Dung105 5905: Giáo Trình Sự Hình Thành Bệnh Tật và Phục Hồi

Tài liệu nghiên cứu Dung105 5905, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Nguyệt Minh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Y Tế Hà Nội
• Chuyên ngành: Cao đẳng Điều dưỡng
• Đề tài: Giáo Trình Sự Hình Thành Bệnh Tật và Phục Hồi
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ QUÁ TRÌNH PHỤC HỒI
• 1.1. Tóm lược về bệnh tật và quá trình phục hồi
• 1.2. Các nguyên nhân gây bệnh
• 1.3. Phân loại bệnh tật
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC
• 2.1. Các khái niệm cơ bản về thuốc
• 2.2. Sự biến đổi của thuốc trong cơ thể
• 2.3. Tác dụng của thuốc
• 2.4. Lưu ý khi sử dụng thuốc trên một số đối tượng đặc biệt
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẠI CƯƠNG VI SINH VẬT
• 3.1. Đại cương vi khuẩn
• 3.2. Đại cương virus
• 4. CHƯƠNG 4: ĐẠI CƯƠNG MIỄN DỊCH VI SINH VẬT
• 4.1. Kháng nguyên
• 4.2. Kháng thể
• 4.3. Hệ thống miễn dịch của cơ thể
• 4.4. Ứng dụng của phản ứng kháng nguyên – kháng thể trong y học
• 5. CHƯƠNG 5: VI KHUẨN GÂY BỆNH
• 5.1. Xoắn khuẩn
• 6. CHƯƠNG 6: VIRUS GÂY BỆNH
• 6.1. Virus viêm gan A
• 6.2. Virus viêm gan B
• 7. CHƯƠNG 7: KÝ SINH TRÙNG GÂY BỆNH
• 7.1. Khái niệm về ký sinh trùng và vật chủ
• 7.2. Phân loại ký sinh trùng
• 7.3. Đặc điểm chung về bệnh ký sinh trùng ở Việt Nam
• 7.4. Nguyên tắc chung về phòng bệnh ký sinh trùng
• 7.5. Ký sinh trùng gây bệnh đường tiêu hóa
• 7.6. Ký sinh trùng gây bệnh đường hô hấp
• 7.7. Ký sinh trùng gây bệnh đường sinh dục – tiết niệu
• 7.8. Ký sinh trùng gây bệnh trên da và niêm mạc
• 7.9. Ký sinh trùng gây bệnh đường máu (ký sinh trùng sốt rét)
• 8. CHƯƠNG 8: THUỐC KHÁNG SINH
• 8.1. Giới thiệu chung về kháng sinh
• 8.2. Các thuốc kháng sinh thường dùng
• 9. CHƯƠNG 9: THUỐC ĐIỀU TRỊ KÝ SINH TRÙNG
• 9.1. Thuốc chống nấm
• 9.2. Thuốc điều trị amip và trùng roi
• 9.3. Thuốc điều trị sốt rét
• 9.4. Thuốc trị giun sán
• 10. CHƯƠNG 10: QUÁ TRÌNH VIÊM VÀ SỰ PHỤC HỒI
• 10.1. Những diễn biến chủ yếu trong viêm
• 10.2. Nguyên tắc xử trí viêm
• 11. CHƯƠNG 11: RỐI LOẠN THÂN NHIỆT VÀ SỰ PHỤC HỒI
• 11.1. Rối loạn thân nhiệt
• 11.2. Nguyên tắc xử trí rối loạn thân nhiệt
• 12. CHƯƠNG 12: CẢM GIÁC ĐAU VÀ SỰ PHỤC HỒI
• 12.1. Cơ chế truyền đau
• 12.2. Cơ chế kiểm soát đau
• 12.3. Nguyên tắc xử trí một số trường hợp đau thường gặp trên lâm sàng
• 13. CHƯƠNG 13: HORMON VÀ KHÁNG HORMON
• 13.1. Đại cương về hormon kháng hormon
• 13.2. Các hormon và kháng hormon thường dùng
• 14. CHƯƠNG 14: THUỐC GIẢM ĐAU, HẠ SỐT, CHỐNG VIÊM
• 14.1. Đại cương về thuốc hạ sốt, giảm đau, chống viêm
• 14.2. Các thuốc thường dùng
• 15. CHƯƠNG 15: RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA NƯỚC - ĐIỆN GIẢI RỐI LOẠN THĂNG BẰNG KIỀM TOAN VÀ SỰ PHỤC HỒI
• 15.1. Rối loạn chuyển hóa nước và điện giải
• 15.2. Rối loạn thăng bằng kiềm toan
• 15.3. Các biện pháp điều chỉnh rối loạn nước – điện giải
• 15.4. Các biện pháp điều chỉnh rối loạn thăng bằng kiềm toan
• 16. CHƯƠNG 16: RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA GLUCID, PROTID, LIPID VÀ SỰ PHỤC HỒI
• 16.1. Rối loạn chuyển hóa glucid
• 16.2. Rối loạn chuyển hóa protid
• 16.3. Rối loạn chuyển hóa lipid
• 17. CHƯƠNG 17: RỐI LOẠN TẾ BÀO MÁU VÀ SỰ PHỤC HỒI
• 17.1. Rối loạn tế bào hồng cầu
• 17.2. Rối loạn tế bào bạch cầu
• 17.3. Rối loạn tế bào tiểu cầu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Sự Hình Thành Bệnh Tật và Phục Hồi

