Giáo trình Kinh tế chính trị nghề Kế toán Doanh nghiệp trình độ Trung cấp

Giáo trình kinh tế chính trị cho nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp, cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên và người học.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kế Toán Doanh Nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình Kinh Tế Chính Trị Nghề Kế Toán Doanh Nghiệp Trình Độ Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời nói đầu
• 1. Chương 1: Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển kinh tế chính trị
• 1.1. Những tư tưởng kinh tế chủ yếu trong thời cổ đại và trung cổ - cơ sở cho sự ra đời kinh tế chính trị học
• 1.2. Sự phát sinh phát triển kinh tế chính trị học tư sản cổ điển
• 1.3. Những khuynh hướng và học thuyết kinh tế phê phán và kế thừa kinh tế chính trị học tư sản cổ điển
• 1.4. Một số trường phái kinh tế chính trị học tư sản hiện đại
• 2. Chương 2: Sản xuất hàng hoá và các quy luật sản xuất hàng hoá
• 2.1. Sản xuất hàng hoá và điều kiện ra đời của nó
• 2.2. Thị trường và quy luật cung cầu
• 2.3. Quy luật cạnh tranh
• 2.4. Quy luật giá trị
• 3. Chương 3: Tái sản xuất xã hội
• 3.1. Các phạm trù của tái sản xuất
• 3.2. Các quy luật cơ bản của tái sản xuất xã hội
• 4. Chương 4: Tái sản xuất và giá trị thặng dư trong doanh nghiệp
• 4.1. Tuần hoàn và chu chuyển vốn
• 4.2. Giá thành sản phẩm
• 4.3. Lợi nhuận và các hình thái thu nhập
• 5. Chương 5: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
• 5.1. Thực trạng và vai trò của kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay
• 5.2. Nội dung và quy luật vận động của kinh tế thị trường
• 5.3. Điều kiện, khả năng và giải pháp phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta
• 6. Chương 6: Cơ cấu thành phần kinh tế và xu hướng vận động cơ bản của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
• 6.1. Cơ cấu thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
• 6.2. Xã hội hoá sản xuất - xu hướng vận động cơ bản của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ
• 7. Chương 7: Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
• 7.1. Con đường xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội
• 7.2. Nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta trong thời kỳ quá độ
• 7.3. Những tiền đề cần thiết xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật ở nước ta
• 8. Chương 8: Cơ chế kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
• 8.1. Khái niệm cơ chế kinh tế
• 8.2. Sự cần thiết khách quan phải chuyển sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước ở nước ta
• 8.3. Các công cụ quản lý của Nhà nước
• 8.4. Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Hướng dẫn học giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán

Giáo trình kinh tế chính trị là một trong những môn học nền tảng, có vai trò quan trọng trong việc định hình tư duy và phương pháp luận cho sinh viên ngành kế toán. Đối với trình độ trung cấp, môn học này cung cấp hệ thống kiến thức cơ bản nhất về các quy luật kinh tế - xã hội, đặt nền móng cho việc phân tích và vận dụng vào thực tiễn nghề nghiệp. Nội dung giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp được biên soạn dựa trên nền tảng của tài liệu kinh tế chính trị Mác Lênin, nhưng được điều chỉnh để phù hợp với đối tượng học viên và mục tiêu đào tạo cụ thể. Mục tiêu chính là giúp người học hiểu rõ bản chất các hiện tượng kinh tế, từ đó có cái nhìn toàn diện về môi trường kinh doanh. Các kiến thức này không chỉ là lý thuyết suông mà còn là công cụ sắc bén để một kế toán viên tương lai có thể phân tích báo cáo tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động và tham mưu cho ban lãnh đạo. Việc nắm vững các học thuyết kinh tế giúp kế toán viên lý giải được các biến động của thị trường, sự thay đổi trong chính sách vĩ mô và tác động của chúng đến doanh nghiệp. Do đó, đây được xem là một môn học cơ sở ngành kế toán không thể thiếu, giúp xây dựng nền tảng vững chắc trước khi đi sâu vào các nghiệp vụ chuyên ngành phức tạp hơn.

1.1. Vai trò của môn học cơ sở ngành kế toán hệ trung cấp

Kinh tế chính trị là môn học cơ sở ngành kế toán thiết yếu, cung cấp một lăng kính toàn diện để nhìn nhận các hoạt động kinh tế. Thay vì chỉ tập trung vào các con số, môn học này trang bị cho học viên khả năng phân tích mối liên hệ giữa các sự kiện kinh tế với bối cảnh chính trị - xã hội. Học viên sẽ hiểu được nguồn gốc của lợi nhuận, bản chất của tiền lương và các quy luật vận động của tư bản. Theo giáo trình lý luận chính trị, kiến thức này giúp kế toán viên không chỉ là người ghi chép sổ sách mà còn là nhà phân tích, có khả năng diễn giải ý nghĩa đằng sau các con số. Việc hiểu rõ các quy luật kinh tế khách quan giúp họ dự báo được xu hướng, nhận diện rủi ro và cơ hội, từ đó đưa ra những khuyến nghị giá trị cho hoạt động của doanh nghiệp.

1.2. Cấu trúc chương trình khung nghề kế toán doanh nghiệp

Chương trình khung nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp thường cấu trúc môn Kinh tế chính trị thành các chương logic. Bắt đầu từ lịch sử hình thành các tư tưởng kinh tế, đi sâu vào các học thuyết cốt lõi như sản xuất hàng hóa và quy luật giá trị, và kết thúc bằng việc phân tích nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Cấu trúc này đảm bảo tính hệ thống, giúp học viên xây dựng kiến thức từ gốc đến ngọn. Các tài liệu như ebook kinh tế chính trị hệ trung cấp hay slide bài giảng kinh tế chính trị đều bám sát khung chương trình này, giúp học viên dễ dàng theo dõi và hệ thống hóa kiến thức một cách hiệu quả nhất.

II. Top thách thức khi học kinh tế chính trị nghề kế toán

Mặc dù có vai trò quan trọng, việc tiếp cận giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp không phải lúc nào cũng dễ dàng. Một trong những thách thức lớn nhất là tính trừu tượng của các khái niệm. Các phạm trù như giá trị, giá trị thặng dư, hay tư bản bất biến đòi hỏi người học phải có tư duy logic và khả năng liên kết cao. Khối lượng kiến thức lớn cũng là một rào cản, đặc biệt khi phải ghi nhớ lịch sử phát triển của nhiều trường phái kinh tế khác nhau, từ chủ nghĩa trọng thương đến kinh tế học hiện đại. Thêm vào đó, nhiều học viên gặp khó khăn trong việc liên hệ lý thuyết với thực tiễn công việc kế toán. Họ thường đặt câu hỏi: "Học thuyết của Mác giúp ích gì cho việc lập bảng cân đối kế toán?" Sự thiếu kết nối này làm giảm động lực học tập và khiến môn học trở nên khô khan. Việc tìm kiếm tài liệu ôn thi KTCT chất lượng và các nguồn tham khảo uy tín cũng là một vấn đề, khi có quá nhiều thông tin không được kiểm chứng trên mạng. Điều này đòi hỏi người học phải có kỹ năng chọn lọc và đánh giá thông tin một cách cẩn trọng để không bị sai lệch kiến thức nền tảng.

