Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp Tập 2

Giáo trình nghiên cứu tài chính doanh nghiệp tập 2 phần 1 trường đh tài chính ngân hàng hà nội, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kinh tế.

• Tác giả: TS. Bạch Đức Hiển
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Ánh
• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính – Ngân Hàng Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính Doanh Nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp Tập 2
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 10. Chương 10: CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN
• 10.1. TỔNG QUAN VỀ CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN
• 10.2. CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN CỦA TỪNG NGUỒN TÀI TRỢ RIÊNG BIỆT
• 10.2.1. Chi phí sử dụng vốn vay
• 10.2.2. Chi phí sử dụng cổ phiếu ưu đãi
• 10.2.3. Chi phí sử dụng lợi nhuận để lại tái đầu tư
• 10.2.4. Chi phí sử dụng cổ phiếu thường mới
• 10.3. CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN BÌNH QUÂN VÀ CHI PHÍ CẬN BIÊN SỬ DỤNG VỐN
• 10.3.1. Chi phí sử dụng vốn bình quân
• 10.3.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chi phí sử dụng vốn
• 10.3.3. Chi phí cận biên sử dụng vốn
• 10.4. KẾT HỢP ĐƯỜNG CHI PHÍ CẬN BIÊN VÀ ĐƯỜNG CƠ HỘI ĐẦU TƯ TRONG VIỆC DỰ TOÁN VỐN
• 11. Chương 11: ĐÒN BẨY VÀ CƠ CẤU NGUỒN VỐN CỦA DOANH NGHIỆP
• 11.1. RỦI RO KINH DOANH VÀ ĐÒN BẨY KINH DOANH
• 11.1.1. Rủi ro kinh doanh
• 11.1.2. Đòn bẩy kinh doanh
• 11.2. RỦI RO TÀI CHÍNH VÀ ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH
• 11.2.1. Rủi ro tài chính
• 11.2.2. Đòn bẩy tài chính
• 11.3. ĐÒN BẨY TỔNG HỢP
• 11.4. CƠ CẤU NGUỒN VỐN
• 11.5. CÁC LÝ THUYẾT VỀ CƠ CẤU NGUỒN VỐN
• 11.5.1. Lý thuyết về cơ cấu nguồn vốn tối ưu (quan điểm truyền thống)
• 11.5.2. Lý thuyết lợi nhuận hoạt động ròng
• 11.5.3. Lý thuyết M&M về cơ cấu nguồn vốn của công ty
• 11.5.4. Lý thuyết trật tự phân hạng (pecking order theory)
• 11.6. HOẠCH ĐỊNH CƠ CẤU NGUỒN VỐN MỤC TIÊU
• 11.6.1. Cơ cấu nguồn vốn mục tiêu
• 11.6.2. Các nguyên tắc hoạch định cơ cấu nguồn vốn mục tiêu
• 11.6.3. Các yếu tố chủ yếu cần cân nhắc trong việc hoạch định cơ cấu nguồn vốn mục tiêu
• 12. Chương 12: ĐÁNH GIÁ, LỰA CHỌN DỰ ÁN CÓ SỬ DỤNG VỐN VAY
• 12.1. DỰ ÁN SỬ DỤNG VỐN VAY VÀ CÁC QUAN ĐIỂM ĐÁNH GIÁ ĐẦU TƯ
• 12.1.1. Quan điểm tổng đầu tư
• 12.1.2. Quan điểm của chủ sở hữu
• 12.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÓ SỬ DỤNG VỐN VAY
• 12.2.1. Phương pháp chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền (Phương pháp WACC)
• 12.2.2. Phương pháp giá trị hiện tại điều chỉnh (Phương pháp APV)
• 12.2.3. Phương pháp dòng tiền thuộc vốn chủ sở hữu (Phương pháp FTE)
• 12.2.4. So sánh giữa 3 phương pháp WACC, APV, FTE
• 13. Chương 13: CỔ TỨC VÀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN
• 13.1. KHÁI QUÁT VỀ CỔ TỨC CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN
• 13.1.1. Khái niệm về cổ tức
• 13.1.2. Hình thức và trình tự trả cổ tức
• 13.2. CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN
• 13.2.1. Khái niệm và tầm quan trọng của chính sách cổ tức
• 13.2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc hoạch định chính sách cổ tức của công ty cổ phần
• 13.3. CHÍNH SÁCH CỔ TỨC TRONG THỰC TIỄN
• 13.3.1. Chính sách ổn định cổ tức
• 13.3.2. Chính sách thặng dư cổ tức
• 13.3.3. Các chính sách cổ tức khác
• 13.4. CỔ TỨC BẰNG CỔ PHIẾU
• 13.4.1. Khái niệm và những tác động của trả cổ tức bằng cổ phiếu
• 13.4.2. Những điểm lợi và bất lợi trả cổ tức bằng cổ phiếu
• 13.5. MUA LẠI CỔ PHIẾU
• 13.5.1. Khái quát về mua lại cổ phiếu
• 13.5.2. Mua lại cổ phiếu thay vì trả cổ tức
• 14. Chương 14: BÁO CÁO TÀI CHÍNH VÀ CÁC HỆ SỐ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP
• 14.1. TỔNG QUAN VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH
• 14.1.1. Bảng cân đối kế toán
• 14.1.2. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
• 14.1.3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
• 14.1.4. Thuyết minh báo cáo tài chính
• 14.2. CÁC HỆ SỐ TÀI CHÍNH CƠ BẢN CỦA DOANH NGHIỆP
• 14.2.1. Hệ số khả năng thanh toán
• 14.2.2. Hệ số cơ cấu nguồn vốn và cơ cấu tài sản
• 14.2.3. Hệ số hiệu suất hoạt động
• 14.2.4. Hệ số khả năng sinh lời
• 14.2.5. Hệ số giá trị thị trường
• 14.2.6. Mối quan hệ tương tác giữa các hệ số tài chính (phương pháp phân tích DU PONT)
• 14.3. PHÂN TÍCH DIỄN BIẾN NGUỒN VỐN VÀ SỬ DỤNG VỐN
• 15. Chương 15: KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH
• 15.1. TẦM QUAN TRỌNG VÀ NỘI DUNG KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH
• 15.1.1. Tầm quan trọng của kế hoạch tài chính
• 15.1.2. Nội dung kế hoạch tài chính
• 15.2. CĂN CỨ VÀ TRÌNH TỰ LẬP KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH
• 15.2.1. Những căn cứ chủ yếu lập kế hoạch tài chính
• 15.2.2. Trình tự lập kế hoạch tài chính
