Chương 1. Cơ sá lý luận và pháp lý căa giám sát căa MTTQ Việt Nam trên địa bàn tỉnh. Thực trạng giám sát căa MTTQ Việt Nam trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Giải pháp và lá trình thực hiện hoạt đáng giám sát căa MTTQ Việt Nam trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.
9 Ch°¢ng 1 C¡ SÞ LÝ LU¾N VÀ PHÁP LÝ VÀ GIÁM SÁT CĂA M¾T TR¾N TÞ QUÞC VIàT NAM TRÊN ĐäA BÀN TâNH 1. Khái niám, đ¿c điểm, māc đích, nguyên tÁc và vai trò giám sát căa M¿t tr¿n Tß qußc Viát Nam trên đåa bàn tãnh 1. Khái quát chung về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam 1. Khái niệm, vị trí, vai trò căa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trong hệ thống chính trị nước ta đưÿc hÿp thành bái Đảng Cáng sản Việt Nam, Nhà nước Cáng hoà xã hái chă nghĩa Việt Nam, MTTQ cùng các tổ chức chính trị - xã hái.
Trong Hiến pháp năm 2013 đã nêu rõ: <MTTQ Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện căa tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị- xã hái, tổ chức xã hái và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hái, dân tác, tôn giáo và ngưßi Việt Nam định cư á nước ngoài= [16, tr. Ví trí căa MTTQ Việt Nam là hết sức quan trọng đưÿc khẳng định trong suốt chiều dài lịch sử từ khi thành lập cho đến nay, MTTQ luôn là mát bá phận cấu thành căa hệ thống chính trị. Xuất phát từ thể chế chính trị nước ta là nước dân chă, tất cả mọi quyền lực Nhà nước thuác về Nhân dân, từ khi MTTQ ra đßi cho tới nay dưới sự lãnh đạo căa Đảng Cáng sản Việt Nam, MTTQ luôn đại diện và bảo vệ quyền lÿi ích hÿp pháp chính đáng cho Nhân dân. Tuy thuác vào yêu cầu từng thßi kỳ thực tế căa lịch sử mà vị trí MTTQ đưÿc thể hiện khác nhau, nhưng tất cả nhằm mát māc đích chung là phấn đấu xây dựng mát nước Việt Nam hoà bình, đác lập, thống nhất, dân chă và giàu mạnh.
Vai trò căa MTTQ chính là cơ sá chính trị căa chính quyền Nhân dân, đại diện cho Nhân dân, bảo vệ quyền và lÿi ích hÿp pháp, chính đáng căa Nhân dân, tập hÿp và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tác, thực hiện dân chă, tăng cưßng đồng thuận xã hái, thực hiện giám sát, phản biện xã hái, 10 tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, thực hiện nhiệm vā đối ngoại nhân dân. Qua đó không ngừng căng cố, tăng cưßng và tạo sự thống nhất về mặt chính trị và tinh thần trong Nhân dân, là cầu nối mật thiết giữa Nhân dân với Đảng và Nhà nước. Trong công cuác xây dựng và tiến lên chă nghĩa xã hái á nước ta là mát quá trình lâu dài, trong đó còn tồn tại nhiều thành phần, giai tầng xã hái, do đó còn có sự mâu thuẫn và đấu tranh giữa các thành phần, giai cấp, các dân tác, tôn giáo, các tầng lớp xã hái. Vì vậy vai trò MTTQ trong việc đoàn kết, tập hÿp các giai cấp, tầng lớp để thực hiện thắng lÿi các māc tiêu đặt ra căa Đảng mát nhiệm vā thưßng xuyên, cách cấp bách.
