Giáo trình Tâm lí học đại cương - Nguyễn Xuân Thức (ĐH Sư phạm Hà Nội)

Giáo trình về tâm lí học đại cương, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học
• Đề tài: Giáo Trình Tâm Lí Học Đại Cương
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÂM LÍ HỌC LÀ MỘT KHOA HỌC
• 1.1. I. ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ CỦA TÂM LÍ HỌC
• 1.1.1. 1. Vài nét về lịch sử hình thành và phát triển Tâm lí học
• 1.1.1.1. Những tư tưởng Tâm lí học thời cổ đại
• 1.1.1.2. Những tư tưởng Tâm lí học từ thời trung cổ đến nửa đầu thế kỉ XIX
• 1.1.1.3. Tâm lí học trở thành một khoa học độc lập
• 1.1.2. 2. Đối tượng, nhiệm vụ của Tâm lí học
• 1.1.2.1. Đối tượng của Tâm lí học
• 1.1.2.2. Nhiệm vụ của Tâm lí học
• 1.1.3. 3. Các dòng phái cơ bản của Tâm lí học
• 1.1.3.1. Tâm lí học hành vi
• 1.1.3.2. Tâm lí học Gestalt (Tâm lí học cấu trúc)
• 1.1.3.3. Phân tâm học
• 1.1.3.4. Tâm lí học nhân văn
• 1.1.3.5. Tâm lí học nhận thức
• 1.1.3.6. Tâm lí học hoạt động
• 1.2. II. BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG, PHÂN LOẠI CÁC HIỆN TƯỢNG TÂM LÍ
• 1.2.1. 1. Bản chất của tâm lí người
• 1.2.1.1. Tâm lí người là sự phản ánh hiện thực khách quan vào não người thông qua chủ thể
• 1.2.1.2. Bản chất xã hội của tâm lí người
• 1.2.2. 2. Chức năng của tâm lí
• 1.2.3. 3. Phân loại hiện tượng tâm lí
• 1.3. III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÂM LÍ
• 1.3.1. 1. Nguyên tắc phương pháp luận của việc nghiên cứu tâm lí
• 1.3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan
• 1.3.1.2. Nguyên tắc quyết định luận duy vật biện chứng
• 1.3.1.3. Nguyên tắc thống nhất tâm lí, ý thức với hoạt động
• 1.3.1.4. Nghiên cứu các hiện tượng tâm lí trong các mối liên hệ giữa chúng với nhau và trong mối liên hệ giữa chúng với các hiện tượng khác
• 1.3.1.5. Nghiên cứu tâm lí trong sự vận động và phát triển
• 1.3.2. 2. Phương pháp nghiên cứu tâm lí
• 1.3.2.1. Phương pháp quan sát
• 1.3.2.2. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
• 1.3.2.3. Phương pháp thực nghiệm
• 1.3.2.4. Phương pháp trắc nghiệm (test)
• 1.3.2.5. Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động
• 1.3.2.6. Phương pháp đàm thoại (phỏng vấn)
• 1.4. IV. VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA TÂM LÍ HỌC TRONG CUỘC SỐNG
• 1.4.1. 1. Vị trí của Tâm lí học trong hệ thống khoa học
• 1.4.1.1. Tâm lí học và Sinh lí học thần kinh cấp cao
• 1.4.1.2. Tâm lí học và Giáo dục học
• 1.4.2. 2. Ý nghĩa của Tâm lí học trong cuộc sống và hoạt động của con người
• 1.5. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG MỘT
• 1.6. BÀI TẬP CHƯƠNG MỘT
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG, GIAO TIẾP VÀ SỰ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN TÂM LÍ
• 2.1. I. HOẠT ĐỘNG
• 2.1.1. 1. Khái niệm hoạt động
• 2.1.2. 2. Các đặc điểm của hoạt động
• 2.1.2.1. Hoạt động bao giờ cũng là hoạt động có đối tượng
• 2.1.2.2. Hoạt động bao giờ cũng do chủ thể tiến hành
• 2.1.2.3. Hoạt động vận hành theo nguyên tắc gián tiếp
• 2.1.2.4. Hoạt động bao giờ cũng có mục đích nhất định
• 2.1.3. 3. Cấu trúc của hoạt động
• 2.1.4. 4. Các dạng hoạt động
• 2.2. II. GIAO TIẾP
• 2.2.1. 1. Khái niệm giao tiếp
• 2.2.2. 2. Phân loại giao tiếp
• 2.2.2.1. Căn cứ vào phương tiện giao tiếp
• 2.2.2.2. Căn cứ vào khoảng cách không gian của các cá nhân
• 2.2.2.3. Căn cứ vào quy cách giao tiếp
• 2.3. III. TÂM LÍ LÀ SẢN PHẨM CỦA HOẠT ĐỘNG VÀ GIAO TIẾP
• 2.3.1. 1. Mối quan hệ giữa hoạt động và giao tiếp
• 2.3.2. 2. Vai trò của hoạt động và giao tiếp trong sự hình thành và phát triển tâm lí
• 2.3.2.1. Hoạt động và sự hình thành, phát triển tâm lí
• 2.3.2.2. Giao tiếp và sự hình thành, phát triển tâm lí
• 2.4. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG HAI
• 2.5. BÀI TẬP CHƯƠNG HAI
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TÂM LÍ, Ý THỨC
• 3.1. I. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TÂM LÍ
• 3.1.1. 1. Sự nảy sinh và hình thành tâm lí về phương diện loài người
• 3.1.1.1. Tiêu chuẩn xác định sự nảy sinh tâm lí
• 3.1.1.2. Các thời kì phát triển tâm lí
• 3.1.2. 2. Sự phát triển tâm lí về phương diện cá thể
• 3.1.2.1. Thế nào là phát triển tâm lí về phương diện cá thể của con người?
• 3.1.2.2. Các giai đoạn phát triển tâm lí theo lứa tuổi
• 3.2. II. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN Ý THỨC
• 3.2.1. 1. Khái niệm chung về ý thức
• 3.2.1.1. Các thuộc tính cơ bản của ý thức
• 3.2.1.2. Cấu trúc của ý thức
• 3.2.2. 2. Các cấp độ của ý thức
• 3.2.2.1. Cấp độ chưa ý thức
• 3.2.2.2. Cấp độ ý thức và tự ý thức
• 3.2.2.3. Cấp độ ý thức nhóm và ý thức tập thể
• 3.2.3. 3. Sự hình thành và phát triển ý thức
• 3.2.3.1. Sự hình thành ý thức của con người (về phương diện loài người)
• 3.2.3.2. Sự hình thành ý thức và tự ý thức của cá nhân
• 3.3. III. CHÚ Ý - ĐIỀU KIỆN TÂM LÍ CỦA HOẠT ĐỘNG CÓ Ý THỨC
• 3.3.1. 1. Khái niệm chung về chú ý
• 3.3.2. 2. Các loại chú ý
• 3.3.3. 3. Các thuộc tính cơ bản của chú ý
• 3.4. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG BA
• 4. CHƯƠNG 4: HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC
• 4.1. I. NHẬN THỨC CẢM TÍNH
