Giáo trình môn Quản lý và tổ chức y tế ngành Y sĩ - Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu

Giáo trình Quản lý và tổ chức y tế của Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu trang bị kiến thức hệ thống ngành y tế, lập kế hoạch và quản lý chăm sóc sức khỏe.

• Tác giả: Phạm Ngọc Điệp
• Trường học: Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu
• Chuyên ngành: Y sĩ
• Đề tài: Quản lý và tổ chức y tế
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bạc Liêu

Tóm tắt

I. Tổng quan môn Quản lý và tổ chức y tế Cao đẳng Y tế Bạc Liêu

Giáo trình Quản lý và tổ chức y tế do Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu ban hành năm 2020. Môn học mang mã số Y.13 với tổng thời lượng ba mươi giờ đào tạo. Chương trình gồm hai mươi tám giờ lý thuyết và hai giờ kiểm tra đánh giá. Môn học thuộc năm thứ hai trong khung đào tạo Y sĩ trình độ trung cấp. Kiến thức môn học độc lập và không phụ thuộc vào các môn chuyên ngành khác. Tài liệu cung cấp bức tranh toàn diện về hệ thống y tế Việt Nam từ trung ương đến địa phương. Người học nắm vững các quan điểm và đường lối y tế của Đảng trong giai đoạn mới. Nội dung giảng dạy nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở tại các vùng miền. Tài liệu trang bị kỹ năng quản lý thực tế cho cán bộ y tế tương lai. Bộ môn Y tế công cộng trực tiếp biên soạn cuốn sách với sự đóng góp từ nhiều chuyên gia. Giáo trình đáp ứng chuẩn đầu ra theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Đây là tài liệu cốt lõi giúp người học hình thành tư duy hệ thống.

1.1. Mục tiêu đào tạo môn học Quản lý và tổ chức y tế

Môn học hướng đến việc trang bị nền tảng kiến thức quản lý ngành y cho học viên. Người học cần trình bày rõ ràng cơ cấu tổ chức mạng lưới y tế Việt Nam. Học viên hiểu sâu sắc các chủ trương của Đảng về công tác bảo vệ sức khỏe nhân dân. Môn học rèn luyện khả năng xác định chức năng và nhiệm vụ của từng tuyến y tế. Người học nắm vững nguyên tắc phối hợp liên ngành trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Kỹ năng phân tích số liệu y tế ban đầu được chú trọng rèn luyện kỹ lưỡng. Học viên làm quen với cách thức vận hành bộ máy y tế tuyến huyện và xã. Giáo trình tạo tiền đề vững chắc cho việc tiếp thu các môn học nghiệp vụ tiếp theo.

1.2. Cấu trúc chương trình và thời lượng đào tạo

Thời lượng môn học gồm ba mươi giờ đào tạo phân bổ khoa học. Khối kiến thức lý thuyết chiếm hai mươi tám giờ trên lớp. Hai giờ còn lại dành riêng cho công tác kiểm tra lượng giá định kỳ. Nội dung được sắp xếp logic từ các khái niệm cơ bản đến quy trình chuyên sâu. Học viên tiếp cận mô hình tổ chức bộ máy y tế địa phương ngay từ những bài đầu. Các bài giảng tiếp theo tập trung vào kỹ năng quản trị và điều phối nhân sự. Sinh viên được hướng dẫn chi tiết về quy chế chuyên môn và thanh tra y tế. Phương pháp giảng dạy tích cực giúp học viên chủ động tự học và thảo luận nhóm. Chương trình bảo đảm sự cân bằng giữa lý luận hành chính và thực hành nghiệp vụ.

II. Thách thức môn Quản lý và tổ chức y tế Cao đẳng Y tế Bạc Liêu

Công tác quản lý y tế tại tuyến cơ sở đối mặt với nhiều khó khăn phức tạp. Nguồn lực y tế địa phương thường xuyên trong tình trạng khan hiếm và phân tán. Kinh phí đầu tư còn hạn hẹp trong khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng cao. Cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật tại nhiều trạm y tế còn thiếu đồng bộ. Sự thiếu hụt nhân lực có trình độ quản lý chuyên sâu là rào cản lớn. Nhiều cán bộ y tế giỏi chuyên môn lâm sàng nhưng thiếu kiến thức hành chính công. Tình trạng độc đoán hoặc bao biện trong điều hành vẫn diễn ra tại một số đơn vị. Việc ủy quyền và chia sẻ trách nhiệm chưa được thực hiện triệt để. Quá trình luân chuyển và đào tạo nhân sự kế cận còn gặp nhiều vướng mắc. Quản lý thuốc và vật tư y tế dễ phát sinh rủi ro nếu thiếu quy trình kiểm soát chặt chẽ. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào lưu trữ dữ liệu y tế còn chậm. Hệ thống báo cáo định kỳ đôi khi chưa phản ánh kịp thời thực trạng tại cộng đồng. Những bất cập này đòi hỏi sự cải tổ quyết liệt trong phương thức đào tạo.

