ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ NỘI ---------------------------- Giáo trình SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ SỰ PHỤC HỒI ( TÀI LIỆU DÙNG CHO SINH VIÊN CÁC NGÀNH CAO ĐẲNG ĐIỀU DƯỠNG, XÉT NGHIỆM, HÌNH ẢNH, HỘ SINH, DƯỢC ) 1 HÀ NỘI – 2021 ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ NỘI ---------------------------- Giáo trình SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ SỰ PHỤC HỒI ( TÀI LIỆU DÙNG CHO SINH VIÊN NGÀNH CAO ĐẲNG ĐIỀU DƯỠNG ) HÀ NỘI – 2021 2 CHỈ ĐẠO BIÊN SOẠN: CHỦ BIÊN: ThS. Hà Thị Nguyệt Minh ĐỒNG CHỦ BIÊN: TS. Nguyễn Thị Kim Chi ThS. Bùi Thị Thu Hằng THAM GIA BIÊN SOẠN: ThS.
Phạm Thị Hương Lý ThS. Vũ Thị Phương Thảo ThS. Ninh Bảo Yến TS. Bùi Huy Tùng ThS.
Nguyễn Thị Hồng Ngọc 3 LỜI NÓI ĐẦU Giáo trình “SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ SỰ PHỤC HỒI” là tài liệu được biên soạn để phục vụ cho việc giảng dạy, học tập của giảng viên và sinh viên Cao đẳng ngành Điều dưỡng, Xét nghiệm, Hình ảnh, Hộ sinh, Dược (theo chương trình HPET). Tài liệu gồm những kiến thức về ba lĩnh vực: Vi ký sinh, Sinh lý bệnh và Dược lý. Giáo trình đã được Hội đồng Khoa học và Đào tạo nhà trường thông qua. Giáo trình gồm có 17 bài, tổng số 45 tiết, cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về vi sinh ký sinh trùng, nguyên nhân gây bệnh, cơ chế gây bệnh, những rối loạn chuyển hoá, phản ứng bảo vệ cơ thể, quá trình phục hồi cơ thể và tác dụng của thuốc trong quá trình phục hồi cơ thể.
Giáo trình không những phục vụ cho việc giảng dạy, học tập modul 02, mà còn là tài liệu tham khảo cho sinh viên trong quá trình thực hành nghề nghiêp tại Bệnh viện và các cơ sở Y tế… Mặc dù đã hết sức cố gắng, song do biên soạn lần đầu, giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong đồng nghiệp và bạn đọc đóng góp ý kiến để giáo trình được hoàn thiện hơn. Nhómtác giả biên soạn Các Giảng viên modul 02 4 CHƯƠNG TRÌNH MODUL 02 SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ QUÁ TRÌNHPHỤC HỒI MÃ MODUL: CS02 THỜI GIAN THỰC HIỆN: 45 giờ (lý thuyết) Mô tả modul: Modul cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về Vi sinh ký sinh trùng, nguyên nhân gây bệnh, cơ chế gây bệnh, những rối loạn chuyển hoá, phản ứng bảo vệ cơ thể, quá trình phục hồi cơ thể và tác dụng của thuốc trong quá trình phục hồi cơ thể. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MODUL 1.
Vị trí: là modul cơ sở chuyên ngành thứ 2. Tính chất: cung cấp những kiến thức cơ sở chung nhất về Vi sinh ký sinh trùng, nguyên nhân gây bệnh, phản ứng của cơ thể với các tác nhân gây bệnh, quá trình phục hồi cơ thể và tác dụng thuốc trong quá trình phục hồi cơ thể, làm nền tảng cho các môn học sau như đặc điểm bệnh tật và quá trình phục hồi, điều dưỡng cơ sở và các mô đun chuyên ngành. CHUẨN ĐẦU RA Sau khi học xong modul này sinh viên có khả năng: - Giải thích được các triệu chứng của cơ thể, đáp ứng của thuốc thông qua vận dụng sự hiểu biết về hiện tượng viêm, rối loạn chuyển hóa nước, điện giải, chuyển hóa các chất, rối loạn thân nhiệt; đặc điểm vi sinh vật gây bệnh và phản ứng của cơ thể với tác nhân vi ký sinh ; phân loại và tác dụng của thuốc lên cơ thể. - Có kỹ năng đọc và khai thác thông tin thuốc trong công việc.
