Chương 1: Các thành phần của máy tính o Dây -12V (màu xanh): cung cấp nguồn cho cổng COM và card âm thanh trên mainboard. o Dây -5V (màu trắng): cấp nguồn cho các khe ISA.3V (màu cam): Cấp nguồn cho các chip điện tử. o Dây +12V (màu vàng): cấp nguồn cho các motor quay đĩa, CPU, card đồ họa… o Dây +5VSB (màu tím): cấp nguồn cho máy để khởi động. o Dây mở nguồn (màu xanh lá): dùng để kích hoạt bộ nguồn hoạt động khi được nối với mass.
o Dây PowerGood (màu xám): báo cho mainboard biết tình trạng bộ nguồn. o Dây cảm biến (màu nâu): đo dòng điện cung cấp cho mainboard để điều chỉnh điện áp cho phù hợp. Điện áp các ngõ ra 2. Kiểm tra bộ nguồn ▪ Để kiểm tra một bộ nguồn có hoạt động hay không ta làm như sau: Bước 1: Cấp điện cho bộ nguồn.
15 Chương 1: Các thành phần của máy tính Bước 2: Đấu dây PS_ON (màu xanh lá cây) vào Mass (đấu vào một dây màu đen nào đó). Sau đó quan sát quạt trên bộ nguồn, nếu quạt quay tít là nguồn đã chạy. Nếu quạt không quay là nguồn bị hỏng. Trường hợp nguồn vẫn chạy thì hư hỏng thường do Mainboard.
Kiểm tra bộ nguồn 2. Chuẩn đoán và xử lý sự cố nguồn Sự cố Chuẩn đoán Khắc phục Hệ thống đôi khi khởi động Nguồn điện không ổn định, Sử dụng ổn áp, thay thế bộ lại liên tục khi vào giao bộ nguồn bị sụt áp, hư tụ. nguồn mới hoặc sửa bộ diện Windows Logon. Nguồn hệ thống không Bộ nguồn hư hoặc chưa Kiểm tra bộ nguồn và các được kích hoạt khi ấn nút được cấp nguồn.
Dây yếu tố có liên quan. nguồn hư, công tắc nguồn chưa được mở hoặc các jack cắm tiếp xúc kém. Khi cắm thiết bị vào Front Nguồn điện không đảm Kiểm tra bộ nguồn, USB USB Port, máy tính khởi bảo. port, đổi port, kiểm tra dây động lại hoặc dump treo kết nối.
THIẾT BỊ NỘI VI 1. Bo mạch chủ 1. Công dụng Bo mạch chủ (mainboard hay motherboard) hoặc bo mạch hệ thống (System board) là bản mạch lớn nhất trong máy tính. Mainboard có chức năng liên kết và điều 16 Chương 1: Các thành phần của máy tính khiển các thành phần được cắm vào nó.
Đây là cầu nối trung gian cho phép quá trình giao tiếp của các thiết bị cắm vào mainboard. Hình dạng Mainboard Trên bộ mạch chủ thường trang bị các khe cắm RAM, các khe cắm các loại cáp (cáp ổ cứng, ổ mềm, cáp nguồn…), khe cắm (hoặc chân cắm) CPU, các chân cắm jumper, các loại dây công tắc,… và các cổng nối thiết bị nhập, xuất. Các chuẩn mainboard Chuẩn ATX: Cho phép gắn các bo mạch mở rộng một cách dễ dàng và thuận tiện hơn. Bộ nguồn sử dụng cho các bo mạch chuẩn ATX là nguồn ATX.
Chuẩn BTX: Chuẩn mới trên thị trường, thường dùng cho các hệ thống máy tính cá nhân cao cấp. Điểm đặc biệt của chuẩn BTX là sự sắp xếp lại vị trí của các thiết bị trên mainboard nhằm tạo ra sự lưu thông không khí tối ưu. 17 Chương 1: Các thành phần của máy tính Hình 1. Chuẩn Mainboard ATX và BTX 1.
Các thành phần trên mainboard Một mainboard thường được cấu tạo và tích hợp bởi nhiều thành phần linh kiện điện tử khác nhau. Có rất nhiều các thiết bị gắn trên bo mạch chủ theo cách trực tiếp có mặt trên nó, thông qua các kết nối cắm vào hoặc dây dẫn liên kết. Mỗi nhà sản xuất có những đặc điểm riêng cho mainboard loại. Nhưng nhìn chung chúng có các thành phần và đặc điểm giống nhau.
