Một Số Vấn Đề Về Giáo Dục Ở Mão Điền Trong Những Năm Đổi Mới (1986-2006)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số vấn đề về giáo dục ở mão điền huyện thuận thành tỉnh bắc ninh trong những năm đổi mới 1986, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đỗ Đăng Quý
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đình Lê
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Một Số Vấn Đề Về Giáo Dục Ở Mão Điền (Huyện Thuận Thành, Tỉnh Bắc Ninh) Trong Những Năm Đổi Mới (1986 - 2006)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giáo Dục Mão Điền 1986 2006 Bối Cảnh Thành Tựu

Giai đoạn 1986-2006 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của giáo dục Mão Điền nói riêng và Việt Nam nói chung. Bối cảnh đổi mới kinh tế - xã hội tạo tiền đề cho những thay đổi sâu rộng trong chính sách giáo dục. Mão Điền, một xã thuần nông thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn để đạt được những thành tựu đáng kể. Sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, cùng với tinh thần hiếu học của người dân, là động lực chính thúc đẩy sự phát triển giáo dục vùng nông thôn này. Theo thống kê năm 2008, Mão Điền có 197 học sinh đỗ đại học, cao đẳng, một con số ấn tượng so với các địa phương khác. Điều này cho thấy sự đầu tư vào giáo dục đã mang lại những kết quả cụ thể, góp phần nâng cao dân trí và chất lượng nguồn nhân lực của xã.

1.1. Vị trí địa lý và đặc điểm kinh tế xã hội Mão Điền

Mão Điền nằm ở phía đông bắc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, giáp với nhiều xã lân cận. Đặc điểm địa lý này ảnh hưởng đến sự giao lưu văn hóa và kinh tế của xã. Tuy nhiên, diện tích đất tự nhiên bình quân đầu người thấp, chỉ khoảng 250 mét vuông, đặt ra thách thức về nguồn lực giáo dục và phát triển kinh tế. Dân số đông cũng tạo áp lực lên hệ thống trường lớp và đội ngũ giáo viên. Mặc dù vậy, Mão Điền vẫn duy trì được truyền thống hiếu học, thể hiện qua tỷ lệ người dân có trình độ học vấn cao.

1.2. Truyền thống hiếu học và văn hóa giáo dục Mão Điền

Vùng đất Thuận Thành nói chung và Mão Điền nói riêng có truyền thống hiếu học lâu đời. Thuận Thành từng là trung tâm kinh tế - xã hội đầu tiên của người Việt ở Đồng bằng sông Hồng. Nhiều tài liệu lịch sử khẳng định Nho giáo đã được truyền dạy đầu tiên tại đây. Tinh thần hiếu học được thể hiện qua việc các gia đình luôn coi trọng việc học hành của con cái, tạo điều kiện tốt nhất để con em được đến trường. Bên cạnh đó, văn hóa giáo dục còn được vun đắp qua các hoạt động khuyến học, khuyến tài, tạo động lực cho học sinh phấn đấu.

II. Thực Trạng Giáo Dục Mão Điền 1986 2006 Ưu Điểm Hạn Chế

Trong giai đoạn đổi mới (1986-2006), thực trạng giáo dục Mão Điền bộc lộ nhiều điểm sáng nhưng cũng không ít khó khăn. Hệ thống giáo dục từ mầm non đến THCS dần được hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu học tập của người dân. Chất lượng giáo dục từng bước được nâng cao, thể hiện qua kết quả học tập của học sinh và tỷ lệ đỗ đạt vào các trường đại học, cao đẳng. Tuy nhiên, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, đội ngũ giáo viên còn hạn chế về trình độ và kinh nghiệm, đặc biệt là ở bậc tiểu học. Sự phân hóa giàu nghèo cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận giáo dục của trẻ em ở các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

2.1. Phát triển hệ thống trường lớp và cơ sở vật chất

Giai đoạn này chứng kiến sự mở rộng của hệ thống trường lớp ở Mão Điền. Tuy nhiên, sự phát triển này chưa đồng đều và còn nhiều hạn chế về cơ sở vật chất. Nhiều trường học vẫn còn thiếu phòng học, trang thiết bị dạy học lạc hậu, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất giáo dục còn chưa tương xứng với nhu cầu thực tế, đặc biệt là ở các trường mầm non và tiểu học. Cần có những giải pháp đồng bộ để cải thiện tình trạng này, tạo điều kiện tốt hơn cho học sinh và giáo viên.

