Chương 1. Tổng quan về ergonomic Trang 18 CHƯƠNG 2: SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU Mục tiêu của chương này là: Sau khi học xong chương này, người học có khả năng: ➢ Về kiến thức: − Trình bày được các nguyên lý trong sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu. ➢ Về kỹ năng − Thực hiện được kiểm tra ergonomic trong sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu. ➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: − Tuân thủ quy định, nội quy về an toàn vệ sinh lao động ❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 2 - Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập chương 2 (cá nhân hoặc nhóm).
- Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (chương 2) trước buổi học; hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống chương 2 theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định. ❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 2 - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Bãi dụng cụ chữa cháy - Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan. - Các điều kiện khác: Không có ❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 2 - Nội dung: ✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức ✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. ✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập.
Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 19 + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập. - Phương pháp: ✓ Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng) ✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có ❖ NỘI DUNG CHƯƠNG 2 2. CÁC NGUYÊN LÝ TRONG SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU.
Sắp xếp và vận chuyển vật liệu và sản phẩm là một phần quan trọng của quy trình sản xuất tại doanh nghiệp. Việc vận chuyển và cất giữ vật liệu, sản phẩm bản thân nó không mang lại lợi nhuận và tăng thêm giá trị của sản phẩm, mà ngược lại: vật liệu, sản phẩm có thể bị hư hại, tai nạn lao động có thể xảy ra. Tuy nhiên, cải tiến quá trình sắp xếp và vận chuyển vật liệu và sản phẩm có nghĩa là khôi phục được những không gian dùng không đúng, mất ít thời gian sản xuất vào việc tìm kiếm nguyên vật liệu để không đúng chỗ, chi phí ít hơn do làm việc theo quy trình, việc quản lý hàng tồn kho được đơn giản hoá, giảm các thao tác không cần thiết, góp phần đảm bảo cho công việc được tiến hành trôi chảy, hiệu quả, hạn chế tổn thất, mệt nhọc và tai nạn. Các nguyên tắc về sắp xếp và vận chuyển vật liệu và sản phẩm bao gồm: a.
Cải tiến sắp xếp, vận chuyển vật liệu: - Loại đi những vật liệu không cần thiết: Xem xét xem mỗi dụng cụ, mỗi mẩu nguyên liệu thô, mỗi một bộ phận có được sử dụng không? Nó có thực sự cần thiết không? nếu không hãy mang chúng đi khỏi nơi sản xuất. - Vạch rõ và giữ đường vận chuyển thông thoáng, tránh phải đối mặt với nguy hiểm do tai nạn và hoả hoạn gây ra; Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 20 Hình 2. 1 Vạch kẻ đường vận chuyển trong xưởng sản xuất Cần vạch rõ và giữ đường vận chuyển thông thoáng - Tránh để vật liệu trên sàn nhà: sàn phân xưởng càng bừa bộn thì nguyên liệu, dụng cụ lại càng dễ mất, người lao động phải tiêu phí thời gian để đi tìm chúng; bởi vậy, chúng ta cần sắp xếp vật liệu gọn gàng. Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 21 Hình 2.
2 Xưởng sản xuất ngăn nắp sạch sẽ Sàn nhà xưởng sau khi đã dọn dẹp tất cả các thứ không cần thiết, các dụng cụ và phụ tùng được xếp lên giá và tủ - Tiết kiệm chỗ trống bằng cách sử dụng giá khung nhiều tầng, điều này có nghĩa là: + Tiết kiệm được không gian trên sàn nhà; + Dễ dàng lấy được dụng cụ làm việc và các thứ khác; + Tăng cường việc quản lý hàng tồn kho. Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 22 Hình 2. 3 Sắp xếp vật liệu hợp lý - Quy định vị trí cho từng loại dụng cụ và vật dụng: Giúp quản lý dụng cụ, vật dụng tốt hơn và tìm các dụng cụ cần thiết nhanh hơn. Hạn chế và thu ngắn sự vận chuyển: - Vật thường dùng càng phải để gần: + Tất cả các dụng cụ thường xuyên được sử dụng đều nằm trong tầm với dễ dàng của người lao động; + Sắp đặt các dụng cụ theo thứ tự tần số sử dụng: Những dụng cụ nào liên tục sử dụng nên đặt trên bàn làm việc hoặc treo để không tốn thời gian và công sức khi với lấy.
Các dụng cụ, nguyên vật liệu ít được dùng hơn có thể đặt trên các giá khung bên cạnh nơi làm việc. Các dụng cụ chỉ cần dùng một hoặc hai lần mỗi ngày có thể để ở nơi cất giữ. Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 23 Hình 2. 4 Công cụ thuận tiện thao tác - Sử dụng kho chứa di động: + Thiết kế các giá hay các vật đựng để di chuyển nhiều thứ cùng một lúc; + Các giá đựng, các thùng đựng hoặc các giá khung được lắp thêm bánh xe để có thể di chuyển dễ dàng từ chỗ làm việc này đến chỗ làm việc khác hoặc đi đến kho hàng.