• 15.3. NỘI DUNG CHỦ YẾU LẬP KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH
• 15.3.1. Kế hoạch tài chính hàng năm của doanh nghiệp
• 15.3.2. Kế hoạch lưu chuyển tiền tệ
• 15.3.3. Dự kiến bảng cân đối tài sản theo các chỉ tiêu tài chính đặc trưng
• 16. Chương 16: TỔNG QUAN VỀ NGUỒN TÀI TRỢ CỦA DOANH NGHIỆP
• 16.1. KHÁI QUÁT VỀ NGUỒN TÀI TRỢ CỦA DOANH NGHIỆP
• 16.1.1. Nguồn vốn chủ sở hữu và nợ
• 16.1.2. Nguồn vốn tạm thời và nguồn vốn thường xuyên
• 16.1.3. Nguồn vốn bên trong và nguồn vốn bên ngoài
• 16.2. NGUỒN TÀI TRỢ NGẮN HẠN CỦA DOANH NGHIỆP
• 16.2.1. Những nguồn tài trợ ngắn hạn chủ yếu của doanh nghiệp
• 16.2.2. Những điểm lợi và bất lợi sử dụng nguồn tài trợ ngắn hạn
• 16.3. TỔNG QUAN VỀ NGUỒN TÀI TRỢ DÀI HẠN
• 16.3.1. Nguồn tài trợ dài hạn bên trong
• 16.3.2. Nguồn tài trợ dài hạn bên ngoài
• 16.4. MÔ HÌNH VỀ NGUỒN TÀI TRỢ
• 16.4.1. Nhu cầu tài trợ và nguồn vốn lưu động thường xuyên
• 16.4.2. Các mô hình tài trợ vốn cho doanh nghiệp
• 17. Chương 17: TÀI TRỢ BẰNG CỔ PHIẾU THƯỜNG VÀ CỔ PHIẾU ƯU ĐÃI
• 17.1. TỔNG QUAN VỀ PHÁT HÀNH THÊM CỔ PHIẾU THƯỜNG
• 17.1.1. Phát hành cổ phiếu mới không thu tiền
• 17.1.2. Phát hành cổ phiếu mới có thu tiền
• 17.2. PHƯƠNG THỨC PHÁT HÀNH CỔ PHIẾU
• 17.2.1. Phát hành riêng lẻ
• 17.2.2. Chào bán ra công chúng
• 17.3. CHÀO BÁN CỔ PHIẾU LẦN ĐẦU RA CÔNG CHÚNG
• 17.3.1. Thủ tục chủ yếu và trình tự chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng
• 17.3.2. Các phương thức chào bán chứng khoán lần đầu ra công chúng
• 17.4. HUY ĐỘNG VỐN BẰNG DÀNH QUYỀN MUA CỔ PHIẾU THƯỜNG CHO CỔ ĐÔNG HIỆN HỮU
• 17.4.1. Sự cần thiết dành quyền mua cổ phiếu thường mới cho cổ đông hiện hữu
• 17.4.2. Ước định giá trị quyền mua cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu
• 17.4.3. Những điểm lợi và bất lợi huy động vốn bằng dành quyền mua cổ phiếu thường cho cổ đông hiện hữu
• 17.5. HUY ĐỘNG VỐN BẰNG CHÀO BÁN THÊM CỔ PHIẾU RA CÔNG CHÚNG
• 17.5.1. Những đặc trưng của cổ phiếu ưu đãi
• 17.5.2. Những điểm lợi và bất lợi của việc huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu ưu đãi
• 18. Chương 18: TÀI TRỢ BẰNG VAY DÀI HẠN VÀ THUÊ TÀI CHÍNH
• 18.1. HUY ĐỘNG VỐN BẰNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU
• 18.1.1. Các loại trái phiếu doanh nghiệp
• 18.1.2. Hệ số tín nhiệm và trái phiếu
• 18.1.3. Các phương thức phát hành trái phiếu doanh nghiệp
• 18.1.4. Những điểm lợi và bất lợi của huy động vốn bằng phát hành trái phiếu doanh nghiệp (Loại có lãi suất cố định)
• 18.2. HUY ĐỘNG VỐN BẰNG VAY DÀI HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH KHÁC
• 18.3. THUÊ TÀI CHÍNH
• 18.3.1. Khái niệm và đặc trưng của thuê tài chính
• 18.3.2. Các hình thức thuê tài chính
• 18.3.3. Những điểm lợi và bất lợi tài trợ bằng thuê tài chính
• 18.4. TRÁI PHIẾU CHUYỂN ĐỔI
• 18.4.1. Khái niệm và các yếu tố cơ bản của trái phiếu chuyển đổi
• 18.4.2. Lượng định giá trị của trái phiếu chuyển đổi
• 18.4.3. Những điểm lợi và bất lợi tài trợ bằng trái phiếu chuyển đổi
• 18.5. CHỨNG QUYỀN VÀ TRÁI PHIẾU KÈM CHỨNG QUYỀN
• 18.5.1. Trái phiếu kèm chứng quyền
• 19. Chương 19: SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI DOANH NGHIỆP
• 19.1. KHÁI NIỆM VỀ SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI DOANH NGHIỆP
• 19.1.1. Tăng trưởng của doanh nghiệp
• 19.1.2. Sáp nhập, hợp nhất và mua lại doanh nghiệp
• 19.2. ĐỘNG CƠ THÚC ĐẨY SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI DOANH NGHIỆP
• 19.2.1. Lợi thế nhờ quy mô (Economies of scale)
• 19.2.2. Kết hợp các nguồn lực bổ sung cho nhau
• 19.2.3. Gia tăng năng lực và hiệu quả tài chính
• 19.2.4. Khai thác cơ hội đầu tư
• 19.2.5. Loại bỏ sự thiếu hiệu quả
• 19.2.6. Gia tăng năng lực cạnh tranh
• 19.3. NHỮNG VẤN ĐỀ TÀI CHÍNH TRONG VIỆC SÁP NHẬP, HỢP NHẤT VÀ MUA LẠI
• 19.3.1. Đánh giá lợi ích và chi phí
• 19.3.2. Tác động của giao dịch mua lại hay sáp nhập tới thu nhập 1 cổ phần (EPS)
• 20. Chương 20: TÁI CẤU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ VẤN ĐỀ TÀI CHÍNH TRONG PHÁ SẢN, TỔ CHỨC LẠI DOANH NGHIỆP
• 20.1. TÀI CHÍNH TRONG CÁC GIAI ĐOẠN CHU KỲ KINH DOANH VÀ TÁI CẤU TRÚC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 20.1.1. Tài chính trong các giai đoạn chu kỳ kinh doanh
• 20.1.2. Tái cấu trúc tài chính doanh nghiệp
• 20.2. PHÁ SẢN DOANH NGHIỆP
• 20.2.1. Khái niệm phá sản doanh nghiệp
• 20.2.2. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản
• 20.3. TỔ CHỨC LẠI DOANH NGHIỆP VÀ CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH
• 20.3.1. Sự cần thiết thực hiện tổ chức lại doanh nghiệp
• 20.3.2. Các giải pháp tài chính trong việc tổ chức lại tổ chức doanh nghiệp
• 20.4. THANH LÝ TÀI SẢN VÀ XỬ LÝ NHỮNG VẤN ĐỀ TÀI CHÍNH KHI DOANH NGHIỆP BỊ PHÁ SẢN THEO LUẬT PHÁ SẢN
• 20.4.1. Tổ chức thanh lý tài sản khi thực hiện phá sản doanh nghiệp
• 20.4.2. Trình tự phân chia giá trị tài sản khi phá sản doanh nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp Tập 2

Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp Tập 2 của Trường Đại học Tài chính Ngân hàng Hà Nội là một tài liệu quan trọng, cung cấp kiến thức cơ bản và hiện đại về tài chính doanh nghiệp. Tài liệu này không chỉ phục vụ cho sinh viên mà còn cho các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý tài chính. Nội dung giáo trình được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tài chính, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.1. Mục tiêu và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình tập trung vào các vấn đề cơ bản như chi phí sử dụng vốn, đòn bẩy tài chính và chính sách cổ tức. Mục tiêu chính là giúp sinh viên nắm vững các khái niệm và ứng dụng thực tiễn trong quản lý tài chính doanh nghiệp.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này được thiết kế cho sinh viên ngành tài chính, ngân hàng, cũng như các nhà quản lý và chuyên gia trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp, nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng cần thiết.

II. Những thách thức trong quản lý tài chính doanh nghiệp hiện nay

Trong bối cảnh kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tài chính. Những thách thức này bao gồm việc tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn, quản lý rủi ro tài chính và duy trì lợi nhuận bền vững. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tài chính doanh nghiệp là rất quan trọng để đưa ra các quyết định chiến lược hiệu quả.

2.1. Chi phí sử dụng vốn và ảnh hưởng đến doanh nghiệp

Chi phí sử dụng vốn là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp cần phải xác định chính xác chi phí này để đảm bảo lợi nhuận không bị sụt giảm.

2.2. Rủi ro tài chính và cách quản lý

Rủi ro tài chính có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm biến động thị trường và thay đổi trong chính sách tài chính. Doanh nghiệp cần có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ lợi ích của mình.

III. Phương pháp xác định chi phí sử dụng vốn hiệu quả

Việc xác định chi phí sử dụng vốn là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Các phương pháp như WACC (Weighted Average Cost of Capital) và APV (Adjusted Present Value) được sử dụng phổ biến để tính toán chi phí này. Sự chính xác trong việc xác định chi phí sử dụng vốn sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư đúng đắn.

3.1. Phương pháp WACC trong xác định chi phí vốn

WACC là phương pháp tính toán chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền, giúp doanh nghiệp đánh giá được chi phí vốn tổng thể từ các nguồn tài trợ khác nhau.

3.2. Phương pháp APV và ứng dụng thực tiễn

APV là phương pháp điều chỉnh giá trị hiện tại, cho phép doanh nghiệp tính toán chi phí vốn một cách linh hoạt hơn, đặc biệt trong các dự án có sử dụng vốn vay.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong doanh nghiệp

Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp Tập 2 không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các doanh nghiệp trong việc áp dụng các lý thuyết tài chính vào thực tiễn. Các kiến thức từ giáo trình giúp doanh nghiệp cải thiện quy trình ra quyết định tài chính và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.

4.1. Cách áp dụng lý thuyết vào thực tiễn

Doanh nghiệp có thể áp dụng các lý thuyết tài chính từ giáo trình để xây dựng chiến lược tài chính phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các kiến thức từ giáo trình và đạt được những kết quả tích cực trong việc quản lý tài chính, từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình Tài chính Doanh nghiệp

Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp Tập 2 là một tài liệu quan trọng, cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên và các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật và cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động và sự phát triển của nền kinh tế.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp, đảm bảo tính thời sự và ứng dụng thực tiễn.

5.2. Vai trò của giáo trình trong giáo dục tài chính

Giáo trình không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hỗ trợ cho các nhà quản lý trong việc ra quyết định tài chính, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong lĩnh vực tài chính.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP (TẬP 2)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp (Tập 2) là công trình học thuật do Bộ môn Tài chính thuộc Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội tổ chức biên soạn, xuất bản vào tháng 01 năm 2015 tại Hà Nội. Cuốn sách do TS. Bạch Đức Hiển (Trưởng khoa Tài chính – Ngân hàng, Trưởng Bộ môn Tài chính) đảm nhiệm vai trò chủ biên, cùng sự tham gia biên soạn của đội ngũ giảng viên chuyên ngành Tài chính doanh nghiệp từ Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội và Học viện Tài chính (bao gồm: TS. Bạch Đức Hiển, ThS. Vũ Văn Ninh, ThS. Đoàn Hương Quỳnh, ThS. Phạm Thị Vân Anh, ThS. Nguyễn Thị Hà, ThS. Bạch Thị Thanh Hà, ThS. Vũ Thị Hoa, ThS. Nguyễn Tuấn Dương). Công trình đã được đánh giá và nghiệm thu bởi hội đồng khoa học gồm PGS. Nguyễn Ngọc Ánh, TSKH. Bùi Xuân Biên, TS. Bùi Văn Vần, TS. Nguyễn Minh Hoàng và ThS. Võ Thị Pha.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG HÀ NỘI                         |
|                   GIÁO TRÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP (TẬP 2)                       |
|                             Chủ biên: TS. Bạch Đức Hiển                           |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
                                         |
     +-----------------------------------+-----------------------------------+
     |                                   |                                   |
[Phần 5: Chi phí vốn,               [Phần 6: Kế hoạch hóa               [Phần 7: Nguồn tài trợ  |
 Đòn bẩy & Cổ tức]                   Tài chính]                          Doanh nghiệp]          |
 - Chương 10: Chi phí sử dụng vốn    - Chương 14: Báo cáo & Hệ số        - Chương 16: Tổng quan |
 - Chương 11: Đòn bẩy & Cơ cấu vốn     tài chính                         - Chương 17: Cổ phiếu  |
 - Chương 12: Đánh giá dự án vay     - Chương 15: Kế hoạch tài chính       thường & ưu đãi      |
 - Chương 13: Chính sách cổ tức                                          - Chương 18: Nợ dài hạn|
                                                                           & Thuê tài chính     |
                                         |
                        +----------------+----------------+
                        | [Phần 8: Vấn đề tài chính đặc biệt] |
                        | - Chương 19: Sáp nhập & Mua lại (M&A)|
                        | - Chương 20: Tái cấu trúc & Phá sản  |
                        +-------------------------------------+