2.2. Đội ngũ giáo viên Chất lượng và số lượng

Đội ngũ giáo viên đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, đội ngũ giáo viên Mão Điền trong giai đoạn này còn gặp nhiều khó khăn về số lượng và chất lượng. Tình trạng thiếu giáo viên, đặc biệt là giáo viên có trình độ chuyên môn cao, vẫn còn phổ biến. Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng nâng cao trình độ cho giáo viên chưa được quan tâm đúng mức. Cần có chính sách thu hút và giữ chân giáo viên giỏi, đồng thời tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên.

2.3. Chất lượng giáo dục và kết quả học tập

Mặc dù còn nhiều khó khăn, chất lượng giáo dục Mão Điền từng bước được nâng cao trong giai đoạn đổi mới. Kết quả học tập của học sinh ngày càng được cải thiện, tỷ lệ đỗ đạt vào các trường đại học, cao đẳng tăng lên. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục vẫn chưa đồng đều giữa các trường, các cấp học. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

III. Thách Thức Giải Pháp Phát Triển Giáo Dục Mão Điền

Giáo dục Mão Điền đối mặt với nhiều thách thức trong giai đoạn đổi mới. Đó là sự bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục, chất lượng đội ngũ giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu, cơ sở vật chất còn thiếu thốn và hạn chế về nguồn lực tài chính. Để vượt qua những thách thức này, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Cần tăng cường đầu tư vào giáo dục, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất và tạo điều kiện thuận lợi để mọi trẻ em đều được tiếp cận giáo dục.

3.1. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên

Để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp: Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên; có chính sách thu hút và giữ chân giáo viên giỏi; tạo điều kiện để giáo viên được tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học, trao đổi kinh nghiệm; xây dựng môi trường làm việc thân thiện, cởi mở, tạo động lực cho giáo viên phấn đấu.

3.2. Các biện pháp tăng cường cơ sở vật chất giáo dục

Để tăng cường cơ sở vật chất giáo dục, cần có kế hoạch đầu tư dài hạn, tập trung vào việc xây dựng mới và nâng cấp các trường học; trang bị đầy đủ thiết bị dạy học hiện đại; xây dựng thư viện, phòng thí nghiệm, phòng thực hành; tạo không gian xanh, sạch, đẹp cho trường học. Cần huy động các nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng để thực hiện mục tiêu này.

3.3. Chính sách hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Để đảm bảo mọi trẻ em đều được tiếp cận giáo dục, cần có chính sách hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn: Cấp học bổng, miễn giảm học phí; hỗ trợ sách vở, đồ dùng học tập; tạo điều kiện để các em được tham gia các hoạt động ngoại khóa, văn nghệ, thể thao. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội để thực hiện tốt chính sách này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kinh Nghiệm Giáo Dục Mão Điền cho Vùng Nông Thôn

Kinh nghiệm phát triển giáo dục Mão Điền có thể được ứng dụng thực tiễn cho các vùng nông thôn khác. Đó là sự quan tâm của chính quyền địa phương, sự ủng hộ của cộng đồng, tinh thần hiếu học của người dân, sự nỗ lực của đội ngũ giáo viên và sự đầu tư vào cơ sở vật chất. Tuy nhiên, cần có sự điều chỉnh phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương để đạt được hiệu quả cao nhất.

4.1. Bài học về xã hội hóa giáo dục từ Mão Điền

Mão Điền đã thành công trong việc xã hội hóa giáo dục, huy động được sự tham gia của toàn xã hội vào sự nghiệp giáo dục. Kinh nghiệm này cho thấy, khi mọi người cùng chung tay góp sức, giáo dục sẽ phát triển mạnh mẽ. Cần nhân rộng mô hình xã hội hóa giáo dục ở các địa phương khác, tạo điều kiện để mọi người được tham gia đóng góp vào sự nghiệp trồng người.