Giáo trình "Sự Hình Thành Bệnh Tật và Phục Hồi" là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành y tế. Tài liệu này cung cấp kiến thức cơ bản về sự hình thành bệnh tật, phục hồi chức năng, và các nguyên lý điều trị bệnh. Nội dung giáo trình được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực y tế, nhằm giúp sinh viên nắm vững kiến thức cần thiết cho nghề nghiệp tương lai.

1.1. Mục tiêu và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình bao gồm 17 bài học, tập trung vào các lĩnh vực như vi sinh ký sinh trùng, sinh lý bệnh và dược lý. Mục tiêu chính là giúp sinh viên hiểu rõ về quá trình hình thành bệnh tật và phục hồi chức năng.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu này được thiết kế cho sinh viên các ngành như điều dưỡng, xét nghiệm, hình ảnh, hộ sinh và dược. Nó cũng là nguồn tham khảo quý giá cho các giảng viên và nhân viên y tế trong quá trình giảng dạy và thực hành.

II. Những thách thức trong việc giảng dạy về sự hình thành bệnh tật

Việc giảng dạy về sự hình thành bệnh tật gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự phức tạp của các cơ chế bệnh lý và sự đa dạng của các loại bệnh. Sinh viên cần phải nắm vững kiến thức lý thuyết và thực hành để có thể áp dụng vào thực tế.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận kiến thức

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm phức tạp về bệnh lý và phục hồi chức năng. Điều này đòi hỏi giảng viên phải có phương pháp giảng dạy hiệu quả để truyền đạt kiến thức.

2.2. Sự thay đổi nhanh chóng của y học

Y học là một lĩnh vực luôn thay đổi. Các nghiên cứu mới và công nghệ tiên tiến liên tục xuất hiện, yêu cầu sinh viên phải cập nhật kiến thức thường xuyên để không bị lạc hậu.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong giáo trình y tế

Để nâng cao hiệu quả giảng dạy về sự hình thành bệnh tật và phục hồi chức năng, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Việc sử dụng công nghệ thông tin và các mô hình thực hành sẽ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức tốt hơn.

3.1. Sử dụng công nghệ trong giảng dạy

Việc áp dụng công nghệ như video, mô phỏng và phần mềm học tập giúp sinh viên hình dung rõ hơn về các quá trình bệnh lý và phục hồi. Điều này tạo ra môi trường học tập tương tác và sinh động.

3.2. Tổ chức các buổi thực hành lâm sàng

Thực hành lâm sàng là một phần quan trọng trong việc học tập. Sinh viên có cơ hội áp dụng lý thuyết vào thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và sự tự tin trong công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong ngành y tế

Giáo trình "Sự Hình Thành Bệnh Tật và Phục Hồi" không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho các nhân viên y tế trong thực hành. Nó giúp họ hiểu rõ hơn về quá trình phục hồi và điều trị bệnh.

4.1. Cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe

Việc áp dụng kiến thức từ giáo trình vào thực tế giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân. Nhân viên y tế có thể đưa ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

4.2. Nâng cao kỹ năng chuyên môn cho sinh viên

Giáo trình cung cấp cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc trong môi trường y tế. Điều này giúp họ tự tin hơn khi bước vào nghề nghiệp.

V. Kết luận về tương lai của giáo trình y tế

Giáo trình "Sự Hình Thành Bệnh Tật và Phục Hồi" sẽ tiếp tục được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên và yêu cầu của ngành y tế. Sự phát triển của y học sẽ luôn là động lực để cải tiến nội dung giáo trình.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những tiến bộ mới trong y học. Điều này đảm bảo sinh viên luôn có kiến thức mới nhất.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ sở giáo dục

Hợp tác giữa các trường đại học và cơ sở y tế sẽ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy và học tập. Điều này cũng tạo cơ hội cho sinh viên thực hành và nghiên cứu.

Nội dung chính

Đánh giá Giáo trình: Sự hình thành bệnh tật và sự phục hồi (Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội)

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Sự hình thành bệnh tật và sự phục hồi là tài liệu học tập và giảng dạy chính thức do Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội biên soạn và phát hành năm 2021 dưới sự chỉ đạo của Chủ biên ThS. Hà Thị Nguyệt Minh, các Đồng chủ biên TS. Nguyễn Thị Kim Chi, ThS. Bùi Thị Thu Hằng, cùng ban biên soạn gồm ThS. Phạm Thị Hương Lý, ThS. Vũ Thị Phương Thảo, ThS. Ninh Bảo Yến, TS. Bùi Huy Tùng và ThS. Nguyễn Thị Hồng Ngọc. Giáo trình được Hội đồng Khoa học và Đào tạo nhà trường nghiệm thu theo chuẩn chương trình Dự án Giáo dục và Đào tạo Nhân lực Y tế phục vụ cải cách hệ thống y tế (HPET).