2.1. Sự khan hiếm và áp lực phân bổ nguồn lực y tế

Nguồn lực tài chính và nhân lực y tế luôn có giới hạn nghiêm ngặt. Tuyến huyện và tuyến xã thường xuyên gặp khó khăn khi triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia. Chi phí thuốc men và hóa chất y tế tăng cao tạo sức ép ngân sách lớn. Nhiều cơ sở y tế gặp tình trạng thiếu hụt trang thiết bị chẩn đoán hiện đại. Nguồn nhân lực chất lượng cao có xu hướng tập trung về các đô thị lớn. Tình trạng này gây mất cân bằng trong việc cung ứng dịch vụ y tế công. Người quản lý cơ sở phải đối mặt với bài toán tối ưu hóa nguồn lực sẵn có. Việc phân bổ chi tiêu thiếu hợp lý dễ dẫn đến lãng phí ngân sách công. Kiểm soát tài sản công đòi hỏi quy trình minh bạch và nghiêm ngặt.

2.2. Hạn chế trong công tác điều hành và phân cấp quản lý

Phương thức điều hành tại nhiều trạm y tế xã phường còn mang tính chủ quan. Người phụ trách thường ôm đồm công việc và ngần ngại phân chia quyền lực. Cơ chế ủy quyền chưa được vận hành linh hoạt và đúng thẩm quyền quy định. Sự phối hợp giữa cán bộ y tế và chính quyền xã đôi lúc thiếu nhịp nhàng. Công tác lập báo cáo hành chính chưa đồng bộ với tình hình dịch tễ thực tế. Việc đào tạo cán bộ kế cận thường bị gián đoạn do thiếu quy hoạch dài hạn. Các xung đột nội bộ phát sinh khi phân công trách nhiệm không rõ ràng. Lãnh đạo cơ sở gặp khó khăn trong việc đánh giá hiệu suất của nhân viên cấp dưới. Thiếu công cụ giám sát định lượng khiến năng suất làm việc giảm sút rõ rệt.

III. Giải pháp học Quản lý và tổ chức y tế Cao đẳng Y tế Bạc Liêu

Giáo trình đưa ra các phương pháp quản lý chuẩn mực để giải quyết triệt để khó khăn. Người làm công tác y tế cần nắm vững ba chức năng chính của quản lý gồm lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả. Quy trình lập kế hoạch đòi hỏi việc thu thập đầy đủ thông tin để chẩn đoán chính xác sức khỏe cộng đồng. Cán bộ y tế phải biết lựa chọn vấn đề ưu tiên dựa trên nguồn lực thực tế. Kế hoạch hành động cần xác định mục tiêu cụ thể, phân công đội ngũ và dự trù chi phí chi tiết. Người điều hành phải có tư duy linh hoạt trong việc thay thế các nguồn tài nguyên đắt đỏ hoặc khan hiếm. Con người là tài nguyên quý giá nhất nên cần được đào tạo liên tục và trẻ hóa hợp lý. Lãnh đạo đơn vị phải biết phân quyền, ủy quyền và tin tưởng đồng nghiệp cấp dưới. Việc chia sẻ trách nhiệm giúp giải phóng sức lao động cho người quản lý chính. Quá trình thực hiện kế hoạch luôn đi kèm công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên. Ứng dụng công nghệ thông tin giúp số hóa hồ sơ bệnh án và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đây là chìa khóa then chốt nâng cao năng lực y tế dự phòng.

3.1. Chu trình lập kế hoạch và phân bổ nguồn lực khoa học

Lập kế hoạch y tế bắt đầu từ khâu thu thập thông tin và chẩn đoán cộng đồng. Cán bộ y tế khảo sát số liệu bệnh tật, điều kiện môi trường và nhu cầu dân cư. Bước tiếp theo là chọn lựa vấn đề ưu tiên có tác động lớn nhất đến sức khỏe người dân. Mục tiêu đề ra phải rõ ràng, đo lường được và có thời hạn hoàn thành cụ thể. Cơ cấu nhân sự thực hiện được tổ chức thành các nhóm phụ trách chuyên biệt. Dự trù ngân sách cần tính toán chi tiết từng hạng mục vật tư và trang thiết bị. Việc phân bổ quỹ thời gian hợp lý bảo đảm tiến độ thực hiện không bị gián đoạn. Bản kế hoạch hoàn chỉnh là cơ sở pháp lý để huy động nguồn lực xã hội hóa.

3.2. Kỹ năng ủy quyền và phát triển nguồn nhân lực bền vững

Quản lý nhân lực đòi hỏi sự tin tưởng đồng nghiệp và phân định thẩm quyền rõ ràng. Người lãnh đạo tránh tư tưởng độc đoán nhằm phát huy tính sáng tạo của cấp dưới. Ủy quyền hợp lý giúp bộ máy vận hành trơn tru ngay cả khi vắng mặt người phụ trách. Công tác đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho nhân viên cần tiến hành liên tục. Việc chuẩn bị cán bộ kế cận bảo đảm tính chuyển tiếp bền vững của đơn vị. Nhà quản trị biết sử dụng linh hoạt các phương án thay thế khi thiếu hụt nhân sự. Đãi ngộ thỏa đáng và khen thưởng kịp thời tạo động lực gắn bó lâu dài cho nhân viên. Môi trường làm việc cởi mở thúc đẩy tinh thần đoàn kết và trách nhiệm nghề nghiệp.

