CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI II GIÁO TRÌNH THỰC HÀNH TIỆN 1 NGHỀ CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ (Ban hành theo quyết định số 395/QĐ-CĐHHII, ngày 4 tháng 8 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Hàng Hải II) ( Lưu hành nội bộ) TP. HCM, năm 2021 1 MỤC LỤC TRANG I. Mục lục 1 II. Nội dung 2 Bài 1.
Vận hành và bảo dưỡng máy tiện vạn năng 7 Bài 2. Sử dụng các loại đồ gá thông dụng 14 Bài 3. Dao tiện và mài dao tiện 25 Bài 4. Chế độ cắt khi tiện 42 Bài 5.
Tiện trụ trơn, ngắn gá trên mâm cặp ba chấu tự định tâm 44 Bài 6. Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm 57 Bài 7. Tiện trụ dài 75 Bài 8. Tiện trụ bậc 90 Bài 9.
Tiện rãnh vuông 102 Bài 10. Khoan lỗ trên máy tiện 113 Bài 11. Tiện lỗ 123 Bài 12. Tiện côn ngoài 133 IV.
Tài liệu tham khảo: 144 2 TÊN MÔ ĐUN: THỰC HÀNH TIỆN 1 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: THỰC HÀNH TIỆN 1 Mã mô đun: MĐ 19 Thời gian thực hiện môn học: 120 giờ; (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 85 giờ; Kiểm tra: 5 giờ) I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: 1. Vị trí mô-đun: - Mô-đun thực hành tiện 1 là một mô-đun thực hành quan trọng nằm trong chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại trình độ Cao đẳng. Tính chất của mô-đun: -Là một mô-đun thực hành bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại với trình độ Cao đẳng.
Nhằm trang bị cho người học kiến thức, kỹ năng làm việc trên máy tiện, thực hành tiện được các loại chi tiết cơ bản như trục trơn, trục bậc, trục dài, chi tiết lỗ, chi tiết côn. -Kết thúc mô-đun: Kiểm tra hết môn. MỤC TIÊU MÔ ĐUN: Học xong mô đun này học sinh có khả năng: 1. Về kiến thức: - Trình bày đầy đủ các bộ phận cơ bản, công dụng và nguyên lý làm việc của máy tiện vạn năng.
- Nhận dạng, lựa chọn đúng, đủ và mài sửa được các loại dao tiện phù hợp với công việc. - Sử dụng hợp lý, chính xác và bảo quản tốt các loại dụng cụ đo. - Lựa chọn, tháo lắp đồ gá và gá lắp phôi đúng kỹ thuật. Về kỹ năng: - Tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ trơn, tiện trụ bậc, tiện rãnh ngoài, tiện cắt đứt chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng quy trình.
- Khoan, tiện chi tiết lỗ; tiện chi tiết côn trên máy tiện vạn năng đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng quy trình. - Xác định đúng các dạng sai hỏng, nguyên nhân, cách phòng ngừa và khắc phục. - Tổ chức nơi làm việc khoa học và đảm bảo an toàn cho người và máy. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: 3 - Tự giác, nghiêm túc trong công việc; bản thân người học độc lập làm việc hoặc làm việc nhóm.
NỘI DUNG MÔ ĐUN: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Tiêu đề/Tiểu tiêu đề Lý Thực Kiểm Tổng số thuyết hành tra* Bài 1. Vận hành và bảo dưỡng máy 5 3 2 tiện vạn năng 1. Khái niệm cơ bản về gia công tiện trên máy tiện vạn năng 2.
Vận hành máy tiện 3. Chăm sóc máy và các biện pháp an toàn khi sử dụng máy tiện Bài 2. Sử dụng các loại đồ gá thông 5 3 2 dụng 1. Khái niệm và phân loại đồ gá.
Chuẩn và chọn chuẩn khi tiện. 3 Cấu tạo, công dụng và cách sử dụng mâm cặp 3 chấu. 4 Cấu tạo, công dụng và cách sử dụng mâm cặp 4 chấu. Cấu tạo, công dụng của mũi tâm, lỗ tâm, tốc kẹp.
