ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX NGÀNH, NGHỀ: QUẢN TRỊ MẠNG MÁY TÍNH TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐCĐ ngày tháng năm 2017 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm LỜI GIỚI THIỆU Linux là tên gọi của một hệ điều hành máy tính và cũng là tên hạt nhân của hệ điều hành, nó có lẽ là một ví dụ nổi tiếng nhất của phần mềm tự do và của việc phát triển mã nguồn mở. Để góp phần giúp giáo viên và học sinh, sinh viên có thêm tư liệu trong việc học tập và giảng dạy. Giáo trình được xây dựng nhằm giúp học sinh, sinh viên hiểu được các khái niệm cơ bản, chức năng, nhiệm vụ của hệ điều hành nói chung, bước đầu làm quen và làm chủ được hệ điều hành Linux, cũng như việc phát triển các ứng dụng trên nền Linux. Từ đó, học sinh, sinh viên có nền tảng cơ bản để sẵn sàng cho các dự án phát triển ứng dụng trên Linux, hay bắt đầu nghề nghiệp quản trị hệ điều hành Linux sau khi ra trường. Đây là giáo trình Hệ điều hành Linux được biên soạn bởi nhóm tác giả nhằm giúp cho việc nghiên cứu, tìm hiểu về một hệ điều hành mới như Linux giúp cho chúng ta có một cái nhìn rộng hơn về tin học. Linux và các phần mềm mã nguồn mở cung cấp cho người sử dụng mã nguồn của chương trình. Xuất phát từ thực tế nhu cầu học tập của học sinh, sinh viên chuyên nghành Quản trị mạng máy tính nói chung và học sinh, sinh viên trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp nói riêng. Chúng tôi viết cuốn giáo trình này bám sát theo chương trình khung môn học của trường, để phục vụ cho học sinh, sinh viên theo học Môn học ―Hệ điều hành Linux‖. Do đang trong quá trình xây dựng giáo trình và bài giảng một cách khoa học và chuyên nghiệp. Vì vậy trong quá trình dịch và biên soạn tài liệu không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự đống góp ý kiến của người đọc để tài liệu ngay càng được hoàn chỉnh hơn. Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn. ……, ngày … tháng … năm 202… Tham gia biên soạn i MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU .2 Chương 1: Giới thiệu hệ điều hành Linux . Lịch sử phát triển của Linux . Ưu nhược điểm của Linux . Những ưu điểm của Linux . Nhược điểm của Linux . Kiến trúc của hệ điều hành Linux . Chương trình ứng dụng . Các đặc tính cơ bản của Linux . Bộ nhớ ảo . Sử dụng chung thư viện. Sử dụng chung chlương trình xử lý văn bản . Sử dụng chung giao diện cửa sổ. Các tiện ích sao lưu dữ liệu . Hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lập trình .11 Câu hỏi ôn tập chương .11 Chương 2: Cài đặt hệ điều hành Linux. Chuẩn bị cài đặt . Chọn cấu hình phần cứng . Dung lượng đĩa và bộ nhớ . Những cách cài đặt Linux . Phân vùng ổ đĩa cứng . Chọn cấu hình phần cứng . Tiến hành cài đặt . Các cách cài đặt . Trình tự cài đặt . Thiết lập cấu hình mạng . Thiết lập trương khoản người dùng . Thiết lập cấu hình xác thực . Chọn các gói phần mềm cài đặt . Thiết lập cấu hình X Window . Cài đặt các gói phần mềm .27 Câu hỏi ôn tập chương .28 Chương 3 Các khái niệm cơ bản trong Linux . Màn hình làm việc . Sử dụng shell prompt (Terminal) . Tạo account mới . Nautilus- File Manager . Giao diện đồ họa và giao diện dòng lệnh . Giao diện đồ họa . Giao diện dòng lệnh . Hệ thống tập tin. Các kiểu file có trong Linux. Quy ước tên file trong Linux . Cấu trúc hệ thống file của Linux . Cấu hình phần cứng . Cấu hình DHCP Server . Cấu hình Web Server . Quản lý tiến trình . Các lệnh cơ bản trong quản lý tiến trình . Tập tin và thư mục . Một số khái niệm . Các lệnh trong hệ thống tập tin .47 Câu hỏi ôn tập chương .50 Chương 4: Cài đặt phần mềm trong hệ điều hành Linux . Đặc tính của RPM . Sử dụng công cụ dòng lệnh RPM . Cài đặt phần mềm bằng rpm . Loại bỏ phần mềm đã cài đặt trong hệ thống . Nâng cấp phần mềm . Truy vấn các phần mềm . Cài đặt các gói dạng TAR . Chuẩn bị cài đặt . Tiến hành cài đặt .55 Câu hỏi ôn tập chương .56 Chương 5: Các ứng dụng phần mềm phổ biến trong Linux . Bộ phần mềm văn phòng OpenOffice . Hỗ trợ unicode . Các phần mềm Internet . Gửi Và Nhận Thư từ Webmail . Các phần mềm Multimedia . Một số phần mềm multimedia . Hình ảnh giao diện của một số phần mềm multimedia . Trình xử lý ảnh The GIMP. Các phần mềm hệ thống . Shell thiết lập các tập tin . Cài đặt các file .61 Câu hỏi ôn tập chương .62 3 Chương 6: Giao diện dòng lệnh . Khái niệm Shell . Một số lệnh cơ bản . Lệnh liên