Trong chương trình đào tạo cử nhân các ngành khối kinh tế như Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Kiểm toán và Quản trị kinh doanh, học phần Tài chính Doanh nghiệp (Tập 2) giữ vị trí kiến thức chuyên ngành cốt lõi, tiếp nối các nguyên lý căn bản đã được trang bị ở Tập 1. Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình tập trung vào việc hình thành năng lực phân tích định lượng, thiết lập cơ cấu vốn mục tiêu, lựa chọn danh mục đầu tư theo chi phí cận biên, dự phóng kế hoạch lưu chuyển tiền tệ và ra quyết định tài chính trong các bối cảnh đặc thù như mua bán - sáp nhập (M&A) hoặc tái cấu trúc phá sản.

Tổng thể bộ giáo trình chuẩn được cấu trúc thành 8 phần với 20 chương. Trong đó, Tập 2 chịu trách nhiệm truyền tải 4 phần kiến thức chuyên sâu cuối cùng (từ Phần 5 đến Phần 8, tương ứng từ Chương 10 đến Chương 20):

• Phần 5: Chi phí sử dụng vốn, đòn bẩy và chính sách cổ tức (Chương 10 đến Chương 13).
• Phần 6: Kế hoạch hóa tài chính (Chương 14 và Chương 15).
• Phần 7: Nguồn tài trợ của doanh nghiệp (Chương 16 đến Chương 18).
• Phần 8: Những vấn đề tài chính đặc biệt (Chương 19 và Chương 20).

Điểm đặc trưng trong cấu trúc giáo trình là cách tiếp cận kết hợp chặt chẽ giữa khung lý thuyết tài chính vi mô chuẩn mực với hệ thống mô hình toán tài chính, kèm theo các bài toán mẫu phản ánh thực tế cơ chế quản lý kinh tế - tài chính và hệ thống pháp luật của Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             TIẾN TRÌNH QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH
[CHI PHÍ VỐN & ĐÒN BẨY]                                               [NGUỒN TÀI TRỢ & ĐẦU TƯ]
                             [HOẠCH ĐỊNH & TÌNH HUỐNG ĐẶC BIỆT]

Các chương và chủ đề chính

• Chương 10: Chi phí sử dụng vốn: Xác định chi phí của từng nguồn vốn riêng biệt bao gồm vốn vay trước thuế ($r_{dt}$) và sau thuế ($r_d = r_{dt}(1-t)$ thông qua tác động của lá chắn thuế $BI = I \times t$), chi phí cổ phiếu ưu đãi ($r_f = \frac{D_f}{P_f(1-e)}$), chi phí lợi nhuận giữ lại ($r_e$) xác định qua 3 phương pháp (Mô hình tăng trưởng cổ tức DCF $r_e = \frac{D_1}{P_0} + g$, mô hình định giá tài sản vốn CAPM $r_i = R_f + \beta_i(R_m - R_f)$, phương pháp lãi suất trái phiếu cộng mức bù rủi ro), và chi phí cổ phiếu thường mới ($r_c = \frac{D_1}{P'0(1-e)} + g$). Chương này trình bày công thức Chi phí sử dụng vốn bình quân ($WACC = \sum W_i \times r_i$), Chi phí cận biên sử dụng vốn ($MCC$), phương pháp xác định Điểm gãy ($BP{ji} = \frac{AC_{ji}}{W_j}$) và cơ chế kết hợp giữa đường $MCC$ với đường cơ hội đầu tư ($IOS$) để xác định ngân sách vốn tối ưu.
• Chương 11: Đòn bẩy và cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp: Phân tích rủi ro kinh doanh và đòn bẩy kinh doanh ($DOL = \frac{Q(P-V)}{Q(P-V)-F}$), điểm hòa vốn kinh tế ($Q_{hv} = \frac{F}{P-V}$) cùng điểm cân bằng sản lượng giữa các phương án đầu tư ($Q_i = \frac{F_1 - F_2}{V_2 - V_1}$). Phân tích rủi ro tài chính và đòn bẩy tài chính qua phương trình $ROE = \left[ BEP + \frac{D}{E}(BEP - i) \right](1 - t)$. Trình bày các lý thuyết cấu trúc vốn: Quan điểm truyền thống, Lý thuyết lợi nhuận hoạt động ròng, Lý thuyết Modigliani-Miller (M&M) và Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory).
• Chương 12: Đánh giá, lựa chọn dự án có sử dụng vốn vay: Tiếp cận theo hai quan điểm: quan điểm tổng đầu tư (TIPV) và quan điểm chủ sở hữu (EPV). Hệ thống hóa và so sánh 3 phương pháp thẩm định dự án có nợ vay: Phương pháp chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền ($WACC$), Phương pháp giá trị hiện tại điều chỉnh ($APV$), và Phương pháp dòng tiền thuộc vốn chủ sở hữu ($FTE$).
• Chương 13: Cổ tức và chính sách cổ tức của công ty cổ phần: Trình bày các trường phái chính sách cổ tức (chính sách ổn định cổ tức, chính sách thặng dư cổ tức), tác động của việc trả cổ tức bằng cổ phiếu, và cơ chế kinh tế của nghiệp vụ mua lại cổ phiếu thay thế cổ tức tiền mặt.
• Chương 14 & 15: Báo cáo tài chính, hệ số tài chính và kế hoạch tài chính: Khái quát hệ thống Báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh BCTC); tính toán 5 nhóm hệ số tài chính (khả năng thanh toán, cơ cấu tài sản - nguồn vốn, hiệu suất hoạt động, khả năng sinh lời, giá trị thị trường); kỹ thuật phân tích DuPont; quy trình lập kế hoạch tài chính hàng năm, kế hoạch ngân lưu và bảng cân đối kế toán dự phóng theo tỷ lệ phần trăm doanh thu.
• Chương 16, 17 & 18: Nguồn tài trợ của doanh nghiệp: Phân loại nguồn vốn (ngắn hạn, dài hạn, nội sinh, ngoại sinh; mô hình tài trợ vốn lưu động thường xuyên); nghiệp vụ phát hành cổ phiếu thường, phát hành riêng lẻ, chào bán ra công chúng (IPO), quyền mua cổ phần dành cho cổ đông hiện hữu; tài trợ nợ dài hạn qua trái phiếu doanh nghiệp, xếp hạng tín nhiệm, vay ngân hàng thương mại, thuê tài chính, và các công cụ tài chính lai ghép gồm trái phiếu chuyển đổi và trái phiếu kèm chứng quyền.
• Chương 19 & 20: Những vấn đề tài chính đặc biệt: Động cơ kinh tế của sáp nhập, hợp nhất và mua lại (M&A) dựa trên lợi thế quy mô (economies of scale), cộng hưởng nguồn lực, đánh giá chi phí - lợi ích và biến động thu nhập một cổ phần ($EPS$); Quản trị tài chính trong các giai đoạn chu kỳ kinh doanh; Phương án tái cấu trúc tài chính, tổ chức lại doanh nghiệp, và trình tự thanh lý, phân chia tài sản theo quy định của Luật Phá sản.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống tri thức dựa trên các nền tảng lý thuyết và nguyên lý tài chính doanh nghiệp:

Nhóm nền tảng	Các nội dung và mô hình cụ thể trong giáo trình
Lý thuyết học thuật (Fundamental Theories)	- Lý thuyết cơ cấu vốn Modigliani - Miller (M&M) - Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) - Lý thuyết cơ cấu nguồn vốn tối ưu truyền thống - Lý thuyết dòng tiền chiết khấu (DCF)
Nguyên lý cốt lõi (Core Principles)	- Nguyên lý chi phí cơ hội của vốn trên thị trường - Nguyên lý đánh đổi giữa rủi ro và tỷ suất sinh lời - Tác động giá trị gia tăng của lá chắn thuế lãi vay ($BI = I \times t$) - Mối quan hệ tương tác đòn bẩy hoạt động và đòn bẩy tài chính
Khung mô hình phân tích (Essential Frameworks)	- Mô hình định giá tài sản vốn CAPM ($r_i = R_f + \beta_i(R_m - R_f)$) - Mô hình tăng trưởng cổ tức Gordon ($P_0 = \frac{D_1}{r_e - g}$) - Khung đánh giá dự án đa phương pháp ($WACC, APV, FTE$) - Mô hình phân tích nhân tố DuPont - Mô hình tối ưu hóa quy mô ngân sách vốn qua giao điểm $MCC$ và $IOS$

Kỹ năng phát triển

1. Kỹ năng kỹ thuật (Technical Skills): Tính toán chi phí vốn đơn lẻ và tổng hợp ($WACC$); xác định độ co giãn đòn bẩy ($DOL, DFL, DTL$); lập bảng tính dòng tiền dự án; lập dự toán ngân sách vốn; tính toán giá trị quyền mua cổ phiếu ($Right$) và giá trị trái phiếu chuyển đổi.
2. Kỹ năng phân tích (Analytical Skills): Phân tích tương quan giữa đòn bẩy tài chính với tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu ($ROE$) qua 3 trạng thái của tỷ suất sinh lời kinh tế ($BEP > i$, $BEP < i$, $BEP = i$); bóc tách các nhân tố sinh lời qua đẳng thức DuPont; đánh giá tác động pha loãng $EPS$ trong giao dịch M&A.
3. Năng lực thực thi chuyên môn (Practical Competencies): Định vị các điểm gãy huy động vốn ($BP$) theo từng hạn mức tài trợ; xác lập cấu trúc nguồn vốn mục tiêu; thiết lập kế hoạch lưu chuyển tiền tệ dự phòng; xây dựng phương án thanh lý tài sản và phân chia giá trị theo thứ tự ưu tiên luật định khi xử lý phá sản doanh nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận sư phạm diễn dịch: xuất phát từ việc thiết lập các tiên đề lý thuyết tài chính vi mô, khái niệm hóa bằng các công thức toán học, sau đó minh họa trực tiếp bằng hệ thống bài toán định lượng chi tiết kèm bảng tính giải tích.

       QUY TRÌNH TIẾP CẬN SƯ PHẠM TRONG GIÁO TRÌNH

Hệ thống ví dụ mẫu và dữ liệu thực hành trong giáo trình được xây dựng có tính logic thực nghiệm cao:

• Bài toán xác định chi phí nợ trước thuế: Thực hiện nội suy $IRR$ cho khoản vay thương mại 120 triệu đồng trong thời hạn 4 năm với dòng tiền trả nợ hàng năm lần lượt là 41,25 triệu, 42,05 triệu, 43,5 triệu, 44,75 triệu đồng, xác định chính xác chi phí vốn trước thuế $r_{dt} \approx 15,74%$ và chi phí sau thuế $r_d \approx 11,33%$ (thuế suất 28%).
• Mô hình xác định điểm gãy và kết hợp đường $MCC - IOS$: Bài toán công ty ABC có cơ cấu vốn tối ưu (Vốn vay 45%, Cổ phần ưu đãi 2%, Vốn CSH 53%), lợi nhuận giữ lại 768,5 triệu đồng ($r_e=13,4%$), cổ phiếu thường mới ($r_c=14%$), hạn mức vay 900 triệu lãi suất 10% (vượt mức chịu lãi suất 13%). Giáo trình hướng dẫn tính ra 2 điểm gãy $BP_1 = 1.450$ triệu đồng, $BP_2 = 2.000$ triệu đồng, từ đó xác lập 3 mức $WACC$ ($WACC_1 = 10,548%$, $WACC_2 = 10,866%$, $WACC_3 = 11,838%$). Dữ liệu này được đối chiếu trực tiếp với 4 dự án đầu tư (A, B, C, D) trên đồ thị $MCC - IOS$ để đi đến quyết định chấp nhận 3 dự án B, D, C và loại dự án A tại điểm cắt $MCC = 10,87%$, xác lập quy mô vốn đầu tư tối ưu 1.500 triệu đồng.
• Tình huống điểm cân bằng sản lượng: So sánh hai phương án đầu tư tài sản cố định (Phương án A: $F=1.000$ triệu, $V=50.000$ đ; Phương án B: $F=1.500$ triệu, $V=40.000$ đ) xác định điểm cân bằng sản lượng $Q = 50.000$ sản phẩm để hỗ trợ quyết định lựa chọn công nghệ sản xuất theo dung sai thị trường.
• Tình huống đòn bẩy tài chính: Phân tích 3 trạng thái kinh tế (suy thoái, bình thường, tăng trưởng) tác động đến $EPS$ giữa hai phương án tài trợ (100% vốn cổ phần và 50% nợ vay - 50% vốn cổ phần) với quy mô vốn 2.000 triệu đồng.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được thiết kế thông qua việc giải quyết các bài tập phân tích số liệu cuối chương, kiểm tra khả năng lập dự toán ngân sách vốn trên bảng tính, và bài thi tổng hợp kết hợp giữa trắc nghiệm lý thuyết và bài tập giải tích tình huống. Sinh viên được định hướng tự học bằng cách giải lại các bảng tính mẫu trong giáo trình, sau đó thu thập dữ liệu báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán để tự thực hiện các bước phân tích hệ số và định giá công cụ tài chính tương đương.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Chuyển đổi theo hướng tiếp cận tài chính thị trường hiện đại: Giáo trình không dừng lại ở việc mô tả hạch toán quản lý quỹ tiền tệ theo mô hình cũ mà chuyển dịch hoàn toàn sang tiếp cận lý thuyết tài chính doanh nghiệp hiện đại dựa trên thị trường vốn, lý thuyết danh mục đầu tư, chi phí cơ hội và lý thuyết tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.
2. Chuẩn hóa các kỹ thuật định giá và lượng định rủi ro: Đưa các mô hình chuẩn mực quốc tế vào chương trình giảng dạy, bao gồm mô hình CAPM, mô hình tăng trưởng Gordon, kỹ thuật định giá hiện tại điều chỉnh ($APV$), dòng tiền vốn chủ sở hữu ($FTE$), và phương pháp định lượng rủi ro kinh doanh/tài chính qua độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên $EBIT$.
3. Tích hợp đầy đủ các công cụ tài chính phái sinh và lai ghép: Nội dung giáo trình bao quát các công cụ tài trợ vốn tiên tiến như thuê tài chính (tài chính và hoạt động), trái phiếu chuyển đổi, chứng quyền và trái phiếu kèm chứng quyền, đồng thời cung cấp phương pháp lượng định giá trị của các cấu phần quyền chọn đính kèm.
4. Gắn kết thực tiễn thể chế và môi trường kinh doanh Việt Nam: Hệ thống hóa các quy định thực tiễn về chào bán chứng khoán ra công chúng (IPO), các phương thức phân phối quyền mua cổ phần cho cổ đông hiện hữu, các quy định quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tác động đến lá chắn thuế, và quy trình xử lý tài chính phá sản căn cứ theo Luật Phá sản Việt Nam.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

[SINH VIÊN ĐẠI HỌC]             [GIẢNG VIÊN & NGHIÊN CỨU]            [CÁN BỘ THỰC HÀNH]
- Năm thứ 3 và năm thứ 4        - Thiết kế đề cương môn học          - Giám đốc Tài chính (CFO)
- Ngành: Tài chính - Ngân hàng,  - Xây dựng bài giảng, bài tập       - Kế toán trưởng, Chuyên viên
  Kế toán, Kiểm toán, QTKD        - Làm tài liệu nghiên cứu học thuật  - Chuyên viên thẩm định dự án

• Sinh viên bậc đại học: Là tài liệu học tập bắt buộc đối với sinh viên năm thứ 3 và năm thứ 4 chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Kiểm toán, Quản trị kinh doanh của Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội và các trường đại học khối kinh tế.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành học phần Tài chính Doanh nghiệp (Tập 1) (nắm vững giá trị theo thời gian của tiền, quản trị chi phí - doanh thu - lợi nhuận, quản trị vốn lưu động và tài sản cố định), đồng thời có kiến thức nền tảng về Nguyên lý Kế toán, Toán cao cấp, Lý thuyết Xác suất và Thống kê toán.
• Giảng viên: Sử dụng làm giáo trình khung để xây dựng đề cương chi tiết học phần, biên soạn bài giảng điện tử, thiết lập ngân hàng câu hỏi kiểm tra đánh giá định kỳ và tổ chức thảo luận tình huống chuyên đề.
• Học viên cao học và cán bộ quản lý thực tế: Tài liệu là nguồn tham khảo chuyên môn cho học viên thạc sĩ ngành tài chính, các nhà nghiên cứu kinh tế, giám đốc tài chính (CFO), kế toán trưởng, chuyên viên phân tích đầu tư tại các định chế tài chính trong việc thẩm định dự án đầu tư có sử dụng nợ và xây dựng phương án tái cấu trúc tài chính doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho sinh viên đại học năm thứ 3 và thứ 4 các ngành Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Kiểm toán, Quản trị kinh doanh. Ngoài ra, nội dung sách đáp ứng tốt nhu cầu nghiên cứu của học viên cao học và tài liệu tham khảo cho các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học bắt buộc phải nắm vững các kiến thức nền tảng từ Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp (Tập 1), đặc biệt là khái niệm giá trị theo thời gian của tiền, kỹ thuật chiết khấu dòng tiền, kiến thức đọc hiểu Báo cáo tài chính từ môn Nguyên lý Kế toán và các công cụ toán tài chính căn bản.

3. Điểm khác biệt so với các giáo trình khác là gì?

Giáo trình trình bày sâu các kỹ thuật định lượng phức tạp mà một số tài liệu khác chỉ dừng ở mức khái niệm, cụ thể như: quy trình xác định điểm gãy ($BP$) kết hợp đường chi phí cận biên ($MCC$) và đường cơ hội đầu tư ($IOS$); phân tích so sánh đồng thời 3 phương pháp thẩm định dự án có nợ vay ($WACC, APV, FTE$); và mô hình hóa điểm cân bằng sản lượng trong quyết định đầu tư tài sản cố định.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên tiếp cận tuần tự theo đúng trật tự logic: đi từ xác định chi phí vốn đơn lẻ $\rightarrow$ cấu trúc vốn $\rightarrow$ thẩm định dự án $\rightarrow$ hoạch định tài chính và xử lý tình huống đặc biệt. Cần trực tiếp giải lại các bảng số liệu thực hành trong giáo trình (như bảng tính WACC, bảng kịch bản đòn bẩy EPS) trước khi vận dụng phân tích trên báo cáo tài chính thực tế.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu học tập đi kèm trực tiếp là Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp (Tập 1) của Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội. Bên cạnh đó, người học cần kết hợp tham khảo các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành tại Việt Nam như Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán, Luật Phá sản và hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS).

---

Kết luận

Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp (Tập 2) do TS. Bạch Đức Hiển chủ biên là tài liệu học thuật có tính chuẩn mực và hệ thống, cung cấp toàn diện các công cụ định lượng và lý thuyết tài chính doanh nghiệp hiện đại.