Mặt khác hiện nay các thế lực phản đáng thù địch trong nước và quốc tế đang tìm mọi biện pháp để thực hiện chiến lưÿc "diễn biến hoà bình" với âm mưu chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tác, phá hoại sự nghiệp cách mạng căa nhân dân ta. Trong hoàn cảnh đất nước còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước tiếp tāc đòi sự sự chung tay, đoàn kết căa toàn dân tác. Do đó, MTTQ phải thực hiện các nhiệm vā, quyền hạn căa mình để góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hái chă nghĩa. Không chỉ vậy, MTTQ còn có vai trò thúc đẩy hoạt đáng đối ngoại nhân dân, theo phương châm đác lập, tự chă, đa phương hóa, đa dạng hóa.
Như vậy hoạt đáng đối ngoại căa MTTQ trá thành mát trong ba hình thức đối ngoại đó là đối ngoại căa Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân căa MTTQ. Quyền và trách nhiệm căa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Ngày nay MTTQ không ngừng khẳng định vị trí, vai trò căa mình, do đó quyền và trách nhiệm căa MTTQ Việt Nam ngày càng nặng, đó là: Mát là, tập hÿp, xây dựng và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tác, thực hiện dân chă, tăng cưßng đồng thuận trong xã hái. Hai là, thực hiện tuyên truyền, vận đáng Nhân dân thực hiện quyền làm chă, thực hiện các quy định căa Đảng, Nhà nước. 11 Ba là, đại diện và bảo vệ quyền, lÿi ích hÿp pháp và chính đáng căa Nhân dân.
Bốn là, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước. Năm là, thực hiện giám sát và phản biện xã hái. Sáu là, tập hÿp và tổng hÿp ý kiến, kiến nghị căa cử tri và căa Nhân dân để phản ánh, kiến nghị với Đảng, Nhà nước. Bảy là, thực hiện hoạt đáng đối ngoại Nhân dân.
Nhiệm vā, quyền hạn căa Uỷ ban MTTQ trên địa bàn tỉnh Tham gia thảo luận và đóng góp ý kiến về tình hình thực hiện và kết quả thực hiện chương trình phối hÿp và thống nhất chương trình thống nhất hành đáng căa cấp mình thßi gian tới. Hiệp thương dân chă cử, cử bổ sung, thay thế hoặc cho thôi các chức danh trong Ăy ban MTTQ cùng cấp (chă tịch, các phó chă tịch, các ăy viên thưßng trực). Công nhận hoặc cho thôi làm tổ chức thành viên căa Uỷ ban MTTQ cùng cấp. Tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, thực hiện giám sát và phản biện xã hái.
Lựa chọn, giới thiệu và hiệp thương ngưßi tham gia ứng cử đại biểu Quốc hái và đại biểu HĐND cùng cấp. Hưáng ứng chă trương căa Đảng, Nhà nước, MTTQ ra lßi kêu gọi Nhân dân tại địa phương đối với sự kiện quan trọng khi cần thiết. Tổ chức Đại hái đại biểu MTTQ cấp mình theo hướng dẫn căa Ăy ban MTTQ cấp trên trực tiếp. Xem xét, quyết định các hình thức kỷ luật thành viên căa Uỷ ban MMTTQ á cấp mình khi có vi phạm vi phạm pháp luật.
Đối với Ăy ban MTTQ cấp xã không có nhiệm vā và quyền hạn lựa chọn, giới thiệu và hiệp thương ngưßi ứng cử đại biểu Quốc hái, nhưng có nhiệm vā, quyền hạn là ra nghị quyết thành lập hoặc giải thể, hÿp nhất ban công tác Mặt trận á khu dân cư, công nhận Ban TTND [35]. Khái quát chung về hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam 1. Khái niệm giám sát căa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam <Giám sát= là thuật ngữ đưÿc dùng nhiều trong hoạt đáng căa cơ quan nhà nước, <Giám sát= đưÿc xem xét, tiếp cận á nhiều góc đá khoa học khác nhau. Theo Từ điển tiếng Việt thì <giám sát là việc theo dõi, kiểm tra việc thực hiện đúng những điều quy định= [32, tr.
