Giáo Trình Quản Trị Chất Lượng Trang Phục Ngành Công Nghệ May

Giáo trình quản trị chất lượng trang phục ngành công nghệ may trình độ cao đẳng cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên.

• Tác giả: Phạm Thị Ánh Nguyệt
• Trường học: Trường Cao Đẳng Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ May
• Đề tài: Giáo Trình Quản Trị Chất Lượng Trang Phục Ngành May
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG
• 1.1. CÁC ĐỊNH NGHĨA VÀ THUẬT NGỮ LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 1.1.1. Các định nghĩa về chất lượng
• 1.1.2. Định nghĩa về sản phẩm. Các thuật ngữ liên quan đến chất lượng sản phẩm
• 1.2. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 1.2.1. Sự hình thành chất lượng sản phẩm
• 1.2.2. Các loại chất lượng của sản phẩm hàng hóa
• 1.2.2.1. Chất lượng thiết kế
• 1.2.2.2. Chất lượng chuẩn
• 1.2.2.3. Chất lượng thực
• 1.2.2.4. Chất lượng cho phép
• 1.2.2.5. Chất lượng tối ưu
• 1.2.3. Một số yếu tố ở tầm vi mô (4M)
• 1.2.3.1. Nhóm yếu tố nguyên vật liệu (Materials)
• 1.2.3.2. Nhóm yếu tố kỹ thuật, công nghệ, thiết bị (Machines)
• 1.2.3.3. Nhóm yếu tố phương pháp tổ chức quản lý (Method)
• 1.2.3.4. Nhóm yếu tố con người (Men)
• 1.3. HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 1.3.1. Tiêu chuẩn ISO
• 1.3.2. Hệ thống TQM
• 2. CHƯƠNG 2: QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM HÀNG MAY CÔNG NGHIỆP
• 2.1. TẦM QUAN TRỌNG, NGUYÊN TẮC, NHIỆM VỤ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
• 2.1.1. Tầm quan trọng
• 2.1.2. Các nguyên tắc kiểm tra chất lượng sản phẩm may
• 2.1.3. Nhiệm vụ của phòng quản trị chất lượng. Nhiệm vụ của người KCS
• 2.1.4. Chuẩn bị cho công tác kiểm tra
• 2.1.5. Tiến hành kiểm tra sản phẩm
• 2.1.6. Đánh giá và thông tin
• 2.1.7. Các điều kiện kiểm tra chất lượng hiệu quả
• 2.2. HƯỚNG DẪN CÔNG VIỆC KIỂM SOÁT QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ
• 2.2.1. Hướng dẫn kiểm tra nguyên phụ liệu
• 2.2.2. Kiểm tra nguyên liệu
• 2.2.3. Kiểm tra phụ liệu
• 2.2.4. Hướng dẫn kiểm tra bộ phận kỹ thuật
• 2.2.5. Kiểm tra về công nghệ
• 2.2.6. Kiểm tra mẫu rập
• 2.2.7. Kiểm tra may mẫu chế thử
• 2.2.8. Thực hành kiểm tra nguyên phụ liệu
• 2.2.9. Thực hành kiểm tra bộ phận kỹ thuật
• 2.3. HƯỚNG DẪN CÔNG VIỆC KIỂM SOÁT QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI
• 2.3.1. Hướng dẫn kiểm tra quá trình cắt
• 2.3.2. Kiểm tra công việc chuẩn bị quá trình cắt
• 2.3.3. Kiểm tra trải vải
• 2.3.4. Kiểm tra chất lượng cắt bán thành phẩm, phối kiện lần 1
• 2.3.5. Kiểm tra đánh số, phối kiện lần 2
• 2.3.6. Kiểm tra ép keo, in (thêu), ép nhãn
• 2.3.7. Hướng dẫn kiểm tra quá trình may
• 2.3.8. Kiểm tra công việc chuẩn bị sản xuất
• 2.3.9. Kiểm tra triển khai mẫu đầu chuyền
• 2.3.10. Kiểm tra sản phẩm đầu chuyền
• 2.3.11. Kiểm tra chất lượng thành phẩm
• 2.3.12. Phân loại lỗi trên sản phẩm
• 2.3.13. Hướng dẫn kiểm tra quá trình hoàn thành
• 2.3.14. Kiểm tra nhận phụ liệu
• 2.3.15. Kiểm tra sản phẩm sau khi ủi
• 2.3.16. Kiểm tra nhãn
• 2.3.17. Kiểm tra gấp xếp
• 2.3.18. Kiểm tra ghép hàng, đóng gói, đóng thùng
• 2.3.19. Thực hành kiểm tra quá trình cắt
• 2.3.20. Thực hành kiểm tra quá trình may
• 2.3.21. Thực hành kiểm tra quá trình hoàn thành
• 3. CHƯƠNG 3: HƯỚNG DẪN KIỂM TRA SẢN PHẨM MAY MẶC
• 3.1. QUY TRÌNH KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM ÁO POLO T-SHIRT
• 3.1.1. Hình dáng sản phẩm
• 3.1.2. Quy trình kiểm tra sản phẩm
• 3.2. QUY TRÌNH KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM ÁO SƠ MI
• 3.2.1. Hình dáng sản phẩm
• 3.2.2. Quy trình kiểm tra sản phẩm
• 3.3. QUY TRÌNH KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM QUẦN ÂU
• 3.3.1. Hình dáng sản phẩm
• 3.3.2. Quy trình kiểm tra sản phẩm
• 3.4. QUY TRÌNH KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM ÁO JACKET
• 3.4.1. Hình dáng sản phẩm
• 3.4.2. Quy trình kiểm tra sản phẩm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Quản Trị Chất Lượng Trang Phục Ngành May

Giáo trình Quản trị chất lượng trang phục ngành may là tài liệu quan trọng giúp sinh viên nắm vững các khái niệm cơ bản về quản trị chất lượng. Tài liệu này không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành, giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tế sản xuất. Việc hiểu rõ về chất lượng sản phẩm may mặc là điều cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1. Mục tiêu của giáo trình quản trị chất lượng

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức về quản lý chất lượng trong ngành may. Nội dung bao gồm các phương pháp kiểm tra chất lượng và quy trình sản xuất, giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về ngành.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên ngành công nghệ may và các cán bộ làm công tác quản lý chất lượng tại doanh nghiệp. Tài liệu cũng là nguồn tham khảo cho giảng viên và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này.

II. Những thách thức trong quản trị chất lượng trang phục ngành may

Ngành may đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các vấn đề như nguyên liệu kém chất lượng, quy trình sản xuất không đồng nhất và thiếu hụt kỹ năng của nhân viên là những yếu tố ảnh hưởng lớn đến chất lượng. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất quan trọng để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn.

2.1. Nguyên nhân gây ra vấn đề chất lượng

Một số nguyên nhân chính bao gồm việc sử dụng nguyên liệu không đạt tiêu chuẩn và quy trình sản xuất thiếu kiểm soát. Điều này dẫn đến sản phẩm không đạt yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng trang phục.

2.2. Hệ thống kiểm soát chất lượng hiện tại

Hệ thống kiểm soát chất lượng hiện tại tại nhiều doanh nghiệp còn yếu kém. Việc thiếu các công cụ và quy trình kiểm tra chất lượng hiệu quả làm giảm khả năng phát hiện lỗi trong sản xuất.

III. Phương pháp quản trị chất lượng hiệu quả trong ngành may

Để nâng cao quản lý chất lượng trong ngành may, các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc sử dụng các tiêu chuẩn như ISO và TQM sẽ giúp cải thiện quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

3.1. Áp dụng tiêu chuẩn ISO trong sản xuất

Tiêu chuẩn ISO cung cấp khung pháp lý cho việc quản lý chất lượng. Doanh nghiệp cần thực hiện các bước để đạt được chứng nhận ISO, từ đó nâng cao uy tín và chất lượng sản phẩm.

3.2. Hệ thống TQM trong quản lý chất lượng

Hệ thống TQM (Quản lý chất lượng toàn diện) giúp doanh nghiệp cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Việc áp dụng TQM sẽ tạo ra một môi trường làm việc tích cực và hiệu quả.

IV. Quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm may mặc

Quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm may mặc là bước quan trọng để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn. Các bước kiểm tra từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm hoàn thiện cần được thực hiện một cách nghiêm ngặt để phát hiện và khắc phục lỗi kịp thời.

4.1. Kiểm tra nguyên liệu đầu vào

Kiểm tra nguyên liệu đầu vào là bước đầu tiên trong quy trình kiểm tra chất lượng. Nguyên liệu cần được kiểm tra về chất lượng và nguồn gốc để đảm bảo sản phẩm cuối cùng đạt yêu cầu.

4.2. Kiểm tra sản phẩm hoàn thiện

Sau khi sản phẩm hoàn thiện, cần thực hiện kiểm tra cuối cùng để đảm bảo tất cả các tiêu chí chất lượng đều được đáp ứng. Việc này giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

V. Ứng dụng thực tiễn của quản trị chất lượng trong ngành may

Việc áp dụng các phương pháp quản trị chất lượng trong ngành may không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn cải thiện hiệu quả sản xuất. Các doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Cải tiến quy trình sản xuất

Cải tiến quy trình sản xuất thông qua việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến kỹ thuật sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh quy trình để đạt hiệu quả tối ưu.

5.2. Đào tạo nhân viên về quản lý chất lượng

Đào tạo nhân viên về quản lý chất lượng là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực và kỹ năng. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện kiểm soát chất lượng hiệu quả.

VI. Kết luận và tương lai của quản trị chất lượng trong ngành may

Quản trị chất lượng trong ngành may đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị sản phẩm và sự hài lòng của khách hàng. Tương lai của ngành may sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các phương pháp quản lý chất lượng hiện đại và cải tiến quy trình sản xuất.

6.1. Xu hướng phát triển trong quản trị chất lượng

Xu hướng phát triển trong quản trị chất lượng sẽ tập trung vào việc áp dụng công nghệ thông tin và tự động hóa trong quy trình sản xuất. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót.

6.2. Tầm quan trọng của chất lượng trong cạnh tranh

Chất lượng sản phẩm sẽ trở thành yếu tố quyết định trong cạnh tranh. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

BÀI MÔ TẢ HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG TRANG PHỤC

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản trị chất lượng trang phục (Mã môn học: MH 19) do Trường Cao đẳng Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (tiền thân là Trường Cao đẳng Kinh tế – Kỹ thuật Vinatex Thành phố Hồ Chí Minh, trực thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam) biên soạn và ban hành vào tháng 8 năm 2018. Ban biên soạn tài liệu gồm có giảng viên Phạm Thị Ánh Nguyệt (chủ biên) và giảng viên Trương Thị Dịu.

Trong chương trình đào tạo ngành Công nghệ may trình độ cao đẳng, học phần này có tính chất là môn học chuyên môn bắt buộc, được bố trí giảng dạy vào học kỳ II của năm thứ hai, tiếp nối sau khi sinh viên đã hoàn thành học phần Kỹ thuật may II. Môn học kết hợp giữa lý thuyết chuyên ngành và các bài tập thực hành kiểm tra chất lượng.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể trên ba phương diện:

• Kiến thức: Trang bị các khái niệm cơ bản về chất lượng sản phẩm, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, nắm vững nội dung kiểm tra chất lượng từ khâu chuẩn bị sản xuất đến khâu triển khai sản xuất, đồng thời hiểu rõ quy trình và phương pháp kiểm tra trên từng chủng loại sản phẩm may mặc cụ thể.
• Kỹ năng: Hình thành năng lực thực hiện kiểm tra chất lượng ở khâu chuẩn bị sản xuất (nguyên phụ liệu, kỹ thuật), khâu triển khai sản xuất (cắt, may, hoàn thành) và thực hiện quy trình kiểm tra thành thạo trên 4 dòng sản phẩm chính: áo Polo T-shirt, áo sơ mi, quần âu và áo jacket.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, phương pháp tư duy khoa học, chủ động và phát huy tính kỷ luật trong quản lý công nghệ.

Cấu trúc giáo trình gồm 3 chương logic: Chương I trình bày lý thuyết chung về quản trị chất lượng; Chương II đi sâu vào công tác quản trị chất lượng sản phẩm may công nghiệp; Chương III hướng dẫn quy trình kiểm tra các loại sản phẩm may mặc cụ thể. Điểm đặc thù của giáo trình là việc tích hợp các dữ liệu khảo sát và quan sát thực tế từ hai doanh nghiệp dệt may quy mô lớn: Tổng công ty Cổ phần May Nhà Bè và Tổng công ty May Việt Tiến.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình phân bổ kiến thức qua 3 chương trọng tâm với trình tự tiếp cận từ nguyên lý đến tác nghiệp thực tế:

• Chương I: Lý thuyết chung về quản trị chất lượng (17 trang): Tổng hợp các định nghĩa chất lượng từ Từ điển tiếng Việt, Oxford Dictionary, Tiêu chuẩn Pháp NFX 50-109, European Organization for Quality Control (EOQC), ISO 8402, Philip Crosby và TS. Nguyễn Quang Toản. Chương này giới thiệu công thức định lượng chất lượng: $$Q = \frac{L_{nc}}{K_{kh}}$$ (trong đó $L_{nc}$ là lượng nhu cầu được thỏa mãn, $K_{kh}$ là kỳ vọng của khách hàng). Nội dung làm rõ định nghĩa sản phẩm (theo Các Mác, TCVN 5814, ISO 8402), các thuật ngữ quản lý chất lượng (Process, Service, Inspection, QP, QC, QA, QI, QM), chu trình sản phẩm 4 giai đoạn, 5 loại chất lượng (thiết kế, chuẩn, thực, cho phép, tối ưu), các yếu tố vi mô 4M (Materials, Machines, Method, Men) mở rộng thêm Environment (E) và Information (I), các yếu tố vĩ mô, chu trình PDCA của Deming, cấu trúc hệ thống ISO 9000 (phiên bản 1994 và 2000) và hệ thống Quản lý chất lượng toàn diện (TQM).
• Chương II: Quản trị chất lượng sản phẩm hàng may công nghiệp (32 trang): Nêu rõ tầm quan trọng, nguyên tắc kiểm tra, nhiệm vụ của phòng quản trị chất lượng và nhân viên kiểm tra chất lượng (KCS). Nội dung cung cấp hướng dẫn kiểm soát 2 giai đoạn lớn:
  • Kiểm soát chuẩn bị sản xuất: Hướng dẫn kiểm tra nguyên liệu vải (đặc tính cấu trúc, khổ vải, số lượng, màu sắc dưới nguồn sáng D65 và TL84, canh sợi, độ khác màu, độ loang màu cuộn qua phương pháp may ráp 4 phần 2-4-3-1, đánh giá lỗi trên máy soi vải tốc độ 25–30 m/phút theo hệ thống 4 điểm và hệ thống 10 điểm); kiểm tra phụ liệu (chỉ may, nhãn, khóa kéo, nút, kim gút, mex/dựng theo tiêu chuẩn AQL 2.0/2.5); kiểm tra bộ phận kỹ thuật (tài liệu kỹ thuật, quy trình công nghệ, sơ đồ chuyền, mẫu rập, may mẫu chế thử, sơ đồ giác).
  • Kiểm soát triển khai sản xuất: Kiểm soát quá trình cắt (thời gian xổ vải từ 12–48 giờ tùy loại xơ sợi, kỹ thuật trải vải, dung sai cắt bán thành phẩm $\pm0,3\text{ cm}$, dấu bấm $\le0,3\text{ cm}$, đánh số chữ số $\le0,5\text{ cm}$, thay thân $100%$, ép keo lùi mép $0,2\text{ cm}$, in/thêu, nhãn ép thử giặt 3 lần); kiểm soát quá trình may (chuẩn bị thiết bị, cữ gá, kiểm tra 5–10 sản phẩm đầu chuyền, kiểm hóa $100%$ thành phẩm theo chiều kim đồng hồ, dung sai mật độ mũi chỉ $\pm0,5\text{ mũi/cm}$ hoặc $\pm1\text{ mũi/inch}$, bảng phân loại lỗi chính và lỗi phụ trên từng chi tiết); kiểm soát quá trình hoàn thành (nhận phụ liệu, ủi, nhãn, gấp xếp, đóng thùng carton).
• Chương III: Hướng dẫn kiểm tra sản phẩm may mặc (20 trang): Quy định chi tiết các bước kiểm tra ngoại quan, thông số kích thước và kỹ thuật may cho 4 chủng loại sản phẩm: áo Polo T-shirt, áo sơ mi, quần âu và áo jacket.

Progression logic của giáo trình vận hành từ khung lý thuyết quản trị và tiêu chuẩn quốc tế $\rightarrow$ tiêu chuẩn hóa quy trình kiểm soát từng công đoạn gia công may công nghiệp $\rightarrow$ quy trình kiểm tra hoàn thiện trên từng dạng sản phẩm may mặc.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Các lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Lý thuyết về tính năng sản xuất (chất lượng tiềm tàng) và tính năng sử dụng (chất lượng thực tế) của sản phẩm; lý thuyết chu trình sản phẩm (nghiên cứu thiết kế $\rightarrow$ sản xuất $\rightarrow$ lưu thông và sử dụng); lý thuyết cải tiến liên tục dựa trên vòng tròn Deming (Plan – Do – Check – Act); lý thuyết quản trị chất lượng toàn diện TQM định hướng vào 3 chữ P (Product, Process, People) của Hitoshi Kume.
• Các nguyên tắc cốt lõi (Core principles): Nguyên tắc kiểm tra giữ nguyên trạng thái sản phẩm (không tự ý tháo chỉ, tẩy xóa làm biến dạng); nguyên tắc kiểm tra theo tài liệu kỹ thuật và mẫu đối đã ký duyệt; nguyên tắc vận hành hệ thống ISO 9000: "Viết ra những gì mình làm và chỉ làm những gì đã viết".
• Khung phân tích chuẩn mực (Essential frameworks): Mô hình đánh giá yếu tố ảnh hưởng 4M+E+I; khung 6 quy trình văn bản bắt buộc của ISO 9001:2000; bảng quy đổi điểm phạt hệ thống 4 điểm (áp dụng mức phạt 1, 2, 3, 4 điểm theo chiều dài lỗi từ dưới 3 inch đến trên 1 yard hoặc lỗ thủng) và hệ thống 10 điểm; bảng phân định ranh giới lỗi chính (Major defects) và lỗi phụ (Minor defects).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác máy soi vải, đo khổ vải và chu kỳ hoa văn; vận hành hộp đèn so màu với nguồn sáng D65 và TL84; đo lực bám dính mex bằng máy đo cường lực; kiểm tra độ biến dạng của nhãn ép nhiệt qua phép thử kéo giãn $10%$ và giặt 3 chu kỳ; kiểm tra mật độ mũi may bằng thước đo chuyên dụng.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích độ lệch canh sợi và độ loang màu vải qua kỹ thuật cắt chia 4 phần và may ráp thứ tự 2-4-3-1; phân tích lỗi rập mẫu và độ co giãn nguyên liệu qua sản phẩm may mẫu chế thử; phân tích tính hợp lý của sơ đồ giác và sơ đồ chuyền may nhằm triệt tiêu đường đi trở ngược; đánh giá nguyên nhân phát sinh lỗi trên chuyền may.
• Kỹ năng tác nghiệp thực tế (Practical competencies): Lập biên bản giám định nguyên phụ liệu; thực hiện quy trình kiểm tra $100%$ công đoạn đánh số và thay thân tại xưởng cắt; thực hiện kiểm tra 5–10 sản phẩm đầu chuyền; kiểm tra $100%$ sản phẩm may hoàn thiện theo trình tự chiều kim đồng hồ; ghi nhận báo cáo thống kê lỗi định kỳ (1 giờ/lần).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giáo trình kết hợp giữa truyền thụ cơ sở lý thuyết quản trị hệ thống và rèn luyện kỹ năng thực hành thao tác trực tiếp trên bán thành phẩm và sản phẩm may mặc. Các nội dung lý thuyết về tiêu chuẩn (ISO, TQM, Deming) được đối chiếu trực tiếp với các biểu mẫu tác nghiệp tại nhà máy.
• Bài tập và tình huống thực hành (Practical exercises & Case studies):
  • Thực hành kiểm tra cây vải thực tế: đo khổ vải 3 vị trí (đầu, giữa, cuối cuộn), phát hiện lỗi dệt/nhuộm và tính tổng điểm lỗi trên $100\text{ yds}^2$ hoặc $100\text{ m}^2$ theo hệ thống 4 điểm.
  • Thực hành thử nghiệm cơ lý phụ liệu: may thử lực căng chỉ, thử độ nhọn kim gút (đâm lút 5 lần và xoay 3 lần trên vải trắng), kiểm tra độ bền màu nhãn giặt trong dung dịch xà phòng 45 phút.
  • Thực hành kiểm tra rập mẫu và giác sơ đồ: đối chiếu thông số rập cứng với bảng thông số tài liệu kỹ thuật, kiểm tra dung sai $\pm0,3\text{ cm}$.
  • Thực hành kiểm soát công đoạn: kiểm tra quy cách trải vải, đánh số bán thành phẩm, theo dõi thông số máy ép keo từng giờ.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Đánh giá năng lực người học thông qua việc hoàn thành các biên bản kiểm tra nguyên phụ liệu, biên bản kiểm tra mẫu đầu chuyền, phiếu thống kê phân loại lỗi chính/lỗi phụ và kết quả đo kiểm thông số 4 sản phẩm mẫu (áo Polo T-shirt, áo sơ mi, quần âu, áo jacket).
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học cần nghiên cứu trước tài liệu kỹ thuật, bảng màu, mẫu đối trước khi vào xưởng; tự giải quyết các câu hỏi ôn tập hệ thống hóa kiến thức ở cuối mỗi chương; rèn luyện khả năng quan sát khuyết tật vải và chi tiết đường may dưới ánh sáng tiêu chuẩn.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật so với các tài liệu truyền thống: Giáo trình cập nhật sự chuyển dịch từ bộ tiêu chuẩn ISO 9000:1994 (gồm 24 tiêu chuẩn, 20 điều khoản riêng biệt) sang phiên bản ISO 9000:2000 (cấu trúc rút gọn còn 8 điều khoản, định hướng tiếp cận theo quá trình và quy định 6 quy trình văn bản cốt lõi). Tài liệu chỉ rõ các điểm miễn trừ chỉ được phép nằm trong Điều khoản 7 về quá trình sản xuất.
• Tích hợp các xu hướng quản trị hiện đại: Giáo trình đưa vào các công cụ quản trị chất lượng được thừa nhận quốc tế như chu trình cải tiến liên tục PDCA của W. Edwards Deming, phương pháp kiểm soát chất lượng bằng thống kê (SQC), hệ thống Quản lý chất lượng toàn diện (TQM) theo định nghĩa của Hitoshi Kume và tính tương thích giữa ISO 9001:2000 với hệ thống quản lý môi trường ISO 14001.
• Ứng dụng thực tế và gắn kết doanh nghiệp: Toàn bộ hệ thống kiểm tra công đoạn (cắt, may, hoàn thành) và các tiêu chuẩn dung sai kỹ thuật được biên soạn dựa trên quá trình khảo sát, trao đổi trực tiếp với bộ phận quản lý chất lượng tại Tổng công ty May Nhà Bè và Tổng công ty May Việt Tiến.
• Chuẩn hóa hệ thống phân loại lỗi: Cung cấp bảng dữ liệu chi tiết phân loại lỗi chính – lỗi phụ đối với nguyên liệu vải (dệt thoi, dệt kim, nhuộm hoàn tất) và trên từng cụm chi tiết may mặc cụ thể (cổ áo, tay áo, sườn nách, túi, nẹp, lai, khóa kéo, khuy nút, lưng quần, passant, ống quần).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên: Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên năm thứ hai (học kỳ II) theo học chương trình đào tạo ngành Công nghệ may trình độ Cao đẳng.
• Yêu cầu tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Kỹ thuật may I, Kỹ thuật may II, đồng thời nắm vững kiến thức cơ bản về vật liệu may, thiết kế mẫu rập và quy trình công nghệ may công nghiệp.
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức cho môn học Quản trị chất lượng trang phục (MH 19); làm căn cứ thiết kế bài giảng lý thuyết, biên soạn bảng hướng dẫn thực hành kiểm tra chất lượng và xây dựng tiêu chí đánh giá tay nghề sinh viên.
• Cán bộ kỹ thuật và kiểm tra chất lượng tại doanh nghiệp: Tài liệu là nguồn tham khảo nghiệp vụ cho nhân viên KCS, nhân viên QC/QA tại các xí nghiệp may công nghiệp nhằm chuẩn hóa quy trình kiểm tra nguyên phụ liệu nhập kho, kiểm soát chuyền may và kiểm tra thành phẩm xuất xưởng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu được biên soạn cho sinh viên ngành Công nghệ may trình độ cao đẳng, giảng viên chuyên ngành may và cán bộ kỹ thuật, nhân viên KCS/QC/QA làm việc tại các nhà máy may công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học?
Sinh viên cần tích lũy trước kiến thức từ môn học Kỹ thuật may II, hiểu rõ kết cấu đường may, đặc tính nguyên phụ liệu dệt may, phương pháp đọc bản vẽ kỹ thuật và quy trình lắp ráp sản phẩm may.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?
Giáo trình kết hợp giữa khung lý thuyết quản trị chất lượng chuẩn mực (ISO 9000:2000, TQM, PDCA) với hệ thống hướng dẫn kiểm tra tác nghiệp chi tiết tại xưởng, tích hợp các biểu mẫu và tiêu chuẩn thực tế từ Tổng công ty May Nhà Bè và Việt Tiến.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?
Người học cần kết hợp đọc hiểu lý thuyết ở Chương I, nghiên cứu kỹ các bảng phân loại lỗi và tiêu chuẩn dung sai ở Chương II, sau đó đối chiếu thực hành trực tiếp trên 4 dòng sản phẩm mẫu ở Chương III, kết hợp giải đáp câu hỏi ôn tập cuối chương.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?
Tài liệu đi kèm các hệ thống bảng kiểm chuẩn: Bảng kiểm tra vải theo hệ thống 4 điểm và 10 điểm, bảng phân loại lỗi chính/lỗi phụ nguyên phụ liệu và thành phẩm may, cùng các sơ đồ kiểm soát quy trình chuẩn bị kỹ thuật, xưởng cắt, xưởng may và hoàn tất.

---

Kết luận

Giáo trình Quản trị chất lượng trang phục cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về công tác kiểm soát chất lượng ngành may, tích hợp giữa nguyên lý quản trị hiện đại (ISO 9000, TQM, PDCA) và hướng dẫn kỹ thuật kiểm tra cụ thể từ khâu nguyên phụ liệu đến thành phẩm.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho người học là tiếp cận tuần tự: nắm vững cơ sở lý thuyết quản trị và các yếu tố ảnh hưởng chất lượng (Chương I) $\rightarrow$ nghiên cứu quy trình kiểm soát từng công đoạn chuẩn bị kỹ thuật, cắt, may và hoàn tất (Chương II) $\rightarrow$ thực hành thuần thục quy trình kiểm tra trên 4 dòng sản phẩm may mặc chuẩn (Chương III).

Tài liệu là cơ sở học thuật để người học tiếp tục tham khảo và đối chiếu với các bộ tiêu chuẩn quốc tế (ISO 9001, ISO 14001), tiêu chuẩn lấy mẫu AQL và các tài liệu kỹ thuật chuyên biệt của từng đơn hàng may công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Lý thuyết chung về quản trị chất lượng 13 toàn. Tiêu chuẩn cũ gồm 20 điều khoản riêng biệt không thể hiện rõ và dễ hiểu cho người sử dụng chúng. Tiêu chuẩn mới gồm 8 điều khoản với nội dung dễ hiểu và logic hơn. Trong đó 4 điều khoản cuối đưa ra các yêu cầu của hệ thống quản lý chất lượng cần được xây dựng, áp dụng và đánh giá.

Tiêu chuẩn ISO 9004:2000 là một công cụ hướng dẫn cho các doanh nghiệp muốn cải tiến và hoàn thiện hơn nữa hệ thống chất lượng của mình sau khi đã thực hiện ISO 9001: 2000. Tiêu chuẩn này không phải là các yêu cầu kỹ thuật, do đó không thể áp dụng để được đăng ký hay đánh giá chứng nhận và đặc biệt không phải là tiêu chuẩn diễn giải ISO 9001: 2000. Tiêu chuẩn ISO 19011: 2000 nhằm hướng dẫn đánh giá cho hệ thống quản lý chất lượng cũng như hệ thống quản lý môi trường và sẽ thay thế tiêu chuẩn cũ ISO 10011:1994. Trước đây doanh nghiệp có thể lựa chọn giữa ISO 9001; ISO 9002; ISO 9003 tùy thuộc vào đặc điểm sản xuất kinh doanh và nhu cầu quản lý của họ.

Nhưng đối với phiên bản mới, doanh nghiệp chỉ có một lựa chọn ISO 9001: 2000. Trong đó doanh nghiệp có thể loại trừ bớt một số điều khoản không áp dụng cho hoạt động của họ. Việc miễn trừ đó phải đảm bảo không ảnh hưởng đến năng lực, trách nhiệm và khả năng cung cấp sản phẩm dịch vụ thỏa mãn nhu cầu khách hàng cũng như các yêu cầu khác về luật định. Các điểm miễn trừ chỉ được phép nằm trong điều khoản 7 liên quan đến quá trình sản xuất của doanh nghiệp.

So với phiên bản cũ, phiên bản mới có những thay đổi chính sau đây: - Khái niệm sản phẩm và dịch vụ được định nghĩa rõ ràng. Trong phiên bản cũ khái niệm này chỉ được hiểu ngầm. - Đưa vào khái niệm tiếp cận quá trình và được xem là một trong những nguyên tắc cơ bản của quản lý chất lượng. Tất cả hoạt động chuyển đổi yếu tố đầu vào thành yếu tố đầu ra được xem là một quá trình.

Để hoạt động có hiệu quả, doanh nghiệp phải biết nhận dạng và điều hành nhiều quá trình liên kết nhau. Số lượng qui trình yêu cầu giảm xuống. Chỉ còn 6 qui trình, bao gồm: + Nắm vững công tác tài liệu. + Nắm vững việc lưu trữ hồ sơ, văn thư.

+ Công tác đánh giá nội bộ. + Nắm vững những điểm không phù hợp. + Hoạt động khắc phục + Hoạt động phòng ngừa. - Chú trọng đến khách hàng.

Tiêu chuẩn này hướng hoàn toàn vào khách hàng. Mục tiêu của nó là định hướng hoạt động của doanh nghiệp vào khách hàng và nhắm tới việc thỏa mãn khách hàng. Chương I: Lý thuyết chung về quản trị chất lượng 14 - Thích ứng tốt hơn với những dịch vụ. Tiêu chuẩn được viết lại để phù hợp hơn với việc áp dụng trong lĩnh vực dịch vụ.

- Thay thế hoàn toàn cho ISO 9001. ISO 9002 và ISO 9003:1994. - Tương thích với ISO 14000, ISO 9001: 2000 đã được dự kiến để tương thích với những hệ thống quản lý chất lượng khác được công nhận trên bình diện quốc tế. Nó cũng phối hợp với ISO 14001 nhằm cải thiện sự tương thích giữa hai tiêu chuẩn này tạo dễ dàng cho các doanh nghiệp.

- Tính dễ đọc nội dung của tiêu chuẩn đã được đơn giản hóa, dễ đọc nhằm tạo sự dễ dàng cho người sử dụng. Cuối cùng, tiêu chuẩn này nhấn mạnh đến việc không ngừng hoàn thiện. Tổ chức UNIDO có làm một cuộc điều tra đối với các doanh nghiệp ở châu Âu, Á Phi và Mỹ La Tinh thì thấy các lý do mà doanh nghiệp đưa ra để áp dụng hệ thống ISO 9000 theo thứ tự như sau: - Đáp ứng được yêu cầu của khách hàng ngoài nước; - Xóa bỏ các rào cản trong thương mại; - Gia tăng thị phần; - Cải thiện hiệu năng nội bộ; - Nhiều đối thủ cạnh tranh đã áp dụng; - Kết hợp được với TQM (quản lý chất lượng toàn diện); - Đáp ứng được yêu cầu của khách hàng trong nước; - Nâng cao tinh thần làm việc và tình cảm của nhân viên đối với công ty; - Củng cố uy tín lãnh đạo; - Chứng tỏ sự tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nào được bên thứ 3 công nhận đạt tiêu chuẩn ISO 9000 sẽ thu được những lợi ích sau: - Bên mua hàng hóa dịch vụ hoặc bỏ thầu miễn giảm việc thử nghiệm lại sản phẩm.

- Xuất khẩu và trúng thầu dễ dàng đối với đối tác nước ngoài. - Có một hệ thống tin cậy trong việc bán hàng giữa các doanh nghiệp cũng như giữa các quốc gia. - Được các thị trường khó tính chấp nhận, đặc biệt cho các sản phẩm có liên quan đến sức khỏe, an ninh và môi trường. Tóm lại: Muốn hội nhập vào thị trường thế giới, các doanh nghiệp phải có ngôn ngữ tương đồng với nhau và ISO 9000 là một trong những ngôn ngữ đó.

Hiện nay, vẫn còn không ít người ngộ nhận ISO 9000 là một loại tiêu chuẩn chất lượng của sản phẩm. ISO 9000 là một hệ thống quản lý chất lượng áp dụng cho đơn vị để cải tiến Chương I: Lý thuyết chung về quản trị chất lượng 15 công tác quản trị cho phù hợp, trên cơ sở đó đảm bảo việc thực hiện cam kết chất lượng sản phẩm, dịch vụ đối với khách hàng. Một ngộ nhận khác cũng không nhỏ là cho rằng áp dụng ISO 9000 doanh nghiệp cần phải đổi mới máy móc thiết bị và công nghệ, thật ra đôi khi cũng cần thiết nhưng không phải tất cả. ISO 9000 tác động vào hệ thống quản trị, có nghĩa là tác động đến con người và thông qua con người.

Và như thế, một lần nữa cho thấy rằng ISO 9000 không phải là vật bảo chứng cho sản phẩm chất lượng cao, mà nó chỉ bảo đảm sản phẩm được sản xuất ra đúng mức với chất lượng đã xác định trong mọi lô hàng. Một nguyên tắc ngắn gọn của ISO 9000 là ‟Viết ra những công việc mình làm và chỉ làm những gì đã viết”, các doanh nghiệp có trình độ công nghệ, máy móc thiết bị khác nhau để có thể áp dụng hệ thống ISO 9000, mỗi doanh nghiệp phải rà soát, thiết lập các văn bản ghi rõ chính sách chất lượng, qui trình sản xuất, hướng dẫn công việc và đảm bảo mọi người thực hiện đúng những điều đã được qui định không được làm tùy tiện, cảm tính, tùy hứng hoặc theo trí nhớ mỗi người. Việt Nam biết đến ISO 9000 từ những năm 90 song thời gian đầu ít người quan tâm về nội dung ra sao, áp dụng thế nào. Kể cả người làm công tác quản lý lẫn các doanh nhân.

Dần dần, dưới tác động của quá trình đổi mới kinh tế, sức ép của thị trường đang mở cửa, sự năng động của doanh nghiệp trong điều kiện cạnh tranh và nỗ lực của cơ quan quản lý đã thúc đẩy quá trình xây dựng và áp dụng ISO 9000 trong doanh nghiệp. Thời gian đầu, do lợi thế về nhiều mặt, các doanh nghiệp có vốn nước ngoài đã đi đầu trong hoạt động này. Về sau, các doanh nghiệp khác, do chịu sức ép của thị trường, đồng thời nhận thức được sự cần thiết về lợi ích của ISO 9000 nên đã tích cực vào cuộc. Việc xây dựng và áp dụng ISO 9000 đã được triển khai ở 12 lĩnh vực sản xuất (thực phẩm đồ uống, dệt sợi may, giấy, than và hóa dầu, hóa chất, dược phẩm, cao su-nhựa, vật liệu xây dựng, kim loại, máy và thiết bị, thiết bị điện và quang học, các sản phẩm chưa được xếp loại khác), sáu lĩnh vực kinh doanh dịch vụ (xây dựng, thương mại, vận tải, thông tin, dịch vụ kỹ thuật và các dịch vụ khác chưa xếp loại) và gần đây đã phát triển sang lĩnh vực quản lý hành chính như là biện pháp quan trọng để thực hiện mục tiêu cải cách hành chính.

Với xu thế hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới, các doanh nghiệp đứng trước những cơ hội to lớn và những thách thức gay gắt. Để cạnh tranh thắng lợi, doanh nghiệp không còn cách nào khác là phải nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Năng suất và chất lượng là hai mặt của vấn đề cạnh tranh. Cải tiến chất lượng chính là con đường ngắn nhất và bền vững nhất dẫn đến việc nâng cao năng suất.

Cùng với việc đầu tư chiều sâu về kỹ thuật, công nghệ, mở rộng sản xuất, việc áp dụng thành công các thành tựu tiên tiến của khoa học quản lý trên cơ sở các tiêu chí của ISO 9000 sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam rút ngắn dần khoảng cách với khu vực và thế giới. Chương I: Lý thuyết chung về quản trị chất lượng 16 2. Hệ thống TQM Hệ thống TQM là một hệ thống quản lý chất lượng toàn diện. Xuất phát từ kinh nghiệm thực tiễn, người ta đúc kết thành một kỹ thuật hướng dẫn cách thức làm sao để cải tiến trong công việc hàng ngày và cả trong việc thực hiện kế hoạch trung và dài hạn.

Theo Histoshi Kume: ‟TQM là một dụng pháp quản trị đưa đến thành công, tạo thuận lợi cho sự tăng trưởng bền vững của một tổ chức (một doanh nghiệp) thông qua việc huy động hết tất cả tâm trí của tất cả các thành viên nhằm tạo ra chất lượng một cách kinh tế theo yêu cầu khách hàng”. Theo ISO 9000: ‟TQM là cách quản trị một tổ chức (một doanh nghiệp) tập trung vào chất lượng, dựa vào sự tham gia của các thành viên của nó nhằm đạt được sự thành công lâu dài nhờ vào việc thỏa mãn khách hàng và đem lại lợi ích cho các thành viên của tổ chức đó và cho xã hội”. Mục tiêu chính của TQM là làm sao cho sản phẩm và dịch vụ được thực hiện với chất lượng tốt đồng thời phải giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất lao động rút ngắn thời gian giao hàng, giao hàng đúng lúc. Điều này cũng có nghĩa là TQM hướng tới đảm bảo 3 chữ P của chất lượng một cách tốt nhất thông qua nỗ lực của tất cả mọi thành viên trong tổ chức.

Nói chung, TQM trình bày một tập hợp các nguyên tắc nhằm nâng cao chất lượng bằng cách động viên toàn bộ các thành viên không phân biệt trực tiếp hay gián tiếp sản xuất, công nhân, cán bộ hay lãnh đạo các cấp trong doanh nghiệp. Các nguyên tắc này có thể tóm lược như sau: - Chính khách hàng mới là người định ra chất lượng và nhu cầu của khách hàng là tối thượng. - Lãnh đạo cao nhất trong doanh nghiệp phải làm người lãnh đạo thực hiện chất lượng.