Giáo Trình Hàn FCAW Cơ Bản Nghề Hàn Trình Độ Cao Đẳng Năm 2020

Giáo trình hàn FCaw cơ bản cho nghề hàn trình độ cao đẳng tại trường cao đẳng dầu khí năm 2020, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết.

• Tác giả: An Đình Quân
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Hàn
• Đề tài: Giáo Trình Hàn FCAW Cơ Bản
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa-Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HÀN HỒ QUANG DÂY LÕI THUỐC (FCAW)
• 1.1. Nguyên lý, phạm vi ứng dụng của phương pháp hàn FCAW
• 1.2. Vật liệu hàn FCAW
• 1.3. Thiết bị, dụng cụ hàn FCAW
• 1.4. Đặc điểm, công dụng hàn FCAW
• 1.5. Các khuyết tật của mối hàn. Những ảnh hưởng tới sức khỏe của người công nhân khi hàn FCAW
• 1.6. An toàn và vệ sinh phân xưởng khi hàn FCAW
• 2. VẬN HÀNH MÁY HÀN FCAW
• 2.1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy hàn FCAW
• 2.2. Vận hành, sử dụng và bảo quản máy hàn FCAW
• 2.3. Tư thế và thao tác hàn
• 2.4. Chế độ hàn FCAW
• 2.5. Góc nghiêng mỏ hàn, tầm với dây hàn
• 2.6. Các phương pháp chuyển động mỏ hàn
• 2.7. Phương pháp gây và duy trì hồ quang hàn, kết thúc hồ quang
• 2.8. An toàn và vệ sinh phân xưởng khi hàn FCAW
• 3. BÀI 3: HÀN GIÁP MỐI THÉP CÁC BON THẤP – VỊ TRÍ HÀN (1G)
• 3.1. Chuẩn bị phôi hàn, thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn
• 3.2. Chọn chế độ hàn FCAW mối hàn 1G
• 3.3. Kỹ thuật hàn giáp mối vị trí 1G
• 3.4. Kiểm tra chất lượng mối hàn
• 3.5. An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng
• 4. BÀI 4: HÀN LIÊN KẾT GÓC THÉP CÁC BON THẤP – VỊ TRÍ HÀN (2F)
• 4.1. Chuẩn bị phôi hàn, vật liệu hàn
• 4.2. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ hàn
• 4.3. Chọn chế độ hàn góc
• 4.4. Kỹ thuật hàn góc vị trí 2F
• 4.5. Kiểm tra, sửa chữa các khuyết tật mối hàn
• 4.6. An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng
• 5. BÀI 5: HÀN LIÊN KẾT GÓC THÉP CÁC BON THẤP – VỊ TRÍ HÀN (3F)
• 5.1. Chuẩn bị phôi hàn, vật liệu hàn
• 5.2. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ hàn
• 5.3. Chọn chế độ hàn góc
• 5.4. Kỹ thuật hàn góc không vát mép vị trí 3F
• 5.5. Kiểm tra, sửa chữa các khuyết tật mối hàn
• 5.6. An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hàn FCAW Cơ Bản 2020

Giáo trình Hàn FCAW Cơ Bản 2020 được biên soạn bởi Trường Cao Đẳng Dầu Khí nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực hàn. Giáo trình này không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn thực hành các kỹ thuật hàn hiện đại. Nội dung giáo trình bao gồm các bài học từ cơ bản đến nâng cao, giúp sinh viên có thể áp dụng vào thực tiễn công việc.

1.1. Mục tiêu và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình bao gồm 5 bài học chính, từ những kiến thức cơ bản về hàn FCAW đến các kỹ thuật hàn nâng cao. Mục tiêu là trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết để thực hiện các mối hàn chất lượng cao.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này được thiết kế cho sinh viên ngành hàn tại Trường Cao Đẳng Dầu Khí, cũng như các cơ sở đào tạo nghề khác có liên quan đến công nghệ hàn.

II. Những thách thức trong việc đào tạo hàn FCAW

Đào tạo hàn FCAW gặp nhiều thách thức, từ việc đảm bảo chất lượng giảng dạy đến việc trang bị thiết bị hiện đại. Các giảng viên cần phải cập nhật kiến thức thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp. Ngoài ra, việc thực hành cũng cần được chú trọng để sinh viên có thể nắm vững kỹ năng.

2.1. Thiếu hụt thiết bị và công nghệ

Nhiều cơ sở đào tạo vẫn chưa được trang bị đầy đủ thiết bị hàn hiện đại, điều này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và khả năng thực hành của sinh viên.

2.2. Khó khăn trong việc giảng dạy lý thuyết

Giảng viên cần phải có phương pháp giảng dạy hiệu quả để truyền đạt kiến thức lý thuyết một cách dễ hiểu và hấp dẫn cho sinh viên.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong giáo trình hàn FCAW

Để nâng cao chất lượng đào tạo, giáo trình Hàn FCAW Cơ Bản 2020 áp dụng nhiều phương pháp giảng dạy hiện đại. Các phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành một cách hiệu quả.

