Luận văn thạc sĩ vận dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề trong giảng dạy phần phương trình bất phương trình mũ và logarit sách giáo khoa giải tích lớp 12

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề trong giảng dạy phương trình bất phương trình mũ và logarit lớp 12.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhàn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Nhụy
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Toán
• Đề tài: Giải Quyết Vấn Đề Trong Giảng Dạy Toán Lớp 12
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Lịch sử nghiên cứu
• 3. Mục tiêu nghiên cứu
• 4. Phạm vi nghiên cứu
• 5. Mẫu khảo sát
• 6. Câu hỏi nghiên cứu
• 7. Giả thuyết nghiên cứu
• 8. Dự kiến luận cứ
• 9. Phương pháp nghiên cứu
• 10. Những đóng góp mới của luận văn
• 11. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Những quan niệm về dạy học
• 1.1.1. Quan điểm dạy học cổ điển
• 1.1.2. Quan điểm dạy học hiện đại
• 1.2. Cơ sở lí luận của dạy học tích cực
• 1.2.1. Một số khái niệm
• 1.2.1.1. Tính tích cực
• 1.2.1.2. Phương pháp tích cực
• 1.2.2. Đặc trưng của dạy học tích cực
• 1.2.3. Yêu cầu của dạy học tích cực
• 1.2.3.1. Yêu cầu chung
• 1.2.3.2. Yêu cầu đối với học sinh
• 1.2.3.3. Yêu cầu đối với giáo viên
• 1.2.4. Mô hình dạy học tích cực
• 1.3. Phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề
• 1.3.1. Cơ sở khoa học của việc sử dụng phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề
• 1.3.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3.3. Đặc điểm của dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề
• 1.3.4. Ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề
• 1.3.5. Cấu trúc một bài học (hoặc một phần bài học) theo phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
• 1.4. Thực trạng dạy và học phần phương trình, bất phương trình mũ và logarit lớp 12 ở trường THPT Đan Phượng
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG GIẢNG DẠY PHẦN PHƯƠNG TRÌNH, BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ VÀ LOGARIT LỚP 12
• 2.1. Kế hoạch Giảng dạy phần phương trình mũ, phương trình logarit – Sách giáo khoa giải tích lớp 12
• 2.1.1. Chuẩn kiến thức, kỹ năng
• 2.1.2. Khung phân phối chương trình (Theo khung phân phối chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành)
• 2.1.3. Mục tiêu chi tiết
• 2.2. Một số cách thông dụng để tạo tình huống gợi vấn đề trong dạy học phần phương trình, bất phương trình mũ và logarit
• 2.3. Thiết kế một số hoạt động dạy học giải phương trình, bất phương trình mũ và logarit theo hướng vận dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
• 2.4. Một số giáo án dạy học “Phương trình, bất phương trình mũ và logarit” theo phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4. Đánh giá thực nghiệm
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải quyết vấn đề trong giảng dạy toán lớp 12

Giải quyết vấn đề trong giảng dạy toán lớp 12 là một trong những phương pháp dạy học hiện đại, giúp học sinh phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong học tập. Việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy phần phương trình, bất phương trình mũ và logarit sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm về phương pháp giải quyết vấn đề trong toán học

Phương pháp giải quyết vấn đề trong toán học là cách tiếp cận giúp học sinh tự tìm ra giải pháp cho các bài toán thông qua việc phân tích và tổng hợp thông tin. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

1.2. Lợi ích của việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy

Việc áp dụng phương pháp giải quyết vấn đề trong giảng dạy toán lớp 12 mang lại nhiều lợi ích. Học sinh sẽ trở nên chủ động hơn trong việc học tập, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng tư duy sáng tạo. Điều này cũng giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc đánh giá năng lực học sinh.

II. Những thách thức trong giảng dạy toán lớp 12 hiện nay

Giảng dạy toán lớp 12 gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc truyền đạt kiến thức về phương trình, bất phương trình mũ và logarit. Học sinh thường cảm thấy khó khăn và thiếu hứng thú với các chủ đề này. Điều này đòi hỏi giáo viên phải tìm ra những phương pháp dạy học hiệu quả hơn.

2.1. Tâm lý học sinh đối với môn toán

Nhiều học sinh có tâm lý sợ hãi khi học toán, đặc biệt là các chủ đề khó như phương trình và bất phương trình. Điều này dẫn đến việc học sinh không chú tâm và không đạt được kết quả tốt trong học tập.

