mở đầu + Giãi thiãu măc tiêu, nái dung, tài liãu, ph°¢ng pháp hác tÁp của môn hác. + Các văn bÁn liên quan và môi tr°ång + LuÁt bÁo vã môi tr°ång Viãt nam hiãn hành Tổng kÁt ho¿t đáng BVMT trên thÁ giãi trong thåi gian qua, đặc biãt là từ sau năm 1972 tãi nay, ng°åi ta đã nêu lên rất nhiÃu nguyên tắc, đÃu là nhÿng nguyên tắc c¢ bÁn cần phÁi tuân thủ trong ho¿t đáng BVMT. LuÁt BVMT đã lāa chán và xác đßnh nhÿng nguyên tắc chính của ho¿t đáng BVMT, biÁn chúng thành nhÿng qui đßnh của LuÁt nh° nhÿng sāi chỉ xuyên suát các điÃu của LuÁt. Mát sá nguyên tắc chủ yÁu của LuÁt BVMT : Nguyên tắc đÁm bÁo quyÃn con ng°åi đ°āc sáng trong môi tr°ång trong lành.
QuyÃn đ°āc sáng, đ°āc m°u cầu h¿nh phúc là mát trong nhÿng quyÃn c¢ bÁn của con ng°åi (Đ°āc ghi trong tuyên ngôn dân quyÃn Pháp, tuyên ngôn đác lÁp của Mā, của Viãt Nam (1945). Tuyên bá của LHQ và môi tr°ång đã đ°a quyÃn con ng°åi đ°āc sáng trong môi tr°ång trong lành thành mát nguyên tắc của quan hã giÿa các quác gia. Tuyên bá Stockholm: Con ng°åi có quyÃn c¢ bÁn quan tâm và sā phát trißn lâu dài Pháp luÁt và chính sách môi tr°ångcủa các quác gia đÃu đ°a nguyên tắc này lên hàng đầu. ĐÁm bÁo tính tháng nhất trong viãc quÁn lý và bÁo vã môi tr°ång.
Các chính sách và môi tr°ång phÁi đ°āc ban hành vãi sā cân nhắc toàn diãn đÁn các yÁu tá khác nhau và môi tr°ång đß điÃu chỉnh các quan hã xá hái tronh lĩnh vāc này không bß phân tán và thiÁu đồng bá. Viãc quÁn lý môi tr°ång đ°āc thāc hiãn d°ãi sā điÃu hành của mát c¢ quan tháng nhất. Các tiêu chuẩn môi tr°ång cần đ°āc xây dāng và áp dăng mát cách tháng nhất trong ph¿m vi cÁ n°ãc. Viãc bÁo vã môi tr°ång phÁi đ°āc coi là sā nghiãp của toàn dân.
ĐÁm bÁo sā phát trißn bÃn vÿng Các biãn pháp bÁo vã môi tr°ång phÁi đ°āc coi là mát yÁu tá cấu thành trong chiÁn l°āc, chính sách phát trißn kinh tÁ của đất n°ãc, đßa ph°¢ng, tổ chức. PhÁi t¿o ra bá máy và c¢ chÁ quÁn lý có hiãu quÁ đß có thß tránh đ°āc tham nhũng và lãng phí nhÿng nguồn lāc, đặc biãt là tài nguyên thiên nhiên PhÁi coi đánh giá tác đáng môi tr°ång là mát bá phÁn của dā án đầu t°. Nguyên tắc coi tráng tính phòng ngừa LuÁt môi tr°ång coi phòng ngừa là nguyên tắc chủ yÁu. Đây là nguyên tắc h°ãng viãc ban hành và áp dăng pháp luÁt vào sā ngăn chặn các hành vi có khÁ năng gây nguy h¿i cho môi tr°ång.