MỤC TIÊU MODUL Kiến thức 1. Giải thích được cơ chế phản ứng của cơ thể với các tác nhân vi ký sinh gây bệnh, tác dụng của thuốc lên sự phục hồi của cơ thể. Năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm 5 2. Có thể làm việc độc lập hoặc theo nhóm trong vận dụng sự hiểu biết về vi ký sinh, sinh lý bệnhvà tác dụng của thuốc trong các hoạt động học tập và nghề nghiệp.
NỘI DUNG HỌC TẬP TT TÊN CHƯƠNG/BÀI SỐ TIẾT 1 Đại cương về sự hình thành bệnh tật và quá trình phục hồi 2 2 Đại cương về thuốc 3 3 Đại cương vi sinh vật 3 4 Đại cương miễn dịch vi sinh vật 2 5 Vi khuẩn gây bệnh 3 6 Virus gây bệnh 2 7 Ký sinh trùng gây bệnh 5 8 Thuốc kháng sinh 4 9 Thuốc điều trị ký sinh trùng 2 10 Quá trình viêm và sự phục hồi 2 11 Rối loạn thân nhiệt và sự phục hồi 2 12 Cảm giác đau và sự phục hồi 1 13 Hormon và kháng hormon 3 14 Thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm 1 Rối loạn chuyển hóa nước – điện giải, thăng bằng kiềm 15 5 toan và sự phục hồi 16 Rối loạn chuyển hóa glucid, protid, lipid và sự phục hồi 2 17 Rối loạn tế bào máu và sự phục hồi 3 Tổng số 45 V. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN MODUL - Phòng học (LT, TH): lý thuyết. - Trang thiết bị máy móc, mô hình: máy chiếu PROJECTOR, máy tính. - Học liệu: giáo trình, tài liệu phát tay, tài liệu tham khảo.
NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ 6. Nội dung: theo mục tiêu môn học. Phương pháp đánh giá: Các kiến thức và kỹ năng trên sẽ được đánh giá qua các bài kiểm tra định kỳ dạng tích hợp và bài kiểm tra kết thúc. Điểm trung bình của các bài kiểm tra định kỳ và bài kiểm tra kết thúc phải đạt ≥ 5,0 theo khung điểm 10, cụ thể: 6 Nội Số Điểm Hình thức Trọng số dung điểm Kiểm tra Lý Tự luận/trắc nghiệm 1 thường xuyên thuyết 40% Kiểm tra định Lý Tự luận/trắc nghiệm 1 kỳ thuyết Lý Tự luận/trắc nghiệm/Trắc Điểm thi 1 60% thuyết nghiệm&tự luận VII.
HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH 7. Phạm vi áp dụng của chương trình: Chương trình môn học vi ký sinh được sử dụng để giảng dạy trình độ cao đẳng nghề trong trường Cao đẳng y tế Hà Nội. Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy modul: - Đây là modul y học cơ sở cung cấp các kiến thức cơ bản cho học sinh, nên giảng viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm gây được hứng thú cho sinh viên, làm cho học sinh chủ động, tích cực tiếp thu kiến thức nhằm đạt được mục tiêu của modul - Phần thảo luận nhằm mục củng cố, ghi nhớ, khắc sâu kiến thức đã học. MỤC LỤC Lời nói đầu 4 Chương trình môn học 5 BÀI 1.
ĐẠI CƯƠNGVỀ SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ QUÁ TRÌNH PHỤC HỒI 11 1. Tóm lược về bệnh tật và quá trình phục hồi 11 2. Các nguyên nhân gây bệnh 15 3. Phân loại bệnh tật 24 BÀI 2.
ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC 27 1. Các khái niệm cơ bản về thuốc 27 7 2. Sự biến đổi của thuốc trong cơ thể 29 3. Tác dụng của thuốc 36 4.
Lưu ý khi sử dụng thuốc trên một số đối tượng đặc biệt 41 BÀI 3. ĐẠI CƯƠNG VI SINH VẬT 45 1. Đại cương vi khuẩn 45 2. Đại cương virus 59 BÀI 4.
ĐẠI CƯƠNG MIỄN DỊCH VI SINH VẬT 65 1. Kháng nguyên 65 2. Kháng thể 67 3. Hệ thống miễn dịch của cơ thể 68 4.
Ứng dụng của phản ứng kháng nguyên – kháng thể trong y học 73 BÀI 5. VI KHUẨN GÂY BỆNH 79 1. Xoắn khuản 109 BÀI 6. VIRUS GÂY BỆNH 114 1.
