TRƯỜNG TRUNG CẤP Y TẾ TÂY NINH TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ - 2016 TRƯỜNG TRUNG CẤP Y TẾ TÂY NINH BỘ MÔN ĐIỀU DƯỠNG GIAÙO TRÌNH CHỦ BIÊN BS. Nguyễn Văn Thịnh BIÊN SOẠN CN. Trần Thị Nô CN. Võ Thị Mỹ Linh TRÌNH BÀY BS.
Nguyễn Văn Thịnh Trang 1 Mục lục. MỤC LỤC Trang 1. Chương trình Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng 3 3. Lịch sử ngành điều dưỡng 5 4.
Đặc điểm nghề nghiệp điều dưỡng 13 5. Những nguyên tắc điều dưỡng cơ bản 19 6. Nhu cầu cơ bản con người và mối liên quan đến công tác 23 chăm sóc 7. Vai trò, chức năng và nhiệm vụ của người điều dưỡng 29 8.
Đạo đức của người cán bộ Y tế 33 9. Mối quan hệ giữa đạo đức và Y đức 41 10. Quyền lợi và nghĩa vụ người bệnh và gia đình người bệnh 47 11. Tài liệu tham khảo 51 Giáo trình Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng.
Trang 2 LỜI NÓI ĐẦU Bộ giáo trình Điều dưỡng cơ bản trước đây, nay đổi thành Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng, được biên soạn lần đầu vào năm 2008. Trong quá trình áp dụng, chúng tôi luôn cập nhật và điều chỉnh nội dung theo từng năm. Năm 2014, thực hiện Quy chế đào tạo mới theo Thông tư 22/2014/TT- BGDĐT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 09/7/2014, chúng tôi tiếp tục rà soát và hoàn chỉnh tất cả tài liệu liên quan đến hoạt động đào tạo đang triển khai tại Trường Trường theo hướng Tinh gọn – Sát hợp – Chất lượng. Với tinh thần đó, chúng tôi điều chỉnh chương trình chi tiết tất cả các ngành đào tạo để đảm bảo tính đồng bộ và tiếp tục chỉnh lý lại bộ giáo trình Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng lần thứ 3 để phục vụ chương trình giảng dạy học này cho các đối tượng Điều dưỡng và Hộ sinh trung cấp đang được đào tạo tại trường.
Trong mỗi nội dung chúng tôi cố gắng chọn lọc những chi tiết cần thiết và liên quan mật thiết đến chức năng, nhiệm vụ nghề nghiệp; lược bớt những nội dung quá sâu, bổ sung những nội dung sát hợp với thực tế để đảm bảo phù hợp với mục tiêu đào tạo của đối tượng trung cấp theo đặc thù tại Tây Ninh. Mặc dù được bổ sung và chỉnh lý lại nhưng cũng khó tránh khỏi những thiếu sót, mong các bạn học sinh, quý đồng nghiệp và Hội đồng đào tạo Nhà trường góp ý để bộ giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Nhóm giáo viên biên soạn Giáo trình Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng. Trang 3 Chương trình Nghề nghiệp đạo đức.
CHƯƠNG TRÌNH NGHỀ NGHIỆP ĐẠO ĐỨC NGƯỜI ĐIỀU DƯỠNG - Mã số học phần: B.1 - Số đơn vị học trình: 02 (2/0) - Số tiết: 30 tiết (20/10/0/0) MỤC TIÊU: 1. Về kiến thức: - Trình bày lịch sử ngành Điều dưỡng, đặc điểm nghề nghiệp và những nguyên tắc cơ bản của điều dưỡng; - Trình bày vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người Điều dưỡng, Hộ sinh trong việc đáp ứng nhu cầu người bệnh; - Trình bày đạo đức người điều dưỡng và mối quan hệ giữa đạo đức với Y đức. Về kỹ năng: - Thực hiện những nguyên tắc điều dưỡng cơ bản trong chăm sóc người bệnh; - Áp dụng kiến thức đã học vào thực tế công tác chăm sóc người bệnh. Về thái độ: - Rèn luyện thái độ ứng xử, giáo tiếp tốt với người bệnh.
NỘI DUNG: Số tiết Tt Nội dung bài học Tổng LT TL 1. Lịch sử ngành điều dưỡng 4 4 0 2. Đặc điểm nghề nghiệp điều dưỡng 4 4 0 3. Những nguyên tắc điều dưỡng cơ bản 4 2 2 Nhu cầu cơ bản con người và mối liên quan đến công tác 4.