3.1. Phương pháp giảng dạy tích cực

Giảng viên sử dụng phương pháp giảng dạy tích cực như thuyết trình, thảo luận nhóm và thực hành để sinh viên có thể tham gia tích cực vào quá trình học tập.

3.2. Thực hành và trải nghiệm thực tế

Sinh viên được khuyến khích tham gia vào các buổi thực hành tại xưởng hàn, giúp họ có cơ hội trải nghiệm thực tế và áp dụng kiến thức đã học.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hàn FCAW trong ngành công nghiệp

Hàn FCAW là một trong những phương pháp hàn phổ biến trong ngành công nghiệp hiện nay. Nó được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như chế tạo máy, xây dựng và sản xuất thiết bị. Việc nắm vững kỹ thuật hàn FCAW sẽ giúp sinh viên có nhiều cơ hội việc làm trong tương lai.

4.1. Ứng dụng trong ngành chế tạo máy

Hàn FCAW được sử dụng để chế tạo các linh kiện máy móc, đảm bảo độ bền và chất lượng của sản phẩm.

4.2. Ứng dụng trong xây dựng

Trong ngành xây dựng, hàn FCAW được sử dụng để kết nối các cấu kiện thép, đảm bảo tính ổn định và an toàn cho công trình.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giáo trình hàn FCAW

Giáo trình Hàn FCAW Cơ Bản 2020 không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nền tảng cho sự phát triển nghề nghiệp của sinh viên. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ hàn, giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.1. Tầm quan trọng của việc cập nhật giáo trình

Việc cập nhật giáo trình thường xuyên sẽ giúp sinh viên nắm bắt được các công nghệ mới và xu hướng phát triển trong ngành hàn.

5.2. Triển vọng nghề nghiệp cho sinh viên

Sinh viên tốt nghiệp từ chương trình đào tạo hàn FCAW sẽ có nhiều cơ hội việc làm trong các ngành công nghiệp khác nhau, từ chế tạo đến xây dựng.

Nội dung chính

Giáo Trình Mô Đun: Hàn FCAW Cơ Bản (Nghề Hàn - Trình Độ Cao Đẳng)

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: Hàn FCAW cơ bản (Mã số mô đun: HAN19MĐ06) là tài liệu đào tạo chuyên môn bắt buộc thuộc Chương trình đào tạo nghề Hàn trình độ Cao đẳng và Trung cấp, được ban hành kèm theo Quyết định số 196/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam). Tài liệu do Tổ bộ môn Hàn biên soạn với sự tham gia của các tác giả: An Đình Quân (Chủ biên), Trần Nam An và Nguyễn Công Khai.

Trong khung chương trình đào tạo 98 tín chỉ (tổng thời lượng 2.500 giờ), mô đun HAN19MĐ06 có thời lượng 75 giờ (tương đương 3 tín chỉ), bao gồm 14 giờ lý thuyết, 57 giờ thực hành/thảo luận và 4 giờ kiểm tra. Mô đun được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên đã hoàn thành khối kiến thức chung, các môn học cơ sở kỹ thuật và các mô đun thực hành chuyên ngành từ HAN19MĐ01 đến HAN19MĐ05 (Hàn MIG/MAG cơ bản).

Thông số mô đun	Dữ liệu quy định
Mã mô đun	HAN19MĐ06
Trình độ đào tạo	Cao đẳng / Trung cấp nghề Hàn
Thời lượng đào tạo	75 giờ (Lý thuyết: 14h, Thực hành: 57h, Kiểm tra: 4h)
Số lượng bài học	05 bài
Đơn vị ban hành	Trường Cao đẳng Dầu khí (25/03/2020)

Về mục tiêu đào tạo, giáo trình trang bị cho người học ba nhóm năng lực chuẩn đầu ra:

• Kiến thức (A1): Trình bày nguyên lý làm việc của thiết bị hàn FCAW; giải thích đặc điểm, công dụng của phương pháp hàn hồ quang dây lõi thuốc; nhận biết vật liệu hàn, thuốc hàn, khí bảo vệ; tính toán lựa chọn chế độ hàn tương thích với chiều dày và cơ tính vật liệu.
• Kỹ năng (B1): Vận hành thiết bị và dụng cụ phụ trợ; thực hiện đường hàn giáp mối và mối hàn góc trên thép cacbon thấp tại các vị trí 1G, 2F, 3F đúng thông số quy trình, kiểm tra đánh giá ngoại dạng mối hàn.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ quy định an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp phân xưởng, phát triển tác phong làm việc tỉ mỉ, trung thực và kỷ luật.

