TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: PHAY, BÀO MẶT PHẲNG BẬC , RÃNH, CẮT ĐỨT NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số:……, ngày……, tháng……, năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Phay bào rãnh, cắt đứt được xây dựng và biên soạn trên cơ sở chương trình khung đào tạo nghề Cắt gọt kim loại của Trường cao đẳng nghề Đồng Tháp. Giáo trình được biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hướng thị trường lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính ổn định và khoa học; Hướng tới liên thông; Tính hiện đại và sát thực với sản xuất.
Tài liệu này cung cấp những phần lý thuyết cơ bản về gia công rãnh, cắt đứt trên máy phay, bào vạn năng cũng như các kiến thức cần thiết cho thực hành, khuyến khích người học tự học tập, thực tập để hình thành các kỹ năng cơ bản trong gia công rãnh, cắt đứt trên máy phay, bào. Cuối mỗi bài học có các câu hỏi kiến thức và bài tập thực hành kỹ năng nhằm đánh giá kết quả học tập rèn luyện của người học. Giáo trình do tập thể giảng viên trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp biên soạn. Ban biên soạn xin chân thành cảm ơn trường bạn và doanh nghiệp đã cộng tác, tạo điều kiện giúp đỡ trong việc biên soạn giáo trình.
Trong quá trình thực hiện, ban biên soạn đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn, khoa học và trách nhiệm của nhiều chuyên gia, mặt khác đây là lần đầu tiên biên soạn giáo trình dựa trên năng lực thực hiện, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp để giáo trình được hoàn thiện hơn, đáp ứng được yêu cầu thực tế sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại và trong tương lai. Đồng Tháp, ngày …tháng …. năm 2017 Tham gia biên soạn Chủ biên: 3 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN .1 LỜI GIỚI THIỆU .4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN.
DAO BÀO RÃNH, MÀI DAO BÀO RÃNH. CÁC LOẠI DAO PHAY RÃNH, CẮT ĐỨT. PHAY CẮT ĐỨT .47 TÀI LIỆU THAM KHẢO .55 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: PHAY BÀO RÃNH, CẮT ĐỨT Mã mô đun: MĐ 26 Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: + Trước khi học mô đun này học học sinh phải hoàn thành: MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH15; MĐ25. - Tính chất: + Mô đun phay bào rãnh, cắt đứt là mô đun bắt buộc thuộc các môn học và mô đun chuyên nghề.
+ Là mô đun tạo điều kiện cho sinh viên thực hiện các phương pháp gia công rãnh khác nhau, cách lựa chọn dụng cụ cắt và dụng cụ đo phù hợp cho từng phương pháp gia công. Mục tiêu của mô đun: Kiến thức: - Trình bày được các các thông số hình học của dao bào rãnh, cắt đứt. - Trình bày được các các thông số hình học của dao phay rãnh. - Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao bào, dao phay rãnh, cắt đứt.
Kỹ năng: - Mài được dao bào rãnh, cắt đứt đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay, bào rãnh, cắt đứt. - Vận hành thành thạo máy phay, bào để gia công rãnh, cắt đứt đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. - Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. DAO BÀO RÃNH, MÀI DAO BÀO RÃNH Mã bài MĐ 26-01 GIỚI THIỆU: Dao bào rãnh là một loại dụng cụ cắt gọt kim loại trên máy bào. Cấu tạo của dao bào thường có 2 phần: phần cắt gọt và phần thân dao. Các thông số hình học của dao sẽ được trình bày trong nội dung bài này.
MỤC TIÊU: + Trình bày được các yếu tố cơ bản dao bào rãnh, đặc điểm của các lưỡi cắt, các thông số hình học của dao bào rãnh. + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao bào. + Mài được dao bào rãnh đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.
Cấu tạo của dao bào. Vật liệu làm dao bào. - Dao bào thường có hai bộ phận: phần lưỡi cắt và phần thân dao. - Phần lưỡi cắt thường làm bằng mảnh thép gió (P9 hoặc P18) hoặc bằng mảnh hợp kim cứng như BK6, BK8, T15K6.Phần thân dao được làm bằng thép C45 hoặc Ct3.
Ngoài ra trong các trường hợp đặc biệt phần lưỡi cắt và thân dao làm cùng một vật liệu. Các loại dao bào - Khi gia công rãnh các loại dao bào thường dùng để gia công là: - Dao bào bằng để bào phá rãnh (hình 1.1) 6 - Dao bào xén cạnh phải và trái (hình 1.2): Dao bào xén cạnh rãnh vuông góc, có hai loại cán cong hoặc cán thẳng. - Dao bào cán thẳng thường ít sử dụng vì khi cắt thường cán dao cong ăn lẹm xuống bề mặt đã gia công. Tuy nhiên loại dao này thuận tiện trong việc chế tạo.
