TRƢỜNG CAO TRƢỜNG CAOĐẲNG ĐẲNG NGHỀ NGHỀĐỒNG ĐỒNGTHÁP THÁP KHOA KINH TẾ & CÔNG NGHỆ KHOA KINH TẾ & CÔNG NGHỆ --- ĐỀ CƢƠNG BÀI GIẢNG KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP 2 GIÁO TRÌNH KẾ TOÁN BÁN HÀNG Nguyễn Thanh Tâm Năm 2016 (Tài liệu lưu hành nội bộ) Năm 2018 (Tài liệu lưu hành nội bộ) 1 LỜI GIỚI THIỆU -- Kế toán bán hàng là một bộ phận của kế toán doanh nghiệp cấu thành quan trọng của hệ thống quản lý kinh tế tài chính. Là một môn học chuyên ngành bắt buộc, thông qua kiến thức chuyên môn của môn học này, người học thực hiện được các nội dung về nghiệp vụ kế toán trong doanh nghiệp một cách tổng hợp, xác định được kết quả hoạt động kinh doanh cuối kỳ của các doanh nghiệp thương mai và dịch vụ. Nội dung môn học bao gồm các chương như sau: Chương 1: Kế toán mua bán hàng hóa trong nước Chương 2: Kế toán các nghiệp vụ ngoại tệ và nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu Chương 3: Kế toán hoạt động kinh doanh dịch vụ Chương 4: Kế toán xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại dịch vụ Khi biên soạn tác giả cố gắng bố cục bài giảng sao cho bám sát chương trình chi tiết môn học với hy vọng bài giảng này sẽ giúp người học thuận lợi trong quá trình học tập tại lớp và tự học tại nhà. Trong quá trình biên soạn tác giả đã cố gắng hết sức, việc sai sót là điều không thể tránh khỏi, rất mong sự đóng góp của các đồng nghiệp và người học. Xin chân thành cám ơn. Lời giới thiệu . Chương 1: Kế toán mua bán hàng hóa trong nước………. Bài thực hành số 01. Chương 2: Kế toán các nghiệp vụ ngoại tệ và hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu . Bài thực hành số 02. Chương 3: Kế toán hoạt động kinh doanh dịch vụ . Bài thực hành số 03. Chương 4: Kế toán xác định kết quả kinh trong doanh nghiệp thương mai, dịch vụ . Bài thực hành số 04. Trang133 3 MÔN HỌC ĐÀO TẠO: KẾ TOÁN BÁN HÀNG Mã số môn học: MH 30 Thời gian môn học: 60giờ (Lý thuyết: 42giờ; Thực hành: 48giờ) Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn Kế toán bán hàng là kiến thức bổ trợ cho môn học thực hành kế toán tại các cơ sở. - Tính chất: Môn Kế toán thương mại dịch vụ là một môn học bắt buộc, thông qua kiến thức chuyên môn về kế toán thương mại dịch vụ, người học thực hiện được các nội dung về nghiệp vụ kế toán tại doanh nghiệp thương mại và hoạt động dịch vụ. Là một trong những công cụ quản lý điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh tế. Mục tiêu của môn học: Sau khi học xong môn học này, người học đạt được + Vận dụng được các kiến thức đã học về kế toán thương mại dịch vụ trong việc thực hiện thực hiện nghiệp vụ kế toán được giao + Ứng dụng được phần hành kế toán trong việc thực hiện công tác kế toán tại các doanh nghiệp thương mại + Tính đúng giá trị hàng mua vào, bán ra và giá thành sản phẩm dịch vụ, xác định được doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh + Lập được chứng từ, kiểm tra, phân loại, xử lý chứng từ kế toán + Sử dụng được chứng từ kế toán trong ghi sổ kế toán chi tiết và tổng hợp + Lập được các báo cáo tài chính theo quy định + Kiểm tra đánh giá được công tác kế toán trong doanh nghiệp thương mại + Tuân