Cấu trúc giáo trình gồm 5 bài học được sắp xếp theo logic từ nguyên lý thiết bị, công nghệ vật liệu, thao tác vận hành máy đến quy trình thực hành liên kết hàn theo từng vị trí không gian cụ thể. Điểm đặc thù của giáo trình là bám sát tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (AWS, ASME, TWI) và định hướng ứng dụng trong các công trình công nghiệp dầu khí, cơ khí chế tạo kết cấu nặng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

[Bài 1: Cơ sở công nghệ & Vật liệu FCAW]
[Bài 2: Vận hành thiết bị & Thiết lập chế độ hàn]
[Bài 3: Hàn giáp mối thép tấm 1G (250x100x10mm)]
[Bài 4: Hàn liên kết góc vị trí ngang 2F]
[Bài 5: Hàn liên kết góc vị trí đứng 3F]

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân bổ dung lượng đào tạo qua 5 bài học chính:

• Bài 1: Những kiến thức cơ bản về hàn hồ quang dây lõi thuốc (FCAW) (12 giờ): Phân tích nguyên lý hồ quang điện cực nóng chảy có lõi trợ dung; phân loại quá trình hàn dây lõi thuốc có khí bảo vệ ngoại vi (FCAW-G, quy trình 136/137) và dây lõi thuốc tự bảo vệ (FCAW-S, quy trình 114); phân loại hệ thống dây hàn (hệ rutil, bazơ, metal-core); đặc tính khí bảo vệ ($\text{CO}_2$, hỗn hợp $\text{Ar} + \text{CO}_2$, $\text{He}$); nhận diện các dạng khuyết tật hàn (nứt, rỗ khí, kẹt xỉ, không ngấu, bắn tóe) cùng biện pháp an toàn và bảo hộ lao động.
• Bài 2: Vận hành máy hàn FCAW (3 giờ): Phân tích sơ đồ cấu tạo và nguyên lý nguồn điện hàn đặc tính điện áp không đổi (CV); cơ chế vận hành bộ cấp dây tốc độ không đổi; cấu tạo mỏ hàn làm mát bằng khí/nước; thiết lập chu trình hàn 2T và 4T; các thông số công nghệ (dòng điện, điện thế, vận tốc hàn, lưu lượng khí, góc nghiêng mỏ hàn, tầm với điện cực); 4 phương pháp dao động mỏ hàn (đường thẳng, răng cưa, bán nguyệt, đường tròn/tròn lệch); kỹ thuật bắt đầu, duy trì và kết thúc hồ quang.
• Bài 3: Hàn giáp mối thép các bon thấp – Vị trí hàn 1G (20 giờ): Quy trình hàn giáp mối thép tấm cacbon thấp kích thước $250 \times 100 \times 10\text{ mm}$, vát mép $30^\circ$, mép cùn $2 \div 2{,}5\text{ mm}$, khe hở đáy $3\text{ mm}$, tạo góc bù biến dạng $3^\circ$; sử dụng dây hàn $\text{E71T-1}\ \varnothing 1{,}2\text{ mm}$, khí $\text{CO}_2$ ($8 \div 12\text{ l/phút}$); phân lớp mối hàn (lớp lót, lớp đầy, lớp phủ); kỹ thuật mài nối que và kiểm tra chất lượng liên kết.
• Bài 4: Hàn liên kết góc thép các bon thấp – Vị trí hàn 2F (20 giờ): Chuẩn bị phôi hàn chữ T; thiết lập chế độ hàn góc nằm ngang (2F); kỹ thuật định vị góc nghiêng mỏ hàn (Work Angle $40^\circ \div 50^\circ$, Travel Angle $2^\circ \div 15^\circ$); thao tác dao động khống chế kim loại lỏng; xử lý khuyết tật rỗ khí, không ngấu và đo kiểm kích thước chân mối hàn góc.
• Bài 5: Hàn liên kết góc thép các bon thấp – Vị trí hàn 3F (20 giờ): Kỹ thuật hàn góc vị trí đứng leo (3F) cho kết cấu chữ T không vát mép; điều chỉnh thông số hạn chế hiện tượng chảy xệ kim loại nóng chảy; kỹ thuật dao động bán nguyệt dừng hai cạnh mép; kiểm tra kích thước mối hàn bằng thước đo chuyên dụng, kiểm soát khuyết tật chảy tràn và bắn tóe.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp hệ thống cơ sở lý thuyết luyện kim hàn và nguyên lý truyền nhiệt:

1. Cơ chế bảo vệ của lõi thuốc trợ dung: Phân tích phản ứng khử oxi ($\text{FeO} \rightarrow \text{Fe} + \text{CO}$), vai trò tạo xỉ nổi che phủ bề mặt vũng hàn trong quá trình kết tinh, bổ sung nguyên tố hợp kim hóa ($\text{Mn}$, $\text{Si}$) nhằm nâng cao giới hạn chảy, độ bền kéo và độ dai va đập ($a_K$).
2. Hệ thống phân loại dây hàn theo tiêu chuẩn AWS:
   • Dây hàn dùng khí bảo vệ: $\text{T-1}$ (hệ xỉ rutil $\text{TiO}_2$, hồ quang dịch chuyển tia, xỉ mỏng); $\text{T-2}$ (tăng cường hàm lượng $\text{Mn}$, $\text{Si}$, hàn một lượt cho thép gỉ); $\text{T-5}$ (hệ xỉ bazơ, dịch chuyển giọt lớn, cơ tính mối hàn cao).
   • Dây hàn tự bảo vệ: $\text{T-3}$, $\text{T-4}$, $\text{T-6}$, $\text{T-7}$, $\text{T-8}$, $\text{T-10}$, $\text{T-11}$, $\text{T-G}$, $\text{T-GS}$ (phục vụ hàn ngoài hiện trường, tầm với điện cực $19 \div 95\text{ mm}$, sử dụng cực tính DCEP hoặc DCEN).
3. Hóa học khí bảo vệ: So sánh chiều sâu ngấu của $100%\ \text{CO}_2$ (độ tinh khiết $\ge 99{,}5%$, lượng hơi nước $\le 0{,}18\text{ g/m}^3$) với hỗn hợp $75%\ \text{Ar} + 25%\ \text{CO}_2$ và $\text{Argon/Helium}$ tinh khiết.
4. Cơ chế hình thành khuyết tật: Nguồn gốc của nứt nóng ($> 1000^\circ\text{C}$), nứt nguội ($< 1000^\circ\text{C}$); hiện tượng rỗ khí do ẩm hoặc thừa nitơ/hydro; khuyết tật kẹt xỉ do nhiệt lượng không đủ hoặc dao động mỏ hàn sai kỹ thuật; hiện tượng quá nhiệt làm thô đại kích thước hạt kim loại.

Kỹ năng phát triển

Người học được rèn luyện các kỹ năng thao tác kỹ thuật chuẩn mực:

• Kỹ năng thiết bị: Tháo lắp cuộn dây hàn, căn chỉnh bánh xe cấp dây có khía rãnh ngang, thay thế bép dẫn điện (contact tip) bằng đồng hợp kim, lắp đặt van giảm áp lưu kế phao, kết nối súng hàn làm mát bằng nước cho dòng điện $> 250\text{ A}$.
• Kỹ năng điều khiển thông số: Căn chỉnh cường độ dòng điện ($100 \div 250\text{ A}$), điện áp hồ quang, tốc độ cấp dây, lưu lượng khí ($8 \div 12\text{ l/phút}$), tầm với điện cực ($10 \div 25\text{ mm}$), góc dịch chuyển ($2^\circ \div 15^\circ$) và góc làm việc ($40^\circ \div 50^\circ$).
• Kỹ năng thực hành đường hàn: Thao tác các kiểu dao động mỏ hàn hình đường thẳng (hàn lót), răng cưa, bán nguyệt và vòng tròn lệch; kỹ thuật mài vát điểm dừng $3\text{ mm}$ và nối hồ quang cách điểm dừng $10 \div 15\text{ mm}$.
• Kỹ năng kiểm tra và sửa chữa: Sử dụng dưỡng đo kiểm tra kích thước mối hàn góc, thước kiểm mối hàn giáp mối; kỹ thuật khoan chặn hai đầu vết nứt và đục tẩy khuyết tật trước khi hàn sửa chữa.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình giảng dạy tích cực kết hợp giữa thuyết trình lý thuyết và rèn luyện kỹ năng thực hành trực tiếp tại xưởng:

• Phương pháp giảng dạy: Giảng viên sử dụng bài giảng đa phương tiện (máy chiếu, mô hình thiết bị cắt bổ), thuyết trình ngắn gọn kết hợp đặt câu hỏi định hướng, làm mẫu thao tác hàn mẫu (demonstration) và hướng dẫn uốn nắn thường xuyên từng thao tác của học viên tại vị trí bàn hàn.
• Tổ chức học tập thực hành: Áp dụng phương thức tổ chức nhóm nhỏ (mỗi nhóm gồm 2 người học sử dụng chung 01 trạm hàn FCAW đồng bộ). Sinh viên thực hiện luân phiên: một người trực tiếp thao tác thực hành, người còn lại theo dõi, ghi chép thông số kỹ thuật, quan sát hình thái hồ quang và rút kinh nghiệm.
• Quy định chuyên cần: Người học phải tham gia tối thiểu $70%$ thời lượng lý thuyết; nếu vắng $> 30%$ thời lượng lý thuyết hoặc vắng $> 1%$ số tiết thực hành thì không đủ điều kiện dự thi và phải học lại toàn bộ mô đun.
• Cơ chế đánh giá kết quả: Tuân thủ Quy chế đào tạo ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13/03/2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội:
  • Điểm quá trình ($40%$ tổng điểm môn học): Gồm 01 bài kiểm tra thường xuyên (thực hành sau 35 giờ) và 01 bài kiểm tra định kỳ (thực hành sau 145 giờ của chuỗi học phần liên quan).
  • Điểm thi kết thúc mô đun ($60%$ tổng điểm môn học): Bài thi thực hành độc lập sau 75 giờ đào tạo, đánh giá tổng hợp các chuẩn đầu ra A1–A4, B1–B2.
  • Điểm chấm theo thang điểm 10 (làm tròn một chữ số thập phân) và quy đổi sang thang điểm 4/điểm chữ theo hệ thống tín chỉ.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình tập trung phân tích các cải tiến kỹ thuật và giá trị ứng dụng thực tế của công nghệ hàn FCAW so với các quy trình hàn truyền thống:

1. Hiệu suất công nghệ so với hàn hồ quang tay (SMAW - Quá trình 111): Khắc phục thời gian dừng do chiều dài que hàn có hạn, loại bỏ tổn thất đầu mẩu que hàn, nâng cao hệ số đắp và tốc độ hàn (đạt $40 \div 50\text{ m/giờ}$), giảm đến $30%$ thể tích kim loại đắp nhờ khả năng hàn ngấu sâu ở góc vát nhỏ.
2. Ưu điểm kinh tế so với hàn MIG/MAG dây đặc (GMAW - Quá trình 131/135): Tiết kiệm lưu lượng khí bảo vệ $\text{CO}_2$ (chỉ tiêu thụ $8 \div 12\text{ l/phút}$ so với $17\text{ l/phút}$ của dây đặc), mức độ bắn tóe thấp hơn nhờ các chất ổn định hồ quang trong lõi trợ dung, lớp xỉ bảo vệ mỏng dễ tách xỉ giúp bề mặt mối hàn sáng bóng.
3. Tích hợp công nghệ dây hàn tự bảo vệ (FCAW-S - Quá trình 114): Cho phép thi công kết cấu ngoài trời mà không cần bình khí bảo vệ hay van giảm áp cồng kềnh, giảm thiểu tác động của gió lùa tại công trường xây dựng và dàn khoan biển.
4. Gắn liền thực tiễn ngành Dầu khí và Công nghiệp nặng: Cung cấp tài liệu đào tạo cho các dự án kết cấu giàn khoan ngoài khơi, đường ống dẫn dầu khí, bồn bể chứa khí hóa lỏng, dầm thép chữ I nhà cao tầng, hàn đắp má nghiền, chuông nạp liệu lò cao và gầm toa xe lửa.
5. Tiếp cận quy chuẩn quốc tế: Nội dung kiểm soát chất lượng và quy trình kiểm tra tham chiếu các tiêu chuẩn hàn kết cấu AWS D1.1 (American Welding Society), tiêu chuẩn kiểm định cơ khí ASME Section IX, hướng dẫn của TWI (The Welding Institute) và các tổ chức đăng kiểm hàng hải quốc tế (ABS, LR, DNV, BV).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế chuyên biệt phục vụ các đối tượng trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và sản xuất công nghiệp:

• Sinh viên hệ Cao đẳng và Trung cấp nghề Hàn: Sử dụng làm tài liệu học tập bắt buộc cho mô đun HAN19MĐ06 trong học kỳ chuyên ngành.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học chung, các môn học cơ sở kỹ thuật gồm:
  • CK19MH01: Vẽ kỹ thuật 1
  • CK19MH04: Vật liệu cơ khí
  • CK19MH05: Dung sai
  • ATMT19MH01: An toàn – vệ sinh lao động
  • Khối mô đun thực hành bắt buộc: Chế tạo phôi hàn (HAN19MĐ01), Gá lắp kết cấu hàn (HAN19MĐ02), Hàn hồ quang tay cơ bản & nâng cao (HAN19MĐ03, HAN19MĐ04), Hàn MIG/MAG cơ bản (HAN19MĐ05).
• Giảng viên chuyên ngành cơ khí hàn: Sử dụng làm căn cứ biên soạn giáo án tích hợp, thiết kế phiếu hướng dẫn thực hành xưởng, lập tiêu chí đánh giá kỹ năng tay nghề và xây dựng đề thi kết thúc mô đun.
• Kỹ thuật viên, thợ hàn tại các doanh nghiệp cơ khí - dầu khí: Sử dụng làm tài liệu tham khảo tra cứu quy trình hàn, bảng lựa chọn chế độ hàn, thông số góc nghiêng mỏ hàn và phương pháp khắc phục khuyết tật mối hàn theo tiêu chuẩn AWS/ASME.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ sinh viên đào tạo nghề Hàn ở trình độ Cao đẳng và Trung cấp, đồng thời là tài liệu tham khảo kỹ thuật cho thợ hàn, giám sát hàn và kỹ thuật viên cơ khí chế tạo làm việc trong lĩnh vực dầu khí, đóng tàu và kết cấu thép.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học mô đun này?

Sinh viên bắt buộc phải hoàn thành các môn học cơ sở gồm Vẽ kỹ thuật 1, Vật liệu cơ khí, Dung sai, An toàn lao động cùng các mô đun thực hành tiền đề: Chế tạo phôi hàn (HAN19MĐ01), Gá lắp kết cấu hàn (HAN19MĐ02), Hàn hồ quang tay (HAN19MĐ03, HAN19MĐ04) và Hàn MIG/MAG cơ bản (HAN19MĐ05).

