-1- TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. -2- LỜI GIỚI THIỆU Để thực hiện biên soạn giáo trình đào tạo nghề Cơ điện tử ở trình độ Cao đẳng và Trung cấp, giáo trình Lập trình PLC là một trong những giáo trình mô đun đào tạo chuyên ngành được biên soạn theo nội dung chương trình chi tiết mô đun Lập trình ứng dụng PLC. Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến thức và kỹ năng chặt chẽ với nhau, logic.
Nội dung của giáo trình “ Lập trình PLC” đã được xây dựng trên cơ sở kế thừa những nội dung giảng dạy các trường, kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Giáo trình nội bộ này do các nhà giáo có nhiều kinh nghiệm nhiều năm làm công tác trong ngành đào tạo chuyên nghiệp. Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới và biên soạn theo quan điểm mở, nghĩa là đề cập những nội dung cơ bản, cốt yếu để tùy theo tính chất của các ngành nghề đào tạo mà nhà trường tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chương trình khung đào tạo cao đẳng nghề. Tuy tác giả đã có nhiều cố gắng khi biên soạn, nhưng giáo trình chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự tham gia đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp và các chuyên gia kỹ thuật đầu ngành.
Xin trân trọng cảm ơn !!! Hà Nội, ngày tháng năm 2019 BAN CHỦ NHIỆM BIÊN SOẠN GIÁO TRÌNH NGHỀ: ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ -3- MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU. - 2 - BÀI 1: LẬP TRÌNH CÁC TẬP LỆNH CỦA DỮ LIỆU. Lập trình các lệnh liên kết logic. Các lệnh vào/ra và các lệnh tiếp điểm đặc biệt.
Trình tự thực hiện. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. Bài tập ứng dụng liên quan. Lập trình các lệnh ghi/xóa giá trị cho tiếp điểm.
Các lệnh các lệnh ghi/xóa giá trị cho tiếp điểm. Trình tự thực hiện. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. - 35 - BÀI 2: LẬP TRÌNH CÁC PHÉP TOÁN SỐ CỦA PLC.
Lập trình các lệnh chức năng truyền dẫn. Các lệnh chức năng truyền dẫn. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. Bài tập ứng dụng liên quan.
Lập trình các lệnh chức năng so sánh. Các lệnh chức năng so sánh. Trình tự thực hiện:. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục.
Bài tập ứng dụng liên quan. - 52 - BÀI 3: LẬP TRÌNH VÀ VẬN HÀNH MÔ HÌNH ĐIỀU KHIỂN BẰNG PLC. Lập trình và vận hành điều khiển mô hình van điện từ hai cuộn dây. Mô hình van điện từ hai cuộn dây.
Trình tự thực hiện. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. Bài tập ứng dụng liên quan. Lập trình và vận hành điều khiển hệ thống cung cấp khí nén.
Mô hình hệ thống cung cấp khí nén. Trình tự thực hiện. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. Bài tập ứng dụng liên quan.
Lập trình và vận hành mô hình điều khiển đảo chiều trực tiếp động cơ 3 pha roto lồng sóc. Mô hình điều khiển đảo chiều trực tiếp động cơ 3 pha roto lồng sóc. Trình tự thực hiện. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục.
Bài tập ứng dụng liên quan. Lập trình và vận hành mô hình điều khiển đảo chiều gián tiếp động cơ 3 pha rô to lồng sóc. Mô hình điều khiển đảo chiều trực tiếp động cơ 3 pha roto lồng sóc. Trình tự thực hiện.
Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. Bài tập ứng dụng liên quan. Lập trình và vận hành mô hình điều khiển mở máy sao/tam giác động cơ không đồng bộ ba pha. Mô hình điều khiển mở máy sao/tam giác động cơ không đồng bộ ba pha 5.
Trình tự thực hiện. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. Bài tập ứng dụng liên quan. Mô hình điều khiển băng tải.
Trình tự thực hiện. Những lỗi thường gặp, cách khắc phục. Bài tập ứng dụng liên quan. - 85 - TÀI LIỆU THAM KHẢO .- 89 - -5- GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Lập trình PLC Mã mô đun: MĐ ĐTCN 23 Thời gian thực hiện mô đun: 90 giờ; (Lý thuyết: 25 giờ; Thực hành: 59 giờ; Thi, kiểm tra 6) I.
Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Là môn học chuyên môn nghề trong chương trình đạo tạo trình độ cao đẳng cơ điện tử. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề II. Mục tiêu mô đun: * Về kiến thức: - Phân tích được nguyên lý làm việc của hệ điều khiển lập trình PLC và so sánh được các ưu nhược điểm với các hệ thống điều khiển khác. - Lập được các bước lập trình, kết nối và điều khiển các mô đun và mô hình PLC ứng dụng - Biết phòng tránh các lỗi thường gặp khi lập trình, kết nối và điều khiển chương trình PLC * Về kỹ năng: - Viết được chương trình trên phần mềm PLC để điều khiển các mô hình PLC ứng dụng - Kết nối và nạp được chương trình từ máy tính đến các mô hình ứng dụng PLC - Vận hành được mô hình ứng dụng PLC sau khi đã nạp chương trình vào PLC - Phòng tránh và sửa chữa được các lỗi thường gặp khi viết chương trình, nạp chương trình và vận hành mô hình ứng dụng PLC * Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Rèn luyện tính tỷ mỉ, chính xác và an toàn vệ sinh công nghiệp.
