Bà XÂY DĀNG TR¯äNG CAO ĐÆNG XÂY DĀNG Sà – CTC1 GIÁO TRÌNH LÀM VIÞC VàI VI SINH VÀT VÀ VÞ SINH 2 NGÀNH: Kþ THUÀT THOÁT N¯àC VÀ Xþ LÝ N¯àC THÀI TRÌNH ĐÞ: CAO ĐÀNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 368 ĐT /QĐ-CDXD1 ngày 10 tháng 8 năm 2021 của Hiệu trưởng trường CĐXD số 1 Hà Nái – 2021 1 TUYÊN BÞ BÀN QUYÀN Tài liáu này thuác lo¿i sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thÅ đ°āc phép dùng nguyên bÁn hoặc trích dùng cho các măc đích và đào t¿o và tham khÁo. Mãi măc đích khác mang tính lách l¿c hoặc sử dăng vãi măc đích kinh doanh thiÁu lành m¿nh s¿ bá nghiêm cÃm. 2 LäI GIâI THIàU Giáo trình <Làm vißc vái vi sinh vÁt và vß sinh 2= cung cÃp nhÿng kiÁn thćc và quá trình làm viác vãi vi sinh vÁt là mát trong nhÿng nái dung quan trãng nhÃt trong ch°¢ng trình đào t¿o ngành Kā thuÁt thoát n°ãc và xử lý n°ãc thÁi trình đá Cao đÇng. Giáo trình gồm 7 bài thāc hành làm viác trong phòng thí nghiám, làm quen vãi các trang thiÁt bá , thāc hành quan sát, phân tích ho¿t đáng sáng cąa các vi sinh vÁt có trong môi tr°ång n°ãc, thāc hành nuôi cÃy vi sinh vÁt.
Giáo trình do các giÁng viên trong Bá môn CÃp n°ãc và Thoát n°ãc, thuác khoa QuÁn lý Xây dāng và đô thá, tr°ång Cao đÇng Xây dāng sá 1 biên so¿n. Chúng tôi rÃt mong đ°āc sā góp ý cąa các đồng nghiáp và b¿n đãc đÅ giáo trình đ°āc hoàn thián h¢n. Trân trãng cÁm ¢n! Hà Nái, năm 2021 Tham gia biên so¿n 1. Chą biên: Nguyßn Thu HiÃn 3 Măc lăc Măc lăc.4 BÀI 1: CÁC QUY TÂC AN TOÀN VÀ Và SINH TRONG PHÒNG THÍ NGHIàM VI SINH VÀT.
Quy đßnh khi làm vißc vái vi sinh .8 BÀI 2 GIâI THIàU CHUNG VÂ CÁC TRANG THIÀT Bà, DĂNG CĂ TRONG PHÒNG THÍ NGHIàM. Trang thi¿t bß, dăng că. Khÿ trùng , vß sinh trang thi¿t bß dăng că .16 BÀI 3 GIâI THIàU VÂ SOI KÍNH HIÄN VI, QUAN SÁT VI SINH VÀT BÄNG KÍNH HIÄN VI QUANG HâC. Giái thißu vÁ soi kính hiÃn vi.
Quan sát vi sinh vÁt b¿ng kính hiÃn vi quang hác .23 BÀI 4 NUÔI CÂY VI SINH VÀT. Chuẩn bß môi tr°ờng đà nuôi cÃy vi sinh vÁt. Nuôi cÃy vi sinh vÁt .36 BÀI 5 KĀ THUÀT NHUàM GRAM. Nguyên lý cąa ph°¢ng pháp nhußm Gram.
Dăng că, thi¿t bß cần thi¿t. VÁt lißu, hoá chÃt nhußm Gram. Các b°ác ti¿n hành nhußm gram. GiÁi thích tính bÃt màu Gram cąa vi khuẩn.
Nhÿng sai lầm gặp trong ph°¢ng pháp nhuám Gram. Các b°ãc tiÁn hành nhuám gram.51 BÀI 6 ĐàNH L¯ĀNG VI SINH VÀT BÄNG PH¯¡NG PHÁP ĐÀM TRĀC TIÀP .52 BÀI 7 NGHIÊN CĆU ĐIÂU KIàN SàNG CĄA VI SINH VÀT. Các nhân tß cąa môi tr°ờng làm h¿n ch¿ sā sinh tr°ởng. KiÃm tra sß l°āng vi sinh vÁt nhân nguyên thąy tuy sßng nh°ng không nuôi cÃy đ°āc.