4.2. Chia sẻ mô hình khuyến học hiệu quả tại địa phương

Mô hình khuyến học ở Mão Điền rất hiệu quả trong việc khuyến khích tinh thần học tập của học sinh. Cần chia sẻ mô hình khuyến học này cho các địa phương khác, tạo động lực cho học sinh phấn đấu vươn lên. Mô hình này bao gồm việc khen thưởng học sinh giỏi, hỗ trợ học sinh nghèo, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao để tạo môi trường học tập lành mạnh.

V. Ảnh Hưởng của Đổi Mới Giáo Dục đến Phát Triển Kinh Tế Xã Hội

Đổi mới giáo dục ở Mão Điền đã tạo ra những tác động to lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Giáo dục cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

5.1. Tác động của giáo dục đến tăng trưởng kinh tế địa phương

Nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo từ hệ thống giáo dục đã đóng góp quan trọng vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Người lao động có trình độ chuyên môn cao có thể tham gia vào các ngành nghề có giá trị gia tăng cao hơn, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

5.2. Vai trò của giáo dục trong giảm nghèo và nâng cao dân trí

Giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc giảm nghèo và nâng cao dân trí. Người có trình độ học vấn cao có nhiều cơ hội việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, từ đó thoát nghèo. Bên cạnh đó, giáo dục cũng giúp nâng cao nhận thức của người dân về các vấn đề xã hội, góp phần xây dựng một xã hội văn minh.

VI. Kết Luận Giáo Dục Mão Điền và Hướng Phát Triển Bền Vững

Giáo dục Mão Điền đã đạt được những thành tựu đáng tự hào trong giai đoạn đổi mới. Tuy nhiên, để phát triển giáo dục bền vững, cần tiếp tục đối mặt với những thách thức và thực hiện những giải pháp đồng bộ. Cần có sự quan tâm hơn nữa của Nhà nước và chính quyền địa phương, sự chung tay góp sức của toàn xã hội và sự nỗ lực không ngừng của đội ngũ giáo viên và học sinh.

6.1. Tầm quan trọng của việc đầu tư liên tục vào giáo dục

Đầu tư vào giáo dục là đầu tư cho tương lai. Cần tiếp tục tăng cường đầu tư vào giáo dục, cả về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chính sách hỗ trợ học sinh. Việc đầu tư liên tục vào giáo dục sẽ mang lại những lợi ích lâu dài cho xã hội.

6.2. Định hướng phát triển giáo dục Mão Điền trong tương lai

Trong tương lai, giáo dục Mão Điền cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, phát triển kỹ năng mềm cho học sinh, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và học tập, và xây dựng một môi trường giáo dục thân thiện, sáng tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Khái quát về giáo dục Mão Điền trước đổi mới 1. Tình hình chung „„Làng tôi ven con sông Đuống Bốn mùa nước chảy nên thơ Phù sa quanh năm tươi tốt Cho lúa quê mình thêm bông” (Nguyễn Thế Hiển) Những câu hát trong bài„„Mão Điền quê hương tôi” của nhạc sĩ Thế Hiển miêu tả vùng đất trù phú, tươi đẹp - xã Mão Điền. Vùng đất không chỉ ẩn chứa trong mình vẻ đẹp thiên nhiên mà còn gợi cho chúng ta chiều sâu và độ dày lịch sử.1 Địa Lý Mão Điền nằm ở phía đông bắc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, phía đông và đông nam giáp xã Lãng Ngâm ( huyện Gia Lương ), phía nam, tây nam giáp xã An Bình, phía tây - tây bắc giáp xã Song Hồ, bắc - đông bắc giáp đê sông Đuống và xã Hoài Thượng. Luy Lâu - Thuận Thành được coi là trung tâm kinh tế - xã hội đầu tiên của người Việt ở Đồng Bằng Sông Hồng.