• 4.1.1. 1. Cảm giác
• 4.1.1.1. Khái niệm cảm giác
• 4.1.1.2. Đặc điểm của cảm giác
• 4.1.1.3. Bản chất xã hội của cảm giác
• 4.1.1.4. Vai trò của cảm giác
• 4.1.1.5. Các loại cảm giác
• 4.1.1.6. Các quy luật của cảm giác
• 4.1.2. 2. Tri giác
• 4.1.2.1. Khái niệm tri giác
• 4.1.2.2. Đặc điểm của tri giác
• 4.1.2.3. Quan sát và năng lực quan sát
• 4.1.2.4. Vai trò của tri giác
• 4.1.2.5. Các quy luật của tri giác
• 4.1.3. CÂU HỎI ÔN TẬP MỤC I - CHƯƠNG BỐN
• 4.1.4. BÀI TẬP MỤC I - CHƯƠNG BỐN
• 4.2. II. NHẬN THỨC LÝ TÍNH
• 4.2.1. 1. Tư duy
• 4.2.1.1. Khái niệm tư duy
• 4.2.1.2. Đặc điểm của tư duy
• 4.2.1.3. Các giai đoạn của một quá trình tư duy
• 4.2.1.4. Các thao tác tư duy
• 4.2.1.5. Các loại tư duy
• 4.2.1.6. Vai trò của tư duy
• 4.2.2. 2. Tưởng tượng
• 4.2.2.1. Khái niệm tưởng tượng
• 4.2.2.2. Quan hệ giữa tư duy và tưởng tượng
• 4.2.2.3. Các loại tưởng tượng
• 4.2.2.4. Các cách sáng tạo hình ảnh mới trong tưởng tượng
• 4.2.3. CÂU HỎI ÔN TẬP MỤC II - CHƯƠNG BỐN
• 4.2.4. BÀI TẬP MỤC II - CHƯƠNG BỐN
• 4.3. III. NGÔN NGỮ VÀ HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC
• 4.3.1. 1. Khái niệm chung về ngôn ngữ
• 4.3.2. 2. Các chức năng cơ bản của ngôn ngữ
• 4.3.3. 3. Các dạng hoạt động của ngôn ngữ
• 4.3.4. 4. Vai trò của ngôn ngữ đối với hoạt động nhận thức
• 4.4. IV. TRÍ NHỚ
• 4.4.1. 1. Khái niệm chung về trí nhớ
• 4.4.1.1. Định nghĩa trí nhớ
• 4.4.1.2. Vai trò của trí nhớ
• 4.4.1.3. Cơ sở sinh lí của trí nhớ
• 4.4.2. 2. Các quá trình cơ bản của trí nhớ
• 4.4.2.1. Quá trình ghi nhớ
• 4.4.2.2. Quá trình gìn giữ
• 4.4.2.3. Quá trình nhận lại và nhớ lại
• 4.4.3. 3. Sự quên và cách chống quên
• 4.4.3.1. Quên và quy luật của sự quên
• 4.4.3.2. Cách chống quên
• 4.4.4. 4. Phân loại trí nhớ
• 4.4.4.1. Trí nhớ giống loài và trí nhớ cá thể
• 4.4.4.2. Trí nhớ vận động, trí nhớ cảm xúc, trí nhớ hình ảnh và trí nhớ từ ngữ - lôgíc
• 4.4.4.3. Trí nhớ không chủ định và trí nhớ có chủ định
• 4.4.4.4. Trí nhớ ngắn hạn và trí nhớ dài hạn
• 4.4.4.5. Trí nhớ bằng mắt, bằng tai, bằng tay
• 4.4.5. CÂU HỎI ÔN TẬP MỤC III, IV - CHƯƠNG BỐN
• 4.4.6. BÀI TẬP MỤC III, IV - CHƯƠNG BỐN
• 5. CHƯƠNG 5: TÌNH CẢM VÀ Ý CHÍ
• 5.1. I. TÌNH CẢM
• 5.1.1. 1. Định nghĩa tình cảm
• 5.1.2. 2. Đặc điểm tình cảm
• 5.1.2.1. Tính nhận thức
• 5.1.2.2. Tính ổn định
• 5.1.2.3. Tính chân thật
• 5.1.2.4. Tính “đối cực” (hay tính hai mặt)
• 5.1.3. 3. Các mức độ của đời sống tình cảm
• 5.1.4. 4. Các quy luật của đời sống tình cảm
• 5.1.4.1. Quy luật “lây lan”
• 5.1.4.2. Quy luật “thích ứng”
• 5.1.4.3. Quy luật “tương phản” hay “cảm ứng”
• 5.1.4.4. Quy luật “di chuyển”
• 5.1.4.5. Quy luật “pha trộn”
• 5.1.4.6. Quy luật về sự hình thành tình cảm
• 5.1.5. 5. Vai trò của tình cảm trong nhân cách con người
• 5.1.5.1. Tình cảm đối với nhận thức
• 5.1.5.2. Tình cảm đối với hành động
• 5.1.5.3. Tình cảm đối với các thuộc tính tâm lí khác
• 5.1.5.4. Tình cảm đối với nghề dạy học
• 5.1.6. CÂU HỎI ÔN TẬP MỤC I - CHƯƠNG NĂM
• 5.1.7. BÀI TẬP MỤC I - CHƯƠNG NĂM
• 5.2. II. Ý CHÍ
• 5.2.1. 1. Khái niệm ý chí
• 5.2.1.1. Ý chí và các đặc điểm tâm lí khác của nhân cách
• 5.2.1.2. Các phẩm chất cơ bản của ý chí
• 5.2.2. 2. Hành động ý chí
• 5.2.2.1. Khái niệm hành động ý chí
• 5.2.2.2. Các giai đoạn của hành động ý chí
• 5.2.3. 3. Hành động tự động hoá
• 5.2.3.1. Hành động tự động hoá là gì?
• 5.2.3.2. Quy luật hình thành kĩ xảo
• 5.2.4. CÂU HỎI ÔN TẬP MỤC II - CHƯƠNG NĂM
• 5.2.5. BÀI TẬP MỤC II - CHƯƠNG NĂM
• 6. CHƯƠNG 6: NHÂN CÁCH VÀ SỰ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH
• 6.1. I. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ NHÂN CÁCH
• 6.1.1. 1. Khái niệm con người và khái niệm nhân cách
• 6.1.1.1. Khái niệm con người
• 6.1.1.2. Khái niệm nhân cách
• 6.1.2. 2. Các đặc điểm cơ bản của nhân cách
• 6.1.2.1. Tính ổn định của nhân cách
• 6.1.2.2. Tính thống nhất của nhân cách
• 6.1.2.3. Tính tích cực của nhân cách
• 6.1.2.4. Tính giao lưu của nhân cách
• 6.1.3. 3. Cấu trúc tâm lí của nhân cách
• 6.1.4. 4. Các kiểu nhân cách
• 6.1.4.1. Phân loại nhân cách theo định hướng giá trị
• 6.1.4.2. Phân loại nhân cách qua giao tiếp
• 6.1.4.3. Phân loại nhân cách qua sự bộc lộ của bản thân trong các mối quan hệ
• 6.2. II. CÁC THUỘC TÍNH CƠ BẢN CỦA NHÂN CÁCH
• 6.2.1. 1. Xu hướng
• 6.2.1.1. Khái niệm về xu hướng
• 6.2.1.2. Vai trò của xu hướng
• 6.2.1.3. Những mặt biểu hiện chủ yếu của xu hướng
• 6.2.2. 2. Tính cách
• 6.2.2.1. Đặc điểm của tính cách
• 6.2.2.2. Cấu trúc của tính cách
• 6.2.3. 3. Năng lực
• 6.2.3.1. Các mức độ năng lực
• 6.2.3.2. Cấu trúc của năng lực
• 6.2.3.3. Tiền đề của sự hình thành và phát triển năng lực
• 6.2.4. 4. Khí chất
• 6.2.4.1. Các kiểu khí chất điển hình và cơ sở sinh lí của chúng
• 6.3. III. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH
• 6.3.1. 1. Các yếu tố chi phối sự hình thành và phát triển nhân cách
• 6.3.1.1. Yếu tố sinh thể
• 6.3.1.2. Yếu tố môi trường
• 6.3.1.3. Giáo dục và tự giáo dục
• 6.3.1.4. Hoạt động và giao tiếp
• 6.3.2. 2. Sự hoàn thiện nhân cách
• 6.4. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG SÁU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