- Tự chịu trách nhiệm khi thực hiện các việc được giao. Nội dung của môn học/mô đun: Thời gian (giờ) Thực hành, Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý thí nghiệm, Kiểm TT số thuyết thảo luận, tra bài tập 1 Bài 1: Lập trình các tập lệnh của dữ 25 8 17 liệu. -6- 2 Bài 2: Lập trình các phép toán số của 23 6 15 2 PLC 3 Bài 3: Lập trình và vận hành mô hình 40 11 27 2 điều khiển bằng PLC. 4 Thi kết thúc mô đun 2 2 Cộng 90 25 59 6 -7- BÀI 1: LẬP TRÌNH CÁC TẬP LỆNH CỦA DỮ LIỆU Mã mô đun: MĐ ĐTCN23 - 1 Giới thiệu: Như đã biết, nước ta hiện nay đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Vì thế, tự động hóa sản xuất đóng vai trò quan trọng, tự động hóa giúp tăng năng suất, tăng độ chính xác và do đó tăng hiệu quả quá trình sản xuất. Để có thể thực hiện tự động hóa sản xuất, bên cạnh các máy móc cơ khí hay điện, các dây chuyền sản xuất…v.v, cũng cần thiết phải có các bộ điều khiển để điều khiển chúng.Trong đó, được yêu cầu đó.điều khiển lập trình là một trong các bộ điều khiển đáp ứng Mục tiêu: Sau khi học xong bài học này người học có khả năng: + Kiến thức: - Phân tích được cấu trúc của các lệnh liên kết logic và các lệnh ghi/ xóa giá trị cho tiếp điểm + Kỹ năng: - Lâp trình được các lệnh liên kết logic và các lệnh ghi/ xóa giá trị cho tiếp điểm theo yêu cầu kỹ thuật. - Sửa được các lỗi thường gặp khi lập trình điều khiển. - Kiểm tra chính xác điều kiện hoạt động của thiết bị.
+ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Rèn luyện tính tỷ mỉ, chính xác và an toàn vệ sinh công nghiệp. - Tự chịu trách nhiệm khi thực hiện các việc được giao Nội dung: 1. Lập trình các lệnh liên kết logic 1. Các lệnh vào/ra và các lệnh tiếp điểm đặc biệt.
Tiếp điểm thường mở(NO_Normally open contact) Ký hiệu: -8- n: Biểu diễn các toán hạng địa chỉ ngõ vào như sau: I, Q, M, L, T, C, D. Lệnh này dung để đặt một công tắc logic thường mở vào chương trình, nó để kiểm tra trạng thái tín hiệu mức logic 1. Khi đó kết quả của phép toán logic RLO=1 (Result Of Logic Operation). Tiếp điểm này sẽ đóng tức là lên 1 khi n x.y=0 thì tiếp điểm sẽ về mức Logic 0 (RLO=0).
Khi sử dụng tiếp điểm NO mắc nối tiếp thì kết quả giống như cổng Logic AND. Khi sử dụng tiếp điểm NO mắc song song thì kết quả giống như cổng Logic OR Lệnh này tác động lên thanh ghi trạng thái như sau (ký hiệu”-“ chỉ nội dung bit không bị thay đổi, “x” chỉ nội dung bit bị thay đổi theo trạng thái: 1. Tiếp điểm thường đóng (NC_ Normally close contact) Ký hiệu: LAD FBD STL AN n x.y n: Biểu diễn các toán hạng địa chỉ ngõ vào như sau: I, Q, M, L, T, C, D. Lệnh này dùng để đặt một công tắc logic thường đóng vào chương trình, nó để kiểm tra trạng thái tín hiệu mức logic 0.
Khi đó kết quả của phép toán logic RLO=0(Result Of Logic Operation). Tiếp điểm này sẽ mở tức là xuống 0 khi n x.y=0 thì tiếp điểm sẽ lên mức Logic 1 (RLO=1). Khi sử dụng tiếp điểm NO mắc nối tiếp thì kết quả giống như cổng Logic AND. Khi sử dụng tiếp điểm NO mắc song song thì kết quả giống như cổng Logic OR Lệnh này tác động lên thanh ghi trạng thái như sau (ký hiệu”-“ chỉ nội dung bit không bị thay đổi, “x” chỉ nội dung bit bị thay đổi theo trạng thái: -9- 1.
Cuộn dây ngõ ra (output coil) Ký hiệu: n: Biểu diễn các toán hạng địa chỉ ngõ vào như sau: I, Q, M, L, D. Chức năng của lệnh này giống như cuộn dây ở mạch Rơle. Lệnh này không duy trì trạng thái mà có trạng thái giống như ở ngõ vào của lệnh. Nghĩa là: - Nếu có tín hiệu chạy qua cuộn dây thì n x.
- Nếu không có tín hiệu chạy qua cuộn dây thì n x. Lệnh này tác động lên thanh ghi trạng thái như sau: Ví dụ: Mạch điều khiển động cơ hoạt động theo chu trình đóng ngắt. Khi nhấn một nút thì động cơ chạy. Nhấn nút khác thì động cơ ngừng.
Sơ đồ mạch: Hoạt động của mạch: Khi nhấn I0.0 thì ngõ ra Q4.0 có điện điều khiển động cơ hoạt động, đồng thời tiếp điểm thường hở Q4.0 mắt song song với I0.0 giúp cho mạch duy trì hoạt động. Khi nhấn nút nhấn I0.1 thì làm ngắt mạch ngõ ra, động cơ ngừng hoạt động 1.
