SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH & XÃ HỘI ĐẮK LẮK TRƯỜNG TRUNG CẤP TRƯỜNG SƠN GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: CÂY RAU NGÀNH/NGHỀ: TRỒNG TRỌT VÀ BẢO VỆ THỰC VẬT TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 226/QĐ - TCTS ngày 15 tháng 12 năm 2022 của Hiệu trưởng trường Trung Cấp Trường Sơn Đắk Lắk, năm 2022 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Cây rau là một trong những môn học đào tạo chuyên ngành, biên soạn theo nội dung chương trình khung được Trường Trung cấp Trường Sơn phê duyệt năm 2022 trên cơ sở kế hoạch đào tạo hệ Trung cấp theo tín chỉ nghề Trồng trọt và Bảo vệ thực vật. Trong quá trình biên soạn, tác giả đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới có liên quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo.
Nội dung lý thuyết được biên soạn gắn liền nguyên lý cơ sở với nhu cầu thực tế trong sản xuất đồng thời có tính thực tiễn cao. Thời gian thực hiện mô đun: gồm 9 bài học, thời gian đào tạo gồm: 45 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 28 giờ, kiểm tra: 2 giờ ) Trong quá trình biên soạn giáo trình. Dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các nhà giáo, các chuyên gia, người sử dụng lao động và người trực tiếp lao động trong lĩnh vực điều tra dịch hại để giáo trình được điều chỉnh, bổ sung cho hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và đáp ứng được nhu cầu học nghề trong thời kỳ đổi mới.
Xin chân thành cảm ơn!., ngày……tháng……năm……… Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Th.S Hoàng Thị Thành iii MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. ii MỤC LỤC. iv GIÁO TRÌNH MÔN HỌC CÂY RAU.
1 BÀI 01 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÀNH SẢN XUẤT RAU. 3 Mục tiêu của bài:. 3 Nội dung bài:. Tình hình sản xuất rau trên thế giới và trong nước.
Tình hình sản xuất rau trên thế giới. Giá trị dinh dưỡng và vai trò của rau trong đời sống. Giá trị dinh dưỡng của rau. Vai trò của Cây rau trong đời sống.
Ý nghĩa về mặt xã hội. Nhiệm vụ và định hướng phát triển của ngành sản xuất rau. Định hướng phát triển. Những đặc điểm của ngành sản xuất rau.
Những thuận lợi và khó khăn của ngành sản xuất rau. 16 BÀI 02 CƠ SỞ SINH HỌC CỦA CÂY RAU. Phân loại rau theo đặc tính thực vật học, bộ phận sử dụng và theo phương pháp sinh vật học nông nghiệp. Phân loại theo đặc tính thực vật học.
Phân loại theo bộ phận sử dụng. Phân loại theo phương pháp sinh vật học nông nghiệp. Nguồn gốc, sự phân bố cây Rau trên thế giới. Nguồn gốc Cây rau.
Sự phân bố cây Rau. Các thời kỳ sinh trưởng của cây Rau. 28 BÀI 03 YÊU CẦU CỦA CÂY RAU ĐỐI VỚI ĐIỀU KIỆN NGOẠI CẢNH. 31 Mục tiêu của bài:.
31 Nội dung bài:. Yêu cầu của rau đối với nhiệt độ. Yêu cầu của cây Rau đối với ánh sáng. Yêu cầu của cây Rau đối với nước.
Yêu cầu của rau đối với dinh dưỡng. 40 Bài 04 CƠ SỞ KỸ THUẬT CỦA NGHỀ TRỒNG RAU. 45 Mục tiêu của bài:. 45 Nội dung bài:.
Phương thức trồng rau. Phương thức trồng tự nhiên. Phương thức trồng rau trong điều kiện nhân tạo và có thiết bị che chắn. Đất trồng rau.
Hạt giống rau. Kỹ thuật gieo ươm cây con. Kỹ thuật trồng. Cày, bừa, phơi đất.