Tóm tắt

I. Khám phá Giáo trình tâm lí học đại cương cho người mới

Giáo trình tâm lí học đại cương là nền tảng vững chắc cho bất kỳ ai muốn khám phá khoa học về tâm trí và hành vi con người. Đây không chỉ là môn học bắt buộc trong nhiều ngành đào tạo mà còn là nguồn tri thức quý giá, giúp giải mã những hiện tượng tinh thần phức tạp diễn ra hàng ngày. Nội dung của giáo trình cung cấp một cái nhìn tổng quan, hệ thống về các khái niệm cơ bản tâm lý học, từ lịch sử hình thành đến các lý thuyết nền tảng. Các tài liệu uy tín, như giáo trình Nguyễn Quang Uẩn và Nguyễn Xuân Thức, đã hệ thống hóa kiến thức một cách khoa học, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận. Việc nắm vững kiến thức từ những cuốn sách này là bước đầu tiên để hiểu rõ bản chất, chức năng và các quy luật của hiện tượng tâm lí, từ đó ứng dụng vào học tập, công việc và cuộc sống. Đây là công cụ không thể thiếu cho sinh viên và những người muốn bắt đầu hành trình tìm hiểu về tâm lý học cơ bản.

1.1. Đối tượng và nhiệm vụ của tâm lí học là gì

Đối tượng và nhiệm vụ của tâm lí học là nghiên cứu các hiện tượng tâm lí, tức là toàn bộ đời sống tinh thần của con người. Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, tâm lí người là “sự phản ánh hiện thực khách quan vào não người thông qua chủ thể”. Đối tượng nghiên cứu chính là sự hình thành, vận hành và phát triển của các hoạt động tâm lí. Nhiệm vụ cơ bản của ngành khoa học này là phát hiện các quy luật nảy sinh và phát triển tâm lí, cơ chế diễn biến và mối quan hệ giữa các hiện tượng tâm lí. Cụ thể, tâm lí học làm rõ những yếu tố khách quan và chủ quan nào đã tạo ra tâm lí, chức năng của tâm lí đối với hoạt động sống và cách thức nó điều khiển hành vi. Những kiến thức này được trình bày chi tiết trong các giáo trình tâm lí học đại cương, giúp người học có cái nhìn khoa học và hệ thống về thế giới nội tâm con người.

1.2. Vai trò của sách tâm lý học cho người mới bắt đầu

Một cuốn sách tâm lý học cho người mới bắt đầu chất lượng đóng vai trò như một người dẫn đường tin cậy. Nó không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn định hình tư duy khoa học khi tiếp cận một lĩnh vực phức tạp. Các giáo trình chuẩn mực giúp người học phân biệt giữa kiến thức tâm lí học phổ thông (pop psychology) và tâm lí học hàn lâm, dựa trên nghiên cứu và thực chứng. Thông qua việc giới thiệu lịch sử tâm lí học và các trường phái lớn, người đọc hiểu được sự tiến hóa của tư tưởng và các phương pháp nghiên cứu. Hơn nữa, những tài liệu này thường được biên soạn bởi các chuyên gia đầu ngành như GS. Nguyễn Quang Uẩn, đảm bảo tính chính xác và hệ thống. Đây là nguồn tài liệu vô giá để xây dựng một nền móng vững chắc, tạo đà cho việc nghiên cứu sâu hơn về các lĩnh vực chuyên ngành như tâm lí học nhận thức hay tâm lí học xã hội.

II. Thách thức khi tự học Tâm lí học đại cương từ giáo trình

Việc tự học từ giáo trình tâm lí học đại cương mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng đi kèm không ít thách thức. Một trong những khó khăn lớn nhất là khối lượng kiến thức đồ sộ và các thuật ngữ chuyên ngành phức tạp. Người mới bắt đầu có thể cảm thấy choáng ngợp trước các lý thuyết tâm lý học đa dạng, từ Phân tâm học của Freud đến Thuyết hành vi của Watson. Việc thiếu người hướng dẫn để giải đáp thắc mắc có thể dẫn đến hiểu sai hoặc hiểu không sâu sắc vấn đề. Thêm vào đó, việc kết nối lý thuyết với thực tiễn đòi hỏi khả năng phân tích và tổng hợp cao. Nếu không có phương pháp học tập đúng đắn, người học dễ sa vào việc học thuộc lòng một cách máy móc thay vì thực sự thấu hiểu bản chất của các hiện tượng tâm lí. Vượt qua những rào cản này là yếu tố then chốt để khai thác hiệu quả giá trị của giáo trình.

