ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƢỜNG CAO ĐẲNG THƢƠNG MẠI VÀ DU LỊCH HÀ NỘI GIÁO TRÌNH Môn học: ĐỊA LÝ DU LỊCH Ngành: QUẢN TRỊ DỊCH VỤ DU LỊCH VÀ LỮ HÀNH Trình độ: CAO ĐẲNG (Ban hành theo Quyết định số:278/QĐ-TMDL ngày 06 tháng 9 năm 2018) HÀ NỘI, 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm LỜI GIỚI THIỆU Trong chương trình đào tạo ngành Địa lý, ngành Du lịch và ngành Việt Nam học ở rất nhiều trường có môn Địa lý du lịch. Để đáp ứng nhu cầu về tài liệu cho người học, một số giảng viên các trường đã biên soạn giáo trình cho môn học này. Tiêu biểu là hai cuốn Địa lý du lịch (1996) và Địa lý du lịch Việt Nam (2010) của Nguyễn Minh Tuệ và cộng sự.
Năm 2017 tác giả Trần Đức Thanh cùng cộng sự đã cho xuất bản cuốn Địa lý du lịch Việt Nam (2017). Đây là những cuốn giáo trình này, các tác giả đã trình bày khá chi tiết và đầy đủ những nội dung cơ bản của địa lý du lịch. Đây là những tài liệu tham khảo phổ biến cho giảng viên và học viên ngành Địa lý, ngành Du lịch, ngành Việt Nam học ở nước ta trong thời gian qua. Đây cũng là những tài liệu tham khảo quan trọng cho tác giả khi biên soạn giáo trình này.
Hiện nay, khi các trường đại học, cao đẳng trong cả nước đã chuyển sang phương thức đào tạo tín chỉ, việc tự nghiên cứu của người học lại càng được nâng cao. Người học cần có nhiều tài liệu hơn để tham khảo. Theo quan điểm đó, chúng tôi biên soạn giáo trình này. Trong giáo trình này bạn đọc có thể tìm thấy một số quan điểm, khái niệm về một số vấn đề liên quan như loại hình du lịch, sản phẩm du lịch, tài nguyên du lịch, phân vùng du lịch Việt Nam.
Cùng với các tài liệu khác, giáo trình này giúp người học có thêm các thông tin khác nhau để trao đổi, thảo luận. Trong quá trình soạn thảo, chúng tôi đã nhận được sự quan tâm, động viên giúp đỡ của nhà trường, khoa, đồng nghiệp và sinh viên. Chúng tôi xin cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và Khoa Khách sạn Du lịch - Trường cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội đã động viên, giúp đỡ chúng tôi hoàn thành giáo trình này. Chúng tôi chân thành cảm ơn những tác giả của các công trình liên quan mà chúng tôi đã có dịp tham khảo một cách trực tiếp hay gián tiếp.
Phần tài liệu tham khảo cuối sách chỉ liệt kê được một số công trình chính mà tôi đã tham khảo được. Chủ biên Đỗ Thị Ngân MỤC LỤC Chƣơng 1: Các nhân tố ảnh hƣởng tới sự hình thành và phát triển của du lịch. Vị trí địa lý. Tài nguyên du lịch.
Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật. Các nhân tố khác. 32 Chƣơng 2: Tổ chức lãnh thổ du lịch. Quan niệm về tổ chức lãnh thổ trong du lịch.
Hệ thống phân vị trong phân vùng du lịch. Hệ thống chỉ tiêu trong phân vùng du lịch. Phương pháp phân vùng du lịch. 45 Chƣơng 3: Các vùng du lịch việt nam.
Vùng du lịch Trung du, miền núi phía Bắc .Vùng du lịch Đồng bằng sông Hồng và Duyên hải Đông Bắc. Vùng du lịch Bắc Trung Bộ. Vùng Du lịch Duyên hải Nam Trung Bộ. Vùng Du lịch Tây Nguyên.
Vùng du lịch Đông Nam Bộ. Vùng du lịch Tây Nam Bộ. 101 Tài liệu tha hả. 116 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên ôn học: Địa lý du lịch Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của ôn học: - Vị trí: Địa lý du lịch là môn học thuộc nhóm kiến thức cơ sở trong chương trình khung trình độ cao đẳng.
Môn học này được giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành chương trình các môn học cơ bản của Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành. Với môn học này, người học được trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ phù hợp với vị trí công việc sau này. - Tính chất: Địa lý du lịch có liên quan đến các môn học khác như: Kinh tế du lịch; Tuyến điểm du lịch; Văn hóa du lịch. Ngoài việc phải nắm rõ lý thuyết, người học còn cần phải thực hiện việc thực hành với nhiều bài tập và tình huống liên quan.
- Ý nghĩa và vai trò của môn học + Về mặt lý thuyết, địa lý du lịch được coi là một trong những chuyên ngành quan trọng của du lịch học. Kiến thức về đất nước học và kiến thức về kinh tế là hai mảng kiến thức cơ sở của du lịch học. Khối kiến thức về đất nước học như địa lý, lịch sử. trang bị cho người làm du lịch những hiểu biết nền tảng.