Mật độ và khoảng cách trồng. Kỹ thuật chăm sóc. Thu hoạch và để giống. 67 Bài 5: SẢN XUẤT RAU AN TOÀN VÀ RAU THEO HƯỚNG GAP, RAU HỮU CƠ.
70 Mục tiêu của bài. 70 Nội dung bài:. Khái niệm về rau an toàn. Nguyên nhân gây nhiễm bẩn cho rau trồng.
Điều kiện để sản xuất rau an toàn. Giới thiệu về rau hữu cơ, rau sản xuất theo hướng thực hành nông nghiệp tốt. Giới thiệu về rau hữu cơ. Rau sản xuất theo hướng thực hành nông nghiệp tốt.
79 Bài 06: KỸ THUẬT TRỒNG CÂY CÀ CHUA. 80 Mục tiêu của bài:. 80 Nội dung bài:. Vị trí và giá trị của cà chua.
Nguồn gốc và phân bố. Đặc tính thực vật học. Điều kiện ngoại cảnh. Kỹ thuật trồng trọt.
Hiện tượng rụng nụ, hoa và biện pháp hạn chế. Thu hoạch, bảo quản và để giống. 109 Bài 07: KỸ THUẬT TRỒNG CÂY KHOAI TÂY. 112 Mục tiêu của bài:.
112 Nội dung bài. Vị trí và giá trị của khoai tây. Nguồn gốc và phân bố. Đặc tính thực vật học.
Điều kiện ngoại cảnh. Các thời kỳ sinh trưởng của cây khoai tây. Kỹ thuật trồng trọt. Hiện tượng thoái hóa khoai tây và biện pháp khắc phục.
Thu hoạch, bảo quản. 123 Bài 08: KỸ THUẬT TRỒNG CÂY BẮP CẢI. 124 Mục tiêu của bài. 124 Nội dung bài:.
Các biến chủng của cây bắp cải. Vị trí và giá trị của cây bắp cải. Nguồn gốc và phân bố. Đặc tính thực vật học.
Điều kiện ngoại cảnh. Các thời kỳ sinh trưởng của cây bắp cải. Kỹ thuật trồng trọt. Thu hoạch, bảo quản và để giống.
140 Bài 09 KỸ THUẬT TRỒNG CÂY HÀNH LÁ VÀ CÁC LOẠI HÚNG. 143 Mục tiêu của bài. 143 Nội dung bài. Vị trí và giá trị của hành lá, húng.
Nguồn gốc và phân bố. Các loại rau húng. Đặc tính thực vật học. Cây rau Húng.
Điều kiện ngoại cảnh. Cây rau Húng. Kỹ thuật trồng trọt. Cây rau Húng.
Thu hoạch, bảo quản. Cây rau Húng. 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 150 vi GIÁO TRÌNH MÔN HỌC CÂY RAU Tên mô đun: Cây rau Mã mô đun: MĐ14 Vị trí, tính chất của mô đun: Vị trí: Được bố trí sau chương trình các môn học chung và các môn học cơ sở chuyên ngành: Sinh lý thực vật, Côn trùng đại cương, Bệnh cây đại cương, thuốc Bảo vệ thực vật.
Tính chất: Đây là môn học chuyên môn của nghề Trồng trọt và bảo vệ thực vật Yêu cầu người học cần phải đảm bảo đủ số giờ lý thuyết và thực hành. Mục tiêu môn học: Về kiến thức: Trình bày được tình hình sản xuất và thị trường, triển vọng phát triển, tài nguyên, các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây rau, các khâu kỹ thuật trong canh tác cây rau, các qui định để sản xuất rau theo hướng an toàn, giới thiệu sơ lược về các tiêu chí sản xuất rau theo hướng thực hành nông nghiệp tốt (GAP – Good Agricultural Practics), rau hữu cơ. Có kiến thức đại cương và chuyên sâu về kỹ thuật trồng, chăm sóc một số loại rau phổ biến như: cà chua, khoai tây, bắp cải, hành lá và rau húng. Về kỹ năng: Nắm bắt chuyên sâu về một số cây rau đại diện cho các nhóm rau: Rau ăn lá (bắp cải), rau ăn quả (cà chua), rau ăn củ (khoai tây) và rau gia vị (hành lá, húng).
Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: 1 Có khả năng nhận biết, tư duy và giải quyết các vấn đề trong thực tiễn sản xuất rau. Có khả năng trồng và chăm sóc các loại rau khác nhưng cùng chủng loại với một số cây rau đại diện đã được học trong chương trình. Nắm rõ các khâu kỹ thuật trong nghề trồng rau. 2 BÀI 01 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÀNH SẢN XUẤT RAU Mục tiêu của bài: Giới thiệu tổng quan về ngành sản xuất rau.
Nội dung bài: 1. Tình hình sản xuất rau trên thế giới và trong nước. Tình hình sản xuất rau trên thế giới Theo số liệu gần đây nhất, năm 2005 diện tích trồng rau trên thế giới khoảng 17.009 ha, năng suất đạt 138,829 tạ/ha, sản lượng đạt 249,879 triệu tấn. Số liệu từ bảng 1 cho thấy: nước có diện tích trồng rau lớn nhất là Trung Quốc với 8.500 ha Về sản lượng rau thì Trung Quốc vẫn dẫn đầu với 142 triệu tấn chiếm 56,82% tổng sản lượng rau thế giới.
Sau Trung Quốc là Ản Độ đạt 35 triệu tấn (chiếm 14%). Như vậy, chỉ riêng 2 nước Trung Quốc và Ản Độ đã chiếm 70,82% tổng sản lượng rau toàn thế giới. Tình hình sản xuất rau của một số nước trên thế giới năm 2005 Sản lượng Quốc gia Diện tích (ha) Năng suất (tạ/ha) (triệu tấn) Toàn thê giới 17.000 88,000 4,400 Liên Bang Nga 207.050 771,801 852,840 (Nguồn: Records Copyright FAO 2006) 3 Trước nhu cầu rau ngày càng tăng, một số nước trên thế giới đã có những chính sách nhập khẩu rau khác nhau. Năm 2005, nước nhập khẩu rau nhiều nhất thế giới là Pháp đạt 145,224 nghìn tấn; sau Pháp là các nước như: Canada (143,332 nghìn tấn); Anh (140,839 nghìn tấn); Đức (116,866 nghìn tấn).
Trong khi đó, 5 nước chi tiêu cho nhập khẩu rau lớn trên thế giới là: Đức (149.140 nghìn USD); Pháp (132.942 nghìn USD); Canada (84.496 nghìn USD); Trung Quốc (80.325 nghìn USD); Nhật Bản (75. Nhiều nước trên thế giới ngày càng có nhiều chủng loại rau, tăng diện tích và năng suất để đáp ứng nhu cầu về rau xanh ngày một tăng. Theo FAO, dự báo thị trường rau của thế giới thì thị trường rau quả cung vẫn không đủ cầu. Thời kỳ 2000 - 2010 nhu cầu nhập khẩu rau quả của các nước trên thế giới sẽ tăng do mức tăng tiêu thụ rau quả b ình quân, dự báo nhu cầu tăng 3,6% trong khi mức tăng sản lượng rau quả chỉ đạt 2,8%.
Tình hình sản xuất rau trong nước Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, diện tích trồng rau cả năm 2006 là 644,0 nghìn ha, tăng 29,5% so với năm 2000 (452,9 nghìn ha). Năng suất đạt 149,9 tạ/ha, là năm có năng suất trung bình cao nhất từ trước đến nay. Tổng sản lượng rau cả nước đạt 9,65 triệu tấn, đạt giá trị 144.000 tỷ đồng (tương đương 900 triệu USD), chiếm 9% GDP của nông nghiệp Việt Nam, trong khi diện tích chỉ chiếm 6%. Với khối lượng trên, bình quân sản lượng rau sản xuất trên đầu người đạt 115 kg/người/năm, tương đương mức bình quân toàn thế giới và đạt loại cao trong khu vực, gấp đôi trung bình của các nước ASEAN (57 kg/người/năm).