IV. Ứng dụng môn Quản lý và tổ chức y tế Cao đẳng Y tế Bạc Liêu

Giáo trình Quản lý và tổ chức y tế đóng vai trò định hướng thực hành sâu sắc cho sinh viên Y sĩ trung cấp. Kiến thức trong giáo trình được vận dụng trực tiếp tại các trạm y tế và phòng y tế địa phương. Cán bộ y tế áp dụng lý thuyết để thiết lập mạng lưới phòng chống dịch bệnh hiệu quả. Khả năng giám sát an toàn vệ sinh thực phẩm và hành nghề y dược tư nhân được nâng cao rõ rệt. Việc thực thi quy chế chuyên môn trở nên chuẩn xác và minh bạch hơn. Tài liệu cung cấp cơ sở để xử lý kịp thời các vấn đề sức khỏe phát sinh tại địa bàn dân cư. Y sĩ tương lai tự tin đảm nhận vai trò quản lý hành chính song song với công tác điều trị lâm sàng. Tinh thần cải tiến liên tục giúp tối ưu hóa chất lượng phục vụ người bệnh. Môn học khẳng định giá trị bền vững trong việc nâng cao tầm vóc y tế cộng đồng Bạc Liêu. Cuốn giáo trình là cẩm nang nghề nghiệp thiết thực đồng hành suốt sự nghiệp của người thầy thuốc.

4.1. Vận dụng kiến thức vào quản lý y tế tuyến cơ sở

Sinh viên tốt nghiệp áp dụng trực tiếp quy trình quản lý vào công việc thực tế tại trạm y tế. Kỹ năng chẩn đoán cộng đồng giúp nhận diện sớm các nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Cán bộ y tế tổ chức quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng hộ dân trên địa bàn. Việc giám sát chỉ số tiêm chủng mở rộng được tiến hành chặt chẽ và khoa học. Đội ngũ y sĩ phối hợp cùng các ban ngành địa phương triển khai chương trình truyền thông phòng bệnh. Khả năng dự trù cơ số thuốc bảo đảm trạm y tế luôn sẵn sàng cấp cứu người bệnh. Kỹ năng lập báo cáo số liệu hỗ trợ đắc lực cho công tác chỉ đạo tuyến trên.

4.2. Tầm quan trọng của giáo trình đối với người học ngành Y sĩ

Giáo trình tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nghề nghiệp của người học. Tài liệu giúp học sinh định hình chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm với cộng đồng. Người học hình thành tư duy hệ thống và phương pháp làm việc có kế hoạch. Cuốn sách xóa bỏ định kiến rằng người làm nghề y chỉ cần giỏi kỹ thuật khám chữa bệnh. Sự am hiểu về hành chính y tế giúp y sĩ tự bảo vệ bản thân trước các rủi ro pháp lý. Đây là nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho các kỳ thi nâng hạng và bồi dưỡng chuyên khoa. Học viên có đủ bản lĩnh để tham gia điều hành các cơ sở khám chữa bệnh trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản lý - Tổ chức y tế (mã môn học: Y.13) là tài liệu đào tạo chính thức do Bộ môn Y tế công cộng (YTCC) thuộc Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu biên soạn. Ban biên soạn gồm chủ biên Phạm Ngọc Điệp cùng các tác giả Lâm Minh Hiếu, Nguyễn Kim Nhang và Lê Văn Sơn. Giáo trình được ban hành kèm theo Quyết định số 63C/QĐ-CĐYT ngày 26 tháng 3 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu, xây dựng dựa trên cơ sở chương trình khung của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phê duyệt cho ngành Y sĩ trình độ trung cấp hệ chính quy, đồng thời được nghiệm thu cấp trường để giảng dạy cho học viên trình độ cao đẳng.

Trong chương trình đào tạo, môn học được bố trí giảng dạy vào năm học thứ II. Đây là môn học độc lập, nội dung không phụ thuộc vào các môn học khác trong khóa đào tạo. Thời lượng thực hiện là 30 giờ (tương đương 2 đơn vị học trình), bao gồm 28 giờ giảng dạy lý thuyết và 02 giờ kiểm tra đánh giá.

Mục tiêu học tập của giáo trình xác định năm kết quả đầu ra cụ thể:

1. Trình bày được hệ thống tổ chức y tế Việt Nam, các quan điểm, đường lối của Đảng về công tác y tế và nhiệm vụ của ngành Y tế trong giai đoạn hiện nay.
2. Trình bày được tổ chức ngành y tế, ngành điều dưỡng, cùng chức trách và chế độ quy định đối với người cán bộ y tế, người điều dưỡng.
3. Trình bày được một số khái niệm cơ bản về quản lý y tế và chu trình quản lý.
4. Thực hiện được một số kỹ năng quản lý chăm sóc sức khỏe ban đầu.
5. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác tổ chức, quản lý trong bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Cấu trúc giáo trình bao gồm 13 bài học, tiếp cận hệ thống y tế từ bình diện thể chế, chính sách vĩ mô đến quy chế vận hành các thiết chế kỹ thuật cụ thể tại bệnh viện và trạm y tế cơ sở. Điểm đặc sắc của tài liệu là sự chuẩn hóa các quy định quản lý gắn liền với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Nhà nước và Bộ Y tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Toàn bộ 13 bài học của giáo trình được thiết kế theo tiến trình logic từ thể chế tổ chức, đạo đức hành nghề đến quản trị chức năng:

• Bài 1: Hệ thống tổ chức ngành Y tế, ngành Điều dưỡng Việt Nam (3 tiết): Mô tả mô hình tổ chức phân cấp thành 04 tuyến theo Thông tư liên tịch số 11/2005/TTLT/BYT-BNV và Nghị định số 86/2002/NĐ-CP: Trung ương (Bộ Y tế với các vụ, cục, 49 đơn vị sự nghiệp, 4 đơn vị sản xuất kinh doanh), Tỉnh (Sở Y tế), Huyện (Phòng Y tế, Bệnh viện đa khoa huyện, Trung tâm Y tế dự phòng huyện) và Xã (Trạm Y tế xã, phường, thị trấn). Bài học cũng chuẩn hóa sơ đồ tổ chức ngành điều dưỡng từ Vụ Điều trị đến trạm y tế.
• Bài 2: Những quan điểm, đường lối cơ bản của Đảng về công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân - Chiến lược chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân trong giai đoạn hiện nay (3 tiết): Trình bày 5 quan điểm chỉ đạo của Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương IV (Khóa VI), các mục tiêu định lượng đến năm 2010 theo Quyết định số 35/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và 11 nhóm giải pháp lớn (đầu tư, kiện toàn tổ chức, quản lý, nhân lực, y tế cơ sở, dự phòng, khám chữa bệnh, y dược cổ truyền, dược - trang thiết bị, khoa học công nghệ, xã hội hóa).
• Bài 3: Đạo đức của người cán bộ y tế (2 tiết): Làm rõ khái niệm y đức, luận điểm nghề nghiệp của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, 3 yêu cầu tiếp xúc bệnh nhân của Cố Bộ trưởng Phạm Ngọc Thạch ("Đến: tiếp đón niềm nở; Ở: chăm sóc tận tình; Đi: dặn dò ân cần"), cùng 12 điều Y đức ban hành theo Quyết định số 2088/BYT-QĐ ngày 06/11/1996 của Bộ Y tế.
• Bài 4: Tổ chức và quản lý y tế cơ sở (2 tiết): Quy định chức năng, nhiệm vụ của Phòng Y tế cấp huyện theo Nghị định số 172/2004/NĐ-CP, Bệnh viện Đa khoa huyện, Trung tâm Y tế dự phòng huyện; định mức biên chế trạm y tế xã từ 5 đến 10 biên chế theo quy mô dân số; 5 nội dung quản lý trạm y tế gắn với hệ thống 12 quyển sổ hành chính (từ A1/YTCS đến A12/YTCS).
• Bài 5: Tổ chức và quản lý bệnh viện (2 tiết): Phân tích định nghĩa bệnh viện theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); thang điểm 100 xếp hạng bệnh viện (Hạng I: 90-100 điểm, Hạng II: 70-89 điểm, Hạng III: 40-69 điểm) theo Thông tư số 03/2004/TT-BYT; chức năng của các phòng ban (Kế hoạch tổng hợp, Hành chính quản trị, Tổ chức cán bộ, Chỉ đạo tuyến, Y tá điều dưỡng) và giải quyết 4 mâu thuẫn quản lý nội tại.
• Bài 6: Chức trách, chế độ quy định đối với người điều dưỡng (2 tiết): Định rõ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của Điều dưỡng trưởng Sở Y tế, Điều dưỡng trưởng bệnh viện huyện, Điều dưỡng trưởng khoa, Điều dưỡng hành chính khoa, Điều dưỡng chăm sóc và Điều dưỡng cộng đồng.
• Bài 7 đến Bài 13 (mỗi bài từ 2 đến 3 tiết): Cung cấp các khái niệm đại cương về quản lý y tế, chu trình quản lý, phương pháp lập kế hoạch y tế, kỹ thuật theo dõi - đánh giá, giám sát hoạt động y tế, truyền thông giao tiếp với đồng nghiệp, huy động sự tham gia của cộng đồng và làm việc theo nhóm.

Progression logic của nội dung đi từ nhận thức hệ thống thể chế vĩ mô, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, mô hình vận hành các thiết chế y tế cụ thể đến các kỹ năng và công cụ quản trị thực hành.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Lý thuyết tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về y tế phân theo 4 cấp hành chính; lý thuyết quản lý theo mục tiêu; khái niệm và chức năng bệnh viện toàn diện theo định nghĩa của WHO.
• Nguyên tắc cốt lõi (Core principles): 5 quan điểm chỉ đạo của Đảng về y tế (con người là tài nguyên quyết định sự phát triển; bảo đảm công bằng xã hội; dự phòng tích cực và chủ động; kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền theo Chỉ thị số 25/1999/CT-TTg; đa dạng hóa loại hình chăm sóc sức khỏe gắn với xã hội hóa theo Nghị quyết số 90/CP); nguyên tắc ra quyết định đúng thời điểm, sử dụng hiệu quả và thay thế linh hoạt các nguồn lực quản trị.
• Khung phân tích chuẩn hóa (Essential frameworks): Khung phân loại bệnh viện 5 nhóm tiêu chuẩn theo Thông tư số 03/2004/TT-BYT (vị trí/nhiệm vụ 10 điểm, quy mô hoạt động 20 điểm, nhân lực chuyên môn 35 điểm, cơ sở hạ tầng 15 điểm, trang thiết bị kỹ thuật 20 điểm); khung 5 nội dung quản lý trạm y tế (kế hoạch, nhân lực, thông tin, cơ sở vật tư, chuyên môn); khung chu trình quản lý 3 giai đoạn (Lập kế hoạch - Thực hiện kế hoạch - Đánh giá kết quả).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn (Technical skills): Kỹ năng xây dựng kế hoạch y tế 6 tháng và hàng năm; thu thập, ghi chép và tổng hợp báo cáo chỉ số sức khỏe qua 12 quyển sổ hành chính tuyến xã (A1/YTCS đến A12/YTCS); thực hiện quy trình điều dưỡng chăm sóc, điều dưỡng hành chính và bảo quản thuốc trực, vật tư tiêu hao.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích chức năng và thẩm quyền giữa các tuyến kỹ thuật; nhận diện và phân tích 4 nhóm mâu thuẫn trong quản lý bệnh viện (nhu cầu người bệnh với khả năng cung ứng; yêu cầu kỹ thuật cao với ngân sách hạn chế; mâu thuẫn giữa khoa lâm sàng với cận lâm sàng và hậu cần; máy móc kỹ thuật cao với trình độ nhân lực).
• Năng lực thực tiễn (Practical competencies): Năng lực tổ chức vận hành công việc tại trạm y tế xã; thực thi chuẩn mực 12 điều y đức trong ứng xử thực tế; kỹ năng điều phối làm việc nhóm và huy động các ban ngành, đoàn thể địa phương tham gia chăm sóc sức khỏe ban đầu.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp giảng dạy tích cực, lấy người học làm trung tâm và đề cao tính tự học của học sinh, học viên. Tiến trình giảng dạy kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết định hướng với thảo luận, xử lý tình huống thực tiễn phát sinh trong quản lý y tế tại địa phương.