                      GIÁO TRÌNH CS02 (45 TIẾT)
               Sự hình thành bệnh tật và sự phục hồi
  VI KÝ SINH TRÙNG         SINH LÝ BỆNH              DƯỢC LÝ
(Bài 3-7: Vi khuẩn,    (Bài 1, 10-12, 15-17:   (Bài 2, 8, 9, 13, 14:
 Virus, Ký sinh trùng)   Viêm, Sốt, Rối loạn)   PK/PD, Kháng sinh, NSAID)

Về vị trí đào tạo, tài liệu đảm nhiệm nội dung cho Modul 02 (Mã modul: CS02) – học phần cơ sở chuyên ngành thứ hai với thời lượng 45 tiết lý thuyết. Học phần đóng vai trò bản lề, trang bị hệ thống kiến thức y sở cho sinh viên các ngành:

• Cao đẳng Điều dưỡng
• Cao đẳng Xét nghiệm Y học
• Cao đẳng Kỹ thuật Hình ảnh Y học
• Cao đẳng Hộ sinh
• Cao đẳng Dược

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học năng lực giải thích cơ chế bệnh sinh, diễn biến của các phản ứng bảo vệ cơ thể (phản ứng viêm, đáp ứng miễn dịch, quá trình tái sinh tế bào), các rối loạn chuyển hóa nền tảng, cùng cơ chế tác dụng dược lý của thuốc trong quá trình hồi phục chức năng sinh lý. Đồng thời, tài liệu rèn luyện kỹ năng đọc, phân tích thông tin sử dụng thuốc an toàn và tra cứu hệ thống phân loại bệnh tật quốc tế.

Cấu trúc giáo trình gồm 17 bài học được thiết kế theo hướng tích hợp liên môn giữa ba phân ngành: Vi ký sinh trùng, Sinh lý bệnh và Dược lý. Cách tiếp cận này thay thế mô hình giảng dạy đơn môn truyền thống, giúp người học xâu chuỗi trực tiếp từ nguyên nhân gây bệnh, biến đổi bệnh lý đến nguyên tắc can thiệp bằng dược chất.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                               TIẾN TRÌNH TÍCH HỢP NỘI DUNG

Các chương/chủ đề chính

Nội dung 17 bài học trong giáo trình được phân bổ theo các trục kiến thức logic:

• Chủ đề 1: Bệnh học đại cương và Phân loại bệnh tật (Bài 1): Cung cấp các khái niệm về bệnh, sức khỏe, cân bằng nội môi; hệ thống hóa các học thuyết bệnh sinh (học thuyết bệnh lý tế bào, học thuyết thần kinh - nội tiết, học thuyết phân tâm); phân tích các nhóm nguyên nhân gây bệnh (vật lý, hóa học, sinh học, miễn dịch, di truyền, lão hóa) và nguyên tắc phân loại theo Bảng phân loại bệnh tật quốc tế ICD-10 của WHO.
• Chủ đề 2: Vi sinh vật và Ký sinh trùng y học (Bài 3, 4, 5, 6, 7): Khảo sát cấu tạo tế bào nhân sơ (Procaryote) của vi khuẩn, các dạng hình thể (cầu khuẩn Gram dương như Staphylococcus, Streptococcus, S. pneumoniae; cầu khuẩn Gram âm như N. gonorrhoeae, N. meningitidis; trực khuẩn lao, than, đường ruột; xoắn khuẩn Treponema pallidum, Leptospira, Borrelia). Mô tả cấu trúc di truyền ngoài nhân (Plasmid, Transposon), đặc điểm virus học, miễn dịch kháng nguyên - kháng thể và các nhóm ký sinh trùng gây bệnh đường tiêu hóa, hô hấp, sinh dục - tiết niệu, da - niêm mạc và đường máu.
• Chủ đề 3: Dược lý học đại cương và Thuốc điều trị nguyên nhân (Bài 2, 8, 9): Phân tích các giai đoạn dược động học (hấp thu, phân bố gắn protein huyết tương, chuyển hóa qua hệ enzym Cytochrom P450 tại gan, thải trừ qua thận và tiêu hóa); dược lực học trên các loại thụ thể (kênh ion, enzym, protein G, liên kết ADN); phân loại và nguyên tắc sử dụng các nhóm kháng sinh, thuốc kháng nấm, thuốc điều trị sốt rét, amip, trùng roi và giun sán.
• Chủ đề 4: Sinh lý bệnh quá trình viêm, thân nhiệt, đau và Thuốc điều trị triệu chứng (Bài 10, 11, 12, 13, 14): Mô tả ba giai đoạn của phản ứng viêm (tổn thương tổ chức, rối loạn vận mạch thoát dịch rỉ viêm, tăng sinh hàn gắn); cơ chế sốt và tăng/hạ thân nhiệt; cơ chế dẫn truyền và kiểm soát cảm giác đau; dược lý nhóm thuốc hạ sốt, giảm đau, chống viêm phi steroid (NSAIDs), các thuốc giảm đau trung ương và nhóm hormon - kháng hormon.
• Chủ đề 5: Rối loạn chuyển hóa cơ quan và Thăng bằng nội môi (Bài 15, 16, 17): Trình bày cơ chế bệnh sinh của rối loạn nước - điện giải, mất thăng bằng kiềm toan; rối loạn chuyển hóa Glucid, Protid, Lipid; các bệnh lý rối loạn dòng tế bào máu gồm hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập các khung lý thuyết sinh học y học chuẩn xác:

• Học thuyết bệnh sinh: Đối chiếu giữa quan điểm tổn thương cấu trúc tế bào tại chỗ (học thuyết tế bào) với mối liên hệ điều hòa thần kinh - thể dịch và trục nội tiết trong việc duy trì hằng định nội môi.
• Cơ chế di truyền và lão hóa: Giải thích vai trò của độ dài đoạn telomere ở đầu mút nhiễm sắc thể và hoạt tính của enzym telomerase đối với chu kỳ sống của tế bào lành cũng như sự phân chia không kiểm soát của tế bào ung thư.
• Nguyên lý kháng thuốc di truyền: Khái quát cơ chế truyền ngang các gen kháng thuốc qua plasmid (tiếp hợp, biến nạp, tải nạp) và các đoạn gen nhảy transposon (như Tn3 kháng ampicillin, Tn5 kháng kanamycin, Tn10 kháng tetracyclin, Tn4 kháng đa thuốc).
• Khung phân loại ICD-10: Xây dựng hiểu biết về cấu trúc 3 tập và 21 chương phân loại bệnh tật của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nguyên tắc sử dụng mã chữ số 3 đến 4 ký tự trong chẩn đoán và quản lý y tế.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật y học: Nhận diện các dạng hình thái vi khuẩn dưới kính hiển vi qua phương pháp nhuộm Gram hoặc thấm bạc Fontana-Tribondaux; phân biệt các dạng bào chế (viên nén, nang cứng/mềm, thuốc tiêm, siro nồng độ đường > 60%, rượu thuốc ethanol ≤ 45%, thuốc đạn chảy ở 36–37°C, cao thuốc).
• Kỹ năng phân tích dược động học: Tính toán và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc qua hệ enzym gan CytP450 (hiện tượng cảm ứng enzym do phenobarbital, clopromazin; ức chế enzym do cimetidin, erythromycin); đánh giá độ thanh thải creatinin trong hiệu chỉnh liều dùng ở bệnh nhân suy thận.
• Kỹ năng vận dụng lâm sàng: Xác định đường dùng thuốc phù hợp (uống, tiêm dưới da, tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch, ngậm dưới lưỡi, khí dung Halothan, Isofluran) theo từng tình trạng bệnh lý và đối tượng chuyên biệt.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                         QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ MODUL
                        ĐIỂM TRUNG BÌNH ĐẠT ≥ 5,0/10

Phương pháp sư phạm

Chương trình áp dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm thúc đẩy khả năng tự chủ tiếp thu kiến thức của sinh viên. Giảng viên đóng vai trò tổ chức, sử dụng thiết bị trình chiếu (projector), hình ảnh tiêu bản vi thể và sơ đồ cơ chế bệnh sinh để trực quan hóa các quá trình trừu tượng. Giờ học lý thuyết được đan xen các phiên thảo luận nhóm để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Hoạt động thảo luận và phân tích tình huống

Giáo trình thiết kế nội dung thảo luận sau mỗi bài học nhằm khắc sâu kiến thức:

• Phân tích cơ chế gây tai biến đường tiêu hóa khi sử dụng thuốc chống viêm nhóm NSAIDs và giải pháp phối hợp thuốc ức chế bơm proton (như omeprazol).
• Phân tích nguyên nhân vi khuẩn Salmonella typhi có thể xâm nhập qua niêm mạc ruột còn nguyên vẹn.
• Thảo luận cơ chế sốc phản vệ qua trung gian kháng thể IgE và suy hô hấp cấp tính.

Phương pháp đánh giá

Quy chế kiểm tra và đánh giá học phần được quy định cụ thể theo trọng số kết hợp:

Điều kiện công nhận hoàn thành học phần: Điểm trung bình của các bài kiểm tra định kỳ và bài thi kết thúc phải đạt từ 5,0 trở lên (thang điểm 10).