6 Cấu tạo, công dụng và cách sử dụng các loại giá đỡ Bài 3. Dao tiện và mài dao tiện 15 5 10 1 Kết cấu của dao tiện. Các góc cơ bản của dao tiện. Phân loại dao tiện.
Phương pháp mài dao tiện. Các bước thực hiện. Chế độ cắt khi tiện 5 3 2 1 Các yếu tố của chế độ cắt khi tiện. 4 Thời gian Tiêu đề/Tiểu tiêu đề Lý Thực Kiểm Tổng số thuyết hành tra* 2.
Chọn chế độ cắt. Tính toán vận tốc cắt. Tra bảng chế độ cắt. Tiện trụ trơn, ngắn gá trên 10 2 8 mâm cặp ba chấu tự định tâm 1 Yêu cầu kỹ thuật của trụ trơn.
Phương pháp tiện trụ trơn ngắn gá trên mâm cặp. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. Các bước tiến hành tiện trụ trơn. Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm 5 2 3 1.
Yêu cầu kỹ thuật của mặt đầu và của lỗ tâm. Phương pháp tiện mặt đầu và khoan các loại lỗ tâm. Xác định các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. Các bước tiến hành tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm.
Tiện trụ dài 10 2 8 1. Yêu cầu kỹ thuật của trục trơn dài. Phương pháp tiện trục trơn dài gá trên mâm cặp và một đầu tâm. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
Các bước tiến hành tiện. Tiện trụ bậc 10 1 9 1. Yêu cầu kỹ thuật của trụ bậc. Phương pháp tiện trụ bậc.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. 5 Thời gian Tiêu đề/Tiểu tiêu đề Lý Thực Kiểm Tổng số thuyết hành tra* 4. Các bước tiến hành tiện. Tiện rãnh vuông 10 2 8 1.
Yêu cầu kỹ thuật của rãnh vuông. Phương pháp tiện rãnh vuông. Xác định các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. Các bước tiến hành.
Khoan lỗ trên máy tiện 5 1 4 1. Phân loại lỗ, các yêu cầu kỹ thuật của lỗ 2. Phương pháp khoan lỗ 3. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục 4.
Các bước tiến hành khoan lỗ. Đặc điểm và yêu cầu kỹ thuật của lỗ; 2. Phương pháp gia công lỗ bằng dao tiện; 3. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục; 4.
Trình tự gia công lỗ bằng dao tiện. Tiện côn ngoài 15 3 12 1. Các yếu tố của bề mặt côn, cách tính toàn và yêu cầu cơ bản của chi tiết côn. Các loại côn tiêu chuẩn và phạm vi ứng dụng.
Phương pháp tiện côn bằng dao tiện. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. 6 Thời gian Tiêu đề/Tiểu tiêu đề Lý Thực Kiểm Tổng số thuyết hành tra* 5. Các bước tiến hành tiện côn.
Bài 13: Bài tập tổng hợp 15 12 3 1. Phạm vi ứng dụng. Lập quy trình công nghệ gia công chi tiết. Thực hành gia công.
Kiểm tra và đánh giá. Cộng 120 30 85 5 7 BÀI 1: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY TIỆN VẠN NĂNG 1. Cấu tạo của máy tiện: Hình 1. Hình dáng bên ngoài của máy tiện 1.Ụ trước với hộp tốc độ; 2.
Bộ bánh răng thay thế; 3. Hộp bước tiến; 4.Hộp xe dao; 6.Bàn xe dao; 7.Tủ điện Mục tiêu: - Trình bàyđược cấu tạo các bộ phận cơ bản của máy tiện; - Nhận dạng và phân biệt được các bộ phận cơ bản của máy; - Nêu công dụng, tính năng các bộ phận của máy. * Máy tiện vạn năng thường có các bộ phận cơ bản sau: + Hộp trục chính: Dùng để đỡ trục chính,đảm bảo vị trí cho trục chính và truyền dẫn chuyển động cho trục chính. Hộp trục chính có thể tạo ra một vài cấp tốc độ cho trục chính.