Thuận Thành vùng đất có truyền thống hiếu học và trọng nhân tài. Nhiều tài liệu lịch sử khẳng định: Nho giáo cùng với chữ viết và nền Hán học đã được đưa vào truyền dạy đầu tiên ở nước ta tại Luy Lâu - Thuận Thành và được phát triển mạnh từ thời Sĩ Nhiếp (186-226). Tại đây có đền Lũng Khê thờ “Nam giao học tổ” (Sĩ Nhiếp được tôn thờ là vị tổ nghề học của nước Nam). Trong lịch sử gần một nghìn năm Hán học, tổng số các khoa thi của nước Đại Việt có 2889 vị đỗ Tiến sỹ, Bảng nhãn, Thám hoa và Trạng nguyên thì Trấn Kinh Bắc có gần 700 vị, trong đó Thuận Thành có hơn 50 vị đỗ đại khoa, xếp thứ 4 trong gần 9 (LUAN.2006) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2006) 20 huyện của Trấn Kinh Bắc.

Tính riêng Trạng nguyên, Kinh Bắc có 15 vị thì Thuận Thành có 4 vị đứng thứ hai sau Đông Ngàn ( huyện Từ Sơn). Đời Lý Thánh Tông, hương được thành lập - Thuỵ Mão, Mão Điền thuộc hương Siêu Loại. Năm 1447, nhà Minh chia nước ta làm mười bẩy phủ, Mão Điền, Thuỵ Mão thuộc huyện Siêu Loại, phủ Bắc Giang. Thời Lê, Nguyễn cấp tổng được thành lập, Mão Điền, Thuỵ Mão thuộc tổng Thượng Mão, huyện Siêu Loại, phủ Thuận An.

Năm 1862 huyện Siêu Loại đổi là huyện Thuận Thành. Cách mạng tháng tám 1945 thành công, cấp tổng bị bãi bỏ, Mão Điền và Thuỵ Mão thuộc huyện Thuận Thành. Năm 1946, Mão Điền và Thuỵ Mão sáp nhập thành xã Mão Điền. [ 24; 12 ] Mão Điền có 14 thôn, xóm: Xóm Nội ( Đông Phú ), xóm Công ( Đông Công ), xóm Táo ( Đông Yên ), xóm Ba ( Thịnh Phủ ), xóm Đình ( Đại Đình ), xóm Mận ( Hưng Thịnh ), xóm Hồ ( An Lãng ), xóm Tủng ( Thái Lạc), xóm Hậu ( Đức Hậu ), xóm Ngòi ( Đa Phú ), xóm Bàng ( Bàng Đức ), xóm Cả ( Cao Đại ), xóm Luỹ ( Cổng Luỹ ), và thôn Thuỵ Mão.

Diện tích đất tự nhiên xã Mão Điền khoảng 608,60 ha trong đó đất nông nghiệp là: 431,51 ha. Dân số xã tính đến năm 2006 là 13 000 người.[ 29; 4] Bình quân đất tự nhiên theo đầu người ở Móo Điền khoảng 250 mét vuông bằng 1/17 bình quân của cả nước. Như vậy, Mão Điền là vùng đất chật, người đông. Mão Điền xưa có con sông Gáo chảy qua theo hướng Tây - Đông.

Trải qua năm tháng, đến nay sông Gáo đã bị lấp đầy, chỉ còn một số dấu tích, tên gọi khác nhau như: ao Ngăm, ao Cam, ao Dạng. Phía Bắc, Mão Điền tiếp giáp với sông Đuống: Con sông thi ca nhạc hoạ, khơi nguồn cảm hứng sáng tác vô tận cho các nghệ sĩ, con sông mang đến nguồn phù sa mầu mỡ, nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp.2006) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Lịch sử hình thành Năm 1010 có những sự kiện trọng đại: Đối với quốc gia, đó là năm dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long:„„ Nơi tụ hội của bốn phương đất nước, nơi tượng trưng của muôn đời đế vương”.[33; 247] Đối với Mão Điền đó là năm lập làng. Tháng hai, mùa xuân năm 1010, xa giá nhà vua đến Châu Cổ Pháp yết lăng Thái Hậu, vua sai các quan đo đất vài mươi dặm đặt làm Cấm địa sơn lăng„„ Đình Bảng là đất thang mộc của các vua nhà Lý, ruộng sơn lăng được đặt ra nhằm lấy thu hoạch chi phí vào việc thờ cúng tổ tiên các họ vua. Căn cứ vào nguồn sử liệu thực địa, có thể thấy ruộng sơn lăng gồm hai phần: Một khu ruộng mộ và một khu ruộng thờ.