Có thể chia làm các nhóm: khe mở rộng, I/O port, các chip điện tử, khe cắm bộ nhớ, các connectors, jumpers và đế cắm vi xử lý. Các thành phần trên mainboard 18 Chương 1: Các thành phần của máy tính 1. Bộ Chipset Bộ chipset là bộ chip quan trọng làm cầu nối chính cho tất cả các thành phần trên mainboard. ▪ Mainboard sử dụng CPU của hãng Intel: Bộ chipset gồm hai chip chính là chip cầu bắc và chip cầu nam.
o Chip cầu bắc (Northbridge): kết nối với CPU và giúp CPU kết nối đến bộ nhớ chính, card màn hình và kênh truyền đến chip cầu Nam. Một vài loại còn chứa chương trình điều khiển video tích hợp, hay còn gọi là Graphics and Memory Controller Hub (GMCH) hay VGA onboard. Thường được gắn thêm 1 miếng tản nhiệt, nằm gần CPU và RAM. o Chip cầu nam (Southbridge): có nhiệm vụ truyền dẫn truyền tín hiệu từ các thiết bị còn lại đến chip cầu Bắc và ngược lại.
Khác với chip cầu bắc, chip cầu nam không được kết nối trực tiếp với CPU. Chip cầu nam được đặt xa CPU hơn, là chíp lớn thứ nhì trên mainboard (chỉ thua Chip cầu Bắc). Mô hình kết nối của 2 chipset cầu Bắc và cầu Nam o Đối với các dòng mainboard chạy hệ thống Intel, từ phiên bản Core i trở về sau thì toàn bộ chức năng của chipset cầu Bắc được tích hợp trực tiếp vào CPU nên không còn nhận thấy sự hiện diện của chipset cầu Bắc trên mainboard. 19 Chương 1: Các thành phần của máy tính Tải nhiệt chip cầu bắc Chip cầu bắc Chip cầu nam Hình 1.
Chíp cầu bắc và chíp cầu nam ▪ Mainboard sử dụng CPU của hãng AMD: Về cơ bản, cấu trúc bo mạch chủ sử dụng CPU của hãng AMD giống như cấu trúc của bo mạch chủ sử dụng CPU của hãng Intel. Tuy nhiên một số cấu trúc bo mạch chủ cho bộ xử lý AMD có thể cho phép CPU giao tiếp trực tiếp với RAM, chipset chỉ làm nhiệm vụ liên kết đến các bộ phận khác nên có thể chỉ gồm một hoặc hai chip. o Loại hai chip: tương tự như bộ chipset dành cho CPU Intel. o Loại một chip: Chipset loại này thực hiện tất cả các chức năng tương tự của chip nam và chip bắc dùng cho CPU Intel.
▪ Ngoài hai nhà sản xuất chipset nổi tiếng là Intel và AMD còn có một số nhà sản xuất Chipset khác như ULi, ATI, NVIDIA, SiS, VIA. Hệ thống Bus Bus là đường dẫn thông tin trong mainboard giúp trao đổi dữ liệu giữa vi xử lý và các thiết bị khác trong máy tính. Tốc độ bus xác định tốc độ truyền thông tin qua bus, mỗi mainboard sẽ có một tốc độ bus chuẩn cho toàn bộ hệ thống (gọi là xung nhịp chuẩn, xung clock) thường là 100MHz, 133MHz và 200MHz. Bus trong máy tính gồm các bus như: System Bus, FSB (Front Side Bus), BSB (Back Side Bus), Expansion Bus… Chia làm 4 nhóm bus: địa chỉ, dữ liệu, điều khiển và mở rộng.
▪ Bus hệ thống (System Bus): Là kênh truyền dữ liệu giữa CPU và bộ nhớ được thiết kế trên mainboard. System Bus phụ thuộc vào số lượng các đường truyền dữ liệu (32, 64 bit…) và tốc độ xung nhịp của hệ thống (100Mhz, 133MHz…). ▪ Bus tuyến trước (Front Side Bus): Tiếp nhận các thông tin và truyền dữ liệu từ chip cầu bắc đến vi xử lý và ngược lại. ▪ Back Side Bus: hoạt động trong phạm vi giữa cache L2 và vi xử lý.
Hay nói cách khác là đường truyền dữ liệu giữa cache L2 và vi xử lý. 20 Chương 1: Các thành phần của máy tính ▪ Expansion Bus: cho phép các thiết bị ngoại vi, các card mở rộng truy cập vào bộ nhớ một cách độc lập không cần thông qua vi xử lý, trong khi vi xử lý đang thực hiện các tác vụ khác. Giao tiếp với CPU CPU giao tiếp với mainboard thông qua đế cắm (Socket) hoặc khe cắm (Slot). Hệ thống kết nối này thường được gọi là Front Side Bus.