Lộ trình học tập đề xuất được xây dựng tuần tự qua 4 bước:

1. Nắm vững kỹ thuật xác định chi phí sử dụng vốn đơn lẻ, chi phí vốn bình quân ($WACC$) và kỹ thuật xác định điểm gãy ($BP$) trên đường chi phí cận biên ($MCC$) tại Chương 10.
2. Vận dụng phân tích tương tác đòn bẩy hoạt động ($DOL$), đòn bẩy tài chính ($DFL$), cơ cấu vốn tối ưu (Chương 11) và thẩm định dự án có nợ vay qua các phương pháp $WACC, APV, FTE$ (Chương 12).
3. Hoạch định chính sách phân phối cổ tức (Chương 13), lập hệ thống kế hoạch lưu chuyển tiền tệ và bảng cân đối kế toán dự phóng thông qua phân tích chỉ số BCTC và mô hình DuPont (Chương 14, 15).
4. Khai thác các công cụ tài trợ ngắn - dài hạn (Chương 16, 17, 18) và giải quyết các bài toán tái cấu trúc, giao dịch M&A, xử lý nghĩa vụ tài chính phá sản theo luật định (Chương 19, 20).

Để hoàn thiện khối kiến thức, người học nên kết hợp nghiên cứu song song cùng Giáo trình Tài chính Doanh nghiệp (Tập 1), dữ liệu báo cáo tài chính kiểm toán của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam và hệ thống văn bản pháp luật tài chính liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, chương 2, chương 10, chương 11, chương 12, chương 13, chương 14, chương 16, chương 17 và đồng biên soạn chương 5, chương 8, chương 15, chương 19. Vũ Văn Ninh - Phó Trưởng Khoa, Trưởng Bộ môn TCDN, Học viện Tài chính, biên soạn chương 7, chương 20. Đoàn Hương Quỳnh- Phó Trưởng Khoa, Phó Trưởng Bộ môn TCDN, Học viện Tài chính, biên soạn chương 12, đồng biên soạn chương 6. Phạm Thị Vân Anh - Phó Trưởng Bộ môn TCDN, Học viện Tài chính, biên soạn chương 3, đồng biên soạn chương 5.

Nguyễn Thị Hà - Phó Trưởng Bộ môn TCDN, Học viện Tài chính, đồng biên 11 soạn chương 6, chương 18. Bạch Thị Thanh Hà – Giảng viên Bộ môn TCDN, Học viện Tài chính, biên soạn chương 4, đồng chủ biên chương 18. Vũ Thị Hoa – Giảng viên Bộ môn TCDN, Học viện Tài chính, biên soạn chương 9, đồng chủ biên chương 8. Nguyễn Tuấn Dương – Giảng viên Bộ môn TCDN, Học viện Tài chính, đồng chủ biên chương 15, chương 19.

Mặc dù tập thể tác giả đã có nhiều cố gằng, song do khả năng còn hạn chế, thêm vào đó tài chính doanh nghiêp vốn dĩ là vấn đề rất phức tạp nên không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tập thể tác giả mong nhận được những đóng góp nhận xét để giáo trình được hoàn thiện hơn. Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà nội chân thành cảm ơn các nhà khoa học trong và ngoài Trường: PGS. Nguyễn Ngọc Ánh; TSKH.

Bùi Xuân Biên; TS. Bùi Văn Vần; TS. Nguyễn Minh Hoàng; ThS. Võ Thị Pha, đã góp nhiều ý kiến quý báu trong quá trình đánh giá nghiệm thu và hoàn thiện góp phần nâng cao chất lượng khoa học của giáo trình này.

Hà Nội, tháng 2 năm 2015 Phòng Quản lý khoa học Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội 12 Phần 5 CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN, ĐÒN BẨY VÀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC Chương 10 CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN 10. TỔNG QUAN VỀ CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN Để đáp ứng nhu cầu vốn cho đầu tư và hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp có thể huy động sử dụng nhiều nguồn vốn hay nói khác đi là nhiều nguồn tài trợ khác nhau như vay vốn, phát hành cổ phiếu ưu đãi, cổ phiếu thường (đối với công ty cổ phần) v. Để có quyền sử dụng các nguồn vốn này, doanh nghiệp phải trả một khoản thu nhập nhất định cho nguời cung cấp vốn - Người chủ sở hữu vốn. Đó chính là cái giá mà doanh nghiệp phải trả cho việc sử dụng nguồn tài trợ để thực hiện đầu tư cũng như hoạt động kinh doanh nói chung của doanh nghiệp hay còn gọi là chi phí sử dụng vốn.

Trên góc độ tài chính doanh nghiệp, giá hay chi phí sử dụng vốn được xem xét ở đây là chi phí cơ hội và chi phí đó được xác định từ thị trường vốn. Chi phí sử dụng vốn có thể được xác định bằng số tuyệt đối là một số tiền hay được xác định bằng số tương đối là một tỷ lệ phần trăm (%). Cách thông thường là người ta hay sử dụng tỷ lệ phần trăm (%). Trên góc độ của người đầu tư là người cung cấp vốn cho doanh nghiệp thì chi phí sử dụng vốn là tỷ suất sinh lời mà nhà đầu tư đòi hỏi khi cung cấp vốn cho doanh nghiệp.

Mức sinh lời này phải tương xứng với mức độ rủi ro mà nhà đầu tư có khả năng gặp phải khi cung cấp vốn. Nói chung, khi nhà đầu tư nhận thấy mức độ rủi ro của doanh nghiệp lớn hơn thì họ cũng sẽ đòi hỏi một tỷ suất sinh lời lớn hơn tương xứng với mức rủi ro. Đối với doanh nghiệp là người sử dụng nguồn tài trợ thì chi phí sử dụng vốn là tỷ suất sinh lời tối thiểu cần phải đạt được khi sử dụng nguồn tài trợ đó cho đầu tư hay hoạt 13 động kinh doanh để đảm bảo cho tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hay thu nhập trên một cổ phần là không bị sụt giảm (nói rộng hơn đối với công ty cổ phần là để đảm bảo duy trì giá cổ phần trên thị trường). Chi phí sử dụng vốn được xác định tại một thời điểm, có thể được xác định cho các dự án đầu tư hay một doanh nghiệp nhưng cần phải được xác định trên cơ sở xem xét các chi phí vốn ở hiện tại chứ không phải dựa trên chi phí trong quá khứ.