Các vua nhà Lý đều được chôn cất ở địa phận lăng cổ pháp này, do đó ở đây có 32 mẫu ruộng mộ ( mỗi lăng bốn mẫu ) và một số ruộng thờ khá lớn. Theo các bia cổ Pháp điện tạo bi khắc năm Hoàng Định thứ tư (1604) và Đình Bảng điện bi khắc năm Hoàng Định thứ năm (1605) dựng ở giữa khu cấm địa Đền Đô thì „„do bọn cường hào xâm lấn, ngăn cản nên từ lâu khu lăng miếu bị bỏ hoang rậm”. Nay chúa Trịnh Tùng cho phép lấy 284 mẫu của xã làm ruộng thờ Đền Đô như cũ. Làm một phép cộng đơn giản số ruộng mộ với số ruộng thờ, ta được tổng diện tích khu Cấm địa sơn lăng là 316 mẫu Bắc bộ.

Đây là số ruộng thực có theo văn bia ở thế kỷ XVII, nghĩa là sau gần 600 năm kể từ khi Lý Công Uẩn cắm đất làm Cấm địa sơn lăng, chắc chắn số ruộng đất buổi đầu nhà Lý trực tiếp quản lý này nếu không nhiều hơn thì cũng không ít hơn số ruộng mà Trịnh Tùng lấy ra trả lại cho việc thờ cúng đền Đô sau này”.[ 19; 231 ] Với số ruộng đất lớn như vậy bị chính quyền nhà Lý trưng dụng, buộc một số dân ở Đình Bảng phải dời bỏ 11 (LUAN.2006) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2006) nơi chôn rau cắt rốn để ra đi. Đó là nguyên nhân thành lập làng Xuân Lai và làng Mão Điền. Truyền thuyết làng Thuỵ Mão kể rằng: Xưa kia địa dư làng rất rộng„„ hượng chí Thiên Đức Giang, hạ chí Bình Ngô Xã”. Nghĩa là bao gồm toàn bộ vùng đất từ bờ sông Đuống, qua Mão Điền xuống tận xã An Bình.

Mão Điền là tên gọi làng mới do những người di cư từ Đình Bảng tới lập nên. Mão là Thuỵ Mão, điền là ruộng. Mão Điền nằm trên ruộng làng Thuỵ Mão. Đây là vùng đất trũng, chưa khai phá, đất đai thuận lợi cho trồng cây lúa nước.

Dân cư không đến nỗi thưa thớt vắng vẻ, vị trí không quá hẻo lánh, là vùng đất lý tưởng cho việc định canh, định cư thủa ấy. Người Đình Bảng họ tin rằng mình ở trên mảnh đất hình con nhện. Đó là huyệt đất quý, phát tích đế vương. Phải dời làng ra đi, họ cũng muốn có hình đồ phong thuỷ tương đương như vậy hoặc chí ít cũng được an cư lạc nghiệp.

Vùng đất Mão Điền đáp ứng phần nào đòi hỏi đó. Theo các bậc cố lão, Mão Điền có thế rồng nằm: Con rồng nằm dài từ đầu làng ( xóm Bàng) đến cuối làng ( xóm Nội ), đầu rồng hướng về phía Bắc, mắt rồng là giếng Cả, miệng rồng là giếng Ngòi, rốn rồng là giếng Chùa, đuôi rồng là giếng Nội. Giếng mắt rồng nước trong leo lẻo. Giếng miệng rồng và rốn rồng quanh năm không bao giờ cạn nước.