2.2. Thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy hiệu quả

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp giảng dạy truyền thống, thiếu sự đổi mới và sáng tạo. Điều này làm cho học sinh không hứng thú và không tiếp thu được kiến thức một cách hiệu quả.

III. Phương pháp giảng dạy toán hiệu quả cho lớp 12

Để giải quyết các vấn đề trong giảng dạy toán lớp 12, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn khuyến khích sự tham gia và sáng tạo của học sinh.

3.1. Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề

Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề giúp học sinh tự tìm ra giải pháp cho các bài toán thông qua việc phân tích và tổng hợp thông tin. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

3.2. Sử dụng công nghệ trong giảng dạy toán

Việc sử dụng công nghệ như phần mềm toán học và các ứng dụng học tập trực tuyến có thể giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và thú vị hơn. Công nghệ cũng giúp giáo viên tạo ra các bài giảng sinh động và hấp dẫn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp giải quyết vấn đề trong giảng dạy

Việc áp dụng phương pháp giải quyết vấn đề trong giảng dạy toán lớp 12 đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực nghiệm sư phạm

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng phương pháp giải quyết vấn đề đã giúp học sinh cải thiện đáng kể kết quả học tập. Học sinh trở nên tự tin hơn trong việc giải quyết các bài toán khó.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn toán khi được học theo phương pháp giải quyết vấn đề. Giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng tư duy và giải quyết vấn đề của học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển trong giảng dạy toán lớp 12

Giải quyết vấn đề trong giảng dạy toán lớp 12 là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Để nâng cao chất lượng dạy học, giáo viên cần tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy và áp dụng các công nghệ hiện đại.

5.1. Định hướng phát triển phương pháp giảng dạy

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật và áp dụng các phương pháp giảng dạy mới, đồng thời kết hợp với công nghệ để tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

5.2. Khuyến khích sự sáng tạo và chủ động của học sinh

Cần tạo điều kiện cho học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động, khuyến khích họ đưa ra ý kiến và giải pháp cho các bài toán thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, giáo dục Việt Nam đang đứng trước thách thức nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Theo báo cáo của ngành giáo dục, việc đổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt là môn Toán, là yêu cầu cấp thiết nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Chủ đề phương trình, bất phương trình mũ và logarit trong chương trình Giải tích lớp 12 được đánh giá là khó, chưa thu hút được sự hứng thú của học sinh, dẫn đến hiệu quả học tập chưa cao. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là vận dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề trong giảng dạy phần này nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tại trường THPT Đan Phượng, Hà Nội trong năm học 2010-2011. Nghiên cứu tập trung khảo sát thực trạng, thiết kế hoạt động dạy học và thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả phương pháp. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học Toán, góp phần phát triển năng lực tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh trung học phổ thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết dạy học tích cực và phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề. Lý thuyết dạy học tích cực nhấn mạnh việc lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính chủ động, sáng tạo thông qua các hoạt động học tập đa dạng. Mô hình dạy học hợp tác hai chiều được áp dụng nhằm tạo môi trường học tập linh hoạt, khuyến khích học sinh tự khám phá và tự đánh giá. Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề dựa trên cơ sở triết học duy vật biện chứng, tâm lý học kiến tạo và giáo dục học, tập trung vào việc tạo ra tình huống gợi vấn đề để học sinh chủ động tư duy, phát hiện và giải quyết vấn đề mới. Các khái niệm chính bao gồm: tình huống gợi vấn đề, vấn đề, phát hiện vấn đề, giải quyết vấn đề và cấu trúc bài học theo phương pháp này.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lý thuyết và thực nghiệm sư phạm. Phương pháp lý thuyết bao gồm thu thập, phân tích và tổng hợp tài liệu về các văn bản pháp luật, chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các lý luận dạy học tích cực, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề, cũng như nội dung chương trình và sách giáo khoa Giải tích lớp 12. Phương pháp thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại trường THPT Đan Phượng với mẫu khảo sát gồm 15 giáo viên và 200 học sinh lớp 12. Các công cụ thu thập dữ liệu gồm phiếu điều tra, quan sát, dự giờ, trao đổi và thảo luận. Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả và phần mềm SPSS để đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề so với phương pháp truyền thống. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm học 2010-2011, bao gồm giai đoạn khảo sát thực trạng, thiết kế hoạt động dạy học, thực nghiệm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng dạy và học chủ đề phương trình, bất phương trình mũ và logarit: 100% giáo viên cho rằng chủ đề này khó với học sinh, 80% học sinh cảm thấy chủ đề chưa gây hứng thú, 56% học sinh chỉ coi đây là nhiệm vụ học tập, 42,5% học sinh không dám phát biểu trong giờ học do sợ sai. Phương pháp dạy chủ yếu là thuyết trình (73%) và vấn đáp (83%), trong khi chỉ 40% giáo viên sử dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề.