+ Địa lý học cung cấp một khối kiến thức to lớn cho các nhà du lịch. Cung cấp thông tin và đánh giá các điều kiện, các nguồn tài nguyên phục vụ mục đích phát triển du lịch, phân tích quan hệ về mặt không gian của hệ thống cầu cung du lịch, xây dựng chiến lược khai thác hợp lý và tối ưu nguồn tài nguyên là những lĩnh vực được các nhà địa lý quan tâm nghiên cứu. Địa lý du lịch với tư cách là một chuyên ngành của khoa học địa lý đã và đang trở thành một bộ phận quan trọng của khoa học du lịch. Một mặt nó góp phần trang bị kiến thức về tài nguyên du lịch, mặt khác, với tư cách là một chuyên ngành của du lịch học, Địa lý du lịch sẽ phải nhìn nhận 1 lãnh thổ du lịch trong quan hệ cầu - cung, từ đó giúp định hướng chiến lược phát triển và xây dựng quy hoạch phát triển du lịch.
+ Về mặt thực tế kiến thức địa lý du lịch có vai trò rất thiết thực trong việc triển khai các hoạt động kinh doanh du lịch như thiết lập tour, xây dựng các sản phẩm du lịch mới, xác định giai đoạn đầu tư khai thác phù hợp. Khi xây dựng tour, một trong những thông tin cần thiết là thông tin về sự phân bố không gian của các thành phần trong hệ thống du lịch. Mục tiêu của ôn học - Về kiến thức: + Trình bày được khái niệm cơ bản về Du lịch và tổ chức lãnh thổ Du lịch + Trình bày được các chức năng cơ bản của du lịch, đối tượng, nhiệm vụ và các phương pháp nghiên cứu Địa lý du lịch + Phân tích được các yếu tố ảnh hưởng tới sự hình thành và phát triển của du lịch + Trình bày được các vùng du lịch ở Việt Nam, phân tích được các đặc điểm của mỗi vùng về tài nguyên, các sản phẩm du lịch đặc trưng và các khu du lịch tiêu biểu. - Về kỹ năng: + Phân biệt được tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch văn hóa, cũng như hệ thống phân vị trong phân vùng du lịch.
+ Thực hiện giới thiệu được các vùng du lịch của Việt Nam về tài nguyên, các sản phẩm du lịch đặc trưng và các khu du lịch tiêu biểu của từng vùng miền - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm + Hình thành lòng yêu nghề và tinh thần hợp tác trong công việc. + Kích thích sự say mê nghiên cứu môn học về cả lý luận và thực tiễn + Có ý thức hình thành và trau dồi đạo đức nghề nghiệp. 2 Chƣơng 1: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG TỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA DU LỊCH. Giới thiệu: Mục tiêu - Về kiến thức: + Trình bày được các khái niệm về tài nguyên du lịch và bản chất khái niệm về tài nguyên du lịch.
+ Trình bày được cách phân loại các tài nguyên du lịch - Về kỹ năng: + Phân tích được các yếu tố cơ bản ảnh hưởng tới sự phát triển của du lịch Việt Nam. + Phân tích được điểm yếu, điểm mạnh của Việt Nam trong phát triển du lịch. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm Rèn luyện phẩm chất đạo đức và trau dồi chuyên môn cho phù hợp với ngành nghề. Nội dung chính 1.
Vị trí địa lý Vị trí địa lý có vai trò vô cùng quan trọng trong phát triển du lịch. Trước hết vị trí địa lý qui định những đặc điểm của tài nguyên du lịch tự nhiên như khí hậu, thủy văn, giới sinh vật. do vậy nó cũng là nhân tố ảnh hưởng đến kinh tế, văn hóa xã hội. Vị trí địa lý gắn liền với những vấn đề địa chính trị.
Đối với du lịch, vị trí địa lý còn là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận của khách du lịch, một trong 5 yếu tố chính phải quan tâm phân tích trong qui hoạch phát triển du lịch. Vị trí địa lý bao gồm vị trí địa lý tự nhiên, vị trí địa - văn hóa, vị trí địa lý kinh tế và vị trí địa – chính trị. Việt Nam là một nước nằm trong vùng Đông Nam Á, trên rìa phía đông nam của lục địa Á - Âu nhìn ra Thái Bình Dương. Vị trí này tạo cho Việt Nam nhiều loại địa hình khác biệt, từ địa hình núi cao, đồi núi ở phía tây sang địa hình đồng 3 bàng và địa hình duyên hải ở phía đông.
Sự đa dạng của địa hình là một điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch. Vị trí giao thoa giữa Ấn Độ và Trung Quốc là lý do thấy sự có mặt của các loài thực vật di cư từ Myanmar, Malaysia, Nam Trung Hoa. Nằm theo chiều dọc kinh tuyến nên sự phong phú của sinh vật càng cao. Cũng vì ở một khu vực có rừng vàng biển bạc, trên đường giao thương giữa các vùng miền nên đất nước Việt Nam luôn là một “miếng mồi ngon” của bao thế lực ngoại xâm.
Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, rất nhiều kẻ thù bên ngoài đã nhòm ngó, xâm chiếm mảnh đất này, song tất cả mọi mưu đồ của chúng đều thất bại. Khi có giặc, cả nước cùng một lòng, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo tín ngưỡng, không phân biệt già trẻ, gái trai đều quyết tâm đánh đuổi kẻ thù. Hình ảnh Thánh Gióng là biểu trưng cho ý chí quật cường của người Việt Nam trước giặc ngoại xâm, nó là một hằng số đặc trưng của dân tộc và trở thành bất tử.