CÁm ćng mÁt đß và các quần thà vi sinh vÁt .59 TÀI LIàU THAM KHÀO .63 5 GIÁO TRÌNH LÀM VIÞC VàI VI SINH VÀT VÀ VÞ SINH 2 Tên mô đun: Làm vißc vái vi sinh vÁt và vß sinh 2 Mã sß mô đun: MĐ 09 Thời gian môn hác: 60 giå (Lý thuyÁt: 0 giå; Thí nghiám: 52 giå; KiÅm tra: 03 giå; Thi: 05 giå) Vß trí, tính chÃt cąa mô đun: - Vá trí: hãc kỳ II- năm thć nhÃt (đào t¿o c¢ sç ) - Tính chÃt: là môn hãc c¢ sç Măc tiêu mô đun: - Kiến thức: Trình bày đ°āc: + Các nguyên tÃc an toàn và vá sinh khi làm viác vãi vi sinh vÁt + CÃu t¿o và cách sử dăng kính hiÅn vi + Các điÃu kián sáng cąa vi sinh vÁt - Kỹ năng: + NhÁn dián đ°āc các dăng că thiÁt bá nuôi cÃy và phân tích vi sinh vÁt + NhÁn dián đ°āc tên gãi các lo¿i vi sinh vÁt khi sol d°ãi kính hiÅn vi + Thāc hián đ°āc công tác lÃy m¿u n°ãc thÁi và bÁo quÁn m¿u + Có kā thuÁt pha chÁ môi tr°ång nuôi cÃy vi sinh vÁt + Có kā thuÁt nuôi cÃy, đánh l°āng vi sinh vÁt - Và năng lāc tā chą và trách nhiám: + NhÁn thćc đ°āc ý nghĩa cąa môn hãc đái vãi các môn chuyên ngành. + Có thái đá làm viác khoa hãc, cẩn thÁn: nghiêm túc trong công tác nghiên cću 6 BÀI 1: CÁC QUY TÂC AN TOÀN VÀ VÞ SINH TRONG PHÒNG THÍ NGHIÞM VI SINH VÀT Giái thißu: trang bá các quy tÃc an toàn và vá sinh trong phòng thí nghiám vi sinh vÁt Măc tiêu: + Có các kā năng an toàn khi làm viác vãi vi sinh vÁt Nßi dung chính 1. Quy đßnh khi làm vißc vái vi sinh 1.1 Nßi quy phòng thí nghißm 1. Đặt biÅn báo tr°ãc cửa phòng 2.
Chß nhÿng ng°åi có trách nhiám mãi đ°āc phép ra vào khu vāc làm viác. Luôn đóng cửa phòng thí nghiám. Không cho phép trẻ em vào khu vāc làm viác. Phòng thí nghiám cần phÁi ngăn nÃp, s¿ch s¿ và chß đÅ nhÿng gì cần thiÁt cho công viác.
Vào cuái mßi ngày làm viác, các mặt bàn, ghÁ phÁi đ°āc khử nhißm sau khi làm đổ các vÁt liáu nguy hiÅm. TÃt cÁ các vÁt liáu, vÁt phẩm và môi tr°ång nuôi cÃy nhißm trùng phÁi đ°āc khử trùng tr°ãc khi thÁi bß hoặc rửa s¿ch đÅ sử dăng l¿i. Đóng gói và vÁn chuyÅn phÁi tuân theo quy đinh quác gia và hoặc quác tÁ. Khi mç cửa sổ cần phÁi có l°ãi cháng côn trùng.
Quy đßnh vÁ quy trình thao tác 1.Tuyát đái cÃm hút pi-pét bÅng miáng. Không ngÁm bÃt kỳ vÁt gì trong miáng. Không dùng n°ãc bãt đÅ dán nhãn. TÃt cÁ các thao tác cần đ°āc thāc hián theo ph°¢ng pháp làm giÁm tái thiÅu viác t¿o các giãt hay khí dung.
Khi bá tràn, đổ vÿ, r¢i vãi hay có khÁ năng ph¢i nhißm vãi vÁt liáu nhißm trùng phÁi báo cáo cho ng°åi phă trách phòng thí nghiám. Cần lÁp biên bÁn và l°u l¿i các sā cá này.Quy trình xử lý sā cá phÁi đ°āc lÁp thành văn bÁn và thāc hián nghiêm túc. PhÁi khử trùng các dung dich nhißm trùng (bÅng hóa chÃt hay vÁt lý) tr°ãc khi thÁi ra há tháng cáng rãnh. Có thÅ yêu cầu mát há tháng xử lý riêng tùy thuác vào viác đánh giá nguy c¢ cąa tác nhân đang đ°āc thao tác.
GiÃy tå ghi chép đÅ đ°a ra ngoài cần đ°āc bÁo vá khßi bi ô nhiám khi đang ç trong phòng thí nghiám. Mßt sß l°u ý khi làm vißc vái vi sinh vÁt 1. Coli và Phage: luôn thao tác trong tą ATSH cÃp 1. Cần phÁi tiÁn hành khử trùng các vÁt liáu thí nghiám, rác thÁi .sau khi làm viác.
Nên thanh lý và lo¿i bß các chąng vi sinh vÁt trong PTN hai lần mßi năm và thay thÁ theo đánh kỳ bÅng cách cÃy các chąng vi sinh vÁt đó từ mát nguồn stock s¿ch. Vãi các chąng nÃm men biÁn đổi gen không gây bánh: Thao tác trong tą ATSH cÃp 1 và phòng dành riêng đÅ tránh các lây nhißm chéo. Vãi các chąng virus biÁn đổi gen và các vector có nguồn gác virus: Cần tiÁn hành trong PTN cÃp 2 và tą ATSH cÃp 2, ra vào PTN phÁi có quy đánh. Khi làm viác trong các buồng nuôi cÃy: nên đóng cửa buồng nuôi và không nên thiÁt kÁ cửa mç đ°a không khí trong buồng ra bên ngoài.