Hướng dẫn tự học

Sinh viên sử dụng giáo trình kết hợp hệ thống câu hỏi lượng giá được bố trí ở cuối mỗi bài (ví dụ: giải thích các giai đoạn của phản ứng viêm, phân tích chu trình biến đổi của thuốc trong cơ thể, trình bày 6 giai đoạn nhân lên của virus trong tế bào cảm thụ). Người học cần đối chiếu kiến thức lý thuyết với tài liệu phát tay và danh mục bệnh tật quốc tế để hoàn thiện năng lực tự học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp đa ngành theo dự án HPET: Giáo trình xóa bỏ ranh giới cơ học giữa ba môn học độc lập (Vi sinh ký sinh trùng, Sinh lý bệnh, Dược lý), liên kết các khối kiến thức thành chuỗi logic: Nguyên nhân vi sinh $\rightarrow$ Diễn biến bệnh sinh $\rightarrow$ Tác động dược lý phục hồi.
• Cập nhật kiến thức sinh học phân tử: Tài liệu đưa vào các cơ chế phân tử cập nhật như cấu trúc kháng thuốc của transposon (gen nhảy mang mã kháng sinh), vai trò của telomere và enzym telomerase trong lão hóa tế bào và cơ chế sinh ung thư.
• Chuẩn hóa hệ thống danh pháp và phân loại quốc tế: Trình bày chi tiết cách thức mã hóa bệnh lý theo chuẩn ICD-10 của WHO gồm 3 tập và 21 chương, đáp ứng yêu cầu số hóa và lưu trữ dữ liệu y tế hiện hành.
• Gắn kết thực tiễn sử dụng thuốc trên các nhóm đối tượng đặc biệt: Cung cấp hướng dẫn và phân tích dược lý lâm sàng chuyên sâu cho các nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao:
  • Trẻ em và trẻ sơ sinh: Điều chỉnh liều thuốc tan trong nước (nhóm aminoglycosid) theo $\text{mg/kg}$ thể trọng hoặc diện tích bề mặt cơ thể ($\text{m}^2$).
  • Phụ nữ mang thai và cho con bú: Cảnh báo nguy cơ gây quái thai ở 3 tháng đầu thai kỳ, độc tính của quinolon, chloramphenicol, coumarin, ergotamin qua sữa mẹ.
  • Người cao tuổi: Thận trọng khi sử dụng các thuốc nhạy cảm hệ thần kinh và tuần hoàn như morphin, dolargan, nitroglycerin.
  • Người suy giảm chức năng gan, thận: Điều chỉnh liều dựa trên nồng độ thanh thải creatinin và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

                       ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH
SINH VIÊN CAO ĐẲNG Y TẾ        GIẢNG VIÊN Y KHOA           CÁN BỘ Y TẾ TẠI
(Điều dưỡng, Xét nghiệm,     (Khung bài giảng modul        CƠ SỞ ĐIỀU TRỊ
 Hộ sinh, Hình ảnh, Dược)      CS02, ngân hàng đề)       (Tra cứu thực hành)

• Sinh viên các ngành Cao đẳng Y tế: Tài liệu bắt buộc dành cho sinh viên giai đoạn y học cơ sở thuộc các ngành Cao đẳng Điều dưỡng, Xét nghiệm Y học, Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Hộ sinh và Dược.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Sinh viên cần hoàn thành các học phần khoa học tự nhiên cơ bản, Giải phẫu học và Sinh lý học người để có thể tiếp thu các khái niệm về tổn thương tổ chức, rối loạn vận mạch và chuyển hóa phân tử.
• Giảng viên chuyên ngành: Tài liệu chuẩn để thiết kế đề cương bài giảng, phân bố tiết dạy (45 giờ lý thuyết), xây dựng tình huống thảo luận và biên soạn ngân hàng câu hỏi kiểm tra đánh giá định kỳ, kết thúc môn.
• Cán bộ y tế và học viên thực tập: Tài liệu tham khảo tại các cơ sở thực hành y tế và bệnh viện nhằm tra cứu nhanh cơ chế tương tác thuốc, nhận định triệu chứng rối loạn nước - điện giải, thăng bằng kiềm toan trên lâm sàng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được thiết kế phục vụ cho đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ cho sinh viên đào tạo trình độ cao đẳng thuộc các ngành: Điều dưỡng, Xét nghiệm, Kỹ thuật Hình ảnh, Hộ sinh và Dược của Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội theo chương trình HPET, đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên giảng dạy học phần Y học cơ sở.

2. Cần hoàn thành những kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần tích lũy kiến thức cơ bản về Sinh học đại cương, Giải phẫu học và Sinh lý học người nhằm nắm vững cấu trúc mô - cơ quan bình thường trước khi tiếp cận các trạng thái bệnh lý và dược lực học của thuốc.

3. Điểm khác biệt căn bản giữa giáo trình này và các tài liệu y học cơ sở truyền thống là gì?

Giáo trình tích hợp ba môn học riêng biệt (Vi ký sinh, Sinh lý bệnh, Dược lý) vào một modul duy nhất (Modul CS02 - 45 tiết). Sinh viên học cấu trúc vi sinh vật gây bệnh song song với thuốc điều trị tương ứng, học cơ chế bệnh sinh (viêm, sốt, đau, rối loạn chuyển hóa) gắn liền với các nhóm thuốc điều hòa và phục hồi.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Sinh viên nên bám sát cấu trúc từng bài học: nắm rõ định nghĩa và cơ chế sinh học, phân tích bảng phân loại, sơ đồ chuyển hóa thuốc, sau đó hoàn thành toàn bộ các câu hỏi lượng giá ở cuối bài (như vẽ chu trình nhân lên của virus, lập bảng so sánh các dạng bào chế, giải thích tương tác enzym gan).