2.1. Khó khăn khi tiếp cận tài liệu kinh tế chính trị Mác Lênin

Các tài liệu kinh tế chính trị Mác Lênin thường được viết với văn phong học thuật cao, sử dụng nhiều thuật ngữ chuyên ngành phức tạp. Đối với học viên hệ trung cấp, việc đọc và hiểu các tác phẩm kinh điển như "Tư Bản" của Karl Marx là một thử thách lớn. Ngôn ngữ và bối cảnh lịch sử của các tài liệu này có thể xa lạ, gây khó khăn trong việc nắm bắt bản chất vấn đề. Nhiều khái niệm không thể hiểu được nếu chỉ đọc một lần, mà cần sự nghiền ngẫm và phân tích sâu. Đây là rào cản chính khiến nhiều người cảm thấy môn học này nặng về lý thuyết và khó áp dụng.

2.2. Mẹo giải ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm kinh tế chính trị

Đối mặt với ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm kinh tế chính trị, nhiều học viên thường học vẹt mà không hiểu bản chất, dẫn đến kết quả không cao. Một phương pháp hiệu quả là hệ thống hóa kiến thức theo từng chương, vẽ sơ đồ tư duy để thấy mối liên hệ giữa các khái niệm. Thay vì chỉ học thuộc định nghĩa, cần tập trung vào việc hiểu các ví dụ minh họa. Ví dụ, khi học về sản xuất hàng hóa và quy luật giá trị, hãy liên hệ ngay đến việc định giá một sản phẩm trên thị trường. Việc luyện tập thường xuyên với các bộ đề thi thử và phân tích đáp án sai sẽ giúp củng cố kiến thức và làm quen với dạng câu hỏi, từ đó tăng khả năng đạt điểm cao trong các kỳ thi.

III. Phương pháp nắm vững sản xuất hàng hóa giá trị thặng dư

Để chinh phục giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp, việc nắm vững các học thuyết cốt lõi là yêu cầu bắt buộc. Hai trong số những lý luận quan trọng nhất là sản xuất hàng hóa và học thuyết giá trị thặng dư. Đây là nền tảng để hiểu được sự vận động của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa và bản chất của lợi nhuận. Sản xuất hàng hóa ra đời dựa trên hai điều kiện tiên quyết: phân công lao động xã hội và sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất. Hàng hóa có hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị, bắt nguồn từ tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa (lao động cụ thể và lao động trừu tượng). Hiểu rõ điều này giúp kế toán viên nhận thức được giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở công dụng mà còn ở lượng lao động xã hội cần thiết để tạo ra nó. Tiếp nối lý luận này, học thuyết giá trị thặng dư của Karl Marx đã vạch rõ nguồn gốc của lợi nhuận tư bản. Giá trị thặng dư (m) là phần giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động do công nhân tạo ra và bị nhà tư bản chiếm không. Đây là "thành tựu vĩ đại của kinh tế học mác xít", giải thích một cách khoa học bản chất của quan hệ bóc lột trong chủ nghĩa tư bản.

3.1. Phân tích sản xuất hàng hóa và quy luật giá trị cơ bản

Trong sản xuất hàng hóa và quy luật giá trị, quy luật giá trị yêu cầu việc sản xuất và lưu thông hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết. Trên thị trường, giá cả hàng hóa vận động xoay quanh giá trị của nó. Quy luật này có ba tác động chính: tự phát điều tiết sản xuất và lưu thông, kích thích cải tiến kỹ thuật, và phân hóa những người sản xuất. Đối với kế toán, việc hiểu quy luật này giúp lý giải tại sao giá thành sản phẩm phải được tối ưu hóa để cạnh tranh trên thị trường. Doanh nghiệp nào có hao phí lao động cá biệt thấp hơn hao phí xã hội sẽ thu được lợi nhuận cao hơn.

3.2. Lý giải học thuyết giá trị thặng dư trong doanh nghiệp

Học thuyết giá trị thặng dư là chìa khóa để hiểu cơ cấu giá trị hàng hóa (W = c + v + m), trong đó (c) là tư bản bất biến (máy móc, nguyên liệu), (v) là tư bản khả biến (tiền lương), và (m) là giá trị thặng dư. Kế toán doanh nghiệp, thông qua việc hạch toán chi phí, thực chất đang ghi nhận các bộ phận (c) và (v). Lợi nhuận kế toán chính là hình thái biểu hiện của giá trị thặng dư. Việc tối đa hóa lợi nhuận, về bản chất, là tìm cách tối đa hóa tỷ suất giá trị thặng dư. Các biện pháp như tăng năng suất lao động, kéo dài ngày lao động đều nhằm mục đích này. Hiểu rõ học thuyết này giúp kế toán viên có cái nhìn sâu sắc hơn về mục tiêu tài chính của doanh nghiệp.

IV. Bí quyết phân tích tuần hoàn tư bản và kinh tế thị trường

Hiểu được cách tư bản vận động là một nội dung quan trọng khác trong giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp. Tư bản không đứng yên mà luôn vận động qua các giai đoạn khác nhau, được gọi là tuần hoàn của tư bản. Quá trình này bắt đầu từ tư bản tiền tệ (T), chuyển hóa thành tư bản sản xuất (TLSX, SLĐ), tiến hành sản xuất (SX) để tạo ra hàng hóa chứa giá trị thặng dư (H'), và cuối cùng quay trở lại hình thái tiền tệ với lượng lớn hơn ban đầu (T'). Chu kỳ này lặp đi lặp lại không ngừng, gọi là chu chuyển của tư bản. Tốc độ chu chuyển của tư bản có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn và tỷ suất lợi nhuận hàng năm. Một kế toán viên giỏi cần hiểu rõ quá trình này để tham mưu các giải pháp tối ưu hóa dòng tiền, rút ngắn thời gian sản xuất và thu hồi vốn. Các khái niệm như tư bản cố định và tư bản lưu động, được phân chia dựa trên phương thức chu chuyển giá trị, là kiến thức cơ bản mà mọi kế toán phải nắm vững. Những lý thuyết này đặc biệt hữu ích khi phân tích và quản lý tài sản trong doanh nghiệp.

