MỞ ĐẦU MH24-01 Giới thiệu: Đây là bài thứ nhất giới thiệu về thực trạng trồng cây ăn trái và chiến lược phát triển ở Đồng Bằng Sông Cửu Long. Giới thiệu một số mô hình trồng trọt kết hợp với chăn nuôi, lấy ngắn nuôi dài để giúp người sản xuất có nhiều lựa chọn trong việc canh tác mang lại hiệu quả cao. Mục tiêu: - Kiến thức: Hiểu được chiến lược phát triển vườn cây ăn trái ở Đồng bằng sông Cửu Long. - Kỹ năng: Biết các bước để thực hiện chiến lược phát triển vườn cây ăn trái ở Đồng bằng sông Cửu Long.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Biết áp dụng các chiếc lược phát triển vườn cây ăn trái ở Đồng bằng sông Cửu Long theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hợp tác hoá. Giới thiệu Đồng Bằng Sông Cửu Long và việc trồng cây ăn trái Đồng bằng sông Cửu Long với tổng diện tích gần 4 triệu ha, vùng khí hậu gió mùa cận xích đạo, nhiệt độ trung bình hàng năm từ 24 đến 27 0C, tổng nhiệt lượng cả năm là 9. Các yếu tố như ánh nắng, gió, ẩm độ không khí, bức xạ mặt trời,. mang tính ổn định, thuận lợi cho sản xuất cây ăn trái trên bình diện rộng với tổng diện tích trồng cây ăn trái là 175.670 ha, chiếm 50,7% diện tích cây ăn trái của cả nước.
Điều nầy nói lên tầm quan trọng của ngành trồng cây ăn trái nhiệt đới ở Đồng bằng sông Cửu Long. Việc phát triển kinh tế vườn góp phần đáng kể trong việc nâng cao vai trò sản xuất nông sản hàng hóa, đa dạng hóa sản xuất. Nhìn chung, cây trái vùng sông nước Nam bộ quanh năm tươi tốt, chủng loại phong phú, đa dạng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước, một phần cho xuất khẩu. Được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu cho riêng vùng nhiệt đới, cộng với tiềm năng giống cây ăn trái chấp cánh cho sản xuất trái cây nhiệt đới bước dài khi Việt Nam ta hội nhập cùng các nước trong khu vực.
Bên cạnh một số thuận lợi trên, việc canh tác còn nhiều vấn đề bất cập, tiến bộ khoa học kỹ thuật chưa đến tận từng người dân do sản xuất còn manh mún, lẻ tẻ, quy mô nông trại chưa đủ lớn, hợp tác xã nông nghiệp chưa nhiều, 1 mạng lưới phân phối chưa đi vào công nghiệp hóa, việc áp dụng cơ giới hóa còn nhiều khó khăn. Giải quyết được những bất cập trên thì hàng nông sản của ta mới có thể cạnh tranh cùng các nước trong khu vực. Mục tiêu phát triển cho xuất khẩu và tiêu thụ trái cây nội địa cần tạo nên những vùng chuyên canh cây trái đặc sản cho riêng từng vùng đất, thích hợp từng chủng cây với sự hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ khoa học nông nghiệp từ khâu chọn đất, giống, kỹ thuật canh tác, thu hoạch, vận chuyển, bảo quản và tiêu thụ. Phát triển nông nghiệp nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hợp tác hoá Cần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với phân công lại lao động ở nông thôn.
Chủ trương đẩy nhanh việc thoát lũ và ngọt hóa ở ĐBSCL, đẩy mạnh việc áp dụng công nghệ sinh học, ưu tiên phát triển cây trồng, vật nuôi có quy mô phát triển tương đối lớn và thị trường ổn định, hết sức chú trọng phát triển công nghệ sau thu hoạch và công nghệ chế biến. Kinh tế trang trại với các hình thức sở hữu khác nhau (Nhà nước, tập thể, tư nhân) được phát triển chủ yếu để trồng cây dài ngày, chăn nuôi đại gia súc ở những nơi có nhiều ruộng đất. Phát triển mạnh các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn. Tăng tỷ lệ đầu tư cho nông nghiệp và nông thôn.