thủ các chế độ kế toán tài chính do Nhà nước ban hành + Có đạo đức lương tâm nghề nghiệp, có ý thức tổ chức kỷ luật, sức khỏe giúp cho người học sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm kiếm việc làm tại các doanh nghiệp Nội dung của môn học gồm 04 chương và 04 bài thực hành Chương 1: Kế toán mua bán hàng hóa trong nước + Bài thực hành số 01 Chương 2: Kế toán các nghiệp vụ ngoại tệ và hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu + Bài thực hành số 02 4 Chương 3 : Kế toán hoạt động kinh doanh dịch vụ + Bài thực hành số 03 Chương 4: Kế toán xác định kết quả kinh trong doanh nghiệp thương mai, dịch vụ + Bài thực hành số 04 5 Chƣơng 1: KẾ TOÁN MUA BÁN HÀNG HÓA TRONG NƢỚC 1. Những vấn đề chung về kế toán mua bán hàng hóa 1. Khái niệm và đặc điểm kinh doanh trong thƣơng mại 1.1 Khái niệm: - Hoaït ñoäng kinh doanh thöông maïi laø hoaït ñoäng löu thoâng phaân phoái haøng hoaù treân thò tröôøng buoân baùn cuûa töøng quoác gia rieâng bieät hoaëc giöõa caùc quoác gia vôùi nhau. - Kinh doanh dòch vuï laø ngaønh kinh doanh saûn phaåm voâ hình, chaát löôïng khoù ñaùnh giaù vì chòu nhieàu yeáu toá taùc ñoäng töø ngöôøi baùn, ngöôøi mua vaø thôøi ñieåm chuyeån giao dòch vuï ñoù, raát nhieàu loaïi hình dòch vuï phuï thuoäc vaøo thôøi vuï 1. Đặc điểm: Chức năng chủ yếu của doanh nghiệp thương mại(DN TM) là tổ chức lưu thông hàng hoá, đưa hàng hoá từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng thông qua mua bán. Trong đó, mua hàng là giai đoạn đầu tiên của quá trình lưu chuyển hàng hoá, là quan hệ trao đổi giữa người mua và người bán về trị giá hàng hoá thông qua quan hệ thanh toán tiền hàng, là quá trình vốn doanh nghiệp chuyển hoá từ hình thái tiền tệ sang hình thái hàng hoá - Doanh nghiệp nắm được quyền sở hữu về hàng hoá nhưng mất quyền sở hữu về tiền hoặc có trách nhiệm thanh toán tiền cho nhà cung cấp. Đối với hoạt động kinh doanh thương mại, hoạt động mua hàng bao gồm: mua hàng trong nước (hay mua hàng nội địa) và mua hàng nhập khẩu (mua hàng của các quốc gia khác). Nhiệm vụ kế toán - Theo dõi, ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ, chính xác tình hình mua hàng về số lượng, kết cấu, chủng loại, quy cách, chất lượng, giá cả hàng mua và thời điểm mua hàng. - Theo dõi, kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch mua hàng theo từng nguồn hàng, từng người cung cấp và theo từng hợp đồng hoặc đơn đặt hàng, tình hình thanh toán với nhà cung cấp. - Cung cấp thông tin kịp thời về tình hình mua hàng và thanh toán tiền hàng cho chủ doanh nghiệp và cán bộ quản lý, làm căn cứ cho việc đề xuất những quyết định trong chỉ đạo, tiến hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Các phƣơng pháp hạch toán hàng tồn kho 1. Phƣơng pháp kê khai thƣờng xuyên - DN sử dụng TK 1561 và TK 1562 1. Phƣơng pháp kiểm kê định kỳ - DN sử dụng TK 611 và TK 1561và TK 1562 6 1. Đánh giá hàng hóa 1. Tính giá hàng hóa(HH) mua vào Veà nguyeân taéc, haøng hoaù trong doanh nghieäp TM ñöôïc xaùc ñònh theo giaù mua thöïc teá ôû töøng khaâu kinh doanh : - Trong khaâu mua: Giaù mua thöïc teá laø soá tieàn thöïc teá maø doanh nghieäp