D A N G THI H O N G THUY UHI TUONII mr-TN * niiQeai.N 630 DAT 2003 V-DO/11127 CR] _ 1 Ha Mai NHA XUAT BAN DAI HOC QUOO GIÀ HA NOI Dàng Thi Hong Thùy KHI Tl/OINC NÒNO NGHIÉP NHA XUAT BAN DAI HOC QUOC GIÀ HA NÓI NHA XUfft BAN Dm HpC QUÒC GIÀ HA N ^ 16 Hàng Chuòi - Hai Bà Tamg - Ha Nói Dién thoai; (04) 9715011; (04) 9721544. Fax; (04) 9714899 Email; nxb@vnu.vn Chiù trach nhiém xudt bàn: Giàm doc: PHUNG QUOC BAO Tong bièn tàp: PHAM THÀNH Hl/NG Chiù tràch nhiém nói dung: Hci dóng nghiém thu giào trình Trilòng DHKHTN - Dai hoc Quoc già Ha Noi Ngifòi nhàn xét: PGS. PHAN VAN TAN GVC. LE VÀN MAI GVC.
TRAN GÒNG MINH Bién tàp nói dung: NGUYEN VAN HA NHir QUYNH Trình bay bla: NGOC ANH KHI TUONG NÒNG NGHIÉP Ma so; 01.147 OH 2003 In 300 cuón, kho 14,5 x 20,5 tai Nhà in Dai hoc Quóc già Ha Nói So xuàt bàn; 45/695/CXB ngày 17/6/2003. So trich ngang;147KH/XB In xong va nòp luti chiéu quy III nàm 2003 MUC LUC l'rani^ kÒI NÓI DAU 5 Clii(on-^l. NHL-NG KHÀI NIÈM CO BÀN 9 1. Dói tuemg cùa khi tugng nóng nghièp 9 1.
Tom tàt lich sirmón hex: IO l. Nhiém vu co bàn cùa khi tixe]Tig ncng nghiép 12 1. Cac dinh luàt co bàn cùa khi tucMig nóng nghiép 14 l. Cic phuang phàp nghièn cuu khi tue^ng nóng nghiép.
Làp khi quyén sàt dàt dói vcifi san xuàt nóng nghièp. BÙC XA MAI TRÒI VA CÀN CÀN BUt XA 22 2. Mat Trai va càc dang dóng bure xa màt trói 22 2. Anh huòng cùa bue xa màt trai lén càc qua trình khi quyén va lóp sinh quyén 23 2.
Thành phàn phó cùa bue xa màt trai. Hàp thti va tàn xa tia nàng trong khi quyén khi dò cao màt trai thayddi 25 2. Y nghla sinh hex; cùa càc phàn phó ca bàn. Bue xa quang hop 29 2.
Càn càn bue xa va càc thành phàn cùa càn càn bue xa 32 3 2. Fliàn bódja ly dòdài ngày va càn càn bue xa 3S 2. Ành huòng cùa bé mat nghiéng dói vói bùfc xa mat trai 40 2. Su hàp thu va phàn bó bure xa màt trai trong cànhdóng 41 2.
Sur dung bóc xa màt trói trong san xuàt nóng nghièp. CHE DÒ NHIÈT CÙA DAT VA KHÒNG KHI 45 3. rCnh chat nhièt cùa dàt 46 3. Bién trình ngày va nàm cùa nhiét dò dàt.
Dinh luàt Furie 48 3. Ành huòng cùa dia hinh va lóp phù thuc vàt dói vói nhièt dò dàt 50 3. Ành huòng cùa nhièt dò dàt dói vói su sinh tmeìfng va phàt due cùa cày trong 51 3. Cac phuang phàp tàc dóng lèn che dò nhièt cùa dàt cho muc tièu san xuàt nóng nghiép 53 3.
Cac qua trình làm nóng va làm lanh lóp khóng khi gànmatdà't 54 3. Su thay dòi nhièt dò khòng khi theo phuong thàngdùng 56 3. Bién trình ngày va nàm cùa nhièt dò khóng khi 57 3. Cac dàc tình cùa che dò nhièt, che dò nhiét trong lóp phù thuc vàt, càn càn nhièt 58 3.
Ành huòng cùa nhiét dò khòng khi dòi vói su sinh truòng va phàt due cùa thuc vàt 62 3. Y nghla cùa che dò nhiét dò khòng khi va dàt trong san xuàt nòng nghiép 64 ('hiioi,:.;4 NlìficiRONG KHÒNG KHI VA DAI (,9 4. kiic dung cùa nue'fc trong dói song ihirc \àl 69 4. Dò km khóng khi 71 4.Subeic thoàf beri 75 4.Su ngung két beri nue'X' 78 4.