2. Hiệu quả của phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề: 80% giáo viên công nhận phương pháp này mang lại hiệu quả tích cực, giúp học sinh hứng thú và chủ động hơn trong học tập. Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị và khó tạo ra nhiều tình huống gợi vấn đề, dẫn đến nguy cơ "cháy giáo án".

3. Sử dụng phương tiện dạy học: 75% học sinh hào hứng hơn khi giáo viên sử dụng máy chiếu, bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ trực quan; 78,5% học sinh cảm thấy tiếp thu kiến thức tốt hơn nhờ các phương tiện này.

4. Phản hồi của học sinh về hoạt động học tập: 69% học sinh thích các giờ học có hoạt động tự tìm tòi, 66,5% cho biết tiếp thu kiến thức tốt hơn khi được chủ động giải quyết vấn đề, 64% hào hứng nếu bài toán mới gây trí tò mò, 65% tập trung nếu bài toán không quá khó và có sự gợi ý của giáo viên.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề phù hợp với tâm lý và nhu cầu phát triển năng lực tư duy của học sinh THPT. Việc tạo ra các tình huống gợi vấn đề giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo, đồng thời rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề thực tiễn. So sánh với phương pháp truyền thống, phương pháp này nâng cao hiệu quả học tập và sự hứng thú của học sinh. Tuy nhiên, khó khăn trong việc xây dựng tình huống gợi vấn đề và thời gian chuẩn bị bài giảng là những thách thức cần được khắc phục. Việc sử dụng phương tiện dạy học trực quan hỗ trợ tích cực cho quá trình này, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận kiến thức trừu tượng như phương trình mũ và logarit. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ sử dụng phương pháp và mức độ hài lòng của học sinh, bảng so sánh kết quả học tập giữa nhóm thực nghiệm và đối chứng, giúp minh họa rõ nét hiệu quả của phương pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo giáo viên về phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu nhằm nâng cao năng lực xây dựng tình huống gợi vấn đề và kỹ năng tổ chức hoạt động học tập tích cực. Mục tiêu đạt 80% giáo viên thành thạo phương pháp trong vòng 1 năm, do Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì.

2. Phát triển và chia sẻ bộ giáo án mẫu áp dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề: Thiết kế ít nhất 10 bộ giáo án cho các chủ đề khó trong chương trình Toán lớp 12, đặc biệt phần phương trình, bất phương trình mũ và logarit, để giáo viên tham khảo và áp dụng. Thời gian thực hiện 6 tháng, do các trường THPT phối hợp thực hiện.

3. Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học trực quan và công nghệ thông tin: Đầu tư trang thiết bị như máy chiếu, phần mềm hỗ trợ giảng dạy, tạo điều kiện cho giáo viên soạn bài giảng điện tử sinh động, giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn. Mục tiêu 100% lớp học có trang thiết bị hỗ trợ trong 2 năm, do nhà trường và các cấp quản lý giáo dục phối hợp.

4. Khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động học tập nhóm và tự học có hướng dẫn: Tổ chức các câu lạc bộ Toán, các buổi thảo luận nhóm nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề của học sinh. Mục tiêu 70% học sinh tham gia các hoạt động này trong năm học, do giáo viên chủ nhiệm và tổ Toán triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Toán trung học phổ thông: Nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn về phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề, áp dụng hiệu quả trong giảng dạy phần phương trình, bất phương trình mũ và logarit, nâng cao chất lượng dạy học.

2. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ chuyên môn: Tham khảo để xây dựng chính sách đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, phát triển chương trình và phương pháp dạy học tích cực phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Sư phạm Toán: Học tập phương pháp nghiên cứu, thiết kế hoạt động dạy học và thực nghiệm sư phạm, phát triển năng lực nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực giáo dục.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục và phát triển chương trình: Tham khảo kết quả nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học, áp dụng vào phát triển chương trình, tài liệu giáo dục và các dự án cải tiến chất lượng giáo dục phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề là gì?
   Phương pháp này là cách dạy học trong đó giáo viên tạo ra tình huống gợi vấn đề để học sinh chủ động phát hiện và giải quyết, từ đó kiến tạo tri thức và rèn luyện kỹ năng tư duy sáng tạo. Ví dụ, thay vì giảng bài trực tiếp, giáo viên đặt câu hỏi mở để học sinh tự tìm lời giải.

2. Tại sao chủ đề phương trình, bất phương trình mũ và logarit lại khó với học sinh?
   Chủ đề này có nhiều kiến thức trừu tượng, đòi hỏi tư duy logic cao và kỹ năng biến đổi phức tạp. Học sinh thường thiếu hứng thú do chưa được hướng dẫn phương pháp học phù hợp, dẫn đến học thụ động và khó tiếp thu.

3. Phương pháp này có thể áp dụng trong những môn học nào khác?
   Ngoài Toán, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề có thể áp dụng hiệu quả trong các môn khoa học tự nhiên, xã hội và cả các môn nghệ thuật, nơi học sinh cần phát triển kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo.

4. Làm thế nào để giáo viên xây dựng tình huống gợi vấn đề hiệu quả?
   Giáo viên có thể dựa vào các tình huống thực tiễn, bài toán chưa có thuật giải sẵn, biến đổi kiến thức đã biết thành vấn đề mới, hoặc tìm sai lầm trong lời giải để kích thích tư duy học sinh. Ví dụ, đưa bài toán về lãi suất ngân hàng để liên hệ với phương trình mũ.

5. Phương pháp này có nhược điểm gì?
   Phương pháp đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị và tổ chức, giáo viên cần kỹ năng cao để xử lý linh hoạt các tình huống sư phạm. Học sinh cũng phải có trình độ tư duy nhất định và tích cực tham gia, nếu không sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong giảng dạy Toán lớp 12, đặc biệt phần phương trình, bất phương trình mũ và logarit.
• Thiết kế và hoàn thiện 04 giáo án áp dụng phương pháp này, phù hợp với đặc điểm học sinh và nội dung chương trình.
• Thực nghiệm sư phạm tại trường THPT Đan Phượng khẳng định tính khả thi và hiệu quả của phương pháp trong việc nâng cao hứng thú và kết quả học tập của học sinh.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm phổ biến và nâng cao chất lượng dạy học tích cực trong nhà trường phổ thông.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm đào tạo giáo viên, phát triển tài liệu, ứng dụng công nghệ và mở rộng nghiên cứu trong các môn học khác.

Hành động ngay hôm nay để đổi mới phương pháp dạy học, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai đất nước!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Cơ sở lý luận và thực tiễn Chương 2: Vận dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề trong giảng dạy phần phương trình, bất phương trình mũ và logarit lớp 12 Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Những quan điểm về dạy học 1. Quan điểm dạy học cổ điển Học sinh được đánh giá về năng lực học tập theo điểm số thầy giáo cho, vì vậy không thấy được tầm nhìn về hành vi tương lai của mình, sự đóng góp của mình.

Việc đánh giá bằng điểm số này được thực hiện thường xuyên và công khai. Quan điểm giáo dục cổ điển này thực tế đã tạo ra những học sinh thiếu năng động và linh hoạt trong cuộc sống, thiếu nhiều kỹ năng rất cần thiết trong cuộc sống hiện đại. Nhiều kỹ năng làm việc liên quan nhiều người, cộng tác trong các nhóm lao động thực tế rất cần cho xã hội vẫn chưa được đưa vào huấn luyện cho học sinh. Nhiều kĩ năng tìm tri thức mới có trên thế giới chưa được giới thiệu cho học sinh.