2.1. Khó khăn khi tiếp cận các lý thuyết tâm lý học phức tạp

Các lý thuyết tâm lý học thường mang tính trừu tượng cao, đòi hỏi người học phải có tư duy logic và khả năng liên kết thông tin. Ví dụ, việc phân biệt giữa các khái niệm trong cấu trúc nhân cách của Phân tâm học (Cái Ấy, Cái Tôi, Cái Siêu Tôi) hay hiểu rõ cơ chế của các quy luật tri giác trong Tâm lí học Gestalt không phải là điều dễ dàng. Mỗi lý thuyết lại có một hệ thống khái niệm và lập luận riêng, đôi khi trái ngược nhau. Điều này đặt ra thách thức trong việc tổng hợp và xây dựng một bức tranh toàn cảnh. Nếu không có sự định hướng, người học có thể bị lạc trong “mê cung” học thuyết, không biết đâu là kiến thức cốt lõi cần nắm vững. Đây là lý do tại sao các slide bài giảng tâm lý học và các tài liệu tóm tắt lại hữu ích trong việc hệ thống hóa kiến thức.

2.2. Tìm kiếm tài liệu ôn thi tâm lý học đại cương chất lượng

Khi kỳ thi đến gần, nhu cầu tìm kiếm tài liệu ôn thi tâm lí học chất lượng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, không phải tất cả tài liệu trên Internet đều đáng tin cậy. Nhiều tài liệu tóm tắt sơ sài, thiếu chính xác hoặc không bám sát nội dung của các giáo trình chính thống. Việc ôn tập từ những nguồn kém chất lượng có thể dẫn đến hổng kiến thức và kết quả thi không như mong đợi. Một nguồn tài liệu ôn thi tốt cần phải hệ thống hóa được các kiến thức trọng tâm, cung cấp các câu hỏi và bài tập ứng dụng để kiểm tra mức độ hiểu bài. Các bản ebook tâm lí học đại cương đầy đủ từ các nhà xuất bản uy tín hoặc tài liệu do chính giảng viên biên soạn là những lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất cho quá trình ôn tập.

III. Bí quyết nắm vững kiến thức từ giáo trình Tâm lí học đại cương

Để nắm vững kiến thức từ giáo trình tâm lí học đại cương, cần áp dụng một phương pháp học tập chủ động và có hệ thống. Thay vì đọc một cách thụ động, người học nên bắt đầu bằng việc tìm hiểu tổng quan cấu trúc của giáo trình, đọc mục lục và lời mở đầu để hiểu ý đồ của tác giả. Một bí quyết quan trọng là học theo từng chương, kết hợp ghi chú và tóm tắt lại các ý chính bằng ngôn ngữ của mình. Việc này giúp biến kiến thức trong sách thành kiến thức của bản thân. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc nắm bắt các khái niệm cơ bản tâm lý học và hiểu rõ bản chất của chúng, bởi đây là chìa khóa để giải mã các học thuyết phức tạp hơn. Việc so sánh, đối chiếu quan điểm giữa các trường phái tâm lí học khác nhau cũng là một cách hiệu quả để hiểu sâu hơn về sự phát triển của ngành khoa học này.

3.1. Tìm hiểu lịch sử tâm lý học và các trường phái chính

Hiểu rõ lịch sử tâm lí học là cách tốt nhất để nắm bắt bối cảnh ra đời và phát triển của các tư tưởng. Tâm lí học chính thức trở thành một khoa học độc lập vào năm 1879 với phòng thí nghiệm của Wundt. Từ đó, hàng loạt các trường phái tâm lí học đã ra đời, mỗi trường phái có đối tượng và phương pháp nghiên cứu riêng. Tâm lí học hành vi (Behaviorism) do J. Watson khởi xướng, tập trung vào hành vi có thể quan sát được (S-R). Phân tâm học của S. Freud lại nhấn mạnh vai trò của vô thức và các bản năng. Tâm lí học Gestalt nghiên cứu các quy luật của tri giác và tư duy. Tâm lí học Nhân văn của Maslow và Rogers lại đề cao tiềm năng và sự tự do của con người. Cuối cùng, Tâm lí học hoạt động (trường phái Mác-xít) coi tâm lí là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp. Việc nắm vững các đặc điểm này giúp người học có cái nhìn đa chiều về đối tượng nghiên cứu của tâm lí học.

3.2. Phân tích bản chất và các hiện tượng tâm lí cơ bản

Theo quan điểm duy vật biện chứng được trình bày trong giáo trình, bản chất của tâm lí người có hai thuộc tính cốt lõi. Thứ nhất, tâm lí là “sự phản ánh hiện thực khách quan vào não”, nghĩa là thế giới bên ngoài là nguồn gốc của tâm lí. Thứ hai, tâm lí mang “bản chất xã hội - lịch sử”, tức là nó được quyết định bởi các mối quan hệ xã hội và nền văn hóa. Các hiện tượng tâm lí được phân loại thành ba nhóm chính: các quá trình tâm lí (cảm giác, tri giác, tư duy, cảm xúc), các trạng thái tâm lí (chú ý, tâm trạng), và các thuộc tính tâm lí (nhân cách và tâm lý, khí chất, năng lực). Việc phân tích kỹ các đặc điểm này, như tính chủ thể trong phản ánh hay vai trò của hoạt động và giao tiếp, là nền tảng để hiểu tất cả các nội dung chuyên sâu sau này.

IV. Phương pháp học các chương cốt lõi của giáo trình Tâm lí học

Một phương pháp hiệu quả để học giáo trình tâm lí học đại cương là tiếp cận theo từng cụm chủ đề cốt lõi. Sau khi đã nắm vững các khái niệm đại cương ở chương đầu, người học nên tập trung vào các chương về hoạt động nhận thức, đời sống tình cảm và nhân cách. Đây là ba trụ cột chính của tâm lí học. Đối với hoạt động nhận thức, cần phân biệt rõ hai mức độ: nhận thức cảm tính (cảm giác, tri giác) và nhận thức lý tính (tư duy, tưởng tượng). Với đời sống tình cảm, việc hiểu các quy luật như “lây lan”, “thích ứng”, “tương phản” sẽ giúp giải thích nhiều hiện tượng trong cuộc sống. Cuối cùng, chương về nhân cách là sự tổng hợp của tất cả kiến thức, nghiên cứu cấu trúc và sự hình thành các thuộc tính tâm lí ổn định của một cá nhân. Việc hệ thống hóa kiến thức theo các khối logic này sẽ giúp việc học trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

4.1. Tiếp cận các quá trình tâm lý nhận thức cảm xúc ý chí

Nghiên cứu các quá trình tâm lí là trọng tâm của môn nhập môn tâm lí học. Hoạt động nhận thức giúp con người phản ánh thế giới, bao gồm cảm giác, tri giác, trí nhớ, tư duy và tưởng tượng. Mỗi quá trình có đặc điểm và quy luật riêng. Ví dụ, tri giác có tính trọn vẹn, tính lựa chọn, còn tư duy lại có tính vấn đề, tính gián tiếp. Bên cạnh nhận thức là các quá trình cảm xúc và ý chí. Tình cảm và cảm xúc thể hiện thái độ của con người đối với hiện thực, diễn ra theo các quy luật đặc thù như quy luật di chuyển, quy luật pha trộn. Ý chí là mặt năng động của ý thức, giúp con người vượt qua khó khăn để đạt mục tiêu. Việc hiểu rõ cơ chế của các quá trình này giúp lý giải tại sao con người lại suy nghĩ, cảm nhận và hành động theo những cách nhất định.