3. Điểm khác biệt của hàn FCAW so với MIG/MAG và que hàn tay trong giáo trình là gì?

FCAW sử dụng dây hàn dạng ống rỗng chứa bột thuốc trợ dung bên trong. So với hàn hồ quang tay (SMAW), FCAW cho năng suất đắp cao gấp 4–5 lần, tốc độ hàn nhanh ($40 \div 50\text{ m/h}$). So với MIG/MAG dây đặc, FCAW ít bắn tóe hơn, ngấu sâu hơn, tiết kiệm lưu lượng khí bảo vệ ($8 \div 12\text{ l/ph}$) và có nhánh dây tự bảo vệ (FCAW-S) không cần sử dụng khí bảo vệ ngoài.

4. Quy định đánh giá và tự học mô đun được tổ chức như thế nào?

Mô đun thực hiện đào tạo theo tín chỉ (TT 09/2017/TT-BLĐTBXH). Điểm tổng kết gồm Điểm quá trình ($40%$, kiểm tra lý thuyết và thực hành sau 35 giờ) và Điểm thi kết thúc mô đun ($60%$, thực hành sau 75 giờ). Người học bắt buộc tham gia $\ge 70%$ giờ lý thuyết và $\ge 99%$ giờ thực hành (vắng $> 1%$ thực hành phải học lại). Thực hành triển khai theo nhóm 2 người/máy.

5. Giáo trình có những tài liệu tham khảo và tiêu chuẩn bổ trợ nào?

Tài liệu được xây dựng dựa trên các tài liệu chuyên ngành tiêu chuẩn gồm: Giáo trình công nghệ hàn (Nguyễn Thúc Hà, Bùi Văn Hạnh), Công nghệ hàn điện nóng chảy (Ngô Lê Thông), The Procedure Handbook of Arc Welding (Lincoln Electric), cùng các tiêu chuẩn quốc tế: ASME Section IX, AWS D1.1 và tài liệu kiểm định mối hàn của TWI.

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: Hàn FCAW cơ bản (HAN19MĐ06) của Trường Cao đẳng Dầu khí chuẩn hóa toàn diện hệ thống lý thuyết về công nghệ hàn hồ quang dây lõi thuốc và quy trình rèn luyện kỹ năng thực hành các liên kết cơ bản (1G, 2F, 3F). Tài liệu đóng vai trò bản lề giúp người học chuyển tiếp vững chắc sang các học phần nâng cao: Hàn TIG cơ bản (HAN19MĐ07), Hàn FCAW nâng cao (HAN19MĐ11), Hàn ống (HAN19MĐ13), Quy trình hàn (HAN19MH01) và Kiểm tra đánh giá chất lượng mối hàn theo tiêu chuẩn quốc tế (HAN19MH02). Hệ thống kiến thức chuẩn xác kết hợp chặt chẽ với các bộ tiêu chuẩn AWS, ASME và TWI tạo tiền đề kỹ thuật vững vàng cho sinh viên đáp ứng các kỳ đánh giá cấp chứng chỉ thợ hàn quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ QUỐC GIA VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: HÀN FCAW CƠ BẢN NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 196/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) LỜI NÓI ĐẦU Hàn là một trong những lĩnh vực công nghệ có liên quan đến nhiều ngành công nghiệp khác nhau như: Công nghiệp chế tạo Cơ khí, Công nghiệp lắp đặt các Công trình Điện, Lọc Hóa dầu, Đóng tàu, Chế tạo Kết cấu… Để đảm bảo các sản phẩm có chất lượng cao yêu cầu phải có một đội ngũ lao động kỹ thuật hàn và giám sát hàn trình độ cao; Một mặt thông hiểu kiến thức tiêu chuẩn, qui trình công nghệ hàn; Mặt khác phải có kỹ năng hàn đạt các tiêu chuẩn đánh giá và cấp bằng quốc tế như: AWS, IIW, ABS, LR, DNV, BV… Trường Cao đẳng Dầu Khí là cái nôi đào tạo nghề hàn đạt chất lượng tay nghề cao cung cấp lao động cho ngành Dầu Khí nói riêng và một phần nhân lực cho ngành công nghiệp, xây dựng toàn xã hội. Để góp phần vào việc nâng cao chất lượng đào tạo cao đẳng, nghề hàn, Trường Cao đẳng Dầu Khí giao cho Tổ bộ môn hàn biên soạn “Giáo trình Hàn hồ quang dây lõi thuốc cơ bản (FCAW)” dùng làm tài liệu giảng dạy và học tập cho đào tạo hệ Cao Đẳng và trung cấp Hàn Giáo trình này được biên soạn dựa và CTĐT nghề Hàn do Trường CĐ Dầu khí ban hành năm 2020. Giáo trình bao gồm 5 bài: Bài 1: Những kiến thức cơ bản khí hàn FCAW Bài 2: Vận hành máy hàn FCAW Bài 3: Hàn giáp mối thép các bon thấp - Vị trí hàn (1G) Bài 4: Hàn liên kết góc thép các bon thấp – vị trí hàn (2F) Bài 5: Hàn liên kết góc thép các bon thấp – vị trí hàn (3F) Giáo trình trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng nâng cao công nghệ hàn trong môi trường khí bảo vệ điện cực chảy (FCAW). Người biên soạn xin cám ơn các đồng nghiệp trong Tổ Bộ Môn Hàn và các chuyên gia trong và ngoài nước là đối tác của nhà trường về lĩnh vực hàn, đã quan tâm góp ý cho nội dung giáo trình này.