Sự tách rời giữa thành tựu mới đang được sử dụng trong xã hội với những tri thức của học sinh được trang bị trong nhà trường đã dẫn đến việc xã hội phải mất thêm thời gian đào tạo lại người lao động trong các cơ sở sản xuất. Quan điểm dạy học hiện đại Ngày nay có nhiều quan điểm khác nhau về quá trình dạy - học, nhưng các quan niệm đều thống nhất cho rằng: học là quá trình trình tự làm phong phú kiến thức của bản thân và tự biến đổi mình. Dạy là quá trình giúp con người đi học tự chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng. Tất cả mọi phương pháp dạy học đều hướng đến lấy người học làm trung tâm, phát huy tính chủ động của người học.

Trong quá trình giảng bài, giáo viên không chỉ truyền đạt thông tin tri thức mà phải khơi dậy, lôi kéo người học phát huy khả năng, tư duy sáng tạo của 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] mình trong quá trình học tập để biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo, từ việc bắt buộc phải đến lớp dưới sự quản lí khắt khe của nhà trường thành việc hứng thú đi học, tự học. Cơ sở lí luận của dạy học tích cực 1. Một số khái niệm 1. Tính tích cực Tính tích cực là phẩm chất vốn có của con người trong đời sống xã hội.

Con người không chỉ tiêu thụ những gì sẵn có trong tự nhiên mà còn chủ động sản xuất ra những của cải vật chất cần cho sự tồn tại của xã hội. Hình thành và phát triển tính tích cực là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của giáo dục nhằm đào tạo những con người năng động, sáng tạo và thích ứng với xã hội. Phương pháp tích cực Phương pháp tích cực để chỉ những phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Phương pháp tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học chứ không tập trung vào người dạy.

Đặc trưng của dạy học tích cực Dạy học tăng cường phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo thông qua tổ chức thực hiện các hoạt động học tập của học sinh. Dạy học lấy học sinh làm trung tâm, trong phương pháp tổ chức, người học được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo, qua đó học sinh tự khám phá những điều mình chưa rõ. 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Yêu cầu của dạy học tích cực 1.

Yêu cầu chung: Dạy học tiến hành thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập của học sinh. Dạy học kết hợp giữa học tập cá thể và học tập hợp tác. Dạy học thể hiện mối quan hệ tích cực giữa nội dung bài học với thực tiễn. Dạy học tăng cường khả năng tự học, tự nghiên cứu.

Dạy học tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học. Dạy học chú trọng các hình thức tổ chức dạy học, tăng cường các hình thức kiểm tra đánh giá. Yêu cầu đối với học sinh Tích cực chủ động học tập tự tìm tòi, tự khám phá và rèn luyện kĩ năng tự học Xây dựng các kế hoạch học tập phù hợp với khả năng học tập của mình. Chủ động trong việc giải quyết các tình huống có vấn đề.

Mạnh dạn trình bày ý kiến, quan điểm cá nhân Biết tự đánh giá hoạt động học tập của bản thân và đánh giá ý kiến quan điểm của bạn bè. Yêu cầu đối với giáo viên Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập với các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trưng bài học, với đặc điểm và trình độ học sinh. Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh được tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo và quá trình khám phá và lĩnh hội kiến thức. 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thiết kế và hướng dẫn học sinh thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập phát biểu tư duy và rèn luyện kĩ năng.

Sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách hợp lí, hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với đặc trưng của môn học, nội dung bài học, trình độ của học sinh, điều kiện dạy học của trường. Mô hình dạy học tích cực Hiện nay, để nhấn mạnh quan điểm dạy học mới, các tài liệu về phương pháp dạy học đưa ra mô hình hợp tác hai chiều và mô hình truyền thụ một chiều. So sánh các mô hình dạy học Tiêu chí Dạy học truyền thống Dạy học tích cực, chủ động Cung cấp sự kiện, nhớ tốt, học 1 Cung cấp kiến thức cơ bản có chọn lọc thuộc lòng Ở lớp có nhiều nguồn kiến thức Giáo viên là nguồn kiến thức 2 khác, bạn bè, phương tiện thông tin duy nhất đại chúng…. Tự học, kết hợp với nhóm, tổ và sự 3 Học sinh làm việc một mình giúp đỡ của thầy giáo 4 Dạy thành từng bài riêng biệt Hệ thống bài học Coi trọng độ sâu của kiến thức, 5 Coi trọng trí nhớ không chỉ nhớ mà còn suy nghĩ đặt ra nhiều vấn đề mới.

