SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: PHAY, BÀO, MẶT PHẲNG BẬC, RÃNH, CẮT ĐỨT, ĐUÔI ÉN NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP NGHỀ Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. 1 LỜI GIỚI THIỆU Phay, bào là một trong những môn học quan trọng của học viên nghề cắt gọt kim loại. Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và tham khảo của học viên cũng như giáo viên chúng tôi biên soạn cuốn giáo trình này. Trong quá trình biên soạn, dù rất cố gắng nhưn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, rất mong đón nhận những ý kiến đóng góp chân thành của quý thầy cô, các em học sinh để giáo trình này ngày càng hoàn thiện hơn.
Năm…… Tham gia biên soạn 1. 2 MỤC LỤC Đề mục trang Bài 1: Phay, bào mặt phẳng bậc. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của mặt phẳng bậc.Khái niệm mặt phẳng bậc.Yêu cầu kỹ thuật của mặt bậc. Phay mặt bậc.
Phay mặt bậc bằng dao phay đĩa.2 Phay bậc bằng dao phay mặt đầu. Phay bậc bằng dao phay trụ.Các bước tiến hành phay mặt bậc.Trình tự các bước thực hiện phay mặt bậc. Bào mặt bậc. Gá và rà phôi.
Gá và điều chỉnh dao.Tiến hành bào. Quy trình các bước tiến hành bào mặt bậc. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục.19 BÀI 2: Phay, bào rãnh. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của rãnh.
Yêu cầu kỹ thuật khi gia công rãnh. Phay rãnh bằng dao phay đĩa. Phay rãnh bằng tổ hợp dao phay đĩa. Phay rãnh bằng dao phay ngón.
Trình tự các bước phay rãnh. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục. Trình tự các bước phay rãnh.42 Bài 3: Phay cắt đứt. Khái niệm về phay cắt đứt.
Dao phay cắt đứt. Gá kẹp chi tiết.50 Bài 4: Phay, bào rãnh, chốt đuôi én. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật.Phay rãnh chốt đuôi én. Bào rãnh, chốt đuôi én.63 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Phay, bào, mặt phẳng bậc, rãnh, cắt đứt, đuôi én.
Mã mô đun: MĐ 18 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: + Được bố trí vào học kì 2 của khóa học. + Trước khi học môđun này học sinh phải hoàn thành MĐ17. - Tính chất: + Là môđun chuyên môn nghề. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: + Là môđun hình thành kỹ năng gia công mặt phẳng bậc, rãnh, rãnh và chốt đuôi én.
Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được các các thông số hình học của dao bào xén, bào rãnh, bào góc. + Trình bày được các các thông số hình học của dao phay mặt phẳng bậc, dao phay rãnh, cắt đứt, phay góc. + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao bào xén, bào rãnh, bào góc. + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao phay mặt phẳng bậc, dao phay rãnh, cắt đứt, phay góc.
+ Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay, bào mặt phẳng bậc, rãnh, cắt đứt, đuôi én. + Nêu được cácànguyên nhân gây sai hỏng, biện pháp khắc phục. 5 - Kỹ năng: + Mài được dao bào xén, dao bào rãnh, cắt đứt, dao bào góc đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. + Vận hành thành thạo máy phay, bào để gia công mặt phẳng bậc, rãnh, cắt đứt rãnh chốt đuôi én đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy.
- Năng lực tự chủ và tráchnhiệm: + Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần tráchànhiệm cao trong học tập. + Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học. + Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung của môđun: 6 BÀI 1 PHAY, BÀO MẶT PHẲNG BẬC Giới thiệu: Các thiết bị cơ khí nói chung, thường gặp các dạng mặt phẳng ngang, mặt phẳng song song và vuông góc, mặt bậc, mặt nghiêng, các mặt định hình.
Phay,bào mặt bậc làmột trong những bài tập cơ bản mà học sinh thực hiện trong hệ thống các bài tập cơ bản. Mục tiêu: - Trình bày được các yếu tố cơ bản, đặc điểm của các lưỡi cắt, các thông số hình học của dao bào xén, dao phay mặt phẳng bậc. - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay, bào mặt phẳng bậc. - Mài được dao bào xén lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy.
- Vận hành thành thạo máy phay, bào để gia công mặt phẳng bậc đúng qui trình, qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. - Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. - Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần tráchànhiệm cao trong học tập. - Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học.
- Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung chính: 1. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của mặt phẳng bậc 1. Khái niệm mặt phẳng bậc Bậc là cái vết được hình thành bởi hai mặt phẳng vuông góc với nhau.
Chi tiết mặt bậc có thể một, hai, ba, hoặc nhiều bậc. Bậc có những yêu cầu kỹ thuật khác nhau, phụ thuộc vào công dụng sản phẩm, dạng sản xuất, độ chính xác về kích thước, hình dạng, vi trí tương đối, độ bóng bề mặt của chi tiết. Các dạng mặt bậc 1. Yêu cầu kỹ thuật của mặt bậc - Đúng kích thước: Kích thước thực tế với kích thước được ghi trên bản vẽ.