4.2. Nghiên cứu nhân cách và sự hình thành tâm lý phát triển

Nhân cách và tâm lý là một trong những chủ đề phức tạp và hấp dẫn nhất. Nhân cách được định nghĩa là tổ hợp những đặc điểm tâm lí tương đối ổn định, quy định hành vi và giá trị của một cá nhân. Cấu trúc nhân cách bao gồm bốn thuộc tính chính: xu hướng, tính cách, khí chất và năng lực. Tâm lí học phát triển nghiên cứu sự hình thành và biến đổi của các thuộc tính này qua các giai đoạn lứa tuổi, từ sơ sinh đến tuổi già. Các yếu tố như di truyền, môi trường, giáo dục, hoạt động và giao tiếp đều đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nhân cách. Hiểu về nhân cách không chỉ giúp “biết mình, biết người” mà còn là cơ sở cho các ngành tâm lí học ứng dụng như tâm lí học quản lý, tâm lí học giáo dục.

V. Ứng dụng kiến thức từ giáo trình Tâm lí học vào thực tiễn

Kiến thức từ giáo trình tâm lí học đại cương không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có giá trị ứng dụng to lớn trong thực tiễn. Trong lĩnh vực giáo dục, việc hiểu rõ đặc điểm tâm lí lứa tuổi, các quy luật của nhận thức và sự hình thành nhân cách là cơ sở khoa học để xây dựng phương pháp giảng dạy và giáo dục hiệu quả. Trong quản lý và tổ chức, kiến thức về tâm lí học xã hội, động cơ làm việc và tâm lí nhóm giúp các nhà lãnh đạo xây dựng môi trường làm việc tích cực, nâng cao năng suất. Ngay cả trong cuộc sống hàng ngày, việc am hiểu tâm lí học hành vi và các quy luật tình cảm cũng giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp, giải quyết xung đột và xây dựng các mối quan hệ bền vững. Tâm lí học thực sự là một khoa học về con người và vì con người, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống trên mọi phương diện.

5.1. Tâm lí học và giáo dục Nền tảng cho phương pháp sư phạm

Mối quan hệ giữa Tâm lí học và Giáo dục học là vô cùng mật thiết. Như trong giáo trình của Nguyễn Xuân Thức đã đề cập, “Tâm lí học là cơ sở cho Giáo dục học”. Muốn giáo dục thành công, nhà giáo dục phải hiểu sâu sắc đối tượng của mình. Kiến thức về tâm lí học phát triển giúp giáo viên nắm bắt đặc điểm tư duy, tình cảm của học sinh ở từng lứa tuổi để có phương pháp tác động phù hợp. Ví dụ, việc vận dụng quy luật của tri giác để thiết kế đồ dùng trực quan sinh động, hay áp dụng lý thuyết về các loại trí nhớ để xây dựng phương pháp ôn tập hiệu quả. Hiểu biết về sự hình thành nhân cách và tâm lý giúp nhà giáo dục định hướng các hoạt động nhằm bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, ý chí và năng lực cho học sinh.

5.2. Hiểu rõ tâm lí học hành vi và tâm lí học xã hội

Tâm lí học hành vi và tâm lí học xã hội là hai lĩnh vực có tính ứng dụng cao trong đời sống. Tâm lí học hành vi giúp giải thích tại sao các thói quen được hình thành và làm thế nào để thay đổi chúng thông qua các nguyên tắc củng cố và trừng phạt. Điều này hữu ích trong việc tự rèn luyện bản thân hoặc nuôi dạy con cái. Trong khi đó, tâm lí học xã hội nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường xã hội đến suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của cá nhân. Các hiện tượng như áp lực nhóm, định kiến xã hội, hay sự tuân thủ đều được lý giải dưới góc độ khoa học. Nắm vững kiến thức này giúp mỗi người nhận thức rõ hơn về các tác động xã hội đến bản thân và những người xung quanh, từ đó có những ứng xử phù hợp và tỉnh táo hơn.

VI. Tổng hợp tài liệu Ebook và slide bài giảng Tâm lí học

Để hỗ trợ quá trình học tập và nghiên cứu giáo trình tâm lí học đại cương, việc có thêm các tài liệu bổ trợ là vô cùng cần thiết. Các nguồn tài liệu này giúp hệ thống hóa kiến thức, cung cấp góc nhìn đa dạng và trực quan hóa các khái niệm phức tạp. Ebook tâm lí học đại cương là một lựa chọn tiện lợi, cho phép người học truy cập kiến thức mọi lúc, mọi nơi. Trong khi đó, slide bài giảng tâm lí học từ các giảng viên uy tín thường cô đọng những nội dung quan trọng nhất, kèm theo các ví dụ minh họa sinh động. Kết hợp giáo trình chính thống với các tài liệu tham khảo chất lượng là phương pháp tối ưu để chinh phục môn học này. Điều quan trọng là cần lựa chọn những nguồn tài liệu có độ tin cậy cao, bám sát chương trình học để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả.

6.1. Tóm tắt những giá trị cốt lõi của giáo trình tâm lý học

Giá trị cốt lõi của giáo trình tâm lí học đại cương nằm ở việc cung cấp một hệ thống tri thức khoa học, toàn diện và nền tảng về đời sống tâm lí con người. Nó trang bị cho người học một hệ phương pháp luận đúng đắn để nhìn nhận các hiện tượng tinh thần, tránh xa những diễn giải duy tâm hoặc mê tín. Giáo trình giúp người học hiểu rằng tâm lí không phải là cái gì đó huyền bí, mà là một hiện tượng có nguồn gốc, có bản chất, có quy luật và có thể nghiên cứu được. Từ đó, người học có khả năng phân tích, lý giải các hành vi của bản thân và người khác, làm nền tảng cho việc tự giáo dục và hoàn thiện nhân cách.