phaûi chi ra ñeå coù ñöôïc quyeàn sôû höõu veà số haøng hoaù ñoù. Giaù mua thöïc teá bao goàm giaù thanh toaùn vôùi ngöôøi baùn (+) Chi phí thu mua (+) Caùc khoaûn thueá khoâng ñöôïc hoaøn laïi (-) Caùc khoaûn giaûm giaù, haøng mua traû laïi, chiết khấu thương mại được hưởng(nếu có). - Trong khaâu döï tröõ (thôøi ñieåm nhaäp kho): Trò giaùvoán haøng hoùa nhaäp kho bao goàm giaù thanh toaùn vôùi ngöôøi baùn (+) Chi phí thu mua (+) Cacù khoaûn thueá khoâng ñöôïc hoaøn laïi (-) Caùc khoaûn giaûm giaù, haøng mua traû laïi, chieát khaáu thöông maïi ñöôïc höôûng (neáu coù). Tính giá hàng hóa xuất kho Trò giaù voán cuûa haøng hoaù tieâu thuï ñöôïc xaùc ñònh ñuùng baèng giaù voán HH nhaäp kho ñeå ñaûm baûo nguyeân taéc nhaäp giaù naøo xuaát giaù ñoù. Tuy nhieân,do söï bieán ñoäng giaù treân thò tröôøng, doanh nghieäp thöông maïi phaûi mua haøng töø nhieàu nhaø cung caáp khaùc nhau. Vì vaäy giaù xuaát baùn cuûa haøng hoùa coù theå aùp duïng moät trong caùc phöông phaùp sau: + Ñôn giaù bình quaân gia quyeàn + Giaù thöïc teá ñích danh; + Giaù nhaäp tröôùc – xuaát tröôùc + Giaù nhaäp sau xuaát tröôùc 2. Kế toán mua hàng 2. Phạm vi và thời điểm ghi chép hàng mua 2. Phạm vi của chỉ tiêu hàng mua Trong các doanh nghiệp thương mại nói chung, hàng hoá được coi là hàng mua khi thoả mãn đồng thời 3 điều kiện sau: - Phải thông qua một phương thức mua - bán - thanh toán tiền hàng nhất định. - Doanh nghiệp đã nắm được quyền sở hữu về hàng và mất quyền sở hữu về tiền hay một loại hàng hoá khác. - Hàng mua vào nhằm mục đích để bán hoặc qua gia công, chế biến để bán. Ngoài ra, các trường hợp ngoại lệ sau cũng được coi là hàng mua: - Hàng mua về vừa để bán, vừa để tiêu dùng trong nội bộ doanh nghiệp mà chưa phân biệt rõ giữa các mục đích thì vẫn coi là hàng mua. - Hàng hoá hao hụt trong quá trình mua theo hợp đồng bên mua chịu. Còn những trường hợp sau đây không được coi là hàng mua: - Hàng nhận biếu tặng 7 - Hàng mẫu nhận được - Hàng dôi thừa tự nhiên - Hàng mua về dùng trong nội bộ hoặc dùng cho xây dựng cơ bản - Hàng nhập từ khâu gia công, sản xuất phụ thuộc - Hàng nhận bán hộ, bảo quản hộ Cụ thể, đối với những doanh nghiệp thương mại kinh doanh xuất - nhập khẩu, những hàng hoá sau được xác định là hàng nhập khẩu: - Hàng mua của nước ngoài dùng để phát triển kinh tế và thoả mãn nhu cầu tiêu dùng trong nước theo hợp đồng mua bán ngoại thương. - Hàng đưa vào Việt Nam tham gia hội chợ, triển lãm, sau đó nước ta mua lại và thanh toán bằng ngoại tệ. - Hàng tại các khu chế xuất (phần chia thu nhập của bên đối tác không mang về nước) bán tại thị trường Việt Nam, thu ngoại tệ. Những hàng hoá sau đây không được xác định là hàng nhập khẩu: - Hàng tạm xuất, nay nhập về - Hàng viện trợ nhận đạo - Hàng đưa qua nước thứ ba (quá cảnh) 2. Thời điểm ghi chép hàng mua - Thời điểm chung để xác định và ghi nhận việc mua hàng đã hoàn thành: là thời điểm doanh nghiệp nhận được quyền sở hữu về hàng hoá và mất quyền sở hữu về tiền tệ (đã thanh toán tiền cho nhà cung cấp hoặc chấp nhận thanh toán). - Thời điểm cụ thể: Tuỳ thuộc vào từng phương thức mua hàng mà thời điểm xác định hàng mua có khác nhau.