Hàn là lĩnh vực công nghệ phức tạp do vậy việc biên soạn giáo trình này không tránh khỏi các thiếu sót. Rất mong quý bạn đọc và đồng nghiệp góp ý để tái bản lần sau được hoàn thiện hơn. BRVT, ngày 25 tháng 03 năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: An Đình Quân 2.

Trần Nam An 3. Nguyễn Công Khai Trang 2 MỤC LỤC Trang LỜI NÓI ĐẦU .3 DANH MỤC HÌNH ẢNH .5 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .7 NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HÀN HỒ QUANG DÂY LÕI THUỐC (FCAW) .1 NGUYÊN LÝ, PHẠM VI ỨNG DUNG CỦA PHƯƠNG PHÁP HÀN FCAW: .2 VẬT LIỆU HÀN FCAW.3 THIẾT BỊ, DỤNG CỤ HÀN FCAW.4 ĐẶC ĐIỂM, CÔNG DỤNG HÀN FCAW.5 CÁC KHUYẾT TẬT CỦA MỐI HÀN. NHỮNG ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI CÔNG NHÂN KHI HÀN FCAW:. AN TOÀN VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG KHI HÀN FCAW.

33 VẬN HÀNH MÁY HÀN FCAW .1 CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY HÀN FCAW.2 VẬN HÀNH, SỬ DỤNG VÀ BẢO QUẢN MÁY HÀN FCAW. TƯ THẾ VÀ THAO TÁC HÀN. CHẾ ĐỘ HÀN FCAW.5 GÓC NGHIÊNG MỎ HÀN, TẦM VỚI DÂY HÀN.6 CÁC PHƯƠNG PHÁP CHUYỂN ĐỘNG MỎ HÀN .7 PHƯƠNG PHÁP GÂY VÀ DUY TRÌ HỒ QUANG HÀN, KẾT THÚC HỒ QUANG.8 AN TOÀN VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG KHI HÀN FCAW. 45 BÀI 3: HÀN GIÁP MỐI THÉP CÁC BON THẤP – VỊ TRÍ HÀN (1G) .1 CHUẨN BỊ PHÔI HÀN, THIẾT BỊ, DỤNG CỤ, VẬT LIỆU HÀN.

CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN FCAW MỐI HÀN 1G. KỸ THUẬT HÀN GIÁP MỐI VỊ TRÍ 1G:. KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG.

53 BÀI 4: HÀN LIÊN KẾT GÓC THÉP CÁC BON THẤP VỊ TRÍ HÀN (2F). CHUẨN BỊ PHÔI HÀN, VẬT LIỆU HÀN. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ, DỤNG CỤ HÀN. CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN GÓC.

KỸ THUẬT HÀN GÓC VỊ TRÍ 2F. KIỂM TRA, SỬA CHỮA CÁC KHUYẾT TẬT MỐI HÀN. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG. 61 Trang 3 BÀI 5: HÀN LIÊN KẾT GÓC THÉP CÁC BON THẤP VỊ TRÍ HÀN (3F).

CHUẨN BỊ PHÔI HÀN, VẬT LIỆU HÀN. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ, DỤNG CỤ HÀN. CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN GÓC. KỸ THUẬT HÀN GÓC KHÔNG VÁT MÉP VỊ TRÍ 3F:.

KIỂM TRA, SỬA CHỮA CÁC KHUYẾT TẬT MỐI HÀN. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG. 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO .70 Trang 4 DANH MỤC HÌNH ẢNH Trang Hình 1. 1: Sơ đồ nguyên lý quá trình hàn FCAW.

2: Nguyên lý hàn FCAW sử dụng khí bảo vệ:. 3: Nguyên lý hàn FCAW sử dụng dây hàn tự bảo vệ:. 4: Cấu tạo dây hàn. 5: Các bước chế tạo dây hàn.

6: So sánh chiều sâu ngấu chảy của các loại khí bảo vệ. 8: Bộ phận đẩy dây. 10: Cấu tạo mỏ hàn. 12: Mối hàn bị nứt.

13: Mối hàn bị rỗ khí. 14: Mối hàn bị lẫn xỉ. 15: Mối hàn không ngấu. 1: Sơ đồ cấu tạo máy hàn.