Việc xem xét chi phí sử dụng vốn là vấn đề rất quan trọng đối với các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp: - Xem xét chi phí sử dụng vốn tạo ra tầm nhìn cho nhà quản trị khi xem xét chiến lược huy động vốn của doanh nghiệp. - Chi phí sử dụng vốn là một căn cứ quan trọng để lựa chọn dự án đầu tư làm gia tăng giá trị doanh nghiệp. CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN CỦA TỪNG NGUỒN TÀI TRỢ RIÊNG BIỆT Mỗi ngưồn tài trợ hay nguồn vốn mà doanh nghiệp sử dụng có đặc điểm khác nhau và chi phí khác nhau. Sau đây sẽ xem xét chi phí sử dụng vốn của từng nguồn tài trợ riêng biệt.

Chi phí sử dụng vốn vay Để đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động, doanh nghiệp có thể sử dụng vốn vay như vay vốn Ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính khác, phát hành trái phiếu (đối với một số loại hình doanh nghiệp) v. Khi sử dụng vốn vay doanh nghiệp phải tạo ra khoản lợi nhuận tối thiểu bằng số tiền lãi vay phải trả cho chủ nợ thì mới đảm bảo thu nhập của chủ sở hữu không bị sụt giảm. Do vậy, chi phí sử dụng vốn vay là tỷ suất sinh lời tối thiểu mà doanh nghiệp cần phải đạt được từ việc sử dụng vốn vay đế sao cho tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hay thu nhập của một cổ phần là không bị sụt giảm. Một trong những ưu thế khi doanh nghiệp sử dụng vốn vay là tiền lãi vay phải trả được coi là khoản chi phí hợp lý và được tính trừ vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp, đây cũng được xem là một “lá chắn thuế”.

Do vậy, khi xem xét chi phí sử dụng vốn vay cần phân biệt hai trường hợp: Chi phí sử dụng vốn vay trước thuế và chi phí sử dụng vốn 14 vay sau thuế. - Chi phí sử dụng vốn vay trước thuế Chi phí sử dụng vốn vay trước thuế là tỷ suất sinh lời tối thiểu doanh nghiệp phải đạt được khi sử dụng vốn vay chưa tính đến ảnh hưởng của thuế thu nhập mà doanh nghiệp phải nộp để tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu không bị sụt giảm và có thể hiểu qua công thức sau: T1 T2 Tn Vt = + +.+ (1 + rdt) (1 + rdt)2 (1 + rdt)n Hay: n Tt Vt =  t 1 (1 + rdt)t Trong đó: - Vt: Là số tiền vay thực tế mà doanh nghiệp thực sự sử dụng được cho đầu tư. - Tt: Là số vốn gốc và tiền lãi doanh nghiệp trả ở năm thứ t cho chủ nợ hay người cho vay (t = 1, n ). - rdt: Chi phí sử dụng vốn vay trước thuế.

- n: Số năm vay vốn Để xác định chi phí sử dụng vốn vay, có thể áp dụng các phương pháp xác định tỷ suất doanh lợi nội bộ của khoản đầu tư (IRR). Thí dụ: Doanh nghiệp Z vay của ngân hàng thương mại một khoản tiền là 120 triệu đồng, doanh nghiệp sẽ nhận được khoản tiền trên sau khi hợp đồng tín dụng được ký kết. Theo hợp đồng tín dụng, thời h¹n vay là 4 năm, thời điểm trả là vào cuối mỗi năm tính từ khi nhận được khoản tiền vay và được xác định trong hợp đồng tín dụng số tiền phải trả hàng năm như sau: + Năm thứ 1: 41,25 triệu đồng + Năm thứ 2: 42,05 triệu đồng 15 + Năm thứ 3: 43,5 triệu đồng + Năm thứ 4: 44,75 triệu đồng Vậy, chi phí sử dụng khoản tiền vay trước thuế của doanh nghiệp là bao nhiêu? Nếu gọi rdt là chi phí sử dụng khoản tiền vay trước thuế thì nó được thể hiện qua biểu thức sau: 41,25tr 42tr 43,5tr 44,75tr + + + - 120tr = 0 1 + rdt (1+rdt)2 (1+rdt)3 (1+rdt)4 Sử dụng phương pháp nội suy sẽ xác định được rdt  15,74%. - Chi phí sử dụng vốn vay sau thuế Một công ty cổ phần huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu ưu đãi, cổ phiếu thường thì khoản thu nhập trả cho người cung cấp vốn là lấy từ thu nhập sau thuế.

Trong khi đó, nếu công ty sử dụng vốn vay lãi tiền vay phải trả được coi là một khoản chi phí hợp lý và được trừ vào phần thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp. Như vậy, công ty phải nộp thuế thu nhập ít hơn so với trường hợp sử dụng tài trợ hoàn toàn bằng vốn chủ sở hữu. Đây là một lợi ích chủ yếu của việc sử dụng vốn vay. Khoản thuế thu nhập công ty phải nộp ít hơn đó được các nhà kinh tế gọi là khoản tiết kiệm thuế hay “Lá chắn thuế của lãi vay” và có thể xác định theo công thức sau: BI = I x t Trong đó: - BI: Khoản tiết kiệm thuế do sử dụng vốn vay hay “Lá chắn thuế của lãi vay” tính cho 1 năm.

- I: Lãi vay vốn phải trả trong năm. - t: Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp. Khoản tiết kiệm thuế đã khiến cho chi phí sử dụng vốn vay thấp hơn so với sử dụng các nguồn tài trợ khác. Do vậy, để so sánh chi phí sử dụng các nguồn tài trợ khác nhau cần tính về chi phí sử dụng vốn sau thuế để đảm bảo sự so sánh đồng nhất.

16 Chi phí sử dụng vốn vay sau thuế có thể xác định theo công thức sau: rd = rdt x (1 - t) Trong đó: - rd: Chi phí sử dụng vốn vay sau thuế. - rdt: Chi phí sử dụng vốn vay trước thuế. - t: Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp. Như vậy, có thể thấy chi phí sử dụng vốn vay sau thuế sẽ thấp hơn chi phí sử dụng vốn vay trước thuế do lãi vay được tính trừ vào thu nhập chịu thuế, từ đó làm giảm bớt gánh nặng chi phí sử dụng vốn đối với vốn vay đó cũng là tác động lá chắn thuế của lãi tiền vay.

Với thí dụ trên, doanh nghiệp phải nộp thuế thu nhập là 28% thì chi phí sử dụng vốn vay sau thuế của khoản vay trên sẽ là: rd = 15,74 x (1 - 28%)  11,33% 10. Chi phí sử dụng cổ phiếu ưu đãi Công ty cổ phần có thể huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu ưu đãi.