TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Tiện côn, lăn nhám, Tiện lỗ là một trong những mô đun chuyên ngành của nghề Cắt gọt kim loại được biên soạn dựa theo chương trình đào đã xây dựng và ban hành năm 2021 của trường Cao đẳng nghề Cần Thơ dành cho nghề Cắt gọt kim loại hệ cao đẳng. Giáo trình được biên soạn làm tài liệu học tập, giảng dạy nên giáo trình đã được xây dựng ở mức độ đơn giản và dễ hiểu, trong mỗi bài học đều có ví dụ và bài tập tương ứng để áp dụng và làm sáng tỏ phần lý thuyết.
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã dựa trên kinh nghiệm thực tế giảng dạy, tham khảo đồng nghiệp, tham khảo các giáo trình hiện có và cập nhật những kiến thức mới có liên quan để phù hợp với nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế. Nội dung giáo trình được biên soạn với lượng thời gian đào tạo 75 giờ gồm có: Bài 1 MĐ22-01: Khái niệm về mặt côn Bài 2 MĐ22-02: Tiện côn bằng dao rộng lưỡi Bài 3 MĐ22-03: Tiện côn bằng cách xoay xiên bàn trượt dọc Bài 4 MĐ22-04: Tiện côn bằng cách xê dịch ngang ụ động Bài 5 MĐ22-05: Phương pháp tiện côn bằng thước côn Bài 6 MĐ22-06: Lăn nhám bề mặt Bài 7 MĐ22-07 Tiện lỗ Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô và bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ điều chỉnh hoàn thiện hơn. Xin chân thành cám ơn! Cần Thơ, ngày tháng năm 2021 Biên soạn 1.
Chủ biên Huỳnh Chí Linh 2 MỤC LỤC Trang TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. 1 LỜI GIỚI THIỆU. 3 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN. 5 BÀI 1: KHÁI NIỆM VỀ MẶT CÔN.
Các thông số cơ bản của mặt côn. Các yếu tố của mặt côn. Các yêu cầu kỹ thuật khi tiện côn. Phương pháp kiểm tra mặt côn.
Hướng dẫn thực hành. 11 BÀI 2: TIỆN CÔN BẰNG DAO RỘNG LƯỠI. Phương pháp tiện côn bằng dao rộng lưỡi. Gá lắp, điều chỉnh phôi.
Gá lắp, điều chỉnh dao. Cắt thử và đo. Tiến hành gia công. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh.
Hướng dẫn thực hành. 15 BÀI 3: TIỆN CÔN BẰNG CÁCH XOAY XIÊN BÀN TRƯỢT DỌC. Phương pháp tiện côn ngoài. Điều chỉnh bàn trượt dọc.
Gá lắp điều chỉnh phôi. Gá lắp điều chỉnh dao, máy. Cắt thử mặt côn. Phương pháp tiện côn lỗ.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh. Hướng dẫn thực hành. 20 BÀI 4: TIỆN CÔN BẰNG CÁCH XÊ DỊCH NGANG Ụ ĐỘNG. Phương pháp và phạm vi ứng dụng.
Phương pháp tiến hành tiện côn. Gá, lắp điều chỉnh ụ động. Gá, lắp điều chỉnh phôi. Cắt thử và đo.
Các bước tiến hành gia công. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh. Hướng dẫn thực hành. 29 BÀI 5: PHƯƠNG PHÁP TIỆN CÔN BẰNG THƯỚC CÔN.
Khái niệm và phạm vi ứng dụng của phương pháp tiện côn bằng thước côn. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của thước côn. Cấu tạo thước côn. Nguyên lý làm việc của thước côn.
Phương pháp tiện côn. Gá lắp điều chỉnh thước côn. Gá lắp điều chỉnh phôi, dao, điều chỉnh máy. Cắt thử và đo.
Các bước tiến hành gia công. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh. Hướng dẫn thực hành. 34 Câu hỏi ôn tập mô đun:.
36 BÀI 6: LĂN NHÁM BỀ MẶT. Đặc điểm của việc lăn nhám bề mặt. Phương pháp lăn nhám trên máy tiện. Các loại vân nhám và dụng cụ lăn nhám.
Cách gá lắp dụng cụ lăn nhám. Các bước tiến hành lăn nhám. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh. Hướng dẫn thực hành.
41 BÀI 7: TIỆN LỖ SUỐT .Đặc điểm của lỗ .Phương pháp tiện lỗ trụ .Phương pháp đo lỗ .Các dạng sai hỏng .Các bước tiện lỗ .47 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 51 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: TIỆN CÔN, LĂN NHÁM, TIỆN LỖ Mã mô đun: MĐ22 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau khi học xong các môn học và mô đun như: Vẽ kỹ thuật, vật liệu cơ khí, dung sai đo lường, an toàn lao động, tiện trụ ngắn trụ bậc,. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn của nghề cắt gọt kim loại. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Tiện côn, lăn nhám là một trong những kỹ năng cơ bản của người thợ gia công cơ khí.
Các sản phẩm có dạng mặt côn, vân nhám được sử dụng phổ biến trong các thiết bị, máy móc. Do đó, học mô đun tiện côn, lăn nhám giúp học viên tiếp thu các kiến thức cơ bản về phương pháp và hình thành kỹ năng gia công cơ bản trên máy tiện. Mục tiêu của mô đun: Sau khi học xong mô đun này học viên có năng lực: - Về kiến thức: + Xác định được các thông số cơ bản của mặt côn + Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi tiện côn. + Phân tích được các phương pháp tiện côn trên máy tiện vạn năng thông dụng.