PhÁi mặc áo choàng, áo khoác đồng phăc cąa phòng thí nghiám trong suát thåi gian làm viác trong phòng thí nghiám. PhÁi đeo găng tay trong tÃt cÁ các quá trình làm thí nghiám. Sau khi sử dăng, tháo bß găng tay đúng cách và phÁi rửa tay. Nhân viên phÁi rửa tay sau khi thao tác thí nghiám và tr°ãc khi ra khßi khu vāc làm viác cąa phòng thí nghiám.
Luôn đeo kính bÁo há, mặt n¿ hoặc các thiÁt bi bÁo há khác đÅ không bá các dung dich nhißm trùng bÃn vào mÃt và mặt cũng nh° tránh đ°āc các vÁt có sćc ép lãn và tia cāc tím nhân t¿o. CÃm mặc quần áo bÁo há phòng thí nghiám a bên ngoài phòng thí nghiêm nh° nhà ăn, phòng giÁi khát, văn phòng, th° vián, phòng nhân viên và phòng vá sinh. Không đ°āc mang giày, dép ha mũi trong phòng thí nghiêm. CÃm ăn uáng, hút thuác, dùng mā phẩm và đeo hay tháo kính áp tròng trong khu vāc làm viác cąa phòng thí nghiêm.
CÃm đÅ đồ ăn hay thćc uáng a trong khu vāc làm viêc cąa phòng thí nghiám. Quần áo bÁo há đã mặc không đ°āc đÅ chung ngăn đāng hoặc tą treo quần áo thông th°ång. Trang bị bảo hộ trong phòng thí nghiệm CÂU HâI ÔN TÀP 1. Nái dung nái quy yêu cầu cąa phòng thí nghiám là gì? 2.
Nêu các quy đánh và bÁo há cá nhân trong phòng thí nghiám 9 BÀI 2 GIàI THIÞU CHUNG VÀ CÁC TRANG THI¾T BÞ, DĂNG CĂ TRONG PHÒNG THÍ NGHIÞM Giái thißu: và các trang thiÁt bá, dăng că trong phòng thí nghiám Măc tiêu: + NhÁn dián đ°āc các lo¿i trang thiÁt bá, dăng că trong phòng thí nghiám + NhÁn dián đ°āc các dăng că thiÁt bá nuôi cÃy và phân tích vi sinh vÁt Nßi dung chính 2. Trang thi¿t bß, dăng că 2. Trang thi¿t bß a) Nồi hÃp vô trùng a áp suÃt cao (autoclave): Dùng đÅ khử trùng rÃt nhiÃu lo¿i dăng că, môi tr°ång nuôi cÃy và mát sá nguyên liáu khác. Nó đ¿t hiáu quÁ cao nhÃt trong các thiÁt bá vô trùng vì nó sử dăng h¢i n°ãc bão hòa a áp suÃt cao đÅ đát nóng môi tr°ång.
Nßi hấp vô trùng b) Tą sÃy: ThiÁt bá này đ°āc làm bÅng kim lo¿i cháu nhiát. Phía bên trên tą có nút điÃu chßnh nhiát đá tùy theo yêu cầu sử dăng. Nó dùng đÅ khử trùng và làm khô các lo¿i dăng că bÅng sÃt, bÅng thąy tinh có khÁ năng cháu nhiát cao.3 Tủ sấy c) Tą cÃy vô trùng: Đó là thiÁt bá có cÃu trúc d¿ng háp, bÅng kính, có khÁ năng vô trùng nhå há tháng đèn tử ngo¿i hoặc bá phÁn thổi khí vô trùng.4 Tủ cấy vô trùng Hình 1.5 Làm việc với tủ vô trùng d) Dăng că lãc vi sinh vÁt bao gồm : B¢m chân không, Phßu lãc đ°ång kính 47mm, Màng lãc vi sinh tiát trùng nguyên chiÁc vãi nhiÃu kích th°ãc lß nh°: 0.6 Bộ lọc vi sinh Hình 1.7 Bộ lọc vi sinh 3 vị trí Hình 1.8 Thao tác với bộ lọc vi sinh e) Tą Ãm: ThiÁt bá này có khÁ năng duy trì nhiát đá thích hāp cho quá trình nuôi cÃy đÅ nghiên cću các đặc điÅm sinh lý vi sinh vÁt.9 Tủ ấm 12 g) Máy lÃc: ThiÁt bá này dùng đÅ nuôi cÃy, nhân giáng vi sinh vÁt bÅng cách lÃc các bình nuôi theo các chiÃu khác nhau mát cách đÃu đặn đÅ tăng l°āng oxi hòa tan trong môi tr°ång.