6.2. Nguồn tải ebook tâm lý học đại cương và tài liệu bổ trợ

Để tìm kiếm ebook tâm lí học đại cương và các tài liệu liên quan, sinh viên nên ưu tiên các nguồn chính thống. Thư viện số của các trường đại học, các nhà xuất bản uy tín như Nhà xuất bản Đại học Sư phạm là nơi cung cấp các phiên bản ebook có bản quyền và chất lượng cao. Bên cạnh đó, các diễn đàn học thuật, website chuyên ngành hoặc kho tài liệu do giảng viên chia sẻ cũng là những nguồn tham khảo giá trị. Khi tìm kiếm tài liệu ôn thi tâm lý học, cần chú ý đến tác giả và nguồn gốc để đảm bảo nội dung chính xác, cập nhật và phù hợp với chương trình đào tạo. Việc sử dụng kết hợp nhiều loại tài liệu sẽ giúp quá trình học tập trở nên phong phú và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tâm lí học đại cương do PGS. Nguyễn Xuân Thức chủ biên, cùng sự tham gia biên soạn của tập thể giảng viên Khoa Tâm lí - Giáo dục thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (GS. Nguyễn Quang Uẩn, PGS. Nguyễn Văn Thạc, GS. Trần Quốc Thành, PGS. Hoàng Anh, PGS. Lê Thị Bừng, TS. Vũ Kim Thanh, TS. Nguyễn Kim Quý, PGS. Nguyễn Thị Huệ, TS. Nguyễn Đức Sơn), được Nhà xuất bản Đại học Sư phạm ấn hành (Mã số tiêu chuẩn quốc tế: ISBN 978-604-54-3436-9).

Trong chương trình đào tạo đại học và cao đẳng, môn Tâm lí học đại cương thuộc khối kiến thức giáo dục đại cương, giữ vị trí môn học nền tảng bắt buộc đối với khối ngành sư phạm và là môn cơ sở cho các ngành khoa học xã hội, nhân văn. Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm trang bị cho người học hệ thống tri thức khoa học cơ bản về bản chất, cơ chế hình thành, quy luật vận hành và các chức năng của hiện tượng tâm lí người; đồng thời xác lập cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng để tiếp thu các phân ngành Tâm lí học chuyên sâu (Tâm lí học lứa tuổi, Tâm lí học sư phạm, Tâm lí học xã hội) và Tâm lí học liên ngành.

Cấu trúc giáo trình gồm 6 chương, vận dụng nhất quán quan điểm của Tâm lí học hoạt động (Tâm lí học mácxít). Điểm đặc thù của tài liệu là việc hệ thống hóa các khái niệm tâm lí dựa trên cơ sở sinh lí thần kinh cấp cao kết hợp chặt chẽ với bản chất xã hội - lịch sử, đồng thời tích hợp hệ thống bài tập thực nghiệm và câu hỏi ôn tập sau mỗi đơn vị bài học nhằm phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo tiến trình logic từ các vấn đề lý luận đại cương đến các hiện tượng tâm lí cụ thể và cấu trúc nhân cách toàn vẹn:

• Chương 1: Tâm lí học là một khoa học (GS. Nguyễn Quang Uẩn và PGS. Nguyễn Xuân Thức biên soạn): Trình bày lịch sử hình thành từ thời cổ đại (quan điểm của Khổng Tử, Xôcrát, Arixtốt, Platông, Đêmôcrít), thời kỳ cận - hiện đại đến khi W. Wundt thành lập phòng thí nghiệm thực nghiệm năm 1879 tại Laixic; phân tích các dòng phái (Hành vi của J. Watson, Gestalt của Wertheimer/Köhler/Koffka, Phân tâm học của S. Freud, Nhân văn của C. Maslow/C. Rogers, Nhận thức của J. Piaget và Tâm lí học hoạt động); xác định đối tượng, bản chất phản ánh tâm lí mang tính chủ thể, bản chất xã hội - lịch sử và 5 nguyên tắc phương pháp luận nghiên cứu.
• Chương 2: Hoạt động, giao tiếp và sự hình thành, phát triển tâm lí (GS. Trần Quốc Thành biên soạn): Định nghĩa hoạt động là phương thức tồn tại của con người; phân tích cấu trúc hoạt động và cơ chế hai chiều: quá trình đối tượng hóa (xuất tâm) và quá trình chủ thể hóa (nhập tâm); phân loại giao tiếp và chứng minh tâm lí là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp.
• Chương 3: Sự hình thành và phát triển tâm lí, ý thức (GS. Nguyễn Quang Uẩn và PGS. Nguyễn Xuân Thức biên soạn): Trình bày tiêu chuẩn nảy sinh tâm lí theo phương diện loài và cá thể; phân tích các thuộc tính, cấu trúc và cấp độ ý thức (từ vô thức, tiềm thức đến ý thức và tự ý thức, ý thức nhóm); vai trò của chú ý như điều kiện tâm lí của hoạt động có ý thức.
• Chương 4: Hoạt động nhận thức (TS. Nguyễn Kim Quý, PGS. Nguyễn Thị Huệ biên soạn): Trình bày nhận thức cảm tính (đặc điểm, quy luật của cảm giác và tri giác); nhận thức lý tính (đặc điểm, các giai đoạn, thao tác của tư duy; các loại và cách sáng tạo hình ảnh của tưởng tượng); vai trò của ngôn ngữ; các quá trình trí nhớ (ghi nhớ, gìn giữ, tái hiện, sự quên và cách chống quên).
• Chương 5: Tình cảm và ý chí (PGS. Hoàng Anh và PGS. Lê Thị Bừng biên soạn): Phân tích đặc điểm, các mức độ và 6 quy luật của đời sống tình cảm (lây lan, thích ứng, tương phản/cảm ứng, di chuyển, pha trộn, hình thành tình cảm); cấu trúc hành động ý chí và quy luật hình thành kĩ xảo.
• Chương 6: Nhân cách và sự hình thành, phát triển nhân cách (PGS. Nguyễn Văn Thạc biên soạn): Định nghĩa nhân cách; phân tích 4 thuộc tính cơ bản gồm xu hướng, tính cách, năng lực, khí chất (dựa trên cơ sở sinh lí thần kinh cấp cao của I.P. Pavlov); xác định vai trò của các yếu tố sinh thể, môi trường, giáo dục (chủ đạo) và hoạt động - giao tiếp (quyết định).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống tri thức dựa trên 3 nền tảng khoa học:

1. Lý luận phản ánh duy vật biện chứng: Khẳng định tâm lí là sự phản ánh hiện thực khách quan vào não người thông qua lăng kính chủ quan, mang bản chất xã hội - lịch sử.
2. Cơ sở sinh lí thần kinh cấp cao: Luận giải các hiện tượng tâm lí diễn ra theo cơ chế phản xạ có điều kiện gồm 3 khâu (tiếp nhận kích thích hướng tâm, xử lý ở trung ương não bộ tạo hình ảnh tâm lí, và dẫn truyền li tâm trả lời).
3. Mô hình phân loại hiện tượng tâm lí: Phân chia rành mạch hiện tượng tâm lí theo thời gian tồn tại và vị trí trong nhân cách thành: các quá trình tâm lí, các trạng thái tâm lí và các thuộc tính tâm lí cá nhân.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng nghiên cứu thực nghiệm: Người học được trang bị nguyên tắc và quy trình tiến hành 6 phương pháp nghiên cứu tâm lí học: quan sát, điều tra bằng phiếu hỏi (câu hỏi đóng/mở), thực nghiệm (trong phòng thí nghiệm, thực nghiệm tự nhiên, thực nghiệm hình thành), trắc nghiệm tâm lí (tiêu chuẩn đo lường của test Binet-Simon, Raven, Eysenck, Rorschach), phân tích sản phẩm hoạt động và đàm thoại.
• Kỹ năng phân tích hành vi: Khả năng bóc tách các yếu tố chi phối hành vi cá nhân dựa trên động cơ, nhận thức, cảm xúc, ý chí và đặc điểm khí chất.
• Kỹ năng ứng dụng sư phạm: Năng lực vận dụng các quy luật cảm giác, tri giác, trí nhớ và quy luật hình thành kĩ xảo (quy luật đỉnh, tiến bộ không đồng đều) vào thiết kế bài giảng và tổ chức hoạt động giáo dục.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm tiếp cận theo logic nhận thức: đi từ hiện tượng trực quan đến phân tích bản chất quy luật và quay về ứng dụng thực tiễn. Tài liệu kết hợp chặt chẽ giữa lý luận trừu tượng và các cứ liệu giải phẫu sinh lí, lâm sàng và thực nghiệm khoa học.

Cuối mỗi chương, giáo trình bố trí hai hệ thống học liệu phục vụ tự học và kiểm tra đánh giá:

1. Hệ thống câu hỏi ôn tập: Tập trung vào việc tái hiện, so sánh và hệ thống hóa các định nghĩa, quy luật, cấu trúc khái niệm (như so sánh nhận thức cảm tính và lý tính, phân biệt các cấp độ ý thức).
2. Hệ thống bài tập tình huống và phân tích thực nghiệm: Cung cấp các tình huống thực tế nhằm rèn luyện tư duy phản biện. Cụ thể tại Chương 1, sách đưa vào các dạng bài tập:
   • Bài tập phân tích tổn thương não bộ thực tế (ca bệnh tổn thương thùy chẩm phải và thùy đỉnh trái gây mất khả năng định hướng không gian và tưởng tượng).
   • Bài tập phân tích thực nghiệm y học - tâm lí (thực nghiệm năm 1902 tại Côpenhaghen về tác động của niềm tin và ám thị tâm lí đối với phản ứng co thắt mạch máu não).
   • Bài tập trắc nghiệm phóng chiếu (thí nghiệm vết mực Rorschach về tính chủ thể trong tri giác).
   • Bài tập phân tích ngôn ngữ văn học để bóc tách các hiện tượng vật lí, sinh lí và tâm lí trong tác phẩm văn xuôi.

Hình thức đánh giá tương ứng bao gồm: đánh giá định kỳ qua bài thi tự luận/trắc nghiệm kiểm tra khả năng nắm vững thuật ngữ, đánh giá thường xuyên qua khả năng giải quyết bài tập tình huống và bài tập thực hành đo đạc tâm lí.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình Tâm lí học đại cương của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội thể hiện các điểm cải tiến nội dung và tính liên ngành như sau:

Tiêu chí	Nội dung thể hiện trong giáo trình
Kế thừa và cấu trúc lại tri thức	Tiếp thu có chọn lọc các tài liệu đào tạo tâm lí học trong và ngoài nước; tái cấu trúc các đơn vị bài học để tránh sự trùng lặp giữa Tâm lí học đại cương với các môn Tâm lí học lứa tuổi và Tâm lí học sư phạm trong chương trình đào tạo.
Hệ thống hóa các trường phái khách quan	Phân tích có phê phán các dòng phái tâm lí học lớn của thế giới: chỉ ra mặt đóng góp và hạn chế cơ học, sinh vật hóa của Thuyết hành vi ($S - R$ của Watson), Thuyết cấu trúc Gestalt, Phân tâm học của S. Freud (mô hình Cái ấy - Cái tôi - Cái siêu tôi), Tâm lí học nhân văn của Maslow (tháp 5 bậc nhu cầu) và Tâm lí học nhận thức của Piaget; từ đó làm rõ vị trí của Tâm lí học hoạt động.
Tích hợp cơ sở sinh lí thần kinh học	Gắn liền các hiện tượng tâm lí với cơ chế hoạt động của hệ thần kinh cấp cao theo học thuyết I.P. Pavlov (các loại hình thần kinh tương ứng 4 kiểu khí chất: linh hoạt, bình thản, nóng nảy, ưu tư).
Ứng dụng thực tiễn đa ngành	Giáo trình mở rộng phạm vi ứng dụng của tâm lí học sang các lĩnh vực: Tâm lí học lao động và Tâm lí học kỹ sư (tổ chức sản xuất, an toàn lao động), Tâm lí học quản lí (công tác tổ chức cán bộ, xây dựng bầu không khí tập thể), Tâm lí học y học, Tâm lí học tư pháp và du lịch.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục đại học:

• Sinh viên bậc đại học và cao đẳng: Sử dụng cho sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc các trường Đại học Sư phạm, các trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cũng như sinh viên các khối ngành Luật, Y khoa, Quản trị, Xã hội học đang học học phần Tâm lí học đại cương.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức nền tảng về Triết học đại cương (đặc biệt là chủ nghĩa duy vật biện chứng và lý luận nhận thức) và kiến thức Sinh học cơ bản về hệ thần kinh, giác quan người.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn, cung cấp khung chương trình, hệ thống khái niệm chuẩn mực và ngân hàng bài tập tình huống phục vụ biên soạn bài giảng, đề kiểm tra.
• Học viên sau đại học và người tự học: Làm tài liệu tham khảo cơ sở cho học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tâm lí học, Giáo dục học và các cán bộ làm công tác tham vấn, nhân sự cần chuẩn hóa hệ thống khái niệm tâm lí học kinh điển.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phục vụ giảng dạy cho sinh viên đại học, cao đẳng các ngành sư phạm và ngoài sư phạm, đồng thời là tài liệu tham khảo nền tảng cho học viên cao học, nghiên cứu sinh và cán bộ nghiên cứu tâm lí - giáo dục.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học cần nắm được các nguyên lý cơ bản của Triết học duy vật biện chứng (phép biện chứng, lý luận phản ánh) và kiến thức Sinh học đại cương về cấu tạo, chức năng của hệ thần kinh cấp cao và các giác quan.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu khác là gì?

