Chương 1: Lý luận và pháp luật về giải quyết tranh chấp về người trực tiếp nuôi con và cấp dưỡng cho con khi cha mẹ ly hôn. Chương 2: Thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp về người trực tiếp nuôi con và cấp dưỡng cho con khi cha mẹ ly hôn và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả áp dụng. NỘI DUNG CHUONG 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VE GIẢI QUYET TRANH CHAP VE NGUOI TRUC TIEP NUOI CON VA CAP DUONG CHO CON KHI CHA ME LY HON 1.1 Một số van dé lý luận về giải quyết tranh chap về người trực tiếp nuôi con và cap dưỡng cho con khỉ cha mẹ ly hôn 1.1 Khái niệm giải quyết tranh chấp về người trực tiếp nuôi con và cấp dưỡng cho con khi cha mẹ ly hôn Nêu như kết hôn là sự kiện tạo dựng nên môi quan hệ vợ chông thì ly hôn là sự kiện pháp ly cham dứt mối quan hệ đó. Ly hôn là việc cham dứt mối quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án! Hạnh phúc gia đình là điều mà bat kỳ ai cũng mong muốn, tuy nhiên do nhiều yếu tố khác nhau tác động mà các cặp vợ chồng buộc phải đi đến quyết định ly hôn.
Con cái là kết tinh tình yêu của bố mẹ, là món qua vô giá mà thượng dé ban tặng cho các cặp vợ chồng. Chính vi thế, van đề nuôi dưỡng, giáo dục con là một trong những mục tiêu hàng đầu của các cặp vợ chồng. Khi cha mẹ ly hôn thì trong bat cứ trường hợp nào, đối tượng dé bị ton thương nhất không ai khác chính là người con, đặc biệt là những người con còn phụ thuộc vào sự nuôi dưỡng, chăm sóc cua cha mẹ. Do do, việc giải quyết các van dé liên quan đến con chung khi cha mẹ ly hôn có ý nghĩa rat quan trong, tac động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người con.
Khi giải quyết vấn đề con chung trong các vụ án ly hôn, việc xác định người trực tiếp nuôi dưỡng con và van dé cấp dưỡng cho con sau ly hôn là hai van dé cấp thiết, quan trọng và được quan tâm hàng đầu. * Van đề tranh chấp người trực tiếp nuôi con khi cha mẹ ly hôn ! khoản 14 Điều 3 Luật HN&GD 2014. 10 Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản dé tự nuôi minh’. Khi ly hôn, cha mẹ không còn chung sống với nhau, mỗi người sinh sống tại những nơi khác nhau.
Điều đó dẫn đến hệ quả con không thể cùng lúc chung song với cả cha va mẹ. Do đó, đặt ra van dé con sé song cùng với ai, hay nói cách khác, ai sẽ có quyền trực tiếp nuôi con. Vấn đề xác định người trực tiếp nuôi con không phải bắt buộc trong mọi vụ án ly hôn, mà chỉ đặt ra trong một số trường hợp nhất định như: con chưa thành niên và con đã thành niên nhưng bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Đây là các trường hợp yếu thé, dé bi ton thương va cần được chăm sóc, nuôi đưỡng.
Các trường hợp còn lại như con đã thành niên có đầy đủ năng lực hành vi dân sự hoặc có khả năng lao động hoặc có tài sản dé tự nuôi minh thì việc xác định người trực tiếp nuôi dưỡng con không còn quá quan trọng, con cái đã có khả năng tự lo cho bản thân và đủ khả năng dé tự quyết định minh sẽ ở với ai, không cần sự can thiệp của Tòa án. Việc ly hôn không làm triệt tiêu quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con nhưng do cha mẹ không còn chung sống nên phát sinh vấn đề phải xác định được người có quyền trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con. Thông thường, người trực tiếp nuôi con sẽ là cha hoặc mẹ của người con bởi đây là những người gắn bó nhất với con và có nghĩa vụ với con theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong một SỐ trường hợp đặc biệt, khi nhận thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện để nuôi con thì Tòa án sẽ quyết định giao con cho người giám hộ chăm sóc, nuôi dưỡng (Khoản 4 Điều 84 Luật HN&GD 2014).
? Khoản 1 Điều 81 Luật HN&GD 2014 lãi Mục đích cuối cùng của việc giải quyết tranh chấp quyền nuôi con là việc xác định người trực tiếp nuôi con là vợ hoặc chồng. Người trực tiếp nuôi con là người hàng ngày chung sống, tham gia mọi sinh hoạt đời sống cùng con và có tác động lớn nhất đến quá trình trưởng thành của con. Mặc dù sau khi ly hôn cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nhưng rõ ràng người trực tiếp nuôi đưỡng con sẽ có nhiều quyền, nghĩa vụ với con và có sức ảnh hưởng đến con hơn là người không trực tiếp nuôi con. Người trực tiếp nuôi con sẽ có đầy đủ các quyền của cha mẹ với con như khi chưa ly hôn.