4.1. Quy trình tuần hoàn và chu chuyển của tư bản hiện đại

Tuần hoàn và chu chuyển của tư bản là quá trình vận động liên tục của giá trị tư bản nhằm mục đích tạo ra giá trị thặng dư. Tư bản cố định (máy móc, nhà xưởng) chuyển dần giá trị vào sản phẩm qua nhiều chu kỳ sản xuất, trong khi tư bản lưu động (nguyên vật liệu, tiền lương) chuyển toàn bộ giá trị vào sản phẩm ngay trong một chu kỳ. Kế toán phải theo dõi và tính toán khấu hao tài sản cố định, quản lý vốn lưu động một cách hiệu quả để đảm bảo quá trình tái sản xuất diễn ra liên tục. Tăng tốc độ chu chuyển vốn lưu động là một trong những cách hiệu quả nhất để nâng cao lợi nhuận.

4.2. Đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền và vai trò nhà nước

Khi chủ nghĩa tư bản phát triển đến giai đoạn cao, chủ nghĩa tư bản độc quyền xuất hiện, đặc trưng bởi sự tập trung sản xuất và sự hình thành của các tổ chức độc quyền (cartel, syndicate, trust). Các tổ chức này có khả năng chi phối thị trường và áp đặt giá cả độc quyền. Sự phát triển này dẫn đến sự can thiệp ngày càng sâu của nhà nước vào kinh tế, hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước. Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế được thể hiện qua việc điều tiết vĩ mô, sở hữu doanh nghiệp nhà nước, và phân phối lại thu nhập quốc dân. Hiểu được cơ chế này giúp kế toán viên phân tích được môi trường kinh doanh vĩ mô và các chính sách của chính phủ tác động đến doanh nghiệp.

V. Ứng dụng vai trò nhà nước trong kinh tế Việt Nam hiện nay

Một phần quan trọng của giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp là vận dụng lý luận vào thực tiễn Việt Nam. Nền kinh tế nước ta được xác định là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, một mô hình độc đáo kết hợp cơ chế thị trường với sự quản lý của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong mô hình này, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, cùng tồn tại và cạnh tranh với các thành phần kinh tế khác (kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài). Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế được thể hiện rõ nét qua việc xây dựng và hoàn thiện thể chế, tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, và sử dụng các công cụ như thuế, chi tiêu ngân sách, chính sách tiền tệ để điều tiết vĩ mô, ổn định kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội. Đối với kế toán doanh nghiệp, việc nắm bắt các chính sách kinh tế của nhà nước là cực kỳ quan trọng. Các quy định về thuế, lãi suất, tỷ giá, hay các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đều ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tài chính và kết quả kinh doanh của đơn vị. Một kế toán viên không chỉ phải tuân thủ pháp luật mà còn cần vận dụng các chính sách để tối đa hóa lợi ích cho doanh nghiệp mình.

5.1. Cơ chế vận hành kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam vận hành theo các quy luật khách quan của kinh tế thị trường như quy luật cung - cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh. Tuy nhiên, sự vận hành này được đặt dưới sự điều tiết của nhà nước nhằm đạt được các mục tiêu xã hội chủ nghĩa: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Nhà nước không can thiệp hành chính vào hoạt động của doanh nghiệp mà chủ yếu sử dụng các công cụ kinh tế vĩ mô để định hướng và tạo điều kiện cho thị trường phát triển lành mạnh. Kế toán doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các tín hiệu chính sách từ nhà nước để điều chỉnh chiến lược kinh doanh cho phù hợp.

5.2. Công cụ quản lý kinh tế vĩ mô của Nhà nước Việt Nam

Để thực hiện vai trò của nhà nước trong nền kinh tế, Chính phủ Việt Nam sử dụng một hệ thống công cụ đa dạng. Các công cụ chủ yếu bao gồm: chính sách tài khóa (thuế, chi tiêu công), chính sách tiền tệ (lãi suất, tỷ giá, cung tiền), các kế hoạch, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, và hệ thống pháp luật. Ví dụ, khi lạm phát tăng cao, Ngân hàng Nhà nước có thể tăng lãi suất điều hành để kiềm chế. Khi kinh tế suy thoái, Chính phủ có thể tăng chi tiêu công để kích cầu. Việc hiểu rõ cơ chế tác động của các công cụ này giúp kế toán dự báo và đánh giá ảnh hưởng của chúng đến tài chính doanh nghiệp một cách chính xác.

VI. Cách tối ưu ôn tập với đề cương kinh tế chính trị mới nhất

Để đạt kết quả cao với giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp, việc có một chiến lược ôn tập thông minh là vô cùng cần thiết. Thay vì đọc tràn lan, học viên nên bắt đầu bằng việc hệ thống hóa kiến thức dựa trên đề cương môn học kinh tế chính trị. Đề cương cung cấp cái nhìn tổng quan về các chủ đề trọng tâm và phân bổ thời gian hợp lý cho từng phần. Sau khi đã có khung sườn, việc sử dụng các tài liệu bổ trợ như slide bài giảng kinh tế chính trị và các ebook kinh tế chính trị hệ trung cấp sẽ giúp làm sâu sắc thêm kiến thức. Đặc biệt, phương pháp học tập chủ động thông qua thảo luận nhóm, tự đặt câu hỏi và tìm câu trả lời sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc chỉ nghe giảng một cách thụ động. Việc tóm tắt lại mỗi chương bằng những gạch đầu dòng hoặc sơ đồ tư duy là một cách tuyệt vời để ghi nhớ các khái niệm cốt lõi. Cuối cùng, không thể bỏ qua bước luyện tập với tài liệu ôn thi KTCT và các bộ đề từ những năm trước. Quá trình này không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng quản lý thời gian và giảm bớt áp lực tâm lý trong phòng thi, đảm bảo kết quả tốt nhất.

6.1. Xây dựng lộ trình học tập theo đề cương môn học kinh tế chính trị

Đề cương môn học kinh tế chính trị là kim chỉ nam cho quá trình học tập. Hãy chia nhỏ các chương mục trong đề cương thành các mục tiêu học tập hàng tuần. Mỗi tuần, tập trung vào việc hiểu sâu một hoặc hai chủ đề chính. Bắt đầu bằng việc đọc giáo trình, sau đó xem lại slide bài giảng kinh tế chính trị để hệ thống hóa. Ghi chép lại những điểm chính và các câu hỏi còn thắc mắc. Lộ trình rõ ràng này giúp tránh tình trạng "nước đến chân mới nhảy" và đảm bảo kiến thức được tích lũy một cách bền vững.