5. Giáo trình có những học liệu bổ trợ nào đi kèm?

Học liệu đi kèm bao gồm bài giảng điện tử trên máy chiếu projector, hệ thống tài liệu phát tay, danh mục phân loại bệnh tật quốc tế ICD-10 và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành Dược lý học, Vi sinh vật học, Ký sinh trùng học và Sinh lý bệnh học được chú dẫn ở cuối giáo trình.

---

Kết luận

Giáo trình Sự hình thành bệnh tật và sự phục hồi của Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội là tài liệu học thuật thể hiện mô hình đào tạo y khoa tích hợp hiện đại. Giá trị cốt lõi của giáo trình nằm ở việc kết nối nguyên nhân vi sinh học, cơ chế rối loạn sinh lý bệnh và giải pháp can thiệp dược lý trong một cấu trúc 17 bài học logic.

Lộ trình học tập đề xuất cho sinh viên bao gồm: tiếp thu bệnh học đại cương và phân loại ICD-10 $\rightarrow$ nhận diện vi sinh vật gây bệnh và nguyên tắc dùng kháng sinh/thuốc trị ký sinh trùng $\rightarrow$ phân tích các hội chứng bệnh lý (viêm, sốt, đau, rối loạn chuyển hóa) cùng thuốc điều trị $\rightarrow$ vận dụng hiệu chỉnh liều trên các nhóm đối tượng đặc biệt trong thực hành bệnh viện. Để hoàn thiện kiến thức, người học cần kết hợp nghiên cứu giáo trình với các văn bản Dược điển và hướng dẫn điều trị của Bộ Y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ NỘI ---------------------------- Giáo trình SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ SỰ PHỤC HỒI ( TÀI LIỆU DÙNG CHO SINH VIÊN CÁC NGÀNH CAO ĐẲNG ĐIỀU DƯỠNG, XÉT NGHIỆM, HÌNH ẢNH, HỘ SINH, DƯỢC ) 1 HÀ NỘI – 2021 ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ NỘI ---------------------------- Giáo trình SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ SỰ PHỤC HỒI ( TÀI LIỆU DÙNG CHO SINH VIÊN NGÀNH CAO ĐẲNG ĐIỀU DƯỠNG ) HÀ NỘI – 2021 2 CHỈ ĐẠO BIÊN SOẠN: CHỦ BIÊN: ThS. Hà Thị Nguyệt Minh ĐỒNG CHỦ BIÊN: TS. Nguyễn Thị Kim Chi ThS. Bùi Thị Thu Hằng THAM GIA BIÊN SOẠN: ThS.

Phạm Thị Hương Lý ThS. Vũ Thị Phương Thảo ThS. Ninh Bảo Yến TS. Bùi Huy Tùng ThS.

Nguyễn Thị Hồng Ngọc 3 LỜI NÓI ĐẦU Giáo trình “SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ SỰ PHỤC HỒI” là tài liệu được biên soạn để phục vụ cho việc giảng dạy, học tập của giảng viên và sinh viên Cao đẳng ngành Điều dưỡng, Xét nghiệm, Hình ảnh, Hộ sinh, Dược (theo chương trình HPET). Tài liệu gồm những kiến thức về ba lĩnh vực: Vi ký sinh, Sinh lý bệnh và Dược lý. Giáo trình đã được Hội đồng Khoa học và Đào tạo nhà trường thông qua. Giáo trình gồm có 17 bài, tổng số 45 tiết, cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về vi sinh ký sinh trùng, nguyên nhân gây bệnh, cơ chế gây bệnh, những rối loạn chuyển hoá, phản ứng bảo vệ cơ thể, quá trình phục hồi cơ thể và tác dụng của thuốc trong quá trình phục hồi cơ thể.

Giáo trình không những phục vụ cho việc giảng dạy, học tập modul 02, mà còn là tài liệu tham khảo cho sinh viên trong quá trình thực hành nghề nghiêp tại Bệnh viện và các cơ sở Y tế… Mặc dù đã hết sức cố gắng, song do biên soạn lần đầu, giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong đồng nghiệp và bạn đọc đóng góp ý kiến để giáo trình được hoàn thiện hơn. Nhómtác giả biên soạn Các Giảng viên modul 02 4 CHƯƠNG TRÌNH MODUL 02 SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ QUÁ TRÌNHPHỤC HỒI MÃ MODUL: CS02 THỜI GIAN THỰC HIỆN: 45 giờ (lý thuyết) Mô tả modul: Modul cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về Vi sinh ký sinh trùng, nguyên nhân gây bệnh, cơ chế gây bệnh, những rối loạn chuyển hoá, phản ứng bảo vệ cơ thể, quá trình phục hồi cơ thể và tác dụng của thuốc trong quá trình phục hồi cơ thể. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MODUL 1.