Giải quyết tranh chấp về quyền nuôi con bên cạnh việc xác định người trực tiếp nuôi con, nó còn là căn cứ xác định quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con sau khi ly hôn. Qua đó, đảm bảo các quyên và lợi ích hợp pháp của con, đảm bảo các con có một môi trường tốt nhất dé trưởng thành, đặc biệt là những đối tượng con chưa thành niên, con đã thành niên mà mat nang luc hanh vi dan sự hoặc không có khả năng lao động hoặc không có tài san dé tự nuôi mình. Dé tránh những hậu quả không tốt tới con từ việc ly hôn của cha mẹ, pháp luật về giải quyết tranh chấp người trực tiếp nuôi con được quy định cụ thẻ, thấu đáo, đảm bảo tốt nhất quyên lợi của con trong mọi trường hợp. Như vậy, giải quyết tranh chấp người trực tiếp nuôi con là quá trình xác định người có quyên trực tiếp nuôi đưỡng, chăm sóc, giáo dục con trong trường hợp con chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng mắt năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản dé nuôi sống bản thân.
* Van đề tranh chấp cấp dưỡng cho con khi cha mẹ ly hôn Cấp dưỡng là việc một người đóng góp một khoản tiền hoặc tài sản dé đáp ứng nhu cầu của người mà mình có nghĩa vụ nuôi dưỡng khi không cùng chung sống với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không 12 có khả năng lao động và không có tài sản dé tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu. Cấp dưỡng là một nghĩa vụ về tài sản, thé hiện mối quan hệ gắn bó giữa những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng ngay cả khi những quan hệ này không tồn tại nữa. Cấp dưỡng chi đặt ra khi người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng không sống chung hoặc khi người có nghĩa vụ nuôi dưỡng trốn tránh nghĩa vụ nuôi dưỡng bang việc cung cấp, chu cấp cho người được cấp dưỡng một khoản tiền hoặc tài sản nhất định nhằm đảm bảo nhu cầu sống thiết yếu của người được cấp dưỡng. Nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con là một nghĩa vụ pháp lý quan trọng, bắt buộc phải thực hiện để đảm bảo quyên lợi và nhu cầu sống thiết yếu của con.
Điều này áp dụng khi cha mẹ không sống chung với con, không trực tiếp nuôi dưỡng con, hoặc khi cha mẹ bi han chế quyền đối với con và con được giao cho người giám hộ. Nghĩa vụ cấp dưỡng bao gồm việc cung cấp tiền hoặc tài sản tương ứng với khả năng của cha mẹ dé đáp ứng nhu cau sống cơ bản của con. Điều này đảm bảo rằng con sẽ không bị thiếu thốn và có một cuộc sống ôn định và phát triển. Nếu cha mẹ không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, họ có thé phải chịu trách nhiệm pháp lý và bị yêu cầu bồi thường hoặc áp đặt các biện pháp phòng ngừa khác nhau.
Điều này là dé đảm bảo rằng quyền lợi của con được bảo vệ và thúc day trách nhiệm phụ huynh đối với việc chăm sóc và nuôi dưỡng con. Giải quyết tranh chấp cấp dưỡng cho con khi cha mẹ ly hôn là quá trình xác định nghĩa vụ cấp dưỡng của cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi dưỡng con và các van đề về mức, phương thức cấp dưỡng. Trong giải quyết tranh chấp ly hôn thì vấn đề con chung là một trong những vấn đề trọng tâm. Trên thực tế, việc mâu thuẫn trong van dé nuôi con va các van đề xoay quanh thường xuyên xảy ra và hết sức gay gat.
Việc thỏa thuận 3 Khoản 24 Điều 3 Luật HN&GD 2014 13 giải quyết vẫn đề con chung rất dễ đi vào bế tắc và từ đó đặt ra vấn đề phải quy định hướng giải quyết loại tranh chấp này. Vợ, chồng có quyền thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án căn cứ vào quyền lợi của con quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi. Trường hợp con từ đủ 07 tuổi trở lên thì khi quyết định, Tòa án sẽ phải xem xét nguyện vọng của con’.
Trước tiên, pháp luật hôn nhân gia đình thừa nhận quyền thỏa thuận giải quyết của hai bên. Việc này được khuyến khích sử dụng bởi nó xuất phát từ chính sự tự nguyện của hai bên đương sự. Với ưu điểm là nhanh chóng, tiết kiệm, không gây ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của người con mà van đảm bảo cho con một môi trường tốt dé trưởng thành. Việc thỏa thuận giữa hai bên có thể diễn ra ngay từ trước thời điểm nộp đơn khởi kiện hoặc trong quá trình giải quyết vụ án, các bên tự đi đến thống nhất thì Tòa án cũng sẽ tôn trọng quyền tự định đoạt của các bên đương sự.
Trong trường hợp hai bên trong thé thống nhất với nhau về một thỏa thuận chung, Tòa án sẽ căn cứ vào nội dung yêu cầu khởi kiện, yêu cầu phản tố, các tài liệu chứng cứ do các bên đương sự cung cấp và tài liệu chứng cứ do Tòa án tự thu thập dé giải quyết tranh chấp.