6.2. Nguồn tài liệu ôn thi KTCT và giáo trình lý luận chính trị uy tín

Việc lựa chọn nguồn tài liệu đáng tin cậy là yếu tố quyết định. Bên cạnh giáo trình kinh tế chính trị nghề kế toán doanh nghiệp trình độ trung cấp chính thức, học viên nên tìm kiếm các giáo trình lý luận chính trị do các nhà xuất bản uy tín như NXB Chính trị Quốc gia Sự thật phát hành. Các trang web của trường đại học, học viện cũng là nguồn cung cấp slide bài giảng kinh tế chính trị và tài liệu ôn thi KTCT chất lượng. Tránh sử dụng các tài liệu không rõ nguồn gốc, vì chúng có thể chứa thông tin sai lệch, ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập và nhận thức của bạn.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH KINH TẾ CHÍNH TRỊ

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kinh tế chính trị được biên soạn theo khung chương trình đào tạo của Bộ Giao thông Vận tải dành cho học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp tại Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I (Hà Nội, 2017). Tài liệu được xây dựng trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin của Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời tích hợp các tài liệu tham khảo học thuật về lịch sử tư tưởng kinh tế phương Tây.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, môn học đóng vai trò là khối kiến thức cơ sở bắt buộc, cung cấp hệ thống lý luận nền tảng về quan hệ sản xuất, quy luật trao đổi hàng hóa và cơ chế kinh tế thị trường nhằm bổ trợ trực tiếp cho các môn nghiệp vụ kế toán chuyên sâu như kế toán tài chính, kế toán chi phí và phân tích hoạt động doanh nghiệp.

Mục tiêu học tập cốt lõi của giáo trình bao gồm:

• Trang bị phương pháp luận duy vật biện chứng và trừu tượng hóa khoa học trong phân tích các hiện tượng kinh tế khách quan.
• Làm rõ bản chất của các phạm trù kinh tế học nền tảng: hàng hóa, giá trị, tiền tệ, giá trị thặng dư, chi phí sản xuất và lợi nhuận.
• Nhận diện cơ chế vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam cùng vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước.

Cấu trúc giáo trình gồm 8 chương với cách tiếp cận lịch sử kết hợp logic lý luận: bắt đầu từ lịch sử các học thuyết kinh tế, tiến vào phân tích bản chất vi mô của sản xuất hàng hóa và tái sản xuất xã hội, khảo sát tư bản trong doanh nghiệp, và kết thúc bằng các vấn đề thể chế kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong thời kỳ quá độ.

Điểm đặc sắc của giáo trình là sự đối chiếu có hệ thống giữa các dòng tư tưởng kinh tế lớn trong lịch sử: từ cổ đại (Platon, Aristotle), trung cổ (Thomas Aquinas), chủ nghĩa trọng thương, trường phái trọng nông (François Quesnay), kinh tế chính trị cổ điển Anh (William Petty, Adam Smith, David Ricardo) cho đến chủ nghĩa Mác – Lênin và các học thuyết kinh tế hiện đại (J.M. Keynes, Milton Friedman, P.A. Samuelson).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được thiết kế xuyên suốt qua 8 chương học thuật:

Chương 1: Lịch sử học thuyết KTCT (Cổ đại → Cổ điển → Mác-Lênin → Hiện đại)
Chương 2: Sản xuất hàng hoá, Tiền tệ & Các quy luật kinh tế thị trường
Chương 3: Tái sản xuất xã hội & Các yếu tố của quá trình sản xuất
Chương 4: Tư bản, Giá trị thặng dư & Hạch toán chi phí trong doanh nghiệp
Chương 5 & 6: Kinh tế thị trường định hướng XHCN & Cơ cấu thành phần kinh tế
Chương 7 & 8: Cơ sở vật chất - kỹ thuật, CNH-HĐH & Cơ chế quản lý của Nhà nước

• Chương 1: Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển Kinh tế chính trị học: Khảo sát nguồn gốc thuật ngữ từ tác phẩm Traité d'économie politique (1615) của Antoine de Montchrétien; phân tích tư tưởng cổ đại của Platon (427–347 TCN), Aristotle (384–322 TCN); tư tưởng trung cổ của Thomas Aquinas (1225–1274); ba sắc thái của Chủ nghĩa trọng thương (Tây Ban Nha trọng tiền tệ, Pháp trọng công nghiệp, Anh trọng thương mại); Trường phái trọng nông Pháp với Biểu kinh tế (1758) của F. Quesnay; Kinh tế chính trị tư sản cổ điển Anh qua tác phẩm của W. Petty (Số học chính trị, 1676), A. Smith (Nghiên cứu về bản chất và nguồn gốc của cải của các dân tộc, 1776), D. Ricardo (Những nguyên lý cơ bản của chính sách kinh tế và thuế khoá, 1817); các khuynh hướng phê phán của Sismondi, Proudhon và chủ nghĩa xã hội không tưởng (Saint-Simon, Fourier, Owen); cống hiến cách mạng của C. Mác (Tư bản), Ph. Ăngghen, V.I. Lênin (Chính sách NEP); và các trường phái tư sản hiện đại (Tân cổ điển, J.M. Keynes, Trường phái Chicago của M. Friedman, Trường phái chính hiện đại của P.A. Samuelson, Lý thuyết cất cánh của W.W. Rostow).
• Chương 2: Sản xuất hàng hoá và các quy luật sản xuất hàng hoá: Phân tích sự đối lập giữa kinh tế tự nhiên và kinh tế hàng hóa; hai điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa (phân công lao động xã hội và sự tách biệt tương đối về kinh tế); hai thuộc tính của hàng hóa (giá trị sử dụng và giá trị); tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa (lao động cụ thể và lao động trừu tượng); các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị; lịch sử 4 hình thái giá trị (giản đơn, mở rộng, chung, tiền tệ); 5 chức năng của tiền tệ; quy luật lưu thông tiền tệ và lạm phát; 3 quy luật thị trường cốt lõi (quy luật cung - cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị).
• Chương 3: Tái sản xuất xã hội: Trình bày bản chất của sản xuất của cải vật chất; ba yếu tố cấu thành quá trình sản xuất (sức lao động, đối tượng lao động, tư liệu lao động); phạm trù Tổng sản phẩm xã hội và Thu nhập quốc dân (gồm sản phẩm cần thiết $v$ và sản phẩm thặng dư $m$); giải quyết ba vấn đề trung tâm của tổ chức kinh tế: sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, sản xuất cho ai; phương thức sản xuất dựa trên mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.
• Chương 4: Tư bản và giá trị thặng dư trong doanh nghiệp: Phân tích sự tuần hoàn và chu chuyển vốn; bản chất của giá thành sản phẩm ($c + v$); nguồn gốc của lợi nhuận và các hình thức thu nhập chuyển hóa trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Chương 5: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam: Thực trạng, vai trò, nội dung, quy luật vận động và các giải pháp phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Chương 6: Cơ cấu thành phần kinh tế và xu hướng vận động cơ bản trong thời kỳ quá độ: Phân định các thành phần kinh tế và bản chất của xu hướng xã hội hóa sản xuất.
• Chương 7: Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam: Con đường xây dựng cơ sở vật chất, nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa và các tiền đề khách quan cần thiết.
• Chương 8: Cơ chế kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH: Khái niệm cơ chế kinh tế; tính tất yếu khách quan của cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước; 4 chức năng và các công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước (thuế, chi tiêu công, khuôn khổ pháp luật).