Trong Từ điển Bách khoa Việt Nam thì <giám sát là mát hình thức hoạt đáng căa cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xã hái nhằm bảo đảm pháp chế hoặc sự chấp hành những quy định chung nào đó= [17, tr. Tiếp cận dưới góc đá Từ điển Luật học thì giám sát <là sự theo dõi, quan sát mang tính chă đáng thưßng xuyên căa cơ quan, tổ chức hoặc nhân dân đối với hoạt đáng căa các đối tưÿng chịu sự giám sát và sự tác đáng bằng các biện pháp tích cực để buác và hướng các hoạt đáng đó đi đúng quỹ đạo, quy chế nhằm đạt đưÿc māc đích, hiệu quả đã đưÿc xác định từ trước, bảo đảm cho Hiến pháp và pháp luật đưÿc tuân thă nghiêm chỉnh= [1, tr. Trong khoa học hành chính giám sát dùng <để chỉ hoạt đáng căa các cơ quan quyền lực nhà nước, toà án, các tổ chức xã hái và công dân nhằm bảo đảm sự tuân thă nghiêm chỉnh pháp luật trong quản lý xã hái= [18, tr. Mặc dù có sự khác nhau về cách diễn đạt, nhưng theo nghĩa chung nhất <giám sát= là quá trình theo dõi, xem xét quá trình thực hiện căa đối tưÿng nhằm phòng ngừa, phát hiện, điều chỉnh những sai phạm có thể xảy.
Như vậy giữa khoa học hành chính và khoa học pháp lý hiểu về giám sát cơ bản là giống nhau, chỉ rõ chă thể giám sát gồm Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hái, Nhân dân. Căn cứ vào chă thể giám sát gồm có giám sát nhà nước và giám sát sát xã hái, hai loại giám sát này đưÿc phân biệt bằng tiêu chí về chă thể, tính chất, thẩm quyền, hình thức, phương pháp tiến hành. Theo Quyết định số 217-QĐ/TW năm 2013 căa Bá Chính trị về ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hái thì giám sát đưÿc hiểu "là việc theo dõi, 13 phát hiện, xem xét; đánh giá, kiến nghị nhằm tác đáng đối với cơ quan, tổ chức và cán bá, đảng viên, đại biểu dân cử, công chức, viên chức nhà nước về việc thực hiện các chă trương, đưßng lối căa Đảng, chính sách, pháp luật căa Nhà nước" [2]. Thể chế hoá Quyết định số 217-QĐ/TW căa Bá Chính trị, năm 2015 Quốc hái ban hành Luật MTTQ Việt Nam.
Theo Luật này, Giám sát cāa MTTQ Việt Nam là việc Āy ban MTTQ Việt Nam các cấp trực tiếp hoặc đề nghị các tổ chức thành viên cāa MTTQ Việt Nam theo dõi, xem xét, đánh giá và kiến nghị đối với hoạt động cāa các cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức, viên chức trong thực hiện chính sách, pháp luật [21, tr. Đặc điểm giám sát căa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Giám sát căa MTTQ Việt Nam mang tính xã hái [22, tr.24], bản chất giám sát căa MTTQ là có sự tham gia ráng rãi căa xã hái, nòng cốt là mát số tổ chức căa Nhân dân, cá nhân tiêu biểu. Như vậy giám sát căa MTTQ Việt Nam trên địa bàn tỉnh mang đầy đă đặc điểm chung căa giám sát xã hái, cā thể: Mát là, sự khác biệt cơ bản giữa giám sát xã hái với giám sát căa Nhà nước đó là giám sát xã hái không mang tính quyền lực Nhà nước. Đối với giám sát Nhà nước là hoạt đáng mang tính quyền lực Nhà nước, mang tính bắt buác căa chă thể giám sát với đối tưÿng giám sát, sau giám sát có thể ra quyết định có hiệu lực ngay để điều chỉnh đối tưÿng giám sát.
Đối với giám sát xã hái không mang tính bắt buác như giám sát Nhà nước mà đưÿc thể hiện dưới góc đá theo dõi, phát hiện, đánh giá, kiến nghị.