Ưu đãi, khuyến khích hơn nữa đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước, phát triển kinh tế, tạo việc làm ở nông thôn, kể cả các dự án ở quy mô hộ gia đình. Tổ chức các cơ sở công nghiệp chế biến nông sản, thuỷ sản theo hướng gắn kết các đơn vị cung cấp nguyên liệu sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Tăng nhanh trang bị kỹ thuật trong nông nghiệp và nông thôn. Nhà nước hỗ trợ điều kiện để đẩy mạnh sản xuất và sử dụng sản phẩm cơ khí phục vụ nông nghiệp, nhất là các thiết bị vừa và nhỏ có sức cạnh tranh với sản phẩm của nước ngoài.
Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, bao gồm cả bồi dưỡng kỹ năng lao động, đào tạo kỹ thuật viên và hình thành đội ngũ các nhà kinh doanh giỏi ở nông thôn. Giải quyết vấn đề thị trường tiêu thụ nông sản. Thực hiện cơ chế lưu thông thật sự thông thoáng trên thị trường trong nước. Củng cố hệ thống thương nghiệp Nhà nước trên địa bàn nông thôn, đặc biệt coi trọng phát triển các hình thức liên kết giữa thương nghiệp Nhà nước với hợp tác xã, nông dân và lực lượng thương nghiệp nhỏ, khắc phục tình trạng thả nổi thị trường nông thôn gây thiệt hại đến lợi ích nông dân.
Tạo cho được một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực có sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đánh thuế xuất khẩu cao đối với hàng xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô mà trong nước đã có 2 năng lực chế biến. Cho nhập khẩu miễn thuế hoặc thuế suất thấp các loại nguyên, vật liệu phục vụ công nghiệp nông thôn mà trong nước chưa sản xuất được hoặc còn thiếu. Xây dựng quỹ bảo hiểm sản xuất dưới nhiều hình thức.
Nhà nước có chính sách cho nông dân nghèo vay tiền vào đầu vụ thu hoạch để không phải bán nông sản ở thời điểm bất lợi về giá. Phát triển các loại hình kinh doanh kết hợp công nghiệp, nông nghiệp, xuất nhập khẩu theo phương thức ký kết hợp đồng dài hạn với nông dân. Phát triển mạnh các hình thức kinh tế hợp tác, đổi mới hoạt động của các cơ sở quốc doanh trong nông nghiệp và nông thôn, phát triển các cơ sở quốc doanh ở vùng sâu, vùng xa. Tiếp tục phát huy vai trò tự chủ của kinh tế hộ, kể cả kinh tế tiểu chủ.
Nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở quốc doanh trong nông nghiệp và nông thôn theo hướng tập trung làm dịch vụ (điện, nước, kỹ thuật tài chính ngân hàng, thương mại, vận tải,.), công nghiệp chế biến và chuyển giao kỹ thuật cho nông dân; trên cơ sở đó phát triển thêm một số cơ sở quốc doanh nông lâm nghiệp ở miền núi, vùng sâu, vùng xa. Phát triển các hình thức hợp tác xã giữa các doanh nghiệp nhà nước với các hợp tác xã và các hộ nông dân. Xây dựng các Hiệp hội ngành nghề hoạt động theo cơ chế dân chủ, tự quản; trong đó có cơ sở quốc doanh trong Hiệp hội có vai trò nồng cốt. Chiến lược trồng cây ăn trái ở Đồng bằng sông Cửu Long Diện tích trồng cây ăn trái ở ĐBSCL ngày càng mở rộng, các chủng loại cây ăn trái ngày một phong phú, loại bỏ dần giống kém chất lượng thay vào đó những giống mới triển vọng với ưu thế lai tạo nên trái cây nhiệt đới giàu về số lượng, ngon về chất lượng, mẫu mã đẹp, màu sắc bắt mắt,.