Còn giếng đuôi rồng lúc nào cũng vùng vẫy nên lúc nào cũng đục ngàu. Ngoài dải đất kể trên, phía trong làng không được đào giếng, hoặc giả có đào thì chỉ được nước vàng khè và tanh lợm. Người ta bảo đó là máu thân rồng chảy ra. Theo con mắt của người xưa, thế đất của Mão Điền đủ tiêu chuẩn để gọi:„„sơn thuỷ hữu tình”.

Dĩ nhiên địa linh thì vế đối phải là nhân kiệt.2 Lịch sử đấu tranh Từ khi lập làng tới nay, nhân dân Mão Điền không ngừng tham gia đấu tranh chống các thế lực nhằm giữ làng, giữ nước.2006) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2006) Năm 1285, giặc Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy tiến hành xâm lược nước ta lần hai. Trước tình hình đó, nhà Trần đã hiệu triệu toàn thể nhân dân đứng lên kháng chiến chống quân Nguyên:„„Tất cả các quận, huyện trong cả nước nếu có giặc ngoài đến phải liều chết mà đánh. Nếu sức không địch nổi, cho phép lẩn tránh vào rừng núi không được đầu hàng” [33; 202 ]. Thi hành mệnh lệnh triều đình, nhân dân cả nước trong đó có nhân dân Mão Điền đã tích cực luyện tập võ nghệ, ngày đêm sẵn sàng đánh giặc bảo vệ xóm làng.

Thời Lê - Trịnh, chiến tranh Trịnh - Nguyễn xảy ra liên miên, đời sống của nhân dân trong vùng đói khổ, nhiều cuộc khởi nghĩa của nhân dân khắp vùng Kinh Bắc nổ ra. Đầu năm 1740, Nguyễn Tuyền từ Hinh Xá, Chí Linh, Hải Dương tập hợp nghĩa quân nổi dậy chống lại triều đình. Phong trào lan rộng khắp vùng Gia Định, Siêu Loại. Một số người dân ở Mão Điền đi theo nghĩa quân, giao chiến với quân Chúa Trịnh tại cánh đồng xã Bình Ngô ( nay là xã An Bình).

[ 23; 40 ] Những năm cuối thế kỷ XIX, người anh hùng nông dân áo vải Hoàng Hoa Thám lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống thực dân Pháp, địa bàn cuộc khởi nghĩa ngày càng mở rộng, nhân dân Mão Điền tham gia khởi nghĩa ngày một nhiều. Tiêu biểu cho tấm gương đó là cụ Nguyễn Duy Thứ, làm chánh tổng, tổng Thượng Mão. Cụ đã bí mật thư từ với Hoàng Hoa Thám, chuyển cá giống lên Yên Thế để nuôi nhằm tăng thêm lương thực, thực phẩm cho nghĩa quân. Cụ bị thực dân Pháp bắt và đầy đi Sơn La, cụ đã mất ở đó.

[ 23; 42 ] Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, nhân dân Mão Điền anh dũng đứng lên chống thực dân Pháp, phát xít Nhật. Đầu năm 1945, tại Mão Điền, đồng chí Vương Văn Trà, Đặng Trần Huy, Xuyên Quảng đã về tuyên truyền, giác ngộ cho một số thanh niên yêu nước như ông: Vũ Đăng Hương ( tức tổng Hương ), Vũ Đăng Bảng ( phó bảng )…Sau khi được giác ngộ, những cá nhân đó đã tuyên truyền, lãnh đạo nhân dân chống bắt phu, bắt 13 (LUAN.2006) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2006) lính, chống chính sách nhổ lúa trồng đay của Nhật. Khi Nhật đầu hàng đồng minh, mặt trận Việt Minh chỉ đạo các đội tự vệ các xã đứng lên giành chính quyền. Nhân dân Mão Điền cùng nhân dân trong toàn huyện tạo thành đội ngũ trùng trùng điệp điệp tiến về giải phóng tỉnh lỵ.

Ngày 20 tháng 8 năm 1945, Bắc Ninh được giải phóng. [ 23; 44 ] Sau cách mạng tháng Tám, đất nước nói chung và Mão Điền nói riêng gặp muôn vàn khó khăn.