Vị trí: là modul cơ sở chuyên ngành thứ 2. Tính chất: cung cấp những kiến thức cơ sở chung nhất về Vi sinh ký sinh trùng, nguyên nhân gây bệnh, phản ứng của cơ thể với các tác nhân gây bệnh, quá trình phục hồi cơ thể và tác dụng thuốc trong quá trình phục hồi cơ thể, làm nền tảng cho các môn học sau như đặc điểm bệnh tật và quá trình phục hồi, điều dưỡng cơ sở và các mô đun chuyên ngành. CHUẨN ĐẦU RA Sau khi học xong modul này sinh viên có khả năng: - Giải thích được các triệu chứng của cơ thể, đáp ứng của thuốc thông qua vận dụng sự hiểu biết về hiện tượng viêm, rối loạn chuyển hóa nước, điện giải, chuyển hóa các chất, rối loạn thân nhiệt; đặc điểm vi sinh vật gây bệnh và phản ứng của cơ thể với tác nhân vi ký sinh ; phân loại và tác dụng của thuốc lên cơ thể. - Có kỹ năng đọc và khai thác thông tin thuốc trong công việc.

MỤC TIÊU MODUL Kiến thức 1. Giải thích được cơ chế phản ứng của cơ thể với các tác nhân vi ký sinh gây bệnh, tác dụng của thuốc lên sự phục hồi của cơ thể. Năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm 5 2. Có thể làm việc độc lập hoặc theo nhóm trong vận dụng sự hiểu biết về vi ký sinh, sinh lý bệnhvà tác dụng của thuốc trong các hoạt động học tập và nghề nghiệp.

NỘI DUNG HỌC TẬP TT TÊN CHƯƠNG/BÀI SỐ TIẾT 1 Đại cương về sự hình thành bệnh tật và quá trình phục hồi 2 2 Đại cương về thuốc 3 3 Đại cương vi sinh vật 3 4 Đại cương miễn dịch vi sinh vật 2 5 Vi khuẩn gây bệnh 3 6 Virus gây bệnh 2 7 Ký sinh trùng gây bệnh 5 8 Thuốc kháng sinh 4 9 Thuốc điều trị ký sinh trùng 2 10 Quá trình viêm và sự phục hồi 2 11 Rối loạn thân nhiệt và sự phục hồi 2 12 Cảm giác đau và sự phục hồi 1 13 Hormon và kháng hormon 3 14 Thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm 1 Rối loạn chuyển hóa nước – điện giải, thăng bằng kiềm 15 5 toan và sự phục hồi 16 Rối loạn chuyển hóa glucid, protid, lipid và sự phục hồi 2 17 Rối loạn tế bào máu và sự phục hồi 3 Tổng số 45 V. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN MODUL - Phòng học (LT, TH): lý thuyết. - Trang thiết bị máy móc, mô hình: máy chiếu PROJECTOR, máy tính. - Học liệu: giáo trình, tài liệu phát tay, tài liệu tham khảo.

NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ 6. Nội dung: theo mục tiêu môn học. Phương pháp đánh giá: Các kiến thức và kỹ năng trên sẽ được đánh giá qua các bài kiểm tra định kỳ dạng tích hợp và bài kiểm tra kết thúc. Điểm trung bình của các bài kiểm tra định kỳ và bài kiểm tra kết thúc phải đạt ≥ 5,0 theo khung điểm 10, cụ thể: 6 Nội Số Điểm Hình thức Trọng số dung điểm Kiểm tra Lý Tự luận/trắc nghiệm 1 thường xuyên thuyết 40% Kiểm tra định Lý Tự luận/trắc nghiệm 1 kỳ thuyết Lý Tự luận/trắc nghiệm/Trắc Điểm thi 1 60% thuyết nghiệm&tự luận VII.

HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH 7. Phạm vi áp dụng của chương trình: Chương trình môn học vi ký sinh được sử dụng để giảng dạy trình độ cao đẳng nghề trong trường Cao đẳng y tế Hà Nội. Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy modul: - Đây là modul y học cơ sở cung cấp các kiến thức cơ bản cho học sinh, nên giảng viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm gây được hứng thú cho sinh viên, làm cho học sinh chủ động, tích cực tiếp thu kiến thức nhằm đạt được mục tiêu của modul - Phần thảo luận nhằm mục củng cố, ghi nhớ, khắc sâu kiến thức đã học. MỤC LỤC Lời nói đầu 4 Chương trình môn học 5 BÀI 1.

ĐẠI CƯƠNGVỀ SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ QUÁ TRÌNH PHỤC HỒI 11 1. Tóm lược về bệnh tật và quá trình phục hồi 11 2. Các nguyên nhân gây bệnh 15 3. Phân loại bệnh tật 24 BÀI 2.

ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC 27 1. Các khái niệm cơ bản về thuốc 27 7 2. Sự biến đổi của thuốc trong cơ thể 29 3. Tác dụng của thuốc 36 4.

Lưu ý khi sử dụng thuốc trên một số đối tượng đặc biệt 41 BÀI 3. ĐẠI CƯƠNG VI SINH VẬT 45 1. Đại cương vi khuẩn 45 2. Đại cương virus 59 BÀI 4.