6 Ghi chép tóm tắt Làm sơ đồ, mô hình, làm bộc lộ cấu 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trúc bài học, giúp học sinh dễ nhớ và vận dụng. 7 Chỉ dừng lại ở câu hỏi bài tập Thực hành nêu ý kiến riêng Không gắn lí thuyết với thực Lí thuyết kết hợp với thực hành, vận 8 hành dụng kiến thức vào cuộc sống. Cổ vũ cho học sinh tìm tòi bổ sung Dùng thời gian học tập để nắm kiến thức từ việc nghiên cứu lí luận 9 kiến thức do thầy giáo truyền và từ những bài học kinh nghiệm rút thụ ra từ thực tiễn. 10 Nguồn kiến thức hạn hẹp Nguồn kiến thức rộng lớn Mô hình dạy học hợp tác hai chiều như đã trình bày ở trên có nhiều khả năng để phát huy tính tự lực trong học tập của học sinh THPT.

- Trong mô hình dạy học hợp tác hai chiều, học sinh phải là trung tâm của quá trình dạy học. Bản thân học sinh được cuốn hút vào các hoạt động do giáo viên tổ chức, hướng dẫn. Không khí lớp học linh hoạt và cởi mở về mặt tâm lý. Học sinh và giáo viên cùng nhau khảo sát các khía cạnh của vấn đề học tập hơn là giáo viên giao cho học sinh giải pháp của vấn đề đặt ra.

Vai trò của giáo viên là tạo ra các tình huống giúp học sinh phát hiện vấn đề, thu thập tư liệu và số liệu có thể sử dụng được để đề xuất và chứng minh giả thuyết, tự rút ra kết luận. - Mô hình dạy học hợp tác hai chiều phát huy tối đa tính tự chủ và kích thích tính sáng tạo của học sinh. Trong mỗi ý kiến phát biểu của học sinh khi giải quyết vấn đề, giáo viên cần cố gắng tìm ra một phần nào là hợp lý để nâng cao lòng tự tin của học sinh về khả năng của họ. Giáo viên luôn đòi hỏi học sinh phải chứng minh chặt chẽ, nhưng đồng thời giáo viên cũng phải sẵn sàng chứng minh 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ý kiến của chính mình.

Giáo viên cần bác bỏ một cách nghiêm túc lời giải sai, gợi sự tranh luận trong học sinh và hướng sự tranh luận đó đi đúng đường. - Mô hình dạy học hợp tác hai chiều nhấn mạnh khía cạnh tự đánh giá. Trước đây quan niệm về đánh giá còn phiến diện: giáo viên giữ độc quyền đánh giá, học sinh là đối tượng đánh giá. Vì vậy, học sinh nhất thiết phải được đánh giá để điều chỉnh cách học của mình.

Mặt khác, để giúp học sinh hiểu đúng và hiểu sâu sắc vấn đề thì bên cạnh việc phát huy tính tự chủ, độc lập giải quyết nhiệm vụ học tập cần đảm bảo cho học sinh được tham gia tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau trong quá trình thảo luận. Kết quả đánh giá không chỉ sử dụng cho mục đích duy nhất là xếp hạng thứ bậc học sinh mà được dùng để động viên, khích lệ sự cố gắng của học sinh; cung cấp thông tin phản hồi để điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp. - Một đặc trưng quan trọng nữa của mô hình dạy học hợp tác hai chiều là: “Thầy là thầy học, chuyên gia về việc học, dạy trò cách học; trò học cách học, cách ứng xử, cách giải quyết vấn đề, cách sống”. Vậy rõ ràng người giáo viên phải là người nắm vững về phương pháp học và phương pháp nghiên cứu khoa học trong bộ môn đảm nhiệm.

Từ đó, thông qua kiến thức môn học mình giảng dạy, rèn cho học sinh phương pháp học, khả năng bình phẩm, xem xét các vấn đề thực tiễn cuộc sống xã hội. Như vậy thầy là thầy học, dạy cho trò cách học, kiến thức môn học thực chất là phương tiện tổ chức hoạt động học tập tự lực. - Để thực hiện được yêu cầu trên giáo viên không chỉ am hiểu các tri thức khoa học cơ bản mà còn am hiểu các vấn đề của khoa học, các quan điểm khác nhau về các vấn đề đó. Rõ ràng, mô hình dạy học hợp tác hai chiều như đã trình bày ở trên có nhiều khả năng để phát huy tính cực trong học tập của học sinh THPT.

20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.