BỘ LAO ĐỘNG-THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ GIÁO TRÌNH TÊN MÔ ĐUN: PHAY CƠ BẢN NGHỀ : CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ : CAO ĐẲNG NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số: QĐ- CĐNKTCN, ngày tháng 05 năm 2021 của Trưởng Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghệ) Hà Nội, Năm 2021 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong chiến lược phát triển đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề cắt gọt kim loại là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia chế tạo các chi tiết máy đòi hỏi các sinh viên học trong trường cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Khoa Cơ khí tường Cao đẳng nghề Kỹ thuật Công nghệ đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Phay cơ bản. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết. Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức sinh viên thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại. Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song không tránh khỏi những sai sót.
Chúng tôi rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của các bạn và đồng nghiệp để cuốn giáo trình hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ: Khoa Cơ khí – Trường cao đẳng nghề Kỹ thuật Công nghệ – Tổ 27, Thị trấn Đông Anh, Huyện Đông Anh, Tp Hà Nội Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2021 Tham gia biên soạn Chủ biên: Lê Văn Thọ 2 MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU. VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY PHAY VẠN NĂNG. Các phụ tùng kèm theo máy phay.
Quy trình vận hành máy phay. Chăm sóc máy và các biện pháp an toàn khi sử dụng máy phay .22 BÀI 2: CÁC LOẠI DAO PHAY MẶT PHẲNG .Cấu tạo của các loại dao phay mặt phẳng.Các thông số hình học của dao phay mặt phẳng.Ảnh hưởng của các thông số hình học của dao phay đến quá trình cắt.27 BÀI 3: PHAY MẶT PHẲNG NGANG. Yêu cầu kỹ thuật khi phay mặt phẳng ngang .Phương pháp gia công. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục.
Kiểm tra sản phẩm .37 BÀI 4: PHAY MẶT PHẲNG SONG SONG VÀ VUÔNG GÓC. Yêu cầu kỹ thuật khi phay mặt phẳng song song và vuông góc.Phương pháp gia công. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục. Kiểm tra sản phẩm.60 BÀI 5: PHAY MẶT PHẲNG NGHIÊNG.
Yêu cầu kỹ thuật khi phay mặt phẳng nghiêng. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Kiểm tra sản phẩm.88 CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP .92 BÀI 6: PHAY MẶT PHẲNG BẬC.
Yêu cầu kỹ thuật của mặt phẳng bậc. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Kiểm tra sản phẩm.114 CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP .118 3 BÀI 7: PHAY RÃNH VUÔNG.
Phương pháp gia công. Kiểm tra sản phẩm.142 TÀI LIỆU THAM KHẢO .143 4 TÊN MÔ ĐUN: PHAY CƠ BẢN Mã mô đun: MĐ24 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Là mô-đun giảng dạy đầu tiên về phay, trước khi học mô đun này người học đã học xong các môn học: MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH13. - Tính chất: Là mô-đun chuyên môn thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề cắt gọt kim loại. - Ý nghĩa và vai trò: Mô đun cơ bản trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng.
Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để Phay, bào mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao, phay mặt phẳng, dao phay rãnh vuông, dao phay mặt bậc. + Phân tích được quy trình bảo dưỡng máy phay vạn năng. + Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng, phay bậc, phay rãnh vuông.
+ Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. - Kỹ năng: + Mài được dao phay mặt phẳng đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy; + Gá lắp được dao phay đảm bảo đúng trình tự và yêu cầu kỹ thuật; + Vận hành thành thạo máy phay để gia công mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng, mặt phẳng bậc, rãnh đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. 5 Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Thực Số hành, thí Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, số thuyết tra thảo luận, bài tập 1 Vận hành và bảo dưỡng máy phay vạn 12 2 10 0 năng 2 Các loại dao phay mặt phẳng 4 3 1 0 3 Phay mặt phẳng ngang 13 4 8 1 4 Phay mặt phẳng song song, vuông góc 22 4 17 1 5 Phay mặt phẳng nghiêng 12 4 8 0 6 Phay mặt phẳng bậc 12 4 8 0 7 Phay rãnh vuông 13 4 8 1 Thi kết thúc mô đun 2 2 Cộng 90 25 60 5 6 BÀI 1.
VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY PHAY VẠN NĂNG Mã bài: MĐ24.1 Giới thiệu: Máy phay, máy bào là loại máy công cụ dùng để cắt gọt vật liệu kim loại hoặc phi kim loại với các hình dáng chi tiết như mặt phẳng, các loại rãnh bậc, các mặt định hình, đặc biệt trong nghành khuôn mẫu máy phay đóng vai trò rất quan trọng gia công các biên dạng phức tạp. Máy phay gồm có nhiều loại như máy phay đứng, máy phay ngang, máy phay chuyên dùng, máy phay điều khiển số( Máy phay CN, máy phay CNC) Mục tiêu: + Trình bày được tính năng, cấu tạo của máy phay; các bộ phận máy và các phụ tùng kèm theo máy + Trình bày được quy trình thao tác vận hành máy phay ở trạng thái tĩnh và động. + Phân tích được quy trình bảo dưỡng máy phay vạn năng + Vận hành thành thạo máy phay đúng quy trình, quy phạm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.Cấu tạo máy phay 1.Nguyên lý chuyển động: + Chuyển động chính: Trục Trục chính máy phay chính mang dao quay tròn tại v chỗ tạo ra vận tốc cắt (v) và Phô dao có thể quay được hai chiều.
+ Bàn máy: Mang phôi tiến thẳng đến dao để dao cắt gọt, S thực hiện chuyển động chạy Bàn máy dao S ( hình 1.1: Chuyển động cơ bản trên máy phay 7 1.Phân loại và ký hiệu máy phay 1. Phân loại máy phay: Theo khả năng công nghệ và phạm vi sử dụng, máy phay được phân thành 2 nhóm chính là máy vạn năng và máy chuyên dùng( hình 1. a) Máy vạn năng: là những máy phay có khả năng thực hiện được nhiều công việc phay khác nhau, được sử dụng phổ biến trong các phân xưởng, xí nghiệp cơ khí sửa chữa, chế tạo đơn chiếc đến hàng loạt như: - Máy phay bàn công xôn ( có các kiểu máy phay đứng, máy phay ngang, máy phay ngang vạn năng, máy phay dụng cụ vạn năng…) - Máy phay bàn không công xôn ( còn gọi là máy phay bệ liền) gồm hai loại: có bàn gá quay và không có bàn gá quay. - Máy phay giường ( có loại máy phay giường một trụ, máy phay giường hai trụ).
b) Máy chuyên dùng: là những máy phay chỉ dùng để thực hiện một dạng công nghệ nhất định. Gồm các loại máy như: Máy phay rãnh then, máy phay chép hình, máy phay lăn răng. Mỗi nước có qui định về kí hiệu máy phay khác nhau. Sau đây là qui định về kí hiệu máy phay của Nga và Việt Nam.
a) Theo qui định của Nga. Chia máy cắt kim loại thành 9 nhóm, mỗi nhóm có 9 kiểu. Mỗi kiểu máy được kí hiệu bằng nhóm các chữ số và đôi khi có kèm theo một hoặc hai, ba chữ cái vần tiếng Nga. Ý nghĩa các chữ số và chữ cái đó như sau: + Chữ số thứ nhất chỉ nhóm máy: 1- Tiện; 2- Khoan và Doa; 3- Mài; 4- Máy tổ hợp; 5- Gia công răng và ren; 6- Phay; 7- Bào, xọc và chuốt; 8- Cưa, cắt; 9- Nhóm các máy khác chưa phân loại.
+ Chữ số thứ 2 chỉ kiểu máy: Với máy phay. Số 1- Máy phay đứng bàn công xôn. 8 Số 2- Máy phay tác dụng liên tục. Số 3- Kiểu máy bất kỳ, không phân loại.
Số 4- Máy phay chép hình, khắc chữ, số. Số 5- Máy phay bàn không công xôn. Số 6- Máy phay giường. Số 7- Máy phay dụng cụ vạn năng.
Số 8- Máy phay ngang vạn năng bàn công xôn. Số 9- Các kiểu máy phay khác. + Chữ số thứ 3 ( đôi khi có thêm chữ số thứ 4) chỉ kích thước đặc trưng của máy - với máy phay bàn công xôn, chữ số thứ 3 chỉ cỡ kích thước làm việc của bàn máy. Cỡ 0: có bàn máy rộng ( 200 x 800) mm.
+ Các chữ cái: nếu ở giữa chữ số thứ nhất và chữ số thứ haichỉ máy đã cải tiến trên cơ số máy cũ cùng kiểu. - 682: Máy phay ngang vạn năng bàn công xôn có kích thước làm việc mặt bàn máy cỡ 2 là 320 x 1250 mm. - 6H82: Máy phay ngang vạn năng bàn công xôn đã cải tiến trên cơ sở máy 682. - 612: Máy phay đứng bàn công xôn có kích thước làm việc mặt bàn máy cỡ 2 là 320 x 1250 mm.