Progression logic của giáo trình đi nghiêm ngặt từ nhận thức lịch sử tư tưởng học thuật $\rightarrow$ bản chất vi mô của các phạm trù hàng hóa, tiền tệ $\rightarrow$ quá trình tái sản xuất vĩ mô $\rightarrow$ cơ chế vận động của tư bản trong doanh nghiệp $\rightarrow$ thể chế và chính sách kinh tế thực tiễn tại Việt Nam.

---

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết, nguyên lý và khung phân tích chuẩn mực:

Nhóm nội dung	Chi tiết học thuật và các luận điểm trong giáo trình
Lý thuyết nền tảng (Fundamental Theories)	• Học thuyết giá trị - lao động: Phát triển từ W. Petty, A. Smith, D. Ricardo đến C. Mác; xác định hao phí lao động xã hội cần thiết là thực thể của giá trị. • Học thuyết giá trị thặng dư: Khẳng định nguồn gốc lợi nhuận từ lao động thặng dư của công nhân tạo ra. • Lý thuyết tái sản xuất xã hội: Phân tích sự cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng qua Biểu kinh tế (Quesnay) và sơ đồ tái sản xuất Mác. • Lý thuyết số cầu hữu hiệu (J.M. Keynes): Phân tích tổng cầu, tác động nhân bội của đầu tư và vai trò can thiệp của Nhà nước.
Nguyên lý cốt lõi (Core Principles)	• Tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa (lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng; lao động trừu tượng tạo ra giá trị). • Nguyên tắc vận động khách quan của các quy luật kinh tế: Quy luật giá trị (giá cả xoay quanh giá trị), Quy luật cung - cầu, Quy luật cạnh tranh. • Nguyên lý kết hợp điều hành nền kinh tế hỗn hợp bằng "hai bàn tay": cơ chế thị trường và sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước.
Khung phân tích (Essential Frameworks)	• Cấu trúc giá trị hàng hóa: $W = c + v + m$ ($c$: giá trị tư liệu sản xuất hao phí, $v$: giá trị sức lao động, $m$: giá trị thặng dư). • Quy luật lưu thông tiền tệ: $M = \frac{P \cdot Q - (G_k + G_c) + G_{tt}}{V}$ xác định lượng tiền giấy cần thiết để tránh lạm phát. • Khung 3 yếu tố sản xuất: Sức lao động + Đối tượng lao động + Tư liệu lao động (công cụ lao động, bình chứa, kết cấu hạ tầng). • Mô hình 4 nhân tố tăng trưởng (Samuelson): Nhân lực, Tư bản, Kỹ thuật, Tài nguyên trong mối quan hệ phá vỡ "vòng luẩn quẩn" nghèo khổ.

---

Kỹ năng phát triển

Thông qua các nội dung lý thuyết gắn liền với nghiệp vụ kế toán doanh nghiệp, giáo trình rèn luyện 3 nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills):
  • Tính toán khối lượng tiền cần thiết cho lưu thông dựa trên tổng giá trị hàng hóa và tốc độ luân chuyển tiền tệ để phân tích hiện tượng lạm phát.
  • Phân rã cấu trúc giá trị hàng hóa thành các thành phần chi phí tư liệu sản xuất ($c$), chi phí nhân công ($v$) và thặng dư ($m$), hỗ trợ thao tác bóc tách chi phí trong hạch toán kế toán doanh nghiệp.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills):
  • Phân tích mối quan hệ nhân quả giữa biến động cung - cầu, cường độ cạnh tranh với mức biến động của giá cả thị trường.
  • So sánh, đối chiếu các quan điểm kinh tế học giữa các trường phái (Trọng thương vs Trọng nông; Cổ điển vs Keynes; Kinh tế tự do mới vs Kinh tế học trường phái chính hiện đại).
• Kỹ năng thực tiễn (Practical competencies):
  • Nhận diện bản chất kinh tế của các khoản mục hạch toán: tiền lương (giá cả sức lao động), khấu hao tài sản cố định (tư liệu lao động hao phí), giá thành sản phẩm ($c + v$) và lợi nhuận kinh doanh.
  • Đánh giá tác động của các công cụ chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước (thuế, pháp luật kinh tế, chi tiêu ngân sách) đến kế hoạch kinh doanh và tổ chức sản xuất của doanh nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

    [Phương pháp tiếp cận]
  Lịch sử kết hợp Trừu tượng hoá khoa học
    [Phương pháp học tập & Đánh giá]

Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach) của giáo trình dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử và phương pháp trừu tượng hóa khoa học. Giáo trình dẫn dắt người học đi từ các hiện tượng trao đổi sơ khai trong lịch sử loài người để trừu tượng hóa thành các khái niệm bản chất như giá trị, lao động trừu tượng, tiền tệ và giá trị thặng dư.

Hệ thống bài tập và nghiên cứu tình huống (Practical exercises & Case studies) được cài cắm qua các ví dụ kinh điển và bài toán mô hình:

• Phân tích sự hình thành tỷ lệ trao đổi trực tiếp không dùng tiền tệ (ví dụ: $1\text{ mét vải} = 5\text{ kg thóc}$ hoặc $1\text{ con gà} = 3\text{ lít rượu}$) nhằm làm sáng tỏ khái niệm vật ngang giá và cơ sở hao phí lao động.
• Bài toán xác định lượng tiền phát hành vào lưu thông nhằm tránh nguy cơ lạm phát cầu kéo hoặc chi phí đẩy khi thay thế tiền vàng bằng tiền giấy.
• Bài toán phân loại các yếu tố sản xuất thực tế: công cụ lao động (máy móc, thiết bị), hệ thống bình chứa (kho bãi, bình chứa, bao bì) và kết cấu hạ tầng (nhà xưởng, phương tiện giao thông vận tải).