Ngày 05 tháng 9 năm 2012, Thủ t°ãng Chính phủ Nguyán Tấn Dũng đã ban hành QuyÁt đßnh sá 1216/QĐ-TTg phê duyãt ChiÁn l°āc bÁo vã môi tr°ång quác gia đÁn năm 2020, tầm nhìn đÁn năm 2030. Măc tiêu tổng quát của ChiÁn l°āc đÁn năm 2020 là kißm soát, h¿n chÁ và c¢ bÁn mức đá gia tăng ô nhiám môi tr°ång, suy thoái tài nguyên và suy giÁm đa d¿ng sinh hác; tiÁp tăc cÁi thiãn chất l°āng môi tr°ång sáng; nâng cao năng lāc chủ đáng ứng phó vãi biÁn đổi khí hÁu, h°ãng tãi măc tiêu phát trißn bÃn vÿng đất n°ãc. Theo đó, các nhóm nái dung, biãn pháp bÁo vã môi tr°ång đ°āc đß cÁp trong ChiÁn l°āc giai đo¿n 2011-2020 gồm: Phòng ngừa và kißm soát các nguồn gây ô nhiám môi tr°ång; CÁi t¿o, phăc hồi môi tr°ång các khu vāc đã bß ô nhiám, suy thoái, đẩy m¿nh cung cấp n°ãc s¿ch và dßch vă vã sinh môi tr°ång; Khai thác, sử dăng hiãu quÁ và bÃn vÿng các nguồn tài nguyên thiên nhiên, bÁo tồn thiên nhiên và đa d¿ng sinh hác; Xây dāng năng lāc ứng phó vãi biÁn đổi khí hÁu, giÁm nhẹ phát thÁi khí nhà kính. ChiÁn l°āc cũng đ°a ra các giÁi pháp tổng thß: T¿o chuyßn biÁn m¿nh m¿ và ý thức trách nhiãm của các cấp, các ngành, doanh nghiãp và ng°åi dân trong bÁo vã môi tr°ång; Hoàn thiãn pháp luÁt, thß chÁ quÁn lý, tăng c°ång năng lāc thāc thi pháp luÁt và bÁo vã môi tr°ång; Đẩy m¿nh nghiên cứu khoa hác, phát trißn và ứng dăng công nghã và bÁo vã môi tr°ång; Phát trißn ngành kinh tÁ môi tr°ång đß hß trā các ngành kinh tÁ khác giÁi quyÁt các vấn đà môi tr°ång, thúc đẩy tăng tr°çng, t¿o thu nhÁp và viãc làm; Tăng c°ång và đa d¿ng hóa đầu t° cho bÁo vã môi tr°ång; Thúc đẩy hái nhÁp và tăng c°ång hāp tác quác tÁ và bÁo vã môi tr°ång.
ChiÁn l°āc bÁo vã môi tr°ång quác gia đÁn năm 2020, tầm nhìn đÁn năm 2030là văn bÁn đßnh h°ãng tổng thß và toàn diãn và bÁo vã môi tr°ång đß các ngành, các cấp xây dāng và thāc hiãn kÁ ho¿ch 5 năm và hàng năm và bÁo vã môi tr°ång, góp phần thāc hiãn thành công măc tiêu phát trißn bÃn vÿng của đất n°ãc. Ch°¢ng 1: Đ¾I C¯¡NG VÀ SINH THÁI HàC VÀ MÔI TR¯àNG 1.Mục tiêu:Trình bày đ°āc: Trình bày đ°āc: + Các khái niãm và sinh thái hác (hã sinh thái tā nhiên, các hã tuần hoàn trong tā nhiên, hã sinh thái đô thß) + Các vấn đà c¢ bÁn liên quan đÁn môi tr°ång (môi tr°ång, phát trißn bÃn vÿng) 2. Nßi dung ch°¢ng: Ch°¢ng 1: Đ¾I C¯¡NG VÀ SINH THÁI HàC VÀ MÔI TR¯àNG 1.Các khái niãm c¢ bÁn vÁ môi tr°áng.1 Môi tr°ång Môi tr°ång bao gồm các yÁu tá tā nhiên và yÁu tá vÁt chất nhân t¿o có quan hã mÁt thiÁt vãi nhau, bao quanh con ng°åi, có Ánh h°çng tãi đåi sáng sÁn xuất, sā tồn t¿i và phát trißn của con ng°åi và sinh vÁt (điÃu 3 luÁt BÁo vã môi tr°ång) MT sáng của con ng°åi th°ång đ°āc phân chia thành các lo¿i sau: - MT tā nhiên: bao gồm các nhân tá thiên nhiên nh° vÁt lý, hoá hác, sinh hác, tồn t¿i ngoài ý muán của con ng°åi nh°ng cũng ít nhiÃu chßu tác đáng của con ng°åi. Đó là ánh sáng mặt tråi, núi, sông, bißn cÁ, không khí, đáng thāc vÁt, đất và n°ãc& MT tā nhiên cho ta không khí đß thç, đất đß xây nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con ng°åi các lo¿i tài nguyên thiên nhiên phăc vă cho sÁn xuất và tiêu thă.
- MT xã hái: là tổng thß các mái quan hã giÿa con ng°åi và con ng°åi. Đó là luÁt lã, thß chÁ, cam kÁt, quy đßnh ç các cấp khác nhau. MT xã hái đßnh h°ãng ho¿t đáng của con ng°åi theo mát khuôn khổ nhất đßnh, t¿o nên sức m¿nh tÁp thß thuÁn lāi cho sā phát trißn, làm cho cuác sáng của con ng°åi khác vãi các sinh vÁt khác. - MT nhÁn t¿o: bao gồm tất cÁ các nhân tá do con ng°åi t¿o nên hoặc biÁn đổi theo thành nhÿng tiãn nghi trong cuác sáng nh°: nhà ç, công sç, các khu đô thß, công viên& 1.