Để theo kịp hàng nông sản của các nước như Thái Lan, Malaysia,. thì nông dân ta gấp rút trang bị cho mình những kiến thức sâu về kỹ thuật canh tác cũng như không ngừng học tập, mạnh dạn thay đổi tư duy, lề lối canh tác còn lạc hậu, manh mún, sáng tạo, tìm giống mới thay vào giống cây kém hiệu quả,. Trong thời gian qua, nông dân đã từng bước bắt nhịp được nhu cầu xã hội nhưng trong sản xuất vẫn còn nhiều bất cập. Nhìn vào thị trường trái cây của ta, trái cây Thái Lan từng bước lấn sân không những về chủng loại (Sầu riêng cơm vàng hột lép, bòn bon, xoài ăn sống, chôm chôm,.) mà còn lấn sân về chất lượng (Cơm dầy, thịt ngọt, hợp khẩu vị,.), mùa vụ (mùa vụ kéo dài,.
Riêng về trái cây nhiệt đới được trồng ở ĐBSCL chúng ta có giống bưởi Năm Roi, xoài Cát Hòa Lộc là loại trái cây ngon nhất mà khó có chủng loại bưởi, xoài giống khác sánh kịp. 3 Vai trò trái cây hiện nay rất cần thiết cho nhu cầu dinh dưỡng của toàn xã hội, ở bất cứ nơi đâu và bất kỳ thời điểm nào. Thành phần dinh dưỡng có trong trái cây chiếm vai trò quan trọng trong khẩu phần ăn của mọi người, vì thế chúng ta cần phải có chiến lược để sản xuất trái cây chất lượng đáp ứng thị trường trong và ngoài nước. Tuy nhiên, trái cây của ta chưa ổn định về chất lượng cũng như nguồn sạch bệnh, khó đáp ứng với yêu cầu đòi hỏi ở những thị trường khó tính như Nhật Bản, Úc, Mỹ,.
cho nên: (a) Biện pháp sản xuất trái cây sạch bệnh hay còn gọi là trái cây hữu cơ phải được đặc biệt quan tâm; (b) Bảo quản sau thu hoạch bằng công nghệ sạch, đây là vấn đề còn mới đối với nông dân ta, cần phổ biến và nhân rộng; (c) Nguồn giống, bao gồm những vấn đề như thời vụ, phẩm chất bên trong, hình thức bên ngoài, không lưu tồn thuốc bảo vệ thực vật,.; (d) Sản phẩm mang tính cạnh tranh về giá cả như giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, tăng chất lượng, tăng năng suất,.; (e) Đáp ứng yêu cầu trên qui mô rộng, thời gian thu hoạch, điều khiển tiến trình chín,.; (f) Chú trọng bao bì, mẫu mã, quy cách đóng gói theo chuẩn quốc tế,.; (g) Công nghệ chế biến, sản xuất nước quả đóng hộp, xấy khô trái cây,.Để đáp ứng những yêu cầu trên cần định hướng quy hoạch vùng chuyên canh trồng cây ăn trái đặc sản, xây dựng hợp tác xã kiểu mới theo cung cách hợp tác xã ở các nước như Mỹ, Châu Âu,.xây dựng kho lạnh, chuẩn bị phương tiện giao thông thuận lợi. Vấn đề trồng nuôi xen trong vườn cây ăn trái. Ngoài ra để tăng thu nhập thêm cho nhà vườn, việc phát triển kinh tế vườn, ngoài việc trồng cây ăn trái đặc sản còn chú trọng việc phát triển mô hình trồng xen, kết hợp giữa trồng trọt với trồng trọt, trồng trọt với chăn nuôi, trồng trọt với thuỷ sản,. Mô hình VACB là mô hình sản xuất thâm canh phù hợp sinh thái vườn.
Trong đó công nghệ Biogas (B) lên men chất thải tạo ra khí đốt và phân hữu cơ, làm tăng thêm tính ưu việt của mô hình liên hoàn khép kín vườn-ao-chuồng mang tính bền vững, hiệu quả kinh tế cao cũng như không làm ô nhiễm môi trường và nguồn nước.