Phương pháp đánh giá (Assessment methods) bao gồm:

1. Đánh giá quá trình: Kiểm tra nhận thức lý thuyết thông qua các câu hỏi hệ thống hóa khái niệm (hai thuộc tính hàng hóa, tính hai mặt của lao động, các quy luật thị trường).
2. Đánh giá kết thúc học phần: Đề thi tự luận hoặc trắc nghiệm kết hợp yêu cầu phân tích bản chất các hiện tượng kinh tế (lạm phát, thất nghiệp, cơ chế hai bàn tay trong điều tiết vĩ mô) và vận dụng tính toán lượng giá trị hàng hóa.

Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Sinh viên cần lập bảng tổng hợp so sánh các trường phái kinh tế theo tiến trình lịch sử; vẽ sơ đồ phân nhánh cho 4 hình thái giá trị và 5 chức năng tiền tệ; liên hệ trực tiếp các phạm trù $c, v, m$ với các tài khoản chi phí và giá thành trong môn học Kế toán doanh nghiệp.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh các bước hoàn thiện và cập nhật học thuật quan trọng:

           CÁC ĐIỂM CẬP NHẬT TRỌNG TÂM CỦA GIÁO TRÌNH (2017)

• Chuẩn hóa hệ thống lý luận theo chương trình giáo trình quốc gia: Kế thừa chuẩn mực từ chương trình của Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo đảm tính định hướng chính trị - xã hội trong đào tạo nghề nghiệp.
• Tích hợp toàn diện các trường phái kinh tế học phương Tây hiện đại: Không dừng lại ở kinh tế chính trị cổ điển, giáo trình mở rộng dung lượng trình bày chi tiết về:
  • Trường phái Tân cổ điển (Áo, Cambridge với A. Marshall, Lausanne với L. Walras).
  • Học thuyết Keynes về "Tổng cầu" và chính sách kích cầu vĩ mô chống khủng hoảng, thất nghiệp.
  • Trường phái Chủ nghĩa tự do mới (Kinh tế học tự do Chicago của Milton Friedman) với chủ trương kiểm soát mức cung tiền tệ và hạn chế sự can thiệp của chính phủ.
  • Kinh tế học trường phái chính hiện đại của P.A. Samuelson với mô hình "Nền kinh tế hỗn hợp" vận hành đồng thời bởi cơ chế thị trường và sự điều tiết của Nhà nước.
• Bổ sung các lý thuyết phát triển kinh tế cho các quốc gia đang phát triển: Đưa vào giáo trình lý thuyết "Giai đoạn cất cánh" của W.W. Rostow (với 3 điều kiện tiên quyết: tỷ lệ đầu tư $> 10%$ thu nhập quốc dân, khu vực chế biến tăng trưởng cao, cơ cấu chính trị - xã hội phù hợp); lý thuyết "Vòng luẩn quẩn và Cú hích bên ngoài" của Samuelson; lý thuyết "Phát triển cân đối và Phát triển không cân đối".
• Gắn kết thực tiễn kinh tế Việt Nam và ngành nghề đào tạo: Luận giải trực tiếp 3 vấn đề lớn của sản xuất xã hội (Sản xuất cái gì? Như thế nào? Cho ai?) và cơ cấu thành phần kinh tế thời kỳ quá độ, tạo mối liên kết hữu cơ với công tác quản lý tài chính và hạch toán kế toán tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đại học:

[Giáo trình Kinh tế chính trị]
        (Tài liệu tham khảo tra cứu lịch sử học thuyết và kinh tế vĩ mô)

1. Sinh viên chuyên ngành:
   • Trình độ: Học sinh, sinh viên hệ Trung cấp và Cao đẳng nghề.
   • Chuyên ngành: Kế toán doanh nghiệp, Quản trị doanh nghiệp, Tài chính - Tiền tệ và các ngành kinh tế vận tải thuộc Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tương đương.
2. Yêu cầu tiên quyết (Prerequisites):
   • Người học cần nắm vững kiến thức khoa học xã hội và giáo dục công dân ở bậc trung học phổ thông.
   • Có hiểu biết cơ bản về các phép tính số học, đại số và tư duy phân tích logic để tiếp cận các công thức tính lượng tiền, lượng giá trị và các tỷ lệ chu chuyển vốn.
3. Giảng viên:
   • Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, định hướng xây dựng đề cương bài giảng chi tiết, phân bổ thời lượng lý thuyết/thảo luận trên lớp và thiết lập ngân hàng câu hỏi kiểm tra, đánh giá học phần.
4. Tự học và nghiên cứu tham khảo:
   • Phù hợp cho cán bộ quản lý, nhân viên kế toán cần củng cố nhận thức lý luận kinh tế vĩ mô, cơ chế thị trường và các nguyên lý hình thành chi phí, giá trị trong nền kinh tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn chuẩn hóa cho học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp, đồng thời là tài liệu học tập và tham khảo phù hợp cho sinh viên cao đẳng và đại học khối ngành kinh tế đang học phần môn Kinh tế chính trị.

2. Cần trang bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học môn này?

Người học cần có kiến thức tổng quát về lịch sử - xã hội ở bậc phổ thông, hiểu biết cơ bản về cơ cấu tổ chức nhà nước và kỹ năng tính toán toán học nền tảng để tiếp thu các mô hình kinh tế và công thức định lượng giá trị hàng hóa.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu Kinh tế chính trị khác là gì?

Điểm khác biệt nằm ở việc giáo trình dung nạp một cách có hệ thống lịch sử tư tưởng kinh tế học phương Tây (từ cổ đại, trọng thương, trọng nông, cổ điển Anh đến các học thuyết hiện đại của Keynes, Friedman, Samuelson, Rostow) đặt song song với hệ thống lý luận kinh tế chính trị Mác – Lênin, thay vì chỉ thuần túy trình bày một trường phái đơn lẻ.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên bám sát logic cấu trúc 8 chương, tóm tắt các cặp phạm trù cốt lõi (lao động cụ thể - trừu tượng, giá trị sử dụng - giá trị, tư bản bất biến - khả biến), giải các bài tập tình huống về lưu thông tiền tệ và đối chiếu các lý thuyết kinh tế với thực tiễn cơ chế thị trường tại Việt Nam.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Giáo trình dựa trên khung chuẩn của Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin (Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia) và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành được chỉ định cụ thể ở cuối mỗi chương học.

---

Kết luận

Giáo trình Kinh tế chính trị (Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I, 2017) là tài liệu học tập cơ sở cung cấp bức tranh toàn cảnh về sự phát triển của các học thuyết kinh tế học trong lịch sử nhân loại và làm rõ bản chất quy luật vận động của sản xuất hàng hóa, tiền tệ và cơ chế thị trường.