Giàng thùy va y nghia cùa nò dòi viri san xuàt nòng nghiép 80 4. Dò àm dàt 88 Chiie'i!^ ,V Dil-U KIHN NGOAI CÀNH DOI VÓI CÀY TRONG 94 5. Nhùng quy luàt co bàn cùa su phàt trién cày tróng vàsuhình thành mùa màng 94 5. Yéu càu cùa cày tróng dói vói càc yéu tó khi luang.
Nhiitig diéu kién theJi tiét bàt Igi dói vói san xuàt nóng nghiép 102 (litùmii 6 DIÉU KIÉN TUNHIÈN VÓI CÒNG CU SAN XUÀT VA DÒNG VÀT NUÒI 109 6. Anh huòng cùa diéu kicn khi tucmg nóng nghiép dói vói su boat dóng cùa mày móc nòng nghiép va nòng cii 109 6. Gin càn nhiét cùa dóng vàt 113 6. Nhu càu ve nàng luong cùa dòng vàt 119 6.
Mò hinh hoà su ành huòng cùa mòi truòng dòi vói .san luong dóng vàt 119 TÀl LIIÌU THAM KHÀO 124 LO! NOI OÀU Nanj: sual ca\ tiong va hicu qua cua san xuai nóng nghicp ^hui anh Inroiig ciiu _\cu cua càc diéu kicn tu iihièn. De dành già chinh \;ic cac elicu kién khi tuoiig nóng nghiép va càc d;ic dicm vi klii bau cua tuiig \ung dia ly va sinh thài khàc nhau nhani muc dich dira la qu\ct dmh loi uu trong vice gico hat va thu hoach mùa iming. cùng nhtr Hong vice thuc hién càc còng vice ky thu^^t .nhà Hong lói nhàl nliàni laiig nàng suàt va cliàt iucfng cày nóng nghiép, ioai nguòi dà \à dang nghièn ciru càc liiih vuc khoa hoc khàc nhau, Hong do khi urang nòng nghiép là món khoa hoc dóng vai tró rat quan Hong. de co nhifng quyél dinh tói uu ve qua trình san xuàt [long nghiép (gieo hat, chàm bón, sii dung càc ky thuàt canh tàc.
nha san xuàt càn nàm virng ca so vàt ly càc hién tuerng khf tUe;ng khi quyén, càc diéu kién khi bau, thuy vàn. thòi tiét va \ i ni dia ly cùa càc vùng.Dó là nói dung cùa món khi tiremg nóng nghièp. nò gàn chat veii càc Ihih vuc vài ly khi quyén. khi luang dir hào.
khi bau hoc cùng nhu dia ly. thò nhucìng v. Vici Nani co mot nén nóng nghiép vò cùng da dang va phong phu. khóng hoàn toàn gieing nén nóng nghiép cua bài ky queic già nài).
Viéc nghièn cùu khi' tucfng nóng nghiép nhàm góp phàn nàng cao hiéu qua cua nén san xuàt quan trcing này cùa nueSc la chua làm duac bao nhiéu. Nhiém vu nghièn cùu cùa càc nhà khi tirang nóng nghièp con vó cùng nàng né. Giào trình này chi nèu lén nhùng vàn de dai cucmg cùa khi tugng nóng nghiép. Nhùng nói dung chuyén sàu dòi veti tùng loai cày tróng.
tùng mùa vu. tùng vùng dia ly v. càn eie càp dén o càc giào trình riéng, dòi bòi nhiéu thòi gian han ó nguòi hoc va nghièn cùu. Tàc già xin chàn thành càm an su giùp dò nhiét tnih cùng nhu nhùng y kién dóng góp cùa càc ban dòng nghiép.
giào trình này khóng trành khòi nhùng thiéu sót, rat mong su góp y cua càc ban dóng nghièp va cùa dòc già. Tàc già Chuang 1 NHD>JG KHÀI NIEM CO BÀN I I. DÒI I iGNCi GLIA KHI TLON(i N()N(; N(,HIÈP .Sir song loài nguói chù yéu dua vào càc san phàm cua san xuàt noiig nghièp. Hiéu qua san xuàt nóng nghiép phu thuòc vào dò màu mó cua dàt, ành sàng màt trói, nhiét.