Các cấp tốc độ này khác nhau 2 lần so với n số nguyên. + Thân máy: Dùng để lắp ráp với các phận khác tạo thành chi tiết cơ sở, bảo đảm vị trí các đường dẫn hướng cho các bộ phận có chuyển động tịnh tiến trong máy. + Hộp chạy dao: Dùng để thay đổi tốc độ chạy dao phù hợp với các yêu cầu làm việc khác nhau. Trên máy tiện thường có một hoặc một số hộp dao, tuỳ theo công việc trên máy.
8 + Bàn xe dao: Dùng để di chuyển dao theo các phương chính xác. Trên bàn xe dao có một số bộ phận như: Đài gá dao, bàn xe dao, hộp xe dao. Đài gá dao là bộ phận trực tiếp thực hiện nhiệm vụ gá dao, nó có thể gá được 4 dao trên đài gá dao. Bàn xe dao tạo ra các chuyển động chạy dao theo các phương.
Với máy tiện vạn năng thì còn có bàn trượt dọc phụ cũng thực chất là bàn xe dao, tạo chuyển động chạy dao theo phương dọc hoặc xiên với phạm vi nhỏ. + Hộp xe dao: Làm nhiệm vụ phân phối chuyển động chạy dao theo các phương, nó không có khả năng làm thay đổi lượng chạy dao. + Ụ động: Nhiều máy tiện có trang bị động, nhiệm vụ của ụ động là: Lắp mũi tâm để chống tâm cho chi tiết khi cần độ cứng vững cao hoặc gá mũi khoan, mũi khoét, mũi doa, bộ phận ta rô hay bàn ren hoặc đầu cán ren. + Bệ máy: Có thể được chế tạo rời hoặc liền, dùng đẻ đỡ toàn bộ trọng lượng của máy hoặc chứa một số bộ phận khác của máy + Ngoài các bộ phận cơ bản của máy được kể tên ở trên ra, thì trên máy tiện còn có một số bộ phận khác nữa như: bộ phận điện, bộ bánh răng đầu ngựa, bộ phận bơm nước, trục vít me, trục trơn, trục khởi động, các tay gạt, du xích.
Vận hành máy tiện Mục tiêu: - Kiểm tra được máy tiện trước khi vào vận hành; - Nắm được quy trình vận hành máy tiện; - Vận hành được máy tiện ở trạng thái tĩnh và trạng thái động đạt yêu cầu đề ra. Kiểm tra nguồn điện: - Để đảm bảo kết quả tốt trong quá trình thao tác máy và quá trình sử dụng máy sau này. Đồng thời để tránh xẩy ra tại nạn lao động cũng như hư hỏng máy móc, thì ta phải kiểm tra nguồn điện vào máy xem có an toàn không. 9 - Trước hết ta phải đóng cầu dao tổng, sau đó bật công tắc ở máy, rồi mới kéo cần khởi động cho máy chạy, khi máy đã hoạt động thì ta kiểm tra như sau.
+ Dùng bút thử điện cho tiếp xúc vào máy xem điện có bị dò, dỉ ra bên ngoài không. + Kiểm tra động cơ và các bộ phận điện của máy có hoạt động bình thường không, có tiếng kêu lạ không, có mùi cháy, mùi khét hoặc khói bốc ra từ máy không. - Trong quá kiểm tra. Nếu không có các hiện tượng nào như ở trên xẩy ra thì có thể coi như là nguồn điện an toàn, ta tiếp tục sử dụng máy.
Còn trong quá tình kiểm tra, nếu có một trong những hiện tượng đó xẩy ra thì phải dừng ngay hoạt động của máy để kiểm tra, sửa chữa, rồi mới được thực hiện tiếp. Kiểm tra bôi trơn và hệ thống bôi trơn tự động - Để nâng cao tuổi thọ cho máy.