Các chức năng chủ yÁu của môi tr°ång a. Môi trường là không gian sinh sống cho con người và thế giới sinh vật Đái vãi sinh vÁt nói chung và con ng°åi nói riêng thì môi tr°ång sáng có các chức năng chủ yÁu sau: Trong cuác sáng hàng ngày, mßi ng°åi đÃu cần mát không gian nhất đßnh đß phăc vă cho các ho¿t đáng sáng nh°: nhà ç, n¢i nghỉ mát, đß sÁn xuất nông nghiãp, lâm nghiãp, thuÿ sÁn kho tàng bÁn cÁng&.trung bình mßi ngày mßi ng°åi đÃu cần khoÁng 4m3 không khí s¿ch đß thç; 2,5 lít n°ãc đß uáng, mát l°āng l°¢ng thāc, thāc phẩm t°¢ng ứng vãi 2000÷2400 calo. Nh° vÁy, chức năng này đòi hßi MT phÁi có mát ph¿m vi không gian thích hāp cho mßi ng°åi, ví dă phÁi có bao nhiêu m2, hecta hay km2 cho mßi ng°åi. Không gian này l¿i đòi hßi phÁi đ¿t nhÿng tiêu chuẩn nhất đßnh và các yÁu tá vÁt lý, hoá hác, sinh hác, cÁnh quan và xã hái.
Tuy nhiên, diãn tích không gian sáng bình quân trên trái đất của con ng°åi đang ngày càng bß thu hẹp l¿i. Nh° vÁy, môi tr°ång là không gian sáng của con ng°åi và có thß phân lo¿i chức năng không gian sáng của con ng°åi thành các d¿ng că thß sau: - Chức năng xây dāng: cung cấp mặt b¿ng và nÃn móng cho các đô thß, khu công nghiãp, kiÁn trúc h¿ tầng và nông thôn. - Chức năng vÁn tÁi: cung cấp mặt b¿ng, khoÁng không gian và nÃn móng cho giao thông đ°ång thuÿ, đ°ång bá và đ°ång không. - Chức năng sÁn xuất: cung cấp mặt b¿ng cho sÁn xuất nông - lâm –ng° nghiãp.
- Chức năng cung cấp năng l°āng thông tin - Chức năng giÁi trí của con ng°åi: cung cấp mặt b¿ng và nÃn móng cho viãc giÁi trí ngoài tråi của con ng°åi (tr°āt tuyÁt, tr°āt băng, leo núi, đua ngāa&) b. Môi trường là nơi cung cấp các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người Con ng°åi lấy từ thiên nhiên nhÿng nguồn tài nguyên cần thiÁt phăc vă cho viãc sÁn xuất ra của cÁi vÁt chất nh¿m đáp ứng nhu cầu của mình. Nhu cầu của con ng°åi và các nguồn tài nguyên không ngừng tăng lên cÁ và sá l°āng, chất l°āng và mức đá phức t¿p theo trình đá phát trißn của xã hái. Chức năng này của môi tr°ång còn gái là nhóm chức năng sÁn xuất tā nhiên gồm: - Rừng tā nhiên: có chức năng cung cấp, bÁo tồn tính đa d¿ng sinh hác và đá phì nhiêu của đất, nguồn gß, củi, d°āc liãu và cÁi thiãn điÃu kiãn sinh thái.
- Các thuÿ vāc: có chức năng cung cấp n°ãc, dinh d°ÿng, n¢i vui ch¢i giÁi trí và các nguồn thuÿ hÁi sÁn. - Đáng thāc vÁt: cung cấp l°¢ng thāc và thāc phẩm và các nguồn gen quý hiÁm. - Không khí, nhiãt đá, năng l°āng Mặt tråi, gió n°ãc: đß chúng ta hít thç, cây cái ra hoa và kÁt trái. - Các lo¿i quặng, dầu mß: cung cấp năng l°āng và nguyên liãu cho các ho¿t đáng sÁn xuất nông nghiãp& c.
MT là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất Trong qua trình sÁn xuất và tiêu dùng của cÁi vÁt chất, con ng°åi luôn đào thÁi các chất thÁi vào môi tr°ång. T¿i đây các chất thÁi d°ãi tác đáng của các vi sinh vÁt và các yÁu tá MT khác s¿ bß phân huÿ, biÁn đổi từ phức t¿p thành đ¢n giÁn và tham gia vào hàng lo¿t các quá trình sinh đßa hoá phức t¿p. Trong thåi kỳ s¢ khai, khi dân sá nhân lo¿i còn ít, chủ yÁu do các qúa trình phân huÿ tā nhiên làm cho chất thÁi sau mát thåi gian biÁn đổi nhất đßnh l¿i trç l¿i tr¿ng thái nguyên liãu của tā nhiên. Sā gia tăng dân sá thÁ giãi nhanh chóng, quá trình công nghiãp hoá, đô thß hoá làm sá l°āng chất thÁi tăng lên không ngừng d¿n đÁn chức năng này ç nhiÃu n¢i, nhiÃu chổ trç nên quá tÁi, gây ô nhiám môi tr°ång.