Vai trò, chức năng và nhiệm vụ của người điều dưỡng 4 2 2 6. Đạo đức của người cán bộ Y tế 4 2 2 7. Mối quan hệ giữa đạo đức và Y đức 4 2 2 8. Quyền lợi và nghĩa vụ người bệnh và gia đình người bệnh 2 2 0 Cộng 30 20 10 Giáo trình Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng.
Chương trình Nghề nghiệp đạo đức. Trang 4 HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN: ▪ Yêu cầu giáo viên: - Giáo viên là cử nhân điều dưỡng hoặc hộ sinh. ▪ Phương pháp giảng dạy: - Lý thuyết: Thuyết trình, áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. - Thực hành: thực hành tại lớp dưới dạng thảo luận nhóm, mỗi nhóm khoảng 10-12 học sinh, giáo viên hướng dẫn chung cả lớp.
▪ Trang thiết bị dạy học: - Lý thuyết: có thể sử dụng máy Overhead, Projector. - Thực hành: sử dụng tranh, mô hình, tình huống thảo luận. ▪ Đánh giá: - Kiểm tra thường xuyên: 01 cột điểm - Kiểm tra định kỳ: 01 cột điểm. - Thi kết thúc học phần: Bài thi trắc nghiệm 50 câu trong 40 phút.
▪ Tài liệu tham khảo: - Bộ môn điều dưỡng – Trường trung cấp Y tế Tây Ninh, 2015. Giáo trình Nghề nghiệp và đạo đức người điều dưỡng, Tài liệu lưu hành nội bộ. - Bộ Y Tế, tháng 3 năm 2004. Thông tin điều dưỡng số 20.
- Trịnh Thị Loan, 2010. Giáo trình điều dưỡng cơ bản. Đại học Y dược TP. Hồ Chí Minh, Tài liệu lưu hành nội bộ.
- Vụ khoa học đào tạo - Bộ Y Tế, 2002. Điều dưỡng cơ bản, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội. - Vụ Khoa học đào tạo – Bộ Y tế, 2008. Điều dưỡng cơ bản.
Lĩnh vực hỗ trợ hệ thống đào tạo TSSA/ indevelop. - Vụ khoa học đào tạo - Bộ Y Tế, 2012. Giáo trình điều dưỡng cơ bản, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội. Giáo trình Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng.
Trang 5 Lịch sử ngành điều dưỡng. LỊCH SỬ NGÀNH ĐIỀU DƯỠNG CN. Võ Thị Mỹ Linh MỤC TIÊU HỌC TẬP 1. Kể được sơ lược lịch sử ngành Điều Dưỡng.
Nêu tóm tắt lịch sử ngành Điều Dưỡng Việt Nam. LỊCH SỬ NGÀNH ĐIỀU DƯỠNG THẾ GIỚI Theo F. Nightingale “Điều dưỡng là một nghệ thuật sử dụng môi trường của người bệnh để hỗ trợ sự phục hồi của họ”. Theo Hội điều dưỡng Mỹ: “Điều dưỡng là một nghề hỗ trợ cung cấp các dịch vụ chăm sóc đóng góp vào việc phục hồi và nâng cao sức khoẻ”.
Việc chăm sóc, nuôi dưỡng bắt đầu từ những bà mẹ. Bà mẹ là người đầu tiên chăm sóc, bảo vệ đứa con từ lúc bé lọt lòng và việc đó được duy trì cho tới ngày nay. Mặt khác từ thời xa xưa, do kém hiểu biết, con người tin vào thần linh và cho rằng “thần linh là đấng siêu nhiên có quyền uy”, ”thượng đế ban sự sống cho muôn loài”. Khi có bệnh họ mời pháp sư đến, vừa điều trị, vừa cầu kinh, sợ hãi và tuyệt vọng van xin thần linh tha mạng sống cho người bệnh! Khi có người chết, họ cho rằng đó là “tại số, tại trời, tại thần linh không cho sống”.