quan đến hệ thống . Lệnh thao tác trên tập tin. Lệnh khi làm việc trên terminal . Sử dụng phím tắt . Tạo thư mục . Xóa thư mục với lệnh rmdir . Xem đường dẫn thư mục hiện thời với lệnh pwd . Lệnh đổi tên thư mục với lệnh mv . Tạo file với lệnh touch . Tạo file với lệnh cat . Cấu hình Shell . Thiết lập môi trường terminal . Thiết lập môi trường Shell . Lập trình Shell . Sử dụng biến.69 Câu hỏi ôn tập chương .70 Chương 7: Hệ thống tập tin . Khái niệm hệ thống tập tin . Một số nội dung liên quan đến tên file (bao gồm cả tên thư mục)71 7. Các công cụ tìm kiếm tập tin . Tìm kiếm với các tiêu chí khác . Khắc phục lỗi thường gặp . Di chuyển trong hệ thống tập tin . Sao chép file với lệnh cp . Di chuyển tới thư mục khác . Sao chép thư mục . Di chuyển thư mục . Quản lý ổ đĩa và phân vùng . Bảo trì hệ thống tập tin . Lệnh chmd, chown, chgrp .78 Câu hỏi ôn tập chương .79 4 Chương 8: Quản lý người dùng . Khái niệm tài khoản người dùng . Hệ thống quản lý người dùng . Quyền truy nhập . Tạo tài khoản người dùng . Thay đổi thông tin của tài khoản . Tạm khóa tài khoản người dùng . Hủy tài khoản . Các lệnh quản lý người dùng . File /etc/passwd . Thêm người dùng với lệnh useradd . Thay đổi thuộc tính người dùng . Xóa bỏ một người dùng (lệnh userdel) . Phân quyền trên hệ thống tập tin .86 Câu hỏi ôn tập chương .87 TÀI LIỆU THAM KHẢO.88 5 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên môn học: HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX Mã mô đun: MĐ29 Thời gian thực hiện mô đun: 90 giờ (Lý thuyết: 30 giờ; thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 54 giờ; kiểm tra: 6 giờ) I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MÔ ĐUN: - Vị trí: Mô đun được bố trí vào học kỳ 4 hoặc học kỳ 5. - Tính chất: Là mô đun chuyên ngành tự chọn. MỤC TIÊU MÔ ĐUN: - Trình bày được các khái niệm cơ bản cấu trúc, chức năng các thành phần trong hệ điều hành Linux. - Giải thích được các khái niệm cơ bản của hệ điều hành Linux - Mô tả được cấu trúc, chức năng của các thành phần trong hệ điều hành Linux - Sử dụng được các chức năng và dịch vụ của hệ điều hành Linux phục vụ công tác quản trị mạng. - Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập. NỘI DUNG MÔ ĐUN: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian : Thời gian (giờ) Thực hành, thí Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý nghiệm, Kiểm TT số thuyết thảo tra luận, bài tập 1 Tổng quan về hệ điều hành Linux 4 4 1. Lịch sử phát triển Unix và Linux 2. Các dòng sản phẩm 3. Kiến trúc của Linux 5. Các đặc tính cơ bản 2 Cài đặt hệ điều hành Linux 14 4 8 2 1. Yêu cầu đối với hệ thống 2. Quá trình cài đặt 3. Cấu hình thiết bị 4. Sử dụng hệ thống 5. Cài đặt các gói phần mềm 3 Thao tác với tập tin và thư mục 10 4 6 1. Cấu trúc hệ thống tập tin& thư mục 2. Thao tác với tập tin, thư mục 6 3. Quyền truy cập, sở hữu đối với tập tin và thư mục 4. Liên kết tập tin 5. Lưu trữ tập tin 4 Giao diện đồ họa X 16 4 10 2 1. Giới thiệu X Windows 2. Môi trường làm việc KDE 3. Trung tâm điều khiển 4. Các Bài trình tiện ích 5 Quản trị người dùng và nhóm 14 4 10 1. Thông tin của người dùng 2. Quản lý người dùng 3. Nhóm người dùng 6 Cấu hình mạng 8 2 6 1. Cấu hình địa chỉ IP cho card mạng 2. Truy cập từ xa 3. Dịch vụ Telnet 4. SSH 7 Cài đặt dịch vụ trên máy chủ Linux 18 6 10 2 1. Dịch vụ Samba 2. Dịch vụ DNS 3. Dịch vụ DHCP 4. Dịch vụ Web 8 Quản lý máy chủ Linux bằng Webmin 6 2 4 1. Cài đặt và cấu hình Webmin 2. Cấu hình hệ thống bằng Webmin Cộng 90 30 54 6 Nội dung của môn học/mô đun: 7 Chương 1: Giới thiệu hệ điều hành Linux Mục tiêu: - Trình bày sơ lược về lịch sử phát triển của Linux; - Trình bày được kiến trúc của hệ điều hành Linux; - Trình bày được một số đặc tính của hệ điều hành Linux; - So sánh ưu nhược điểm của hệ điều hành Linux so với các hệ điều hành khác; - Có thái độ nghiêm túc. Lịch sử phát triển của Linux Linux bắt nguồn từ một hệ điều hành lớn hơn có tên là Unix. Unix là một trong những hệ điều hành được sử dụng rộng rãi nhất thế giới do tính ổn định và khả năng hỗ trợ của nó. Ban đầu hệ điều hành Unix đã được phát triển như một hệ điều hành đa nhiệm cho các máy mini và các máy lớn (mainframe) trong những năm 70. Cho tới nay nó đã được phát triển trở thành một hệ điều hành phổ dụng trên toàn thế giới, mặc dù với giao diện chưa thân thiện và chưa được chuẩn hóa hoàn toàn.