Tài liệu quán triệt nhất quán hệ quy chiếu của Tâm lí học hoạt động (Tâm lí học mácxít), phân định bản chất tâm lí dựa trên sự thống nhất giữa cơ sở sinh lí học thần kinh và bản chất xã hội - lịch sử, đồng thời đính kèm hệ thống bài tập thực nghiệm cụ thể sau mỗi chương.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên tiếp cận nội dung theo 3 bước:

1. Nắm vững định nghĩa và phân loại tại từng chương (quá trình, trạng thái, thuộc tính);
2. Trả lời toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập lý thuyết;
3. Tự giải quyết các bài tập tình huống lâm sàng và thực nghiệm được cung cấp ở cuối chương để kiểm tra mức độ hiểu bản chất khái niệm.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo không?

Giáo trình cung cấp danh mục tài liệu tham khảo chính ở cuối sách, bao gồm các công trình nghiên cứu tâm lí học kinh điển của các tác giả trong nước và quốc tế, tạo cơ sở cho việc đọc mở rộng.

---

Kết luận

Giáo trình Tâm lí học đại cương do PGS. Nguyễn Xuân Thức chủ biên là tài liệu học thuật xác lập hệ thống tri thức cơ bản về khoa học tâm lí trên lập trường duy vật biện chứng và lý thuyết hoạt động. Nội dung giáo trình cung cấp đầy đủ các quy luật phản ánh tâm lí, cơ chế sinh lí thần kinh, các giai đoạn nhận thức, đời sống cảm xúc - ý chí và cấu trúc nhân cách.

Lộ trình học tập đề xuất là hoàn thành tuần tự 6 chương, kết hợp chặt chẽ giữa học lý thuyết thuật ngữ và giải quyết hệ thống bài tập thực nghiệm cuối chương. Người học có thể mở rộng nghiên cứu thông qua danh mục tài liệu tham khảo chính được liệt kê tại trang 271 của giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 9 CHƯƠNG MỘT. TÂM LÍ HỌC LÀ MỘT KHOA HỌC.-s-<c-sesceerseesexer 11 1, DOI TUGNG, NHIEM VU CUA TAM Li HOC 1. Vài nét về lịch sử hình thành và phát triển Tâm lí học. Những tư tưởng Tâm lí học thời cổ đại.

Những tư tưởng Tâm lí học từ thời trung cổ đến nửa đầu thế kỉ. Tâm lí học trở thành một khoa học độc lập. Đối tượng, nhiệm vụ của Tâm lí học —. Đối tượng của Tâm lí họC.

1 xe 15 L2) | vu Cla TAM If NOC oe. Các dòng phái cơ bản của Tâm lí học 17 3. Tâm lí học hành VÌ. ác nà HH HỖ kh bu kết 17 3.2, Tâm lí học Gestalt (Tam lí học cấu tTÚO).

ve nghe 18 Ki ni ion cv. TAM ID HOC MAAN VAN. TAM ff HOC NNAN. Tâm lí học hoạt động .- cọ nà HH ng KHE 21 II.

BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG, PHÂN LOẠI CÁC HIỆN TƯỢNG TÂM LÍ. Bản chất của tâm lí người 22 1. Tâm lí người là sự phản ánh hiện thực khách quan vào não người thông qua chủ THỂ. nh Hàng nh TH Tàn 111111612101 1 ky 1.

Bản chất xã hội của tâm lí người 2. Chức năng của tâm lí 3. Phân loại hiện tượng tâm lí III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÂM LÍ 1.

Nguyên tắc phương pháp luận của việc nghiên cứu tâm lí. Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan. Nguyên tắc quyết định luận duy vật biện chứng. Nguyên tắc thống nhất tâm lí, ý thức với hoạt động.

Nghiên cứu các hiện tượng tâm lí trong các mối liên hệ giữa chúng với nhau và trong mối liên hệ giữa chúng với các hiện tượng khác. Nghiên cứu tâm lí trong sự vận động và phát trIỂn. Phương pháp nghiên cứu tâm lí 32 2. PHUGNg PAP QUAN Sat.

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi. Phương pháp thực nghiệm .- HH “nh nhe vi 34 2. Phương pháp trắc nghiệm (fes†). Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động.

Phương pháp đàm thoại (phỏng vấn) IV. VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA TÂM LÍ HỌC TRONG CUỘC SỐNG J9 029 c7. VỊ trí của Tâm lí học trong hệ thống khoa học. series 38 run 0 ai.

Tâm lí học và Sinh lí học thần kinh cấp cao. Tâm lí học và Giáo dục học. Ý nghĩa của Tâm lí học trong cuộc sống và hoạt động của con người.41 108ne0e are 0eic 6 on na. 43 BÀI TẬP CHƯƠNG MỘT .-cn treo 43 CHƯƠNG HAI.

HOẠT ĐỘNG, GIAO TIẾP VÀ SỰ HÌNH THÀNH, PHAT TRIEN TAM Li IN:e. Khái niệm hoạt động 2. Các đặc điểm của hoạt động. Hoạt động bao giờ cũng là hoạt động có đối tượng.

Hoạt động bao giờ cũng do chủ thể tiến hành. Hoạt động vận hành theb nguyên tắc gián tiếp. Hoạt động bao giờ cũng có mục đích nhất định. Cấu trúc của hoạt động.

Các dạng hoạt động INc/. Khái niệm giao tiếp 2. Phân loại giao tiếp. Căn cứ vào phương tiện giao tiẾp.

Căn cứ vào khoảng cách không gian của các cá nhân n8. Căn cứ vào quy cách giao tiếp. TÂM LÍ LÀ SẲN PHẨM CỦA HOẠT ĐỘNG VÀ GIAO TIẾP ". Mối quan hệ giữa hoạt động và giao tiếp.

Vai trò của hoạt động và giao tiếp trong sự hình thành và phát triển tâm lí. Hoạt động và sự hình thành, phat) triển tâm ÍlÍ. Giao tiếp và sự hình thành, phát triển unMmẰẮẮỖŨDỪ 64 CÂU HOI ON r0 a9 c0. 66 ;)0yr 1 le 0e ch.

SỰ HÌNH THANH VA PHAT TRIEN TAM Li, Ý THỨC. SU HINH THANH VÀ PHAT TRIEN TAM Li. Su nay sinh và hình thành tâm lí về phương diện loài người. Tiêu chuẩn xdc dinh su nay sinh tAM Mie eee eee eeeteneeeneeaee 72 1.

Các thời kì phát triển tâm IÍ. Sự phát triển tâm lí về phương diện cá thể.