- Làm cho thiết bị dễ dàng di chuyển tới nơi cần thiết: Sử dụng xe đẩy, xe kéo tay hoặc gắn bánh xe vào thùng chứa dụng cụ. 5 Sử dụng kho chứa di động Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 24 c. Hạn chế và tăng hiệu quả cho thao tác di chuyển nâng - Không nâng vật nặng quá mức cần thiết: Thao tác nâng thường dễ gây ra tai nạn, hư hỏng máy móc. Vì thế tốt hơn hết là cần phải loại bỏ các thao tác nâng khi có thể, như: Đặt thiết bị (như một chiếc cưa kim loại chẳng hạn) ở dưới thấp để tránh phải nâng những vật nặng (những thanh kim loại để cưa); sử dụng các thanh đường ray hay các phương tiện giao thông đặt ở vị trí thấp hơn để cho hàng hoá không phải nâng lên khi bốc dỡ hàng khỏi phương tiện.
6 Sử dụng thiết bị nâng hiệu quả và an toàn - Thực hiện thao tác nâng có hiệu quả và an toàn: + Một vật nặng treo luôn là mối nguy hiểm (đặc biệt trong phân xưởng nhỏ và đông), vì thế luôn giữ độ cao của vật nặng cần di chuyển so với mặt đất càng thấp càng tốt; + Sử dụng bục cao để bốc dỡ các vật nặng. Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 25 Hình 2. 7 Sử dụng bục cao để thực hiện thao tác nâng có hiệu quả 2. KIỂM TRA ERGONOMIC TRONG SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU Mục đích của Ergonomic: Ergonomics góp phần tạo ra : a.
Sức khỏe : Ergonomic góp phần bảo vệ và giữ gìn sức khỏe lâu dài cho người lao động, giảm thiểu được các tác hại nghề nghiệp, phòng chống các bệnh nghề nghiệp và bệnh liên quan tới nghề nghiệp b. Tiện lợi : Ergonomic góp phần tạo ra sự tiện lợi trong cuộc sống nói chung và trong lao động và học tập nói riêng c. Hiệu quả : Ergonomic làm cho mọi hoạt động trong lao động và cuộc sống trở lên hiệu quả hơn, năng suất lao động cao hơn, chất lượng cuộc sống tốt hơn ❖ ĐÁNH GIÁ ERGONOMIC TRONG LAO ĐỘNG TRONG SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 26 Vấn đề này được quy định trong Luật An toàn vệ sinh lao động, Nghị định 44/2016/NĐ-CP. Công ty TNHH TCS – Kỹ thuật Môi trường là đơn vị có chức năng đánh giá Ergonomic trong lao động đã được Cục Quản lý Môi trường Y tế – Bộ Y tế công bố.
Đánh giá Ergonomic trong lao động được đề cập trong QĐ 3733/2002/QĐ-BYT. Nghị định số 44/2016/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động đặt ra một số yêu cầu về đánh giá Ergonomic nhưng phạm vi điều chỉnh bắt buộc mới dừng lại ở các ngành nghề công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại nguy hiểm. Thuật ngữ Đánh giá Ergonomic trong lao động được đề cập trong Quyết định 3733/2002/QĐ- BYT của Bộ Y tế về việc ban hành 21 tiêu chuẩn vệ sinh lao động, 5 nguyên tắc và 7 thông số vệ sinh lao động. ❖ CÓ BA NGUYÊN TẮC ĐÁNH GIÁ ERGONOMIC TRONG LAO ĐỘNG TRONG SẮP XẾP VÀ VẬN CHUYỂN NGUYÊN VẬT LIỆU i.
Ergonomic thiết kế các hệ thống lao động, áp dụng các hệ thống lao động trong tất cả các cơ sở có sử dụng lao động (cơ sở sản xuất, kinh doanh, văn phòng…); ii. Ergonomic thiết kế vị trí lao động, áp dụng cho mọi vị trí lao động; iii. Ergonomic thiết kế máy móc công cụ, áp dụng cho mọi máy móc, công cụ lao động. Cả ba nguyên tắc này đều chung một mục đích tạo điều kiện lao động tối ưu, đảm bảo an toàn, thoải mái và sức khỏe của con người, có tính đến hiệu quả kỹ thuật và kinh tế.
❖ TÓM TẮT CHƯƠNG 2 Trong chương này, một số nội dung chính được giới thiệu: - Các nguyên lý trong sắp xếp và vận chuyên nguyên vật liệu - Kiểm tra Ergonomics trong sắp xếp và vận chuyên nguyên vật liệu ❖ CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG2 Câu 1. Nêu nguyên lý trong sắp xếp và vận chuyên nguyên vật liệu Tình huống 1. Thực hiện việc kẻ vạch và đánh dấu đường vận chuyển nguyên lật liệu trong xưởng (giả định trong phòng học) Chương 2: Sắp xếp và vận chuyển nguyên vật liệu Trang 27 CHƯƠNG 3: AN TOÀN MÁY VÀ DỤNG CỤ CẦM TAY Mục tiêu của chương này là: Sau khi học xong chương này, người học có khả năng: ➢ Về kiến thức: − Trình bày được các nguyên lý ergonomic đối với máy. − Trình bày được các nguyên lý ergonomic trong sử dụng dụng cụ cầm tay.