- Sai lệch hình dạng hình học không vượt quá phạm vi cho phép bởi độ không phẳng. - Sai lệch về vị trí tương quan giữa các bề mặt bậc so với bề mặt mặt đáy, mặt trên, độ không song song giữa mặt phẳng đáy với mặt trên, độ không vuông góc giữa các mặt kế tiếp, độ không đối xứng, độ không sai lệch giữa các mặt phẳng. - Độ nhám bề mặt theo yêu cầu đề ra. Phay mặt bậc Để gia công được các mặt bậc tùy theo độ chính xác, độ phức tạp và các yêu cầu kỹ thuật của chi tiết.
Có các phương pháp phay khác nhau và sử dụng các dụng cụ gá khác nhau nhằm đảm bảo độ cứng vững trong quá trình gia công. Ví dụ như: Phay bậc bằng dao phay đĩa (trên máy phay ngang) và phay bằng dao phay trụ đứng (trên máy phay đứng)… 2. Phay mặt bậc bằng dao phay đĩa Trên máy phay ngang, mặt bậc được phay bằng một hoặc hai dao phay đĩa. Tùy công việc cụ thể, có thể dùng dao phay đĩa (hình 1.2) có 1, 2, hoặc 3 mặt cắt với răng thẳng hoặc răng chéo; liền khối hoặc răng chấp.
Tốt nhất là kiểu răng chéo trái chiều nhau từng đôi một và cách một răng có một lưỡi cắt cùng một phía (theo nguyên tắc cấu tạo răng lưỡi cưa gỗ). Để cho dao cắt được nhẹ và dễ thoát phoi, răng dao cần có góc dốc β = 100. Chọn dao nên có bề rộng B lớn hơn chiều rộng của bậc cần phay ít nhất 1mm để có thể phay hoàn thành bậc đó trong một lắt 8 cắt. đường kính dao vừa đủ, sao cho khi phay ngập hết chiều cao của bậc mà trục dao (kể cả vòng lót) không chạm phải mặt bậc trên của phôi.
Số răng dao (Z) được chọn chủ yếu theo cơ tính vật liệu phôi, nếu phôi mềm dẻo thì dao ít răng, Tùy theo kích thước và hình dạng, phôi được gá trực tiếp lên bàn máy (với bích-bulông), hoặc gá trên êtô máy trên đồ gá khác, giống như khi phay mặt phẳng. Ngoài yêu cầu chung là định vị và kẹp chặt bảo đảm, còn cần chú ý Hình 1. Phay mặt bậc bằng dao phay đĩa sao cho không bị vướng hoặc dao không cắt phạm vào đồ gá. Nếu dùng đồ gá đặc biệt (sản xuất hàng loạt), nên có cữ so dao để giới hạn tầm hoạt động của dao, tránh dùng dụng cụ kiểm trong khi gia công.
Cũng có thể giới hạn bằng đồng hồ so. Khi phay mặt bậc bằng dao phay đĩa ta sử dụng các phiến tỳ, cữ để xác định chiều rộng của bậc khi phay.3) phay mặt bậc bằng tổ hợp dao điều chỉnh. Trên hình này ta sử dụng một loại vòng định cữ. Loại vòng gồm một vòng tròn ngoài có thang chia tròn ôm lấy vòng tròn chia trong.
Vòng tròn chia trong có thang chia được lắp trên trục gá để điều chỉnh khoảngcách dao (4), dùng cờlê (5) quay trên vòng tròn (6) có vành chia độ để tính lượng dịch chuyển. Gá sơ bộ bằngvòng đệm cứng (3) trên trục gá (1) và giá treo (2). Sử dụng dao phay trong trường hợp này ta nên sử dụng dao phay cùng cỡ. Phay mặt bậc bằng tổ hợp nhiều dao Chế độ cắt gọt khi phay bậc bằng dao phay thép gió P9, vật liệu phôi là thép carbon δB = 75KG/ mm2.
Tham khảo các trị số ở (bảng 1.) Chế độ cắt gọt khi phay bậc trên thép carbon bằng dao phay đĩa có 2 hoặc 3 mặt cắt. Chế độ cắt gọt khi phay bậc trên thép cacbon σb=75Kg/mm2. Bằng dao phay đĩa có 2 hoặc 3 mặt cắt. (Thép gió P9) Chiều sâu cắt t mm D Z B Sr 4 8 12 18 v n s v n s v n s v n s 49.2 Phay bậc bằng dao phay mặt đầu Ngoài những mặt ưu điểm vượt trội của dao phay mặt đầu khi phay các mặt ngang, mặt phẳng song song và vuông góc.
Loại dao này còn sử dụng khá rộngrãi trong khi phay mặt bậc. Các mặt bậc thường là những mặt bậc có kích thước khá lớn và các vật liệu có độ cứng khá cao như: Các phôi có võ cứng (đúc, rèn) với lượng dư lớn, nên dùng dao phay mặt đầu có rãnh xoắn trên mặt trụ. Phay mặt bậc bằng dao phay mặt đầu trên máy phay đứng và ngang Phôi cũng được gá như trong trường hợp phay bằng dao phay đĩa. Lần lượt phay từng bên bậc đạt đủ chiều rộng và chiều sâu trong một lát cắt.
Trường hợp cần độ nhẵn tốt thì để lượng dư nhỏ cho lát cắt tinh. Vì dao phay mặt đầu có độ cứng vững tốt nên sử dụng chế độ cắt cao, năng suất được tăng lên, giá thành sản phẩm sẽ hạ, chiều sâu cắt khi phay mặt đầu bằng dao phay mặt đầu có thể lên đến 20 - 50mm.