Lộ trình học tập khuyến nghị: $$\text{Chương 1 (Lịch sử tư tưởng)} \longrightarrow \text{Chương 2, 3, 4 (Phạm trù vi mô, Hàng hóa, Doanh nghiệp)} \longrightarrow \text{Chương 5, 6, 7, 8 (Kinh tế vĩ mô & Thể chế Việt Nam)}$$

Để mở rộng kiến thức, người học nên kết hợp tra cứu các tác phẩm kinh điển được trích dẫn (Tư bản của C. Mác, Nghiên cứu về của cải của các dân tộc của A. Smith, Lý luận chung về việc làm, lãi suất và tiền tệ của J.M. Keynes) cùng các văn bản quy phạm pháp luật kinh tế hiện hành của Nhà nước Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề nghiên ca lo động giản đơn và lao động phức tạp nh. ng không thành, + Nin xt © W. Petty làng-ði đầu tiên đt nền móng cho lý thuyết gi ị — lao động. Tuy nhiền, ý thoyế giá t lao động của ông cồn chịu ảnh h- ông I- I-ng chủ nghĩa "ngoại trơn.

Mật khác, luận điểm nổi tiếng của ông “Lao động là cha, còn đấ là mẹ của mọi của cải vật chấ”. Ông kế luận cả lao động đấ đại là nguồn gốc của giá tị, ông đã rồi xa {+ tng gi tr. Bay la men mống của lý thuyết các nhân tổ sẵn xuất tạo rà giá tị sau này, Lý huyết tin tệ + Ông nghiên cứu 2 kim loại giữ vai của tiền là vàng, bạc. “+ Ngcỡi đấu tiên đa ra quy luật thông iến tệ.

Lý thuyết tiến ng: + Xay dung tren cơ sở lý thuyết gi tị lao động. +Coi ao động là hồng ho và tiến L-ơng à giá cả hự nhiên của lào động + Mức tiến emg: (Giới hạn cao nhất của tiến Lơng là mốc I- iệu sinh hoạ tối thiểu để nuôi sống nạ-ði công nhân. Ông là ng-ời đầu tiên rong lịch sử đặt nến móng cho “Quy luật sắt về tiến ong" Lý huyết vềđị 0ô, lợi tứ và giá cả mộng đất + Dia wo: (© Bia 01 giá nông phẩm sau khi trừ đĩ các chỉ phí sản xuất. 9 Thực chất: Địa tô à giá trị đôi ra ngoài tiến I-œng, tức là sản phẩm thậng d-.

(© Ong đã nghiên cứu địa tô chênh lệch, chỉ ra rằng các mảnh muộng xa gán khác nhau mang. Bị thụ nhập khác nhau, Ông ch-a nghiên cứu đị lô tuyệt đi. + Lai te (© Lee 1 thủ nhập phát sinh của địa tô, Xác định lợi tức phải đựa vào địa tô, do điều kiện sản xuất nông nghiệp quyết định. + Giá cả mộng đất © Gif ca ruong dst do dia w thu d-ge hang năm quyết định.

© Công thứ tính: Giá cả ruộng đất = Địa tô x20 “Tóm lạ. mặc dáu các quan điểm của W. Peuy còn ch-a thống nh, đang chuyển dán từ chủ nghĩa trọng th-ơng sang kinh tế chính tị cổ đi, nh-ng ông đã có nhiều đồng góp quan trong trong việc xây dụng những nguyên lý kinh tế cổ điển su này, ) Học thuyết kinh tế của Adum Snii, * Adam Smith (1723~ 1790): ‘Ong 18 nha inh 1 hoe 6 dign n6itgg ng- i An, nd t-t-dmg tient cia gal ep t- sản, là một nhà bác học tài năng và khiêm tổn. “Tác phẩm nồi tiếng của đời ông là “Nghiên cứu về hả chất và nguồn ốc của cải của các dam We" = 1776 * Một số nội dung cabin trong hoe huyết kính tế của A.Snith, -T- ông tự do kính tế của A Sith, -+ Điểm xuất phát rong phân tích kinh tế của ông là “Con ng-ời kinh tỂ.

“Theo ông, loài n-ði là một hiện mình trao đổi, tao đối là một đạc tính vốn có của con "ngh-ời và nồ tổ ti vĩnh viễn. + Trong quá trình rao đối sản phẩm và lao động cho nhau. con nạ-i bị chỉ phối bởi lợi Ích cá nhân. Song khi chạy theo - lợi thì có một “Bàn tay võ hình”, buộc * ng-ời kỉnh tế” cđấp ứng lợi ích xã hội.

“Bàn ty vô hình” là các quy luật kinh tế khách quan, tự phát hoại động. chỉ phối hoạt động của con ng-ồi. + Điều kiện cần thiết để các quy luật khách quan hoạ động là: Sản xuất và tao đổi hàng hoá phải tố tại và phá triển._ Nến kinh tế phải phát triển trên cơ sở tự do kinh ế, tự do mâu dịch, Nhà n-óc không tiên can thiệp vào nên kính tế. _+ Tuy nhiên, ph- ng pháp luận của ông có tính hai mặt rõ rệt: ‘© Mot mit Kho hoc.

9ˆ Một mặtlà tấm th-ờng Lý huyết giá tị lo động: + So voi W.Pety, phi trong nông lý thuyết giá tị lao động của A.Smílh có b-úc tiến đáng kế: 6 Chỉ ra tế cả các loại lao động đều tạo ra giá trị, lao động là th. đc đo cuối cũng của giá. ©_ Phân biệttõ sự khác nhau giữa giá tị sử dụng và gi tị trao đố, khẳng định gi sử dụng không quyết định giá tử tro đối. Giá t đ-ọc Biểu hiện ở gi tị trao đối với hàng hoá khác, còn trong nến sản xuất hàng hoá phát iển, nó đ-c biểu hiện ở tiến.

© Leamg giá hàng hoá là do hao phí ao động trung bình cần thiết quy định. (© Trong cùng một thời gian, ao động phúc tạp tạo ra một l-eng giá tr nhiều hơn lao động giản đơn. ++ Han che ‘Ong néu Ken hai dink nghia về giá tr, Dinh nghĩa 1, đứng trên cơ sỡ lý thuyết giá trị lào động, còn định nghĩa 2 xa rồi lý thuyết này, không thấy t- bản bất biến () trong cấu thành siá tị hàng hoá. Lý huyết về phân công lao động ¬+SW giầu cổ của một quốc gia phụ thuộc vào 2 yếu tố chủ yếu: © TY Ig lao động làm việc trong nến sản xuất ật chất (© Trinh dd phat trgn cia phan công lao động.