Hệ thống câu hỏi tự lượng giá được bố trí chi tiết ở cuối mỗi bài học nhằm phục vụ quá trình củng cố kiến thức:

• Bài 2 đưa ra các câu hỏi về 5 quan điểm chỉ đạo, các chỉ tiêu sức khỏe cụ thể đến năm 2010 và 11 giải pháp chiến lược.
• Bài 3 yêu cầu phân tích khái niệm y đức, lý do cán bộ y tế phải rèn luyện y đức và trình bày toàn văn 12 điều Y đức theo Quyết định số 2088/BYT-QĐ.
• Bài 4 yêu cầu giải thích đặc điểm y tế cơ sở, liệt kê các bộ phận cấu thành y tế huyện, trình bày định mức biên chế trạm y tế và phân tích 5 nội dung quản lý trạm y tế.
• Bài 5 yêu cầu định nghĩa bệnh viện, nêu phân tuyến kỹ thuật, chức năng chính của bệnh viện hạng III, chức năng của Phòng Y tá điều dưỡng và phân tích các mâu thuẫn quản lý nội tại.

Về phương thức đánh giá, môn học bố trí 02 giờ kiểm tra chính thức bên cạnh 28 giờ học lý thuyết. Nội dung kiểm tra kết hợp đánh giá mức độ ghi nhớ các văn bản pháp quy, khả năng giải thích chức trách chuyên môn và giải quyết các bài tập tình huống quản lý cơ sở. Phần thực tập của môn học gắn liền với hoạt động tại các khoa phòng bệnh viện huyện và trạm y tế, tập trung vào việc mô tả công việc điều dưỡng, ghi chép sổ sách thống kê và lập kế hoạch chăm sóc người bệnh.

Về hướng dẫn tự học, học viên được yêu cầu nghiên cứu trước mục tiêu bài học, đọc các văn bản quy phạm pháp luật quy định trong tài liệu, hoàn thiện câu hỏi tự lượng giá trước khi lên lớp và chủ động liên hệ với thực tế hoạt động tại địa phương thực tập.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình tích hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các mốc thời gian thể chế quan trọng điều chỉnh ngành y tế:

• Cập nhật khung khổ pháp lý: Tài liệu trích dẫn Thông tư liên tịch số 11/2005/TTLT/BYT-BNV ngày 12/04/2005 của Bộ Y tế và Bộ Nội vụ (thay thế Thông tư số 02 ngày 27/06/1998 của Chính phủ) về cơ cấu tổ chức cơ quan y tế địa phương; Nghị định số 86/2002/NĐ-CP về nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Y tế; Nghị định số 172/2004/NĐ-CP về tổ chức chuyên môn cấp huyện; Thông tư số 03/2004/TT-BYT ngày 03/03/2004 về hướng dẫn phân loại bệnh viện thành 3 hạng theo thang điểm 100.
• Tích hợp các mốc phát triển ngành: Giáo trình ghi nhận sự kiện chuyển biến của chuyên ngành Điều dưỡng Việt Nam từ năm 1990, bao gồm việc 100% bệnh viện có phòng điều dưỡng, thành lập hệ đào tạo cao đẳng (năm 1993), cử nhân điều dưỡng (năm 1995), và quyết định ngày 26/02/2004 của Thủ tướng Chính phủ thành lập Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định.
• Phản ánh xu hướng quản trị hiện đại: Đưa vào chương trình mục tiêu thí điểm cơ chế tài chính mới tại bệnh viện, định hướng hạch toán chi phí khám chữa bệnh, mở rộng bảo hiểm y tế tự nguyện tiến tới bảo hiểm y tế bắt buộc toàn dân, và chủ trương xã hội hóa y tế theo Nghị quyết số 90/CP ngày 21/8/1997.
• Gắn liền thực tiễn y tế cơ sở: Tài liệu quy định chi tiết định mức biên chế trạm y tế xã, phường, thị trấn (tối thiểu 5 biên chế, tối đa 10 biên chế căn cứ theo các mốc 6.000 dân hoặc 8.000 dân theo tinh thần Nghị định số 68/2000/NĐ-CP); đồng thời hướng dẫn quản lý thông tin qua hệ thống 12 quyển sổ hành chính y tế cơ sở do Bộ Y tế ban hành.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng và mục đích cụ thể:

• Học sinh ngành Y sĩ trình độ trung cấp: Là đối tượng đào tạo chính thức theo chương trình được phê duyệt; học phần được bố trí giảng dạy vào năm học thứ II nhằm chuẩn bị năng lực tổ chức, quản lý trước khi đi thực tập tốt nghiệp và công tác tại tuyến y tế cơ sở.
• Học viên trình độ cao đẳng y tế: Sử dụng làm tài liệu học tập chính thức theo quyết định nghiệm thu và phê duyệt chương trình của Hội đồng cấp trường thuộc Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu.
• Học sinh các ngành kỹ thuật y học khác: Học sinh các chuyên ngành cận lâm sàng (như trung cấp Xét nghiệm) sử dụng tài liệu để học tập, tích lũy kiến thức bổ trợ về hệ thống tổ chức y tế và các quy chế chuyên môn liên quan.
• Giảng viên bộ môn: Giảng viên Bộ môn Y tế công cộng (YTCC) sử dụng làm căn cứ biên soạn giáo án, đề cương bài giảng chi tiết cho 28 giờ lý thuyết và xây dựng ngân hàng câu hỏi phục vụ 02 giờ kiểm tra.
• Cán bộ y tế tham khảo: Cán bộ đang công tác tại trạm y tế xã, phường, thị trấn, điều dưỡng trưởng bệnh viện huyện, điều dưỡng trưởng khoa và cán bộ làm công tác y tế cộng đồng sử dụng để tra cứu chức trách nhiệm vụ, tiêu chuẩn đạo đức và quy định quản lý chuyên môn.

Về điều kiện tiên quyết (prerequisites), giáo trình xác định môn học Y.13 không phụ thuộc vào các môn học khác, người học chỉ cần nắm vững kiến thức khoa học cơ bản và tổ chức sinh hoạt chuyên môn của năm thứ nhất.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp trực tiếp cho học sinh đào tạo ngành Y sĩ trình độ trung cấp năm thứ II, học viên cao đẳng y tế, học sinh trung cấp kỹ thuật y tế (như xét nghiệm), cùng cán bộ y tế cơ sở và điều dưỡng viên cần tra cứu các quy chế chuyên môn, tổ chức hành chính.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Môn học Quản lý và tổ chức y tế (mã môn: Y.13) được xác định là môn học độc lập, không phụ thuộc vào các môn học khác trong chương trình đào tạo. Người học chỉ cần hoàn thành các học phần cơ bản của năm học thứ nhất để tiếp thu thuận lợi các quy trình quản lý chuyên môn.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Tài liệu lượng hóa cụ thể các quy chuẩn tổ chức theo văn bản pháp quy: phân loại bệnh viện theo thang điểm 100 của Thông tư số 03/2004/TT-BYT; quy định định mức biên chế trạm y tế chi tiết theo dân số (5 đến 10 biên chế); chuẩn hóa chức trách 6 vị trí công tác điều dưỡng và hướng dẫn quản lý dữ liệu qua 12 quyển sổ hành chính y tế cơ sở (A1/YTCS - A12/YTCS).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần bám sát đề cương từng bài, đọc kỹ các văn bản quy phạm pháp luật được trích dẫn (như Nghị định số 86/2002/NĐ-CP, Thông tư liên tịch số 11/2005/TTLT/BYT-BNV, Quyết định số 2088/BYT-QĐ), hoàn thành hệ thống câu hỏi tự lượng giá ở cuối mỗi bài và liên hệ thực tế với các chỉ số sức khỏe tại địa bàn thực tập.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu học tập đi kèm hệ thống văn bản pháp luật về y tế: Quyết định số 2088/BYT-QĐ về 12 điều Y đức; Thông tư số 03/2004/TT-BYT về phân hạng bệnh viện; Nghị định số 172/2004/NĐ-CP; Quyết định số 35/2001/QĐ-TTg; cùng mẫu biểu thống kê báo cáo của 12 quyển sổ y tế cơ sở do Bộ Y tế ban hành.

---

Kết luận

Giáo trình Quản lý - Tổ chức y tế của Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu hệ thống hóa cơ cấu tổ chức ngành Y tế Việt Nam từ cấp trung ương đến trạm y tế cơ sở, xác định rõ chức trách cán bộ y tế, quy chế bệnh viện và các nguyên lý quản lý chăm sóc sức khỏe ban đầu. Lộ trình học tập 30 giờ (28 giờ lý thuyết, 02 giờ kiểm tra) dẫn dắt người học từ việc nhận thức quan điểm, đường lối y tế của Đảng và 12 điều Y đức đến việc nắm vững mô hình quản lý bệnh viện, tổ chức trạm y tế và chu trình lập kế hoạch - giám sát y tế. Để hoàn thiện kiến thức môn học, người học cần kết hợp nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật bổ trợ của Chính phủ, Bộ Y tế và các biểu mẫu quản lý hành chính y tế cơ sở hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẠC LIÊU TRƯỜNG CAO ĐẢNG Y TẾ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: QUẢN LÝ - TÓ CHỨC Y TE NGANH: Y SI TRINH DO: TRUNG CAP Ban hành kèm theo Quyết định số: 63C/QĐ-CĐYT Ban hành giáo trình ngành Y sĩ trình độ trung cấp hệ chính quy, ngày 26 tháng 3 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đăng Ÿ tê Bạc Liêu Bạc Liêu, năm 2020 TUYỂN BO BAN QUYEN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cam. LỜI GIỚI THIỆU Quyên giáo trình môn Quản jý - TCYT được biên soạn theo chương trình giáo dục Trung cấp Y sĩ của Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu, dựa trên cơ sở chương trình khung của Bộ Lao Động - Thương Binh và Xã Hội đã phê duyệt. Đề cập nhật chương trình đào tạo Y sĩ tiên tiến cần có phương pháp giảng dạy hiện đại, phương thức lượng giá thích hợp trong giảng dạy.

Thực hiện mục tiêu ưu tiên đáp ứng nhu cầu có tài liệu học tập và nâng cao kiến thức về Quản lý - TCYT cho học sinh trung cấp Xét nghiệm; Bộ môn đã tiến hành biên soạn quyên giáo trình này để đáp ứng nhu cầu thực tế trong công tác đào tạo Y sĩ tại Trường. Tài liệu được các giảng viên nhiều kinh nghiệm và tâm huyết trong công tác giảng dạy biên soạn theo phương pháp giảng dạy tích cực, nâng cao tính tự học của người học và phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Giáo trình trang bị những kiến thức cơ bản và kiến thức chuyên ngành cho học sinh và quý đồng nghiệp trong lĩnh vực Quản lý - TCYT. Giáo trình Quản iý - TCYT đã được sự phản hồi và đóng góp ý kiến của quý đồng nghiệp, các chuyên gia lâm sàng có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Quản lý - TCYT, quyền giáo trình được hội đồng nghiệm thu cấp Trường để giảng dạy cho học viên trình độ cao đẳng.

Do bước đầu biên soạn nên chắc chắn nội dung quyền giáo trình còn nhiều hạn chế và thiểu sót. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý đồng nghiệp, các bạn học viên để tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn. Chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu Trường; lãnh đạo Khoa; các phòng chức năng và tập thê giảng viên Bộ môn những người đã trực tiếp tham gia biên soạn quyền giáo trình. Bạc Liêu, Ngày 30 tháng 02 năm 2020 BỘ MÔN YTCC Tham gia biên soạn Chủ biên: Phạm Ngọc Điệp Tổ biên soạn: 1.

Phạm Ngọc Điệp 2. Lâm Minh Hiếu 3. Nguyễn Kim Nhang 4. Lê Văn Sơn Tên môn học: QUẢN LÝ VÀ TỎ CHỨC Y TẺ Mã môn học: Y.13 Thời gian thực hiện môn học: 30 giờ (Lý thuyết: 28 giờ; Kiểm tra: 02 giờ).

Vị trí, tính chất môn học: - Vị trí: môn học Quản lý và tổ chức y tế được bố trí vào năm học thứ II, không phụ thuộc vào các môn học khác. - Tính chất: Môn học này giới thiệu hệ thống tổ chức ngành y tế Việt Nam, các quan điểm đường lỗi của Đảng về công tác y tế; một số khái niệm cơ bản về quản lý y tế. Muc tiêu môn học: 1. Trình bày được hệ thống tổ chức y tế Việt Nam, các quan điểm đường lối của Đảng về công tác y tế, nhiệm vụ của Ngành Y tế trong giai đoạn hiện nay.

Trình bày được tổ chức Ngành y tê và chức trách, chế độ của người cán bộ y tế. Trình bày được một số khái niệm cơ bản về quản lý y tế và chu trình quản lý. Thực hiện được một số kỹ năng quản lý chăm sóc sức khỏe ban đầu. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác tổ chức, quản lý trong bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Thời gian (giò) TS | LT | Kiémtra 1L Hệ thông tô chức ngành Y té 3 3 TT Tên bài trong môn học INhững quan điểm, đường lối cơ bản của Đảng về công 2 tac CS và BVSKND. Chiến lược CS và BVSK nhân 3 3 dân trong giai đoạn hiện nay 3 Đạo đức của người cán bộ y tế 4_ Tô chức và quản lý y tế cơ sở 5_ |Tô chức và quản lý bệnh viện 6_ Nguyên lý chăm sóc sức khỏe ban dau 7 8 9 Dai cuong ve quan ly y té Lập kê hoạch y tê [heo dõi, đánh giá hoạt động y tê 10 Giám sát 11 |Truyên thông giao tiêp với đông nghiệp 12 Huy động sự tham gia của cộng dong 13 |Làm việc theo nhóm TONG CONG 3t [tƒS[|Ca| [| |t|| —[t)|t[|tS[k|a|—[|—|'|t|t tà = N œ N QUAN LY VA TO CHUC Y TE Sétiéthoc: 30tiét - 2DVHT MỤC TIỂU MÔN HỌC: 1- Trình bày hệ thống tổ chức y tế Việt Nam, các quan điểm, đường lối của Đảng về công tác y tế, nhiệm vu cla Nganh Y té trong giai doan hién nay. 2- Trinh bay tổ chức ngành điều dưỡng và chức trách, chế độ của người điều dưỡng. 3- Trình bày được một số khái niệm cơ bản về quản lý y tế và chu trình quản lý.

4- Thực hiện một số kỹ năng quản lý chăm sóc sức khoẻ ban đầu. 5- Nhận thức được tầm quan trọng của công tác tổ chức, quản lý trong bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân. NOI DUNG MON HOC: so it ae BD TT TÊN BÀI HỌC TIẾT | TIẾT LT TH 1 Hệ thống tổ chức ngành Y tế, ngành Điều dưỡng Việt Nam 3 Những quan điểm, đường lối co bản của Đảng về công tác: =——. Phần 2 CS và BVSKND.

Chiến lược C§ và BVSK nhân dân trong 3 thực giai đoạn hiện nay - a ¬ tập 3 Đạo đức của người can bộ y tế 2 của 4 _J Té chite vi va quan ly y tế cơ SỞ - 2 môn s |Tổchúcvàquảnlýbệnhvin 2 | hoc - 6 Chức trách, chế độ quy định đối với người điều d dưỡng _ | 2 _ | được ar Đại cương về quản lýy y tế. TS me cw = it - {thực TW [ieitcsiye 7 7. 7s s | hiên 9— | Theo đối, đánh giá hoạt động y tế ” j| 3 | 10 | Giám sát 2 mời 11 | Truyền thông giao tiếp với đồng nghiệp + 3 as 12 | Huy động sự tham gia của cộng đồng _ 2 | tap 13 | Làm việc theo nhóm 2 Mỹ ee sở Tông sô 30 ma 7 ˆ a ee. rl Se ar a _ ˆ Sa _ ' - | ' Toe wr ee ey = 7 = 7 = Ss < Sa.

J eo + “= we eee : : Le - - — Fetveja abit nu tr Ôn ft Ajay Bh, onbelats seri Sol yd ar 1 ¬-. dn§pl⁄ffrue it Y sồi Balo by | trằnh Tông. eli nh KH, “hệ, ft it xiuãnh mer gta dd gil thy 4 : | - uti et _ vÌ eg deve wee Ad , ụ mis nb eal bs pny diurT af _ - + s fil til tri ae SC itil 9t wnbitpe Ferny Aad Ge veer oid oat ah 7 pata shai 28A: i mo i sie wie 7 fin 7 = ch x—<” ¬. " s - ¬ ce - Se ieee j ^ạ | Đa †ˆ a "5 rats er, a odin te ate] Oa oe HỆ | oe -— 7 a TTỊ.

= ae ee ee} ds 3 _ = 12002. FECL sg 5 oF at! i i BP ap f - /. | pe i id pike SAK prs ae Poo Bl Beg _suŠïЈalg) anes | " P a i we fe steel `“ Nướng: wit MMBBYE-ay wat ï | =| a kệ, "an sa Betas Sarna magi == | ¬ — = nak _ | ee s a = ieee in a a =e - I ma —. = = ¬ ' yh = ila BÀI HỌC HỆ THONG TỎ CHỨC Y TẾ VÀ HE THONG TO CHUC NGANH DIEU DUONG VIET NAM MUC TIEU BAI HOC: Sau khi hoc xong, hoc sinh có khả năng Mô tả được hê thống tổ chức các tuyến của Ngành Y tế Việt Nam.

Phân tích được chức năng của các tuyến. Nêu được các nguyên tắc tổ chức và điều hành của hệ thống điều dưỡng. Vẽ và giải thích được sơ dé hệ thống điều dưỡng các cấp ở Việt Nam. Trình bày và phân tích được nhiệm vụ của Phòng Điều dưỡng bệnh viện.

wR wD I- HE THONG TỎ CHỨC NGANH Y TE VIET NAM: 1. Tổ chức chung của Ngành Y tế: Ngành Y Tế được Đảng và Nhà nước giao trách nhiệm chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Hệ thống tổ chức được phân thành 04 tuyến: trung ương, tỉnh, huyện và y tế cơ sở (xã, phường, thị trấn và y tế thôn bản). Sơ đồ tổ chức hiện nay được thưc hiên theo thông tư liên tịch số 11/⁄2005/TTLT/BYT-BNV ngày 12 tháng 04 năm 2005 của Bộ Y Tế và Bộ Nội Vụ, hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban nhân dân quản lý nhà nước về y tế ở địa phương, thay cho thông tư 02 của Chính phủ ngày 27/06/1998: s_ Trung ương: Bộ Y Tế.

ø_ Tỉnh: Sở Y Tế. © Huyện: + Phòng Y Tế trực thuộc Ủy ban nhân dân huyện. + Bệnh viện đa khoa huyện và TTYTDP huyện chịu sự chỉ đạo của Sở Y Tế. e_ Xã: các Trạm Y Tế chịu sự quản lý của Phòng Y tế, PKKV chịu sự quản lý của BVĐK huyện.

Tổ chức theo các tuyến: 2. Tuyến trung ương - Bộ V tế: - Vi trí và chức năng: Bộ Y tế là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân, bao gồm các lĩnh vực : y tế dự phòng, khám, chữa bệnh, phục hồi chức năng, y học cổ truyền, thuốc phòng chữa bệnh cho người, mỹ phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe con người, an toàn vệ sinh thực phẩm và trang thiết bị y tế; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc các lĩnh vực quản lý của Bộ và thực -, hiện đại diện chủ sở hữu phan vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc Bộ quản lý theo quy định của pháp luật. - Nhiệm vụ và quyền hạn: Bộ Y tế có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Nghị định số 86/2002/NĐ-CP ngày 05 tháng 11 năm 2002 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ và những nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể sau đây : + Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn triển khai và kiểm tra, thanh tra. + Về y tế dự phòng.