àm va càc ky thuàt canh làc. Khoa hoc nghièn cùu càc diéu kién khi tupng, khi hàu. thùy vàn va ihò nhuéing; su tàc dóng qua lai giùa chùng dói vói càc qua trình trong san xuàt nòng nghiép va càc deii tuerng cùa san xuàt nóng nghiép goi là khi tife/ni^ nòng ni^hiép. che dò nhiét, che dò nuóc cùa dàt.
dóng vàt nuòi va càc qua trình cùa .san xuàt nóng nghiép là càc dói laang chinh cùa khi tugng nóng nghiép. Giùa chùng va mòi trirctng xung quanh co tàc dòng hùu caqua lai vc'n nhau. Khi tucmg nòng nghiép là món khoa hoc dia ly. nò nghièn cùu diéu kién khi tugng va khi bau trong khi quyén va lóp dàt phia trén gàn bé mat dàt vi càc diéu kién khi tugng va khi hàu ò dò co lièn quan chat che vói su sinh truòng va phàt trién cùa dói tugng san xuàt nóng nghiép.
Khi tuemg nóng nghiép con là món khoa hoc co 9 lièn quan vói càc món khoa hoc khàc nhu: khi tugng. sinh hoc, cài tao dàt, khi hàu hoc, sinh thài hoc, dia ly. Trang thài khi quyén vào mot thòi doan nào dò tai mot khu vuc nhà't dinh trong lóp boat dòng cùa con nguòi dugc ggi là ihiri tiet. Thòi tiét dàc trung bang tò hgp càc dai lugng khi tugng.
Càc dai lugng khi tugng là càc dai lugng dàc trung cho trang thài khòng khi va qua trình khi quyén nhu àp suàt khi quyén. nhiét dò khòng khi, dò àm khóng khi, mày, mua, gió, bue xa m.àt trai, tàn xa va phàn xa cùa dàt va cùa khi quyén, dò dai ngày. Che dò thòi tiét nhiéu nàm tai mot vùng nào dò dugc ggi là khi hàu cùa vùng dò. Dòi tugng nghièn cùu cùa khi tugng nòng nghiép là nghièn cùu su tàc dòng qua lai giùa thuc vàt va dòng vàt vói khi hàu va thòi tiét.
TOM TÀT LICH SU MÓN HOC Nhùng nghièn cùu ve ành huòng cùa khi hàu, thòi tiét dòi vói san xuàt nòng nghiép va su song cùa dòng vàt dugc thuc hién tu thòi trung co ò Trung Quóc va Àn Do. Cùng vói su phàt trién còng cu san xuàt, con nguòi càng ngày càng co nhiéu nghièn cùu ve su ành huòng cùa mòi truòng dòi vói san xuàt nòng nghiép va su song trèn Trai Dàt.ky 18 va thè ky 19, càc két luàn khoa hgc càng chinh xàc hcm dira vào so liéu do dac thuc nghiém va bang càc còng cu do ngày càng dugc hoàn thién hon. Nguòi dàt nén mòng cho ngành khoa hgc khi tugng nòng nghiép là Voéycòp A., Òng dà chùng minh khà nàng va su càn 10 Ihict su dung kién thùc ve khi hàu trong san xuàt nòng nghiép. Iroiig còng trình khoa hoc "khi hàu Trai Dàt trong diéu kién riéng cùa nue'fc Nga" (1884).
Ong dà dành hai chucmg de mó tà mòi lièn he giùa khi hàu va thuc vàt. Làn dàu tién dành già tài nguyén khi hàu cùa nuóc Nga vói san xuàt nóng nghiép, chù trong tói su phàt trién tuoi tièu, dua ra làp luàn khi bau nòng nghièp de tróng càc cày càn nhièt dói (che. càc cày thuòc loài cam, quit. (1897) dà de ra phuang phàp quan trac song song su phàt trién, su sinh truòng cày nòng nghiép va diéu kién khi tugng cùng nhu càc hién tugng thòi tiét co mòi lièn quan dén su canh tàc cày nóng nghiép.
Ong là nguòi dàu tién xày dung bàn dò vùng khò han ò lành thò chàu Àu cùa nuóc Nga. Sau Càch mang thàng Muòi Nga, càc cóng trình dóng góp cùa vién si Davit R. va càc còng su co y nghla rat lón trong san xuàt nóng nghiép. Ong dà thành làp càc Vién nghièn cùu va Tram nghièn cùu khi tugng nòng nghiép; trong nhùng nàm 30 dà su dung phuang phàp xàc suàt va thòng ké toàn hgc trong nghièn cùu khi tuang nóng nghiép va dir bào dem lai càc két qua co y nghla to lón phuc vu san xuàt nòng nghiép.
Hién nay cùng vói viéc àp dung mày tinh dién tu va dùng phuang phàp thuc nghiém, càc nhà bàc hgc Davitaia va Khatrencò (Lièn xò cu).