+ Trình bày đúng quy trình tiện côn theo các phương pháp khác nhau trên máy tiện vạn năng. + Trình bày được các bước gia công bề mặt vân nhám trên máy tiện. - Về kỹ năng: + Xác định được phương pháp gia công và kiểm tra mặt côn phù hợp với điều kiện trường đang có. + Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục khi tiện côn, lăn nhám trên máy tiện vạn năng.
+ Vận hành thành thạo máy tiện để tiện côn đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. + Lăn nhám bề mặt chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an toàn lao động. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. Nội dung của mô đun: Thời gian (giờ) Số Thực hành, thí Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, thảo số thuyết tra luận, bài tập 1 Bài 1: Khái niệm về mặt côn 4 2 2 0 1.
Các thông số của mặt côn 0,5 2 1. Các yếu tố của mặt côn 2. Các yêu cầu kỹ thuật khi tiện côn 0,5 3. Phương pháp kiểm tra mặt côn 0,5 4.
Hướng dẫn thực hành 0,5 5 2 Bài 2. Tiện côn bằng dao rộng lưỡi 9 2 7 1 1. Phương pháp tiện côn bằng dao 1 7 1 rộng lưỡi 1. Gá lắp, điều chỉnh phôi 1.
Gá lắp, điều chỉnh dao 1. Cắt thử và đo 1. Tiến hành gia công 2. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,5 biện pháp phòng tránh 3.
Hướng dẫn thực hành 0,5 3 Bài 3. Tiện côn bằng cách xoay 14 2 12 xiên bàn trượt dọc 1. Phương pháp tiện côn ngoài 0,5 12 1. Điều chỉnh bàn trượt dọc 1.
Gá lắp điều chỉnh phôi 1. Gá lắp điều chỉnh dao, máy 1. Cắt thử mặt côn 1. Phương pháp tiện côn lỗ 0,5 3.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,5 biện pháp phòng tránh 4. Hướng dẫn thực hành 0,5 4 Bài 4. Tiện côn bằng cách xê dịch 14 3 11 1 ngang ụ động 1. Phương pháp và phạm vi ứng dụng 0,5 11 1 2.
Phương pháp tiến hành tiện côn 1 2. Gá lắp, điều chỉnh ụ động 2. Cắt thử và đo 2. Các bước tiến hành gia công 3.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,5 biện pháp phòng tránh 4. Hướng dẫn thực hành 1 5 Bài 5. Phương pháp tiện côn bằng 13 2 11 thước côn 1. Khái niệm và phạm vi ứng dụng 0,5 11 của phương pháp tiện côn bằng thước côn 2.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của 0,5 thước côn 2. Cấu tạo thước côn 2. Nguyên lý làm việc của thước côn 3. Phương pháp tiện côn 3.
Gá lắp, điều chỉnh thước côn 3. Gá lắp, điều chỉnh dao, phôi, 6 điều chỉnh máy 3. Cắt thử và đo 3. Các bước tiến hành gia công 4.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,5 biện pháp phòng tránh 5. Hướng dẫn thực hành 0,5 6 Lăn nhám bề mặt 11 2 8 1 1. Đặc điểm của việc lăn nhám bề 0,5 1 mặt 2. Phương pháp lăn nhám trên máy 0,5 tiện 2.
Các loại vân nhám và dụng cụ lăn nhám 2. Cách gá lắp dụng cụ lăn nhám 2. Các bước tiến hành lăn nhám 3. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,5 biện pháp phòng tránh 4.
Hướng dẫn thực hành 0,5 8 7 Tiện lỗ 10 2 8 1. Đặc điểm của lỗ 0,5 1.Đặc điểm của lỗ trụ 2. Phương pháp tiện lỗ 3. Dao tiện lỗ trụ 2.
Phương pháp tiện lỗ trụ 0,5 3. Phương pháp đo lỗ 0,5 4. Các dạng sai hỏng nguyên nhân và cách khắc phục khi tiện lỗ trụ 0,5 5. Các bước tiến hành tiện lỗ 6.
Bài Tập thực hành 8 Cộng 75 15 57 3 7 BÀI 1: KHÁI NIỆM VỀ MẶT CÔN Mã bài MĐ22-01 Giới thiệu: Chi tiết côn là dạng chi tiết được sử dụng rất phổ biến trong ngành cơ khí. Chi tiết côn có thể dùng trong các mối lắp dùng để truyền chuyển động như trục gá dao phay, mũi tâm ụ động, chuôi dao phay, mũi khoan,…Tiện côn là phương pháp gia công bề mặt côn phổ biến nhất hiện nay. Mục tiêu: - Xác định được các thông số cơ bản của bề mặt côn. - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi tiện côn.
- Xác định được phương pháp kiểm tra mặt côn phù hợp với điều kiện trường đang có. - Tính thông số hình học của mặt côn và kiểm tra kích thước mặt côn theo yêu cầu. - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. Nội dung chính: 1.
Các thông số cơ bản của mặt côn 1. Các dạng côn Trong kỹ thuật thường sử dụng các chi tiết có dạng côn ngoài và côn trong (ví dụ hình 1.