++ Chea phan bigt phân công lao động xã hội và phân công lao động. -+ Nguyên nhân của sự phản công, theo A.Smith là khuynh h- ống trao đối của con nại. `Và khi phân công lao dộng phát triển, nó li thúc đầy mạnh mẽ hoạ động tro đổi Lý thuyết ề tiến tế. -+ Tiến là công cụ thuận tiện cho I-u thông và trao đổi hàng hoá.

++ Ung ho quan điểm về quy luật -u thông tiền tệ của W. 21 + Chi ra vge thay th tiền vàng, bạc bằng tiến giấy và phát hành tiến giấy phi do ngân hàng đăm nhận. -+ Đánh giá cao vai rồ của tín dụng, Lý thuyết về thụ nhập: + Lý huyết tiến Lơng, lợi nhuận, địa tô đ-ợc xây dựng trên cơ sở lý thuyết giá tị ~ lao đông + Tiên Long. Tiến l-ang là giácả của lào động 6 Khi sở hữu - bản xã hội xuất hiện, ng-ði công nhân tr thành lao động làm thê, tiến -ơng của họ chỉlà một bộ phận giá tị sản phẩm lao động họ sản xuất ra (© Cass tién I-omg: 1 gi tr t- liệu sinh.

hoạt càn thiết để nuôi sống công nhân và con cái anh ta để d-ợc tiếp tục tha thế trên thị ng lào động. co Ủng hộ tr tiến omg cao, + Dia wo: © Bia 10 1a Khon Kha tr thi hit vo sn phe la dong. © Vés6 ng, nó là số đôi ra ngoài tiền -ơng công nhân và lợi nhuận bản._ Về mặt chất, nó phản ánh quan hệ bóc lột. Nguyên nhân có đị tô: Lao động trong nông nghiệp có năng suất cao hơn lao động trong công nghiệp: độc quyền chiếm hữu ruộng đấ là điều kiện phát sinh ra địa tô.

Ông phủ nhận địa tô tuyệt đối. “+ Loi nhuận(P) °_ Lợi nhuận là khoản khấu ri hứ hai vào sản phẩm lào động ‹_ VÉ mặt số ợng: nó là số đôi ra ngoài tiến I-ơng và địa 0, là lao động không đ-ọc trả “Sông của nẹ-ði công nhân. nó phần ánh quan hệ bóc lộ. ø_ Lợi tức: là một bộ phận của lợi nhuận mà nhà t- bản hoại động đi vay để trả cho chỗ nó để đ-ợc sử hữu - bản.

Thấy đ-ọ: xu h-ổng bình quân hoá tỷ suất lợi nhuận và xu h- ng tỷ suất lợi nhuận giảm sút di khối gngt- bản dầu - tăng lên. Lý huyết v - bản: -+ T- bản à điều kiện ật chất cấn thiết cho sẵn xuất của mọi xã hội và nổ tốn ti vĩnh viên. + C6 sự phân chị - bản cổ định và - bản. Tuy nhiên, khi phân tích t- bản Ì-u đông, ông đã bỗ qua bộ phận tiến I-ơng công nhân.

+ Quan điểm tiết kiệm: Ông ca ngợi tiết kiệm và lên án sự lãng phí Lý huyết sản xuất. + Ong bi qua ya 6 t- bản bấ biến (c) khi nghiên cứ ái sản xuất bản xã hội * Tôm lạ, những t- ông kinh tế của A.-Sniih đã gây một tiếng vàng sàu đậm trong giới học giả t- sản và đật nền móng cho học thuyết kinh tế +- sản cổ điển.Smith đ- ợc các học. giả hậu bối suy tôn là "Cha để của kính tế học” 4d Học thuyết kinh tế cấu Danid Ricácdi (1772 - 1893). Là một nhà kinh tế bọc ng- Anh, làm việc trong lĩnh vục buôn bán chứng khoán.

Ngoài ra, ông còn nghiên cứu nhiều lĩnh vực nh- : Toán học, lý học, Hoá học và là một trong những. ng sáng ập ra ngành địa chất.Ricácdô là nhà cổng của thời đại cách mạng công nghiệp, “Tác phẩm nổi tiếng nhất của Ong: “Những nguyên lý cơ bản của chính sách kinh tế và thuế khoá” (1871) * Một số nội dụng cơ bản rong học thuyết kính tế của D.Ricáedô, Lý huyết giá trị~ lao động: _+ Phân biệt rõ hai thuộc tính của hàng hoá: giá trị sử dụng và giá trị trao đổi. Trong đó, giế tị sử đọng là điều kiện cấn thiết cho giá tị trao đối, nh- ng không phố là th- óc đo của nó + Định nghĩa giátị: Giá ị đo lào động quyết định. + Cơ cấu giám: (© Gis tri hing hóa = giá trị những t- liệu sản xuất đã hao phí khi tham gia vào quá.

trình sản xuất ra sản phẩm (máy móc, thiết bị) + giá trị sức lao động + phán giá trị do lao dong thang d- tao ra.©_ Tuy nhiên, ông ch- a phân tích đ-ợc sự chuyển dich ( c) vào sản phẩm mới diễn ra nh- thế nào, -+ Cho rằng: lao động xã hội cần thiết do điều kiện sản xuất nhất quyết định giá trị hàng, hóa. -+ Ph-ơng pháp nghiên cứu giá trị hàng hoá của ông còn có tính siêu hình. Do: Ong coi gf tri hing hoá là phạm trù vĩnh viễn, là thuộc tính của mọi vật và ông ch: tính ? giữa giá tị sử dụng — giá trị. Lý thuyết tiến I-ơng.

lợi nhuận và địa t6. (Xây dựng trên cơ sở lý thuyết giá tị — lao động) -+ Tiến ong: 6 Tiên Lơng là giá cả của lao động. Phin biệt ba loi: Giá cả tự nhiên và giá cả thịt ng của lao động. Trong đồ giá cả thị tr-ðng của lao động đ-ợc xây dựng rên cơ sở giá cả tự nhiền và xoay quanh nó, © Ung ho quy luật sắt về tiến -ơng.

-+ Về lợi nhuận: ‹o- Lợi nhuận là khoản trích ra từ sản phẩm lao động của công nhân, là số còn lại ngoài tiến omg ma ahi bản trả cho công nhân. Nhận thấy xu h- ổng giảm sút của ỷ suấ lợi nhuận. + Về dị tô, © Git tr ndng phẩm là do hao phí lao động trên uộng đất xấu nhất quyết định, nên ở những ruộng đá tốt, trung bình. sẽ thủ đ- I-gng sản phẩm lớn hơn so với ruộng đất âu.