Virus viêm gan A 124 8. Virus viêm gan B 126 BÀI7. KÝ SINH TRÙNG GÂY BỆNH 129 1. Khái niệm về ký sinh trùng và vật chủ 129 2.
Phân loại ký sinh trùng 130 3. Đặc điểm chung về bệnh ký sinh trùng ở Việt Nam 131 4. Nguyên tắc chung về phòng bệnh ký sinh trùng 131 5. Ký sinh trùng gây bệnh đường tiêu hóa 132 6.
Ký sinh trùng gây bệnh đường hô hấp 149 7. Ký sinh trùng gây bệnh đường sinh dục – tiết niệu 152 8. Ký sinh trùng gây bệnh trên da và niêm mạc 154 9. Ký sinh trùng gây bệnh đường máu (ký sinh trùng sốt rét) 156 BÀI 8.
THUỐC KHÁNG SINH 162 1. Giới thiệu chung về kháng sinh 162 2. Các thuốc kháng sinh thường dùng 164 BÀI 9. THUỐC ĐIỀU TRỊ KÝ SINH TRÙNG 181 1.
Thuốc chống nấm 181 2. Thuốc điều trị amip và trùng roi 185 8 3. Thuốc điều trị sốt rét 187 4. Thuốc trị giun sán 197 BÀI 10.
QUÁ TRÌNH VIÊM VÀ SỰ PHỤC HỒI 205 1. Những diễn biến chủ yếu trong viêm 206 3. Nguyên tắc xử trí viêm 211 BÀI 11. RỐI LOẠN THÂN NHIỆT VÀ SỰ PHỤC HỒI 213 1.
Rối loạn thân nhiệt 213 3. Nguyên tắc xử trí rối loạn thân nhiệt 219 BÀI 12. CẢM GIÁC ĐAU VÀ SỰ PHỤC HỒI 221 1. Cơ chế truyền đau 222 3.
Cơ chế kiểm soát đau 223 4. Nguyên tắc xử trí một số trường hợp đau thường gặp trên lâm sàng 224 BÀI 13. HORMON VÀ KHÁNG HORMON 226 1. Đại cương về hormon kháng hormon 226 2.
Các hormon và kháng hormon thường dùng 229 BÀI 14. THUỐC GIẢM ĐAU, HẠ SỐT, CHỐNG VIÊM 246 1. Đại cương về thuốc hạ sốt, giảm đau, chống viêm 246 2. Các thuốc thường dùng 250 BÀI 15.
RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA NƯỚC - ĐIỆN GIẢI RỐI LOẠN THĂNG BẰNG KIỀM 257 TOAN VÀ SỰ PHỤC HỒI 1. Rối loạn chuyển hóa nước và điện giải 257 2. Rối loạn thăng bằng kiềm toan 265 3. Các biện pháp điều chỉnh rối loạn nước – điện giải 269 4.
Các biện pháp điều chỉnh rối loạn thăng bằng kiềm toan 275 Bài 16. RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA GLUCID, PROTID, LIPID VÀ SỰ PHỤC HỒI 277 1. Rối loạn chuyển hóa glucid 277 2. Rối loạn chuyển hóa protid 280 3.
Rối loạn chuyển hóa lipid 282 Bài 17.RỐI LOẠN TẾ BÀO MÁU VÀ SỰ PHỤC HỒI 284 1. Rối loạn tế bào hồng cầu 284 2. Rối loạn tế bào bạch cầu 290 3. Rối loạn tế bào tiểu cầu 292 TÀI LIỆU THAM KHẢO 294 9 Bài 1.
ĐẠI CƯƠNGVỀ SỰ HÌNH THÀNH BỆNH TẬT VÀ QUÁ TRÌNH PHỤC HỒI (2 tiết) MỤC TIÊU 1. Trình bày được khái niệm bệnh, quá trình hình thành bệnh tật, sự phòng vệ của cơ thể đối với các vi sinh vật gây bệnh, quá trình sửa chữa và phục hồi của cơ thể, tương tác lẫn nhau giữa các cơ chế phòng vệ của cơ thể 2. Giải thích được các nguyên nhân gây bệnh 3. Tra cứu được mã phân loại bệnh tật 1.
Tóm lược về bệnh tật và quá trình phục hồi 1. Khái niệm bệnh Bệnh có thể được hiểu là quá trình hoạt động không bình thường của cơ thể từ nguyên nhân ban đầu đến hậu quả cuối cùng, hoặc theo nghĩa rộng, là bất kỳ tình trạng nào làm suy yếu chức năng bình thường của cơ thể.