ĐẠI CƯƠNG MIỄN DỊCH VI SINH VẬT 65 1. Kháng nguyên 65 2. Kháng thể 67 3. Hệ thống miễn dịch của cơ thể 68 4.

Ứng dụng của phản ứng kháng nguyên – kháng thể trong y học 73 BÀI 5. VI KHUẨN GÂY BỆNH 79 1. Xoắn khuản 109 BÀI 6. VIRUS GÂY BỆNH 114 1.

Virus viêm gan A 124 8. Virus viêm gan B 126 BÀI7. KÝ SINH TRÙNG GÂY BỆNH 129 1. Khái niệm về ký sinh trùng và vật chủ 129 2.

Phân loại ký sinh trùng 130 3. Đặc điểm chung về bệnh ký sinh trùng ở Việt Nam 131 4. Nguyên tắc chung về phòng bệnh ký sinh trùng 131 5. Ký sinh trùng gây bệnh đường tiêu hóa 132 6.

Ký sinh trùng gây bệnh đường hô hấp 149 7. Ký sinh trùng gây bệnh đường sinh dục – tiết niệu 152 8. Ký sinh trùng gây bệnh trên da và niêm mạc 154 9. Ký sinh trùng gây bệnh đường máu (ký sinh trùng sốt rét) 156 BÀI 8.

THUỐC KHÁNG SINH 162 1. Giới thiệu chung về kháng sinh 162 2. Các thuốc kháng sinh thường dùng 164 BÀI 9. THUỐC ĐIỀU TRỊ KÝ SINH TRÙNG 181 1.

Thuốc chống nấm 181 2. Thuốc điều trị amip và trùng roi 185 8 3. Thuốc điều trị sốt rét 187 4. Thuốc trị giun sán 197 BÀI 10.

QUÁ TRÌNH VIÊM VÀ SỰ PHỤC HỒI 205 1. Những diễn biến chủ yếu trong viêm 206 3. Nguyên tắc xử trí viêm 211 BÀI 11. RỐI LOẠN THÂN NHIỆT VÀ SỰ PHỤC HỒI 213 1.

Rối loạn thân nhiệt 213 3. Nguyên tắc xử trí rối loạn thân nhiệt 219 BÀI 12. CẢM GIÁC ĐAU VÀ SỰ PHỤC HỒI 221 1. Cơ chế truyền đau 222 3.

Cơ chế kiểm soát đau 223 4. Nguyên tắc xử trí một số trường hợp đau thường gặp trên lâm sàng 224 BÀI 13. HORMON VÀ KHÁNG HORMON 226 1. Đại cương về hormon kháng hormon 226 2.

Các hormon và kháng hormon thường dùng 229 BÀI 14. THUỐC GIẢM ĐAU, HẠ SỐT, CHỐNG VIÊM 246 1. Đại cương về thuốc hạ sốt, giảm đau, chống viêm 246 2. Các thuốc thường dùng 250 BÀI 15.

RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA NƯỚC - ĐIỆN GIẢI RỐI LOẠN THĂNG BẰNG KIỀM 257 TOAN VÀ SỰ PHỤC HỒI 1. Rối loạn chuyển hóa nước và điện giải 257 2. Rối loạn thăng bằng kiềm toan 265 3. Các biện pháp điều chỉnh rối loạn nước – điện giải 269 4.

Các biện pháp điều chỉnh rối loạn thăng bằng kiềm toan 275 Bài 16. RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA GLUCID, PROTID, LIPID VÀ SỰ PHỤC HỒI 277 1. Rối loạn chuyển hóa glucid 277 2. Rối loạn chuyển hóa protid 280 3.

Rối loạn chuyển hóa lipid 282 Bài 17.RỐI LOẠN TẾ BÀO MÁU VÀ SỰ PHỤC HỒI 284 1. Rối loạn tế bào hồng cầu 284 2. Rối loạn tế bào bạch cầu 290 3. Rối loạn tế bào tiểu cầu 292 TÀI LIỆU THAM KHẢO 294 9 Bài 1.

ĐẠI CƯƠNGVỀ SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ QUÁ TRÌNH PHỤC HỒI (2 tiết) MỤC TIÊU 1. Trình bày được khái niệm bệnh, quá trình hình thành bệnh tật, sự phòng vệ của cơ thể đối với các vi sinh vật gây bệnh, quá trình sửa chữa và phục hồi của cơ thể, tương tác lẫn nhau giữa các cơ chế phòng vệ của cơ thể 2. Giải thích được các nguyên nhân gây bệnh 3. Tra cứu được mã phân loại bệnh tật 1.

Tóm lược về bệnh tật và quá trình phục hồi 1. Khái niệm bệnh Bệnh có thể được hiểu là quá trình hoạt động không bình thường của cơ thể từ nguyên nhân ban đầu đến hậu quả cuối cùng, hoặc theo nghĩa rộng, là bất kỳ tình trạng nào làm suy yếu chức năng bình thường của cơ thể.