2: Sơ đồ nguyên lý hoạt động của máy hàn FCAW. 3: Tầm với điện cực. 4: Góc nghiêng mỏ hàn khi hàn góc. 5: Góc nghiêng mỏ hàn khi hàn sấp.

6: Góc nghiêng mỏ hàn khi hàn đứng. 7: Phương pháp dao động mỏ hàn hình đường thẳng. 8: Phương pháp dao động mỏ hàn hình răng cưa. 9: Phương pháp dao động mỏ hàn hình bán nguyệt.

10: Phương pháp dao động mỏ hàn theo hình tròn. 1: Chuẩn bị phôi hàn. 2: Đính phôi hàn. 3: Góc độ mỏ hàn khi hàn bằng.

4: Phương pháp dao động mỏ hàn. 5: Mặt cắt mài nối que. 6: Lỗ thâm nhập hồ quang. 7: Kích thước lớp hàn lót.

8: Kích thước lớp hàn đầy. 9: Kích thước lớp hàn phủ. 10: Dụng cụ kiểm tra mối hàn. 1: Chuẩn bị phôi hàn.

2: Đính phôi góc chữ T. 3: Góc độ mỏ hàn khi hàn góc ngang. 4: Phương pháp dao động mỏ hàn. 5: Kích thước mối hàn góc.

6: Dụng cụ đo kiểm mối hàn góc. 7: Mối hàn bị rỗ khí. 8: Mối hàn không ngấu. 1: Chuẩn bị phôi hàn.

2: Đính phôi góc chữ T. 3: Góc độ mỏ hàn khi hàn góc đứng. 4: Kích thước mối hàn góc. 5: Dụng cụ đo kiểm mối hàn góc.

6: Mối hàn bị rỗ khí. 7: Mối hàn bắn tóe. 8: Mối hàn không ngấu.68 Trang 6 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Hàn FCAW cơ bản 2. Mã số mô đun: HAN19MĐ06 3.

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3. Vị trí: Là môn đun được bố trí cho sinh viên sau khi đã học xong các môn học chung theo quy định và học xong các môn học bắt buộc của đào tạo chuyên môn nghề từ môn học HAN19MĐ01 đến HAN19MĐ05. Tính chất: Là mô đun chuyên ngành bắt buộc. Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Hàn FCAW cơ bản là mô đun bắt buộc trong CTĐT hàn hệ Cao Đẳng và trung cấp.

Là mô đun quan trọng nhất trong CTĐT, cung cấp cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng về hàn hồ quang dây lõi thuốc. Mục tiêu của mô đun: 4. Về kiến thức: A1. Trình bày được nguyên lý làm việc của thiết bị hàn FCAW.

Giải thích được đặc điểm, công dụng của phương pháp hàn FCAW. Nhận biết đúng các loại vật liệu dùng trong công nghệ hàn FCAW. Chọn chế độ hàn phù hợp với chiều dày và tính chất của vật liệu. Về kỹ năng: B1.

Vận hành, sử dụng thành thạo các loại thiết bị, dụng cụ hàn FCAW. Hàn các mối hàn cơ bản ở vị trí hàn 1G, 2F, 3F đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Kiểm tra đánh giá được chất lượng của mối hàn. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1.

Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp. Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác, trung thực của sinh viên. Có ý thức tự giác, có tính kỷ luật cao, có tinh thần tập thể, có tránh nhiệm với công việc. Nội dung của mô đun 5.

Chương trình khung Thời gian đào tạo (giờ) Trong đó Số Thực Kiểm tra Mã MH, MĐ Tên môn học, mô đun tín hành, thí chỉ Tổng Lý nghiệm, số thuyết thảo LT TH luận, bài tập I Các môn học chung/đại 21 435 157 255 15 8 Trang 7 Thời gian đào tạo (giờ) Trong đó Số Thực Kiểm tra Mã MH, MĐ Tên môn học, mô đun tín hành, thí chỉ Tổng Lý nghiệm, số thuyết thảo LT TH luận, bài tập cương MHCB19MH02 Giáo dục chính trị 4 75 41 29 5 0 MHCB19MH08 Pháp luật 2 30 18 10 2 0 MHCB19MH06 Giáo dục thể chất 2 60 5 51 4 Giáo dục quốc phòng và An MHCB19MH04 4 75 36 35 2 2 ninh MHCB19MH10 Tin học cơ bản 3 75 15 58 2 TA19MH02 Tiếng anh 6 120 42 72 6 0 Các môn học, mô đun II 77 2065 506 1481 27 52 chuyên môn ngành, nghề II.1 Môn học, mô đun cơ sở 10 165 122 33 10 2 CK19MH05 Dung sai 3 45 42 0 3 1 ATMT19MH01 An toàn – vệ sinh lao động 2 30 23 5 2 0 CK19MH04 Vật liệu cơ khí 3 45 42 0 3 1 CK19MH01 Vẽ kỹ thuật 1 2 45 15 28 2 0 Môn học, mô đun chuyên II.