▪ Slot: Là khe cắm dài như một thanh để cắm CPU thuộc thế hệ cũ. Có 3 loại slot: Slot 1 (Intel Pentium II, III), Slot 2 (Intel Server) và Slot A (AMD). Slot cắm CPU ▪ Socket: là loại đế hình vuông (hoặc chữ nhật) có xăm lổ tương ứng với các điểm tiếp xúc (chân) của CPU. Các Socket cắm CPU 1.
Khe cắm RAM Kết nối mainboard với RAM. Kích thước, hình dạng phụ thuộc vào loại RAM được sử dụng. Các loại module khe cắm: ▪ Chuẩn SIMM (Single Inline Memory Modules) là dạng khe cắm RAM dùng cho mainboard đời cũ, hiện nay không còn sử dụng. Có 2 loại khe cắm: 30 chân và 72 chân.
21 Chương 1: Các thành phần của máy tính ▪ Chuẩn RIMM (Rambus Inline Memory Module): là dạng khe cắm hai hàng chân dùng riêng cho RDRAM. Có 2 loại khe cắm: 184 pin và 232 pin. ▪ SoDIMM (Small Outline Dual In-line Memory Module): Khe cắm RAM dành cho các dòng máy Laptop. Được chia làm 2 loại: 72 chân và 144 chân.
Khe cắm RAM chuẩn DIMM 1. Khe cắm mở rộng Khe cắm mở rộng (expansion slot) dùng để cắm các card mở rộng. Có nhiểu loại chuẩn khe cắm khác nhau. Sau đây là một số chuẩn khe cắm.
Khe cắm ISA Khe cắm ISA (Industry Standard Architecture): Dùng để cắm các loại card mở rộng như card mạng, card âm thanh. Đây là chuẩn cũ có tốc độ truyền dữ liệu chậm, chiếm không gian trong mainboard nên hầu hết các mainboard hiện nay không sử dụng khe ISA. Khe cắm PCI Khe cắm PCI (Peripheral Component Interconnect) chuẩn kết nối phổ biến dùng cho các card mở rộng như: card màn hình, card mạng, card âm thanh… Hoạt động ở tần số 32MHz, 66Mhz,133Mhz với các đường truyền dữ liệu có băng thông 32bit/ 64bit. 22 Chương 1: Các thành phần của máy tính Hình 1.
Khe cắm PCI 1. Khe cắm AGP Khe cắm AGP (Accelerated Graphics Port) là khe cắm card mở rộng chỉ dùng cho card màn hình. Chuẩn AGP đầu tiên là AGP 1X tốc độ truyền 266MBps và được phát triển lên AGP 2X, 4X, 8X. Khe cắm PCI 1.
Khe cắm PCI Express Khe cắm PCI Express (PCIe) là chuẩn truyền thông nối tiếp tốc độ cao theo dạng điểm đến điểm thay thế cho chuẩn PCI, PCI-X, AGP. Đối với PCIe X1 thì băng thông là 2.5Gbps (X1=250MBps) mỗi chiều, còn đồng bộ thì tới 5. Ngoài ra còn một số loại khe cắm cũ khác như: AMR (Audio Modem Riser), CNR (Communications and Networking Riser)… Hình 1. Khe cắm PCIe 23 Chương 1: Các thành phần của máy tính 1.
Kết nối nguồn Kết nối nguồn (Power Connector) thành phần quan trọng dùng để cấp năng lượng cho mainboard và các thành phần khác kết nối đến mainboard. Gồm nhiều loại như: nguồn chính, nguồn phụ, nguồn PCIe, nguồn quạt CPU (FAN CPU), nguồn quạt mainboard… Hình 1. Các đầu nối nguồn 1. Cổng kết nối thiết bị lưu trữ Giao tiếp IDE (Intergrated Drive Electronics): Giao tiếp IDE/ATA là chuẩn kết nối CD/DVD, HDD với mạch điều khiển IDE trên mainboard, gồm 40 chân đầu cắm.
Tốc độ truyền dữ Hình 1. Đầu nối IDE liệu cao nhất là 133MBps. Giao tiếp FDD (Floppy Disk Drive): Là chuẩn kết nối ổ đĩa mềm (FDD, Floppy) trên mainboard.