Các đền miếu được xây dựng để thờ thần thánh và dần dần trở thành những trung tâm chăm sóc và điều trị người bệnh. Tại đây có các pháp sư trị bệnh và các nhóm nữ vừa giúp lễ, vừa phụ giúp chăm sóc người bệnh. Từ đó vô hình chung đã hình thành mối liên hệ giữa Y khoa, điều dưỡng và tôn giáo. Năm 60 sau công nguyên, bà Phoebe, người Hylạp, đã đến từng gia đình có người bệnh ốm đau để chăm sóc, giúp đỡ.
Việc làm của bà được mọi người ngưỡng mộ và được suy tôn là người điều dưỡng tại gia đầu tiên của thế giới. Thế kỷ thứ IV, bà Fabiola (La-mã) đã tự nguyện biến căn nhà sang trọng của mình thành bệnh viện, đón những người nghèo khổ đau ốm về để tự bà chăm sóc nuôi dưỡng. Thời kỳ viễn chinh ở Châu Âu, bệnh viện được xây dựng để chăm sóc số lượng lớn những người hành hương bị đau ốm. Cả nam và nữ điều thực hiện việc chăm sóc sức khỏe cho tất cả mọi người.
Nghề điều dưỡng bắt đầu trở thành nghề được coi trọng. Đến thế kỷ thứ XVI, chế độ nhà tù ở Anh và Châu Âu bị bãi bỏ. Các tổ chức tôn giáo bị giải tán, dẫn đến thiếu hụt trầm trọng người chăm sóc người bệnh. Những người phụ nữ phạm tội, bị giam giữ được tuyển chọn làm điều dưỡng thay vì thực hiện án tù; còn những người phụ nữ khác chỉ chăm sóc gia đình mình thôi.
Bối cảnh này tạo ra những quan niệm và thái độ xấu của xã hội đối với ngành điều dưỡng. Giáo trình Nghề nghiệp đạo đức người điều dưỡng. Lịch sử ngành điều dưỡng. Trang 6 Giữa thế kỷ thứ XVIII đầu thế kỷ thứ XIX, việc cải cách xã hội đã thay đổi vai trò người điều dưỡng.
Vai trò người phụ nữ trong xã hội nói chung cũng được cải thiện. Trong thời kỳ này, một phụ nữ người Anh đã được thế giới tôn kính và suy tôn là người sáng lập ra ngành điều dưỡng. Đó là Florence Nightingale (1820 - 1910). Bà sinh ra trong một gia đình giàu có ở Anh nên được giáo dục chu đáo.
Bà biết nhiều ngoại ngữ, đọc nhiều sách triết học, tôn giáo, chính trị. Ngay từ nhỏ, bà đã thể hiện thiên tính và hoài bão được giúp đỡ người nghèo khổ. Bà đã vượt qua sự ngăn cản của gia đình để vào học và làm việc tại bệnh viện Kaiserswerth (Đức) vào năm 1847. Sau đó bà học thêm về Y khoa ở Paris (Pháp) vào năm 1853.
Những năm 1854 – 1855, chiến tranh Crimea nổ ra, bà cùng 38 phụ nữ Anh khác được phái sang Thổ Nhĩ Kỳ để phụ vụ các thương binh của quân đội hoàng gia Anh. Tại đây bà đưa ra lý thuyết về khoa học vệ sinh trong các cơ sở Y tế và sau 2 năm bà đã làm giảm tỷ lệ chết do nhiễm trùng từ 42% xuống còn 2%. Đêm đêm, Florence một mình cầm ngọn đèn dầu đi tua, chăm sóc thương binh, đã để lại hình tựơng người phụ nữ với cây đèn trong trí nhớ những người thương binh hồi đó. Chiến tranh chưa kết thúc, Florence đã phải trở lại nước Anh.
“Cơn sốt Crimea” và sự căng thẳng của những ngày ở mặt trận đã làm cho bà mất khả năng làm việc. Bà được dân chúng và những người lính Anh tặng món quà trị giá 50.000 bảng Anh để chăm sóc sức khỏe. Vì sức khỏe không cho phép tiếp tục làm việc ở bệnh viện, Florence đã lập ra hội đồng quản lý ngân sách 50.000 bảng Anh để thành lập trường đào tạo điều dưỡng đầu tiên trên thế giới ở nước Anh vào năm 1860. Trường điều dưỡng Nightingale cùng với chương trình đào tạo một năm đã đặt nền tảng cho hệ thống đào tạo ngành điều dưỡng không chỉ ở nước Anh mà còn ở nhiều nước trên thế giới.