng dạy và học tập nghề Hàn trong trường đào tạo, giáo trình Thực tập hàn được biên soạn nhằm mục đích giúp giáo viên thuận tiện trong việc giảng dạy, cho người học hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của các phương phán hàn, tiếp cận được với quy trình công việc thực tế khi làm việc tại các công ty, nhà máy và xí nghiệp. Trong quá trình biên soạn mặc dù có rất nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô giáo và các bạn học sinh để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. 4 Tháp Mười, ngày …. năm 2024 Giáo viên cập nhật Huỳnh Văn Hoàng 5 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.2 BÀI 1: THỰC HIỆN CÔNG TÁC AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH. Thực hiện công tác an toàn trong hàn hồ quang.
Thực hiện công tác an toàn phòng chống cháy nổ. Thực hiện công tác vệ sinh công nghiệp trong gia công hàn.28 Bài 2: CƯA, GIŨA, KHOAN KIM LOẠI. Cấu tạo các loại giũa. Cấu tạo mũi khoan.43 BÀI 3: HÀN KHÍ.
Sử dụng, bảo dưỡng thiết bị và dụng cụ hàn khí. Điều chỉnh ngọn lửa hàn. Hàn trên mặt phẳng không dùng que hàn phụ. Hàn trên mặt phẳng dùng que hàn phụ.
Hàn mối hàn gấp mép ở vị trí sấp. Hàn giáp mối kim loại mỏng không có khe hở ở vị trí sấp. Hàn giáp mối kim lọai mỏng có khe hở ở vị trí sấp. Hàn mũi dao tiện.
Cắt thủ công bằng ngọn lửa.73 BÀI 4: HÀN HỒ QUANG. Vận hành máy hàn hồ quang xoay chiều. Gây hồ quang. Hàn trên mặt phẳng ở vị trí sấp que hàn chuyển động thẳng.
Hàn trên mặt phẳng ở vị trí sấp que hàn chuyển động ngang. Hàn giáp mối ở vị trí sấp không vát mép có khe hở. Hàn giáp mối chữ V ở vị trí sấp. Hàn góc ở vị trí ngang 1 đường hàn.104 7 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Thực tập hàn hồ quang tay cơ bản Mã mô đun: MĐ 13 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: + Mô đun được bố trí ở học kỳ 2 của khóa học.
+ Trước khi học mô đun này học sinh phải hoàn thành các môn học, mô đun cơ sở - Tính chất: Là mô đun cơ sở. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun này trang bị cho học sinh khả năng gia công hàn khí, hàn hồ quang Tiêu đề tiêu của mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các thiết bị, dụng cụ dùng trong hàn điện, hàn khí. + Trình bày được trình tự các bước tiến hành hàn ở các vị trí hàn sấp, hàn góc, hàn vát mép. + Trình bày được các biện pháp đảm bảo an toàn khi thực tập hàn.
- Về kỹ năng: + Vận hành và điều chỉnh được các thiết bị hàn đúng yêu cầu kỹ thuật và an toàn. 8 + Hàn được mối hàn bằng, hàn giáp mối, hàn chồng mí, hàn lấp góc chữ T đúng theo yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. + Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học.
+ Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. 9 BÀI 1: THỰC HIỆN CÔNG TÁC AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP Mã bài: B01 Giới thiệu: Thực hiện công tác an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp Mục tiêu: - Trình bày được các nội quy, quy định trong xưởng thực hành hàn. - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo an toàn khi thực hành hàn. - Trình bày được các điều kiện đảm bảo an toàn, phòng chống cháy nổ trong xưởng thực hành hàn.
- Thực hiện trang bị bảo hộ lao động, các biện pháp kỹ thuật để đảm an toàn khi hàn. - Sử dụng được các trang thiết bị chữa cháy tại chổ. - Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. - Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học.
- Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung bài: 1. Thực hiện công tác an toàn trong hàn hồ quang. Nhận diện các nguy cơ mất an toàn trong hàn hồ quang.
Các nguy cơ mất an toàn trong hàn hồ quang là: - Bức xạ của ngọn lửa hồ quang. 10 Ngọn lửa hồ quang khi hàn hồ quang tay có bức xạ rất mạnh, chỉ cần tiếp xúc trong thời gian ngắn là có thể làm tổn thương cho da hoặc có thể làm bỏng giác mạc mắt, gây cảm giác khó chịu, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe và hiệu quả làm việc của người thợ hàn. Bức xạ của ngọn lửa hồ quang - Ảnh hưởng của khói hàn. Những phân tử khói hàn được hình thành chính từ sự bay hơi của kim loại và của chất hàn khi nóng chảy.
Khi nguội đi lượng hơi này ngưng tụ và có phản ứng với oxy trong khí quyển, rồi hình thành nên các phân tử nhỏ mịn (fine particles). Khoảng 90% khói sinh ra từ chất sẽ bị thiêu đốt. Khói sinh ra cũng khác nhau trong quá trình hàn: hàn MMA và FCAW (hàn hồ quang bằng dây) tỉ lệ khói sinh ra nhiều hơn do thiêu đốt lớp thuốc bảo vệ và que hàn hơn là từ vật hàn. Hàn khí nồng độ khói sinh ra sẽ nhiều từ vật hàn.
Các phân tử này có kích thước khoảng từ 0. Những phân tử này gây tính độc hại cho công nhân rất cao. Các phân tử càng bé thì càng gây nhiều nguy hiểm hơn. 11 Một số khí khác sinh ra trong quá trình hàn cũng dẫn đến nguy hiểm nếu không được thông gió trong nhà xưởng.
Những phân tử khói hàn đủ nhỏ để có thể đi vào và ngưng tụ ở trên phổi. Theo thời gian nó sẽ có thể ảnh hưởng đến dòng máu. Theo phân tích, khói hàn từ hàn MMA và FCAW có chứa một lượng khá lớn Crôm (VI) và Mangan, Niken và một vài nguyên tố khác. Thép không gỉ chứa một lượng Cr khoảng 10.
Trong lĩnh vực hàn cắt kim loại và gia công cơ khí. thì chất gây độc hại nhất mà chúng ta cần quan tâm là Crôm hóa trị VI, sau đó là Mangan, Pb. Những khí này thực sự rất nguy hiểm và ảnh hưởng rất nhiều cho sức khỏe. Ảnh hưởng của khói hàn - Sự bắn tóe của kim loại nóng chảy và xỉ hàn.
Khi hàn hồ quang có rất nhiều tia lửa bắn tóe ra xung quanh. Không nên ở quá gần mối hàn nóng chảy. Các tia lửa gây cháy quần, áo và rất nguy hiểm nếu như bị lọt vào cổ hoặc giày. Sự bắn tóe của kim loại nóng chảy và xỉ hàn - Điện giật.
+ Dây cáp có bị sờn mòn, hở. + Các tiếp điểm phải tiếp xúc hở và chưa chắc chắn. + Kìm hàn ẩm ướt và không cách nhiệt, cách điện tốt. + Không đeo găng tay khi hàn.
Tuy trong trường hợp này điện giật ít có khả năng nguy hiểm tới tính mạng nhưng nó sẽ rất nguy hiểm nếu như người thợ thao tác ở trên cao hoặc dưới nước hoặc trong trường hợp nào đó. Trang bị bảo hộ lao động. 13 Giật điện, nhiễm độc khói, cháy nổ, bỏng do tiếp xúc với kim loại nóng, tiếp xúc với tia cực tím, tiếng ồn và một số nguyên nhân khác… là những tai nạn rủi ro mà các công nhân hàn thường phải đối mặt. Do đó, các trang bị bảo hộ đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình làm việc của người công nhân.
Một số trang bị bảo hộ an toàn cho thợ hàn cần phải có đầy đủ gồm: mũ hàn, quần áo bảo vệ, gang tay, giày. Trang bị bảo hộ lao động Mũ hàn bảo vệ là trang bị bảo hộ không thể thiếu cho công nhân hàn. Mũ hàn sẽ bảo vệ khỏi ảnh hưởng của tia cực tím, tia hồng ngoại lên mắt và da vùng mặt, bảo vệ khỏi xỉ hàn nóng chảy bắn tóe.Cũng giống như mũ hàn, quần áo và trang bị bảo vệ tay chân cũng cần đáp ứng các yêu cầu bảo vệ, và đảm bảo tính thoải mái cho công nhân hàn. Trang bị bảo hộ lao động Chính sự chủ quan trong quá trình làm việc, công nhân hàn thường không quan tâm đến các trang bị bảo hộ.
Do đó dễ dẫn đến tai nạn xảy ra có thể gây các hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy hãy học thói quen mang đồ bảo vệ cho mình khi tham gia vào quá trình hàn để tránh các tai nạn đáng tiếc. Kiểm tra an toàn trước khi hàn. - Trước khi bắt đầu làm việc, hãy kiểm tra các thiết bị điện tích điện, vỏ cáp, kẹp que hàn và thân chính của máy hàn như được minh họa dưới đây: 15 Hình 1.
Kiểm tra an toàn trước khi hàn - Giữ nơi thực hiện công tác hàn không có các chất dễ cháy. Đảm bảo luôn sẵn có một bình chữa cháy. - Sử dụng đồ bảo hộ như giày bảo hộ, mặt nạ hàn và găng tay hàn khi làm việc. - Sử dụng kẹp que hàn được cách điện để giảm thiểu nguy cơ bị điện giật.
- Sửa chữa các bộ phận bị hư hỏng của vỏ cáp hàn và bộ nối cáp. - Thay thế nắp cách điện của kẹp que hàn bị hư hỏng. - Tiếp đất vỏ bọc bên ngoài của máy hàn.