- Dao bào cán cong thường được sử dụng nhiều vì trong quá trình cắt gọt mũi dao không ăn lẹm xuống bề mặt đã gia công. Tuy nhiên loại dao bào cán cong việc chế tạo khó khăn hơn rất nhiều. - - Dao bào cắt dùng để bào mặt rãnh (hình 1. Cấu tạo của dao bào cắt thường là cán cong vì lưỡi cắt bản rộng nên lực cắt lớn dễ gây ra hiện tượng cong mũi dao dẫn đến dao sẽ ăn lẹm vào bề mặt.1: Dao bào bằng Hình 1.2: Dao bào xén cạnh phải - trái Hình 1.3: Dao bào rãnh 2.
Các thông số hình học của dao bào ở trạng thái tĩnh 2. Các mặt phẳng tọa độ để xác định các góc hình học của dao bào xén cạnh 7 - Mặt phẳng cơ bản: Là mặt phẳng vuông góc với véc tơ chuyển động chính của dao. - Mặt phẳng cắt gọt: Là mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng cơ bản, chứa véc tơ chuyển động chính và tiếp tuyến với lưỡi cắt chính của dao khi dao cắt gọt. - Mặt phẳng tiết diện chính: là mặt phẳng cắt vuông góc lưỡi dao chính của dao và vuông góc mặt phẳng cắt gọt, vết của mặt phẳng tiết diện chính là đường n – n.
- Mặt phẳng tiết diện phụ: là mặt phẳng cắt vuông góc với lưỡi cắt phụ.Vết của mặt phẳng tiết diện phụ là đường m – m. Các góc hình học của dao - Góc trước (góc thoát): + Định nghĩa: là góc hợp bởi giữa mặt trước dao với mặt phẳng cơ bản đi qua lưỡi cắt của răng dao tại điểm quan sát – kí hiệu - đơn vị tính (độ). + Tác dụng của góc : để giảm ma sát giữa mặt trước của dao với phoi. 0 0 + Đặc điểm của góc : góc có thể lớn hơn 0 và nhỏ hơn 0.
0 0 0 + Khi lớn hơn 0 từ (5 đến 20 ): răng dao sắc, dễ cắt gọt, dễ thoát phoi. Cắt gọt 0 nhẹ, nhưng răng dao yếu dễ gẫy, mẻ. Góc > 0 ứng dụng cho dao bằng thép gió. 0 0 0 + Khi góc < 0 từ (0 đến -20 ); răng dao tù, kém sắc, khó cắt gọt (cắt gọt nặng 0 nề), khó thoát phoi, nhưng độ cứng vững dao cao, khó gẫy mẻ.
Góc < 0 ứng dụng với dao bằng hợp kim cứng, hợp kim gốm. - Góc sau (góc sát): 8 + Định nghĩa: là góc hợp bởi giữa mặt sau răng dao với mặt phẳng cắt gọt. Kí hiệu: , đơn vị tính (độ). + Tác dụng: giảm ma sát giữa răng dao với mặt cắt gọt, giữ cho dao lâu mòn.
o 0 0 + Đặc điểm: góc sát luôn luôn > 0. Trị số dao động trong khoảng từ 10 ÷25 tuỳ theo từng loại dao và đặc điểm gia công. Khi góc tăng, dao sắc, lâu mòn nhưng độ cứng vững kém; khi góc giảm, dao tù, nhanh mòn nhưng độ cứng vững cao. + Ảnh hưởng của góc : khi góc tăng, dao tù, kém sắc, khó cắt gọt nhưng độ cứng vững cao, ít gẫy mẻ.
Khi góc giảm ảnh hưởng ngược lại. Góc lớn ứng dụng cho dao gia công thô, dao bằng hợp kim cứng; Góc nhỏ áp dụng cho gia công tinh dao bằng thép gió. Trị số của góc phụ thuộc vào góc và góc . - Ngoài ba góc cơ bản , , ảnh hưởng quyết định đến độ bền và khả năng cắt gọt của răng dao, còn có góc cắt là góc hợp bởi giữa mặt trước răng dao với mặt phẳng cắt gọt δ = + .
+ Góc lệch lưỡi cắt chính: là góc hợp bởi giữa hình chiếu lưỡi cắt chính trên mặt phẳng cơ bản với mặt chờ gia công hoặc với phương chạy dao S. Kí hiệu : - đơn vị tính (độ). - Ảnh hưởng của góc : làm tăng, giảm chiều dài tiếp xúc giữa lưỡi cắt chính răng dao với mặt cắt gọt, dẫn đến tăng, giảm lực cản khi cắt gọt. Do đó sẽ ảnh hưởng nhiều 0 0 đến rung động và độ bền dao cắt.
Trị số góc thường từ 2 đến 5 + Góc lệch lưỡi cắt phụ: - Là góc hợp bởi giữa hình chiếu lưỡi cắt phụ trên mặt phẳng cơ bản với mặt đã gia công – kí hiệu 1 đơn vị (độ). - Tác dụng của góc 1 : giảm ma sát giữa răng dao với mặt đã gia công. Trị số của 0 0 0 0 góc 1 = 2 đến 15 (thường từ 5 đến 10 ). 9 + Góc mũi dao: là góc hợp bởi giữa hình chiếu lưỡi cắt chính và lưỡi cắt phụ trên mặt phẳng cơ